جمم
ج - م - م
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٩
Cümme saçların tepede bağlanması, topuz anlamındadır. Gür saçtır. Bolluk anlamındadır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Cümme saçların tepede bağlanması, topuz anlamındadır. Gür saçtır. Bolluk anlamındadır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٠٣٩باب الجيم مع الميم
ج م، م ج مستعملان
جم:
جَمَّ الشيءُ واسنَجَمَّ أي كثُرَ.
والجُمُومُ: مصدر الجامَّ من الدَّوابِّ وكلِّ شيء، وجَمَّ يَجُمَّ.
والجُمُامُ: الكَيل إلى رأس المِكيال، وتقول جَمَمتُ المِكيالَ جَمّاً.
والجُمَّة: بِئر واسعةٌ كثيرة الماء.
قال زائدة: جَمَّمْتُه تجميماً لا غير.
وقال أبو سعيد: الجُمَّوُ البئر التي قد جَمَّ ماؤُها بعد تنكيز أي قِلَّة.
وجَمَّمتُ المِكيالَ أي لم أوفِ، تجميماً.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٬٢٢٥جَمَّ المالُ وغيرهُ، إذا كثُر. والجَمُّ: الكثير. قال تعالى: "وتُحِبُّونَ المالَ حُبَّاً جَمَّا". والجَمُّ: ما اجتمع من ماء البئر.
والجُمَّةُ: لمكان الذي يجتمع فيه ماؤه، والجمع الجِمامُ. والجَمومُ: البئر الكثيرة الماء. والجُمومُ بالضم المصدر. يقال جَمَّ الماءُ يَجُمُّ جُموماً، إذا كثُر في البئر واجتمع بعدَ ما اسْتُقيَ ما فيها. والجَمومُ بالفتح من الأفراس: الذي كلَّما ذهب منه جريٌ جاءه جريٌ آخرَ.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٥٣٦ج م م
عدد جم وأحبك حباً جماً وجاءوا جماً غفيراً والجماء الغفير.
وجم المال وماء البئر جموماً وجمت الركية: اجتمع ماؤها.
واستق مـن جمـة البئـر ومجمهـا ومستجمهـا وهـي مجتمـع مائهـا وهذه بئر واسعة المجم.
وأعطاه جمام المكوك وجمام القدح بالثلاث وقال يعقوب: لا يكون الضم إلا في المكيال وحده.
ووردت الماء زرقاً جمامه جمع جمة.
والفرس في جمامه بالفتح لا غير وجم الفرس وأجمه صاحبه.
وأجـم
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٥٬١١٥الجَمُّ والجَمَمُ: الكثير من كل شيء. ومال جَمٌّ: كثير. وفي التنزيل العزيز: ويُحِبُّون المالَ حُبّاً جَمّاً، أَي كثيراً، وكذلك فسره أَبو عبيدة؛ وقال أَبو خِراشٍ الهُذَلّيّ:
إِنْ تَغْفِرِ، اللَّهُمَّ، تَغْفِرْ جَمّا،
وأَيُّ عَبْدٍ لَكَ لا أَلَمَّا؟
وقيل: الجَمُّ الكثير المجتمع، جَمّ يَجِمُّ ويَجُمُّ، والضم أَعلى، جُمُوماً، قال أَنس: توفي سيدنا رسول الله، صلى الله عليه وسلم، والوَحْيُ أَجَمُّ ما كان
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٦٨٧* ج م م * * جَمَّ * المال وغيره إذا كثر يجم بالكسر والضم * جُموما * فيهما و * الجَمُّ * الكثير قال الله تعالى ﴿وتحبون المال حبا جما﴾ و * الجُمَّةُ * بالضم مجتمع شعر الرأس و * الجَمَامُ * بالفتح الراحة يقال * جَمَّ * الفرس يجم ويجم جماما إذا ذهب إعياؤه و * أُجِمَّ * الفرس و * جُمَّ * أيضا على ما لم يسم فاعله فيهما أي تُرك ركوبه ويقال * أجْمِمْ * نفسك يوما أو يومين و * الجَمَّأءُ * الغفير جماعة
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٧٬٩٤٥| | ( * ! الجَمُّ : الكَثِيرُ من كُلِّ شَيْءٍ | * ! كالجَمِيمِ ) ، هكذا في النُّسَخِ ، | والصَّوابُ * ! كالجَمَمِ مُحَرَّكَة ، كما هو | نَصّ اللسان ، يُقال : مالٌ * ! جَمٌّ * ! وَجَمَمٌ | أي : كثيرٌ . وفي التَّنْزِيل العزيز : | ^ ( وَتُحِبُّونَ المَالَ حُبّاً * ! جَمّاً ) قال | أبو عُبَيْدٍ أي : كثيراً . وقال أبو خِراشٍ | الهذَلِيُّ : | % ( إِنْ تَغْفِرِ اللَّهُمَّ تَغْفِرْ جَمَّاً % ) % | % (
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٣٠٢جَمَّ
جَمَّ I , U ( n. ac. جُمُوْم 27 ),
a. Was, became full, abundant, plentiful, copious.
b. ( n. ac. جَمّ 1 , جَمَاْم 22 ), Filled, filled up; let collect together.
c. Rested, recruited his strength.
جَمَّمَ
جَمَّمَ II ,
a. Filled up, made to brim over; gave full measure.
b. Shot up, became luxuriant ( vegetation ).
أَجْمَمَ
أَجْمَمَ IV ,
a. Allowed to accumulate ( water ).
b.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٣٨٬٤٦٦جمم
جَمَّ - يَجُمُّ (جَمَّ - يَجِمُّ) - جَمّ
جَمَّ - يَجُمُّ (جَمَّ - يَجِمُّ) + الكائن أو الشيء: يكثر ويصير وفيراً ونافعاً بآن واحد
جَمّ: على وزن " فـَعْل" اسم فعل " جَمَّ - يَجُمُّ " : وهو أيضاً ما يكون بفعل " جَمَّ - يَجُمُّ ": الكثير الوفير النافع من الشيء
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الكثرة والوفرة والرغد والبركة، ضد المحل
الصيغ(١)
الآيات التي ورد فيها(١)
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | جمم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Mükerrer |
| Bağlamsal Yakın Kökler | جمع, كثر, كنز |
| Zıt Kök | نزح |
| Çekirdek Özet 1 | Kuyuda suyun dipten kaynayarak birikmesi, kabın ağzına kadar dolup taşması ve saçın gürleşmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın dünya metasına ve birikime karşı duyduğu sınır tanımayan, taşkın ve doyumsuz yığma tutkusu |
| Çekirdek Özet 3 | Dolaşımı ve infakı durdurarak kaynakları tek elde tepeleme yığan dengesiz sermaye ve güç temerküzü |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca sıradan bir niceliksel çokluk sanıp içten kaynayan, kaba sığmayan ve taşan dinamik birikim boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| جم | Kütlesel toplanma, birikme, yoğunlaşma ve kabarma hareketini ifade eder; جمع kökünde parçaların bir araya gelmesi, جمد kökünde kütlenin katılaşarak yoğunlaşması, جمل kökünde unsurların toplu bir bütün teşkil etmesi ve جمح kökünde kabaran gücün kontrolden çıkması bu tabandan doğar. | م | Üçüncü harf olarak mîm sesinin yinelenmesi ve kökün muzaaf hale gelmesi, toplanma hareketini tekil ve durağan bir derleme olmaktan çıkarıp, suyun dipten sürekli kaynaması gibi kendi kendini besleyen, kabaran ve kaba sığmayıp taşan kesintisiz bir birikim yoğunluğuna dönüştürmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Unsurların taşınarak bir yöne doğru sevk edilmesi ve bir araya toplanması hareketini başlatır. |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Sıvı dinamizmi, içten kaynama, kütlesel çokluk ve derinlik katar. |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Suyun dalgalanması ve akışın katlanarak sürmesi gibi, birikimin kabı tepeleme dolduracak raddede yinelenmesini sağlar. |
| جمم | Devenin yük taşıyıp toplaması ile suyun dipten kaynayarak kabarmasının birleşimi | Taşınan ve biriken unsurların içten gelen bir kaynamayla kabın sınırlarını zorlayıp taşacak derecede yığılması hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kuyudan su çekildikten sonra suyun dipten yeniden kaynayarak kuyuyu doldurması; bir kabın silme ve tepeleme doldurularak taşma noktasına getirilmesi; saçın omuzlara dökülecek derecede gürleşip toplanması. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Züheyr b. Ebî Sülmâ muallakasında suyun toplanıp kabardığı havuzu ve bol suyu şöyle tasvir eder: فَلَمَّا وَرَدْنَا المَاءَ زُرْقاً جِمَامُهُ / وَضَعْنَ عِصِيَّ الحَاضِرِ المُتَخَيِّمِ |
| Erken Arapça kullanım | Ebû Hırâş el-Hüzelî münacatında günahları örten ilahi mağfiretin taşkanlığını bu kökle ifade eder: إِنْ تَغْفِرِ، اللَّهُمَّ، تَغْفِرْ جَمَّا / وَأَيُّ عَبْدٍ لَكَ لا أَلَمَّا؟ Ayrıca sahabe rivayetlerinde vahyin en gür ve yoğun indiği dönemi nitelemek için أَجَمُّ مَا كَانَ ifadesi kullanılmıştır. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Dīvānü Züheyr b. Ebî Sülmâ.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde جمم kökü, toplanma, dolma, içine çekme ve sıvı kütlesinin kabarması ekseninde şekillenen ilksel bir morfo-semantik tabana dayanır. İbranicede yer alan ג-מ-א kökü doymak bilmez bir arzuyla yutmak, içine çekmek ve sıvıyı massetmek anlamlarını taşırken, Aramice ve Süryanicede ܓܡܐ ve ܓܡܡ kökleri tamlık, toplanma ve kütlesel kabarma sahasıyla irtibatlıdır. Arapça, kökün bu ortak Sami kökenli hacimsel birikim ve sıvı emme nüansını korumuş; özellikle kuyunun içten kaynayarak suyla dolması, kabın tepeleme doldurulması ve mülkün kaba sığmayacak bir hırsla istiflenmesi metaforlarıyla kökü hem fiziksel hem de psikolojik bir taşkınlık düzeyine taşımıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | جم ikili tabanından katlamalı türetim | Kuyunun su kaynatması, kabın silme dolması ve saçın gürleşmesi gibi somut bedensel ve coğrafi gözlemlerden soyut hırs ve birikim kavramına evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami dillerindeki sıvı çekme ve dolma kökleri | İbranicedeki yutma ve içine çekme fiilleri ile Süryanicedeki tamlık ve toplanma kavramlarıyla ortak bir semantik matrisi paylaşır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik dil ailesi genelinde su ve kütle ilişkisi | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| جمم | Anlamlı | Birikme, kabarma, tepeleme dolma | Suyun kuyuda toplanması, malın veya tutkunun kaba sığmayacak derecede yığılması. | Hedef kök; Kur'an'da geçer (Fecr 89:20). |
| مجم | Anlamlı | Atma, püskürtme, karıştırma | Ağızdaki suyu veya nesneyi dışarı fırlatma, sözü veya yazıyı karıştırma. | Hedef kökün içe doğru toplayıp kabartmasına zıt olarak dışa fırlatma hareketi taşır; Kur'an'da geçmez. |
| ممج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan mühmel diziliştir; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| جمم | Merkez | Taşkın ve kaynayan birikim | Kabın silme dolup taşması ve içten gelen dinamik birikim halidir. | Mal ve tutkunun sınır tanımadan, kaba sığmayacak şekilde yığılmasını anlatır. |
| جمع | Komşu | Bir araya getirme | Dağınık unsurların harici bir iradeyle bir araya derlenmesidir. | جمم içten kaynayıp kabaran kütleyi, جمع ise parçaların düzenlenip toplanmasını öne çıkarır. |
| كثر | Komşu | Çokluk ve niceliksel fazlalık | Sayıca veya hacimce çok olma durumudur. | كثر yalın bir fazlalık durumunu belirtirken, جمم kaba sığmayan taşkın ve tepeleme yoğunluğu içerir. |
| كنز | Komşu | İstifleme ve saklama | Malı dolaşımdan çekip saklama ve gömme fiilidir. | كنز servetin gizlenip hapsedilmesini, جمم ise doymak bilmez biriktirme ihtirasını niteler. |
| نزح | Zıt | Çekip tüketme, boşaltma | Kuyudaki veya kaptaki suyu son damlasına kadar çekip tüketmektir. | جمم suyun kaynayıp dolması iken نزح kuyunun çekilerek kurutulmasıdır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | جمم | Kaynayarak birikme, tepeleme dolma | Maddi hacmin kabı aşacak şekilde dolmasını ve tutkulu yığmayı birlikte içerir. | Kesin |
| Latince | cumulare, exuberare | Tepeleme doldurmak, taşmak | Yığma ve hacimsel taşma yönünü karşılar; doyumsuz nefis psikolojisini dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | overflowing accumulation, insatiable heap | Taşkın birikim, tepeleme yığma | Sınırları aşan birikimi iyi verir; kuyunun dipten kaynaması metaforunu doğrudan taşımaz. | Güçlü |
| Almanca | Überquellen, Aufhäufung | Taşıp kabarma, yığılma | Kabın tepeleme dolması ve yığılma halini karşılar; ahlaki yergi tonunu eksik bırakır. | Güçlü |
| Fransızca | comblement, accumulation débordante | Silme doldurma, taşan yığılma | Kabın ağzına kadar dolması ve taşan birikim anlamını karşılar. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Grand Robert.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| جمم (جَمًّا) | Sınır tanımayan, taşkın ve doyumsuz yığma arzusu | İnsanın dünya servetine karşı duyduğu, hak-hukuk ve infak bilincini felç eden aşırı ve bencil düşkünlüğün yerildiği bağlam (Fecr 89:20). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nefsin dünyevileşme zaafı ve ahlaki imtihan | İnsanın tabiatına yerleştirilen mülk arzusunun bir imtihan vasıtası olması ve kalbi istila eden taşkın sevginin tevhidi zedelemesi. | Sevginin Allah ve ahiret yerine geçici dünyaya hasredilerek taşkın bir ihtirasa dönüşmesi. |
| Fıkıh | Mülkiyet ahlakı, zekat ve infak sorumluluğu | Servetin tekelleştirilmesi, zekatın aksatılması, yetim ve yoksul hakkının gasp edilerek sermayenin atıl tutulmasının gayrimeşruluğu. | Dolaşımdan çekilerek kaba sığmaz biçimde istiflenen sermayenin hukuki ve ahlaki reddi. |
| Tefsir | Âyetteki terkibin anlamsal tahlili | Fecr 89:20'deki kullanımın helal ve haram ayrımı gözetmeksizin, hırsla ve yığmacı bir hevesle sevmek anlamına geldiğinin izahı. | Sevginin itidal sınırlarını aşıp bencil bir biriktirme çılgınlığı haline gelmesi. |
| Hadis | Âdemoğlunun bitmek bilmeyen hırsı | İnsanoğlunun iki vadi dolusu altını olsa üçüncüsünü isteyeceğini bildiren nebevî uyarılardaki psikolojik zemin. | Doyuruldukça kabaran, kaynadıkça artan doyumsuz nefis hali. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tezkiye ve takva ekseni | Dünyevi metaya taşkın bağ | Tevhid bilincini perdeleyen dünyevileşme | Kalbin metafizik gayesini unutup fani olanı tepeleme biriktirme tutkusuna teslim olmasıdır. | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve malumat yönetimi | Malumat istifçiliği | Eyleme dönüşmeyen ham bilgi yığını | Hakikate ve ahlaka hizmet etmeyen, sırf biriktirilip tepeleme yığılan kuru malumatın zihni tıkamasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim ve iktidar mimarisi | Otorite temerküzü | Gücün tek merkezde taşarcasına toplanması | İktidarın denetim mekanizmalarını ve paylaşımı dışlayarak mutlaklaşmasıyla doğan tiranlıktır. | Güçlü |
| İktisadi | Servet dolaşımı ve piyasa dengesi | Sermaye tekelleşmesi | Piyasayı kurutan aşırı kâr ve kenz hırsı | Servetin tabana yayılmasını ve infakı engelleyerek toplumda derin uçurumlar üreten yığma eylemidir. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Doygunluk eşiğini aşan aşırı yüklenme ve taşma dinamiği | Fiziksel bir kabın veya iletim hattının taşıma kapasitesinin üzerine çıkılması, sistemde biriken enerjinin veya maddenin dış basınca yol açarak taşması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kompulsif istifleme ve aşırı sermaye birikimi | Bireysel düzeyde nesneleri elden çıkaramama patolojisi; iktisat sosyolojisinde ise sermayenin sınır tanımaksızın kendini büyütme ve yığma güdüsü. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | İfadenin sadece duygusal boyuttaki "çok sevmek" düzeyine indirgenerek fiili mülkiyet, istifçilik ve infaktan kaçınma boyutunun göz ardı edilmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, içten kaynayan, kaba sığmayan, sınır tanımayan ve toplumdaki zayıfların haklarını çiğneyerek malı yığan yapısal ve ahlaki bir sapmayı ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Âyetteki eleştirinin sıradan bir insani duygu tespiti sanılması; böylece yetimin hakkını yememe ve yoksulu doyurmama bağlamındaki sosyo-ekonomik adaletsizlik uyarısının etkisizleşmesi. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın iktisadi ve ahlaki omurgasını oluşturan arınma bilincini, insanın servet karşısındaki zaafını ve bu zaafın nasıl toplumsal bir zulme dönüştüğünü tek bir kök metaforuyla ortaya koyduğu için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnfakı, zekatı, sermaye tekelleşmesini ve yetim/yoksul hakkının korunmasını konu edinen Mekkî surelerdeki (Fecr, Tekâsür, Hümeze, Mâûn) eleştirel ayet gruplarında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Mal sahibi olmanın bizatihi suç olduğu yanılgısını düzeltir; asıl sorunun meşru mülkiyet değil, malı sınır tanımaksızın kabaran bir hırsla tepeleme yığmak ve dolaşımı kilitlemek olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamKuyunun çekildikçe dipten kaynayarak suyla dolup taşması, kabın tepeleme doldurulması, saçın ve otun gürleşerek toplanması.
- Soyut anlamİçten kaynayan, sınır ve ölçü tanımayan, doymak bilmeksizin kaba sığmayacak derecede artan biriktirme ve mülkiyet ihtirası.
- Sistematik karşılıkSistemin tabiî dolaşımını felç eden, kaynakları tek bir merkezde aşırı derecede toplayarak taşma eşiğine getiren dengesiz sermaye temerküzü.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde biriken mal veya tutku miktarını, meşru ihtiyaç, itidal ve kabın tabiî kapasite sınırını temsil eder. Birikim miktarı sınır eşiğine ulaştığı veya onu aştığı halde (), zamana bağlı artış hızının pozitif kalmaya devam etmesi (), kökün işaret ettiği dur durak bilmeyen, kaynadıkça kabaran ve taşan taşkın birikim dinamiğini sembolize eder.