حصر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ح-ص-رالصيغ: ٦ · الجذور المجاورة: ٩٠ · الآيات: ٦ · السور: ٥؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».نسكأُحْصِرْتُمْحَصِيرًاحصرلحفسبلأُحْصِرُواحَصِرَتْوَاحْصُرُوهُمْحرمصلوقتل

الجذرالصيغ ٦الآيات ٦السور ٥المجاورة ٩٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

حصر

ح - ص - ر

جذر
  • الورود: ٦
  • الآيات: ٦
  • الصيغ: ٦
  • المعاجم: ١٣

Hisar kale duvarı demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hisar kale duvarı demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٦٦٠
باب الحاء والصاد والارء معهما ح ص ر، ص ح ر، ص ر ح، ح ر ص، مستعملات فقط حصر: حَصِرَ حَصَراً: أي عَيَّ فلم يَقْدِر على الكلام. وحَصِرَ صدْرُ المء: أي ضاق عن أمرٍ حَصَراً. والحُصْرُ: اعتِقالُ البَطْن حُصِرَ، وبه حُصْرٌ، وهو مَحْصُور. والحِصار: مَوضع يُحْصَر فيه المَرءُ، حَصَروه حَصْراً، وحاصَرُوه، قال رؤبة: مِدْحةَ مَحْصُورٍ تَشَكَّى الحَصْرا دَجْرانَ لم يَشرَبْ هناك الخَمْرا دَجران: أيْ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٨٤٠
حَصَرَهُ يَحْصُرُهُ حَصْراً: ضيَّق عليه وأحاط به. والحَصيرُ: الضيِّق البخيل. والحَصيرُ: البارِيَّةُ. والحَصيرُ: الجَنْبُ. قال الأصمعيّ: هو ما بين العِرْقِ الذي يظهر في جَنْب البعير والفرس معترِضاً فما فوقَه إلى مُنْقَطَع الجنْب. والحَصيرُ: الملكُ، لأنَّه محجوب. قال لبيد: وقماقمٍ غُلْبِ الرِقابِ كأنَّهمجِنٌّ لدى بابِ الحصير قِيامُ والحَصيرُ: المَحْبِس. قال الله تعالى: "وَجَعَلْنا جَهَنَّمَ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٣٬١٤٠
ح ص ر حصر ، حرص ، صرح ، صحر ، رصح : مستعملة . حصر : قال الليث : الحَصَرُ : ضرْبٌ من العِيّ ، تقول : حَصِرَ فلانٌ فلم يقدر على الكلام ، وإذا ضَاقَ صدرُ المرء من أَمْرٍ قيل : حَصِرَ صَدْرُ المرء عن أمره يحصَر حَصَراً . قال الله : ( إِلاَّ ? لَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَى ? قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيثَ ? قٌ أَوْ جَآءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَ ? تِلُونَكُمْ ) ( النِّساء : 90 ) معناه :
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٩٩٨
(باب الحاء والصاد وما يثلثهما) (حصف) الحاء والصاد والفاء أصلٌ واحد، وهو تشدُّدٌ يكون في الشيءِ وصلابةٌ وقوَّة. فيقال لرَكانة العقْل حصافة، وللعَدْوِ الشديد إحصاف. يقال فرسٌ مِحْصَفٌ وناقة مِحْصافٌ. ويقال كتيبة محصوفةٌ، إذا تَجمَّع أصحابُها وقلّ الخَلَل فيهم. قال الأعشى: تأوِي طوائِفُها إلى مَحْصُوفة *** مكروهةٍ يخشى الكماةُ نِزالَها([1]) ويقال "مخصوفة"، وهذا له قياسٌ آخر وقد ذكر في بابه. ويقال
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٩٩
- الحصر: التضييق، قال عز وجل: ﴿واحصروهم﴾ [التوبة/5]، أي: ضيقوا عليهم، وقال عز وجل: ﴿وجعلنا جهنم للكافرين حصيرا﴾ [الإسراء/8]، أي: حابسا. قال الحسن: معناه: مهادا (انظر: الدر المنثور 5/245)، كأنه جعله الحصير المرمول كقوله: ﴿لهم من جهنم مهاد﴾ [الأعراف/41] فحصير في الأول بمعنى الحاصر، وفي الثاني بمعنى المحصور، فإن الحصير سمي بذلك لحصر بعض طاقاته على بعض، وقول لبيد: *ومعالم غلب الرقاب كأنهم**جن لدى باب
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬١٦٦
ح ص ر حصرتهم حصراً‏:‏ حبستهم‏.‏ والله حاصر الأرواح في الأجسام‏.‏ وأحصر الحاج إذا حبسوا عن المضـيّ بمرض أو خوف أو غيرهما ‏"‏ فإن أحصرتم ‏"‏‏.‏ وحصر الرجل وأحصر‏:‏ اعتقل بطنه وبه حصـر‏.‏ وأعـوذ باللـه مـن الحصـر والأسـر‏.‏ وحاصرهـم العدو حصاراً‏.‏ وبقينا في الحصار أياماً أي فـي المحاصـرة أو فـي مكانهـا‏.‏ وحوصـروا محاصراً شديداً‏.‏ وحصر صدره وحصر لسانه‏.‏ وحصر في كلامه وفي خطبته‏:‏ عيّ‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٬٦٧٧
الحَصَرُ: ضربٌ من العِيِّ. حَصِرَ الرجلُ حَصَراً مثل تَعِبَ تَعَباً، فهو حَصِرٌ: عَيِيَ في منطقه؛ وقيل: حَصِرَ لم يقدر على الكلام. وحَصِرَ صدرُه: ضاق. والحَصَرُ: ضيق الصدر. وإِذا ضاق المرء عن أَمر قيل: حَصِرَ صدر المرء عن أَهله يَحْصَرُ حَصَراً؛ قال الله عز وجل: إِلاَّ الذين يَصِلُون إِلى قوم بينكم وبينهم ميثاق أَو جاؤوكم حَصِرَتْ صُدورُهُم أَن يقاتلوكم؛ معناه ضاقت صدورهم عن قتالكم وقتال قومهم؛
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٨٧٣
* ح ص ر * * حَصَرَهُ * ضيق عليه وأحاط به وبابه نصر و * الحَصيرُ * الضيق البخيل والحصير البالية والحصير أيضا المحبس قال الله تعالى ﴿وجعلنا جهنم للكافرين حصيرا﴾ و * الحَصَرُ * العي وهو أيضا ضيق الصدر يقال * حَصِر * صدره أي ضاق وبابهما طرب وأما قوله تعالى ﴿حصرت صدورهم﴾ فأجاز الأخفش والكوفيون أن يكون الماضي حالا ولم يجّوزه سيبويه إلا مع قد وجعل صحرت صدورهم على جهة الدعاء عليهم وكل من امتنع من شيء
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٣٬٢٦٢
الحصر، كالضرب والنصر، أي من بابها: التضييق. يقال: حصره يحصره حصرا، فهو محصور: ضيق عليه، ومنه قوله تعالى: واحصروهم أي ضيقوا عليهم الحصر، أيضا: الحبس. يقال: حصرته فهو محصور، أي حبسته، ومنه قول رؤبة: مدحة محصور تشكى الحصرا يعني بالمحصور المحبوس. وقيل: الحصر هو الحبس عن السفر وغيره، كالإحصار: وقد حصره حصرا فهو محصور وحصير، وأحصره، كلاهما: حبسه ومنعه عن السفر. وفي حديث الحج المحصر بمرض
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٥٬٩٠١
حَصَرَهُ 1 حَصَرَهُ حصر حصره حصرة , (S, A,) aor. حَصُرَ (S, K) and حَصِرَ , (K,) inf. n. حَصْرٌ, (S, K,) He, or it, straitened him; (S, A, K;) so in the Kur ix. 5; (TA;) and encompassed, or surrounded, him. (S, A.) You say حَصَرَهُ, (S, Msb,) or حَصَرَ بِهِ, (K,) aor. حَصُرَ , (S, Msb,) inf. n. حَصْرٌ, (Msb,) It (a hostile party, ISk, S, Msb, or a people, K) encompassed him, or surrounded him,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٩٩
حَصَرَ حَصَرَ I , U ( n. ac. حَصْر 1 ), a. Straitened, cramped, crowded together; pent up; hindered, prevented. b. [ Bi ], Surrounded, hemmed in, beset, encompassed. حَصِرَ حَصِرَ A ( n. ac. حَصَر 4 ), a. Was straitened; was faint, sick. b. [ Fī or 'An ], Was unable to; faltered in. c. Was avaricious. حَاْصَرَ حَاْصَرَ III , a. Besieged; blockaded. أَحْصَرَ أَحْصَرَ IV , a.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٩٬٣٣٥
حصر 1.BAB حَصَرَ - يَحْصُرُ - حَصِيْر - أَحْصَرَ - يُحْصِرُ ، أُحْصِرَ - يُحْصَرُ حَصَرَ - يَحْصُرُ + كائن أو شيء أو أمر + كائناً: يحيط بمكانه ويسد عليه منافذ انطلاقه ومغادرته ليمنعه من الحركة أو الهرب حَصيْر: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " حَصَرَ - يَحْصُرُ ":اسم مكان منه: المكان الذي يُحصر فيه المرء ولا يستطيع فيه التحرك من
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٦)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٩٠ (الإجمالي: ١١٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. لحف

    الآيات المشتركة: ١ · Bıktırıcı şekilde ısrar etmek

  2. سبل

    الآيات المشتركة: ٣ · Biribirini kesen yoldur

  3. حلق

    الآيات المشتركة: ١ · Boğaz, halka demektir

  4. حرم

    الآيات المشتركة: ٢ · Hiram keçe demektir

  5. سلخ

    الآيات المشتركة: ١ · Hemen soyundu

  6. عفف

    الآيات المشتركة: ١ · Haramdan kaçınırlar

  7. صلو

    الآيات المشتركة: ٢ · Namaz

  8. وجد

    الآيات المشتركة: ٢ · Su birikintisidir

  9. كمل

    الآيات المشتركة: ١ · Tam

  10. رصد

    الآيات المشتركة: ١ · “Rusde”, yaban hayvanın düşmesi için açılmış ve üstü…

  11. نسك

    الآيات المشتركة: ١ · İbadet yeri

  12. قتل

    الآيات المشتركة: ٢ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

الآيات التي ورد فيها(٦)

  1. لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ …

    Engellendiler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökحصر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحبس, منع, قصر
Zıt Kökطلق
Çekirdek Özet 1Bir şeyi her yönden kuşatarak sıkıştırmak, hareket alanını daraltıp hapsetmek ve dışarıya çıkışını veya eyleme geçişini engellemek.
Çekirdek Özet 2İnsanın fiziksel, bedensel, ruhsal veya stratejik olarak bir sınır içine hapsedilerek serbest hareketten alıkonulması.
Çekirdek Özet 3Alan sınırlaması, abluka ve özdenetim mekanizması; varlığın yayılmasını durdurarak belirlenmiş bir çerçeveye mahkûm etme veya kendini dizginleme.
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca fiziksel hapis veya savaş ablukasıyla sınırlayarak nefsi dizginleme (iffet), ibadetten alıkonulma (ihsar) ve ruhsal sıkışma (sadır darlığı) boyutlarını göz ardı etmek.

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حصSertleşme, toplanma, ayrışarak belirginleşme ve sınır çekme; nitekim حصب (çakıl taşları, taşlama), حصد (sapından kesip toplama), حصل (özün ortaya çıkıp toplanması), حصن (korunaklı kale içine alma) ve حصي (sayıp sınırlandırma, taşla kaydetme) köklerinde bu sıkı toplanma ve katılık esastır.رÇekirdekteki toplama ve sınır çekme hareketine süreklilik, akışkanlığın kesilmesi ve dış hatlardan içeriye doğru çevresel bir kuşatma niteliği ekleyerek hareketi tamamen kilitleyen bir hapsetme ve daraltma anlamı kazandırmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarÇevreleme, dış dünyadan ayırma, koruma ve geçişi engelleyen bir bariyer kurma.
صOlta, bitkiSıkıştırma, kıstırma, hedefi sabitleme ve kaçış noktalarını daraltarak yakalama.
رİnsan başıÜst sınır, tepe nokta, yönlendirici merkez ve bütünü etkileyen tayin edici konum.
حصرÇit ile çevirip sıkıştırarak merkeze hapsetmeBir nesne veya canlının etrafına aşılmaz sınırlar örerek onu kıstırmak, hareket kabiliyetini sıfırlamak ve tüm yönlerden kuşatarak belirlenmiş bir sınır içinde tutmak.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBedenin yan tarafı ve kaburgaların birbirine bitişip iç organları sıkıştırması (el-hasîr); sazların veya liflerin birbirine sıkıca örülerek geçirildiği zemin örtüsü (hasır); bağırsakların tutularak dışkının çıkamaması (kabızlık/el-husr).
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa, el-hasîr kelimesini hükümdarın kapısında durup içeri girişi engelleyen perdeci veya koruyucu anlamında ve ulaşılmazlığı tasvir ederken kullanmıştır: ومعالم غلب الرقاب كأنهم / جن لدى باب الحصير قيام
Erken Arapça kullanımİbn Meyyâde beytinde kökün if‘âl kalıbını meşguliyetlerin ve engellerin insanı alıkoyması bağlamında zikretmiştir: وما هَجْرُ ليلَى أن تكون تباعدَتْ / عَليكَ ولا أَنْ أَحْصَرتْكَ شُغُولُ

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, el-Mufradāt (Lebîd Dîvânı).

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde حصر kökü, ortak bir semantik taban olarak çevirme, sınırlama, etrafını duvarla örme ve kapalı bir alan oluşturma çekirdeğine dayanır. Kuzeybatı Sami dillerinde İbranice חָצֵר (ḥāṣēr) kelimesi etrafı çevrilmiş avlu, korunaklı yerleşim yeri veya ağıl anlamına gelirken; חָצַר (ḥāṣar) eylemi trompet çalma gibi sesin belirli bir boru içinde sıkışıp yönlendirilmesiyle de ilişkilendirilmiştir. Aramice ve Süryanice katmanında ḥṣr kökü benzer şekilde ağıl, avlu, çevrilmiş mekân ve sınırlama anlamlarını korur. Doğu Sami kolunda Akadca haṣāru / haṣēru sözcüğü koyunların kapatıldığı etrafı çevrili ağıl, çevrili alan demektir. Bu dilsel paralellikler, Proto-Sami kök düzeyinde kavramın göçebe ve erken yerleşik hayatta hayvanların veya insanların kaçmasını ve dışarıdan gelebilecek tehlikeleri önlemek amacıyla "çit veya taşla çevrilmiş emniyetli/kapalı alan" somut gerçekliğinden türediğini belgeler. Arapçada bu kök, dışarıdan çevirme eylemini (kuşatma) koruduğu gibi, içeriden daralma ve tıkanma (sadır darlığı, kekemelik, kabızlık ve şehveti hapsetme) anlamlarını da kapsayacak şekilde çift yönlü bir kısıtlama dinamiği kazanmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Koehler-Baumgartner HALOT, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönÇevresel kuşatma ve sıkışmaÇit veya örgü ile çevirme (hasır), bedensel sıkışma (kaburga ve kabızlık) ve hareketi kısıtlayan dış abluka türevleri.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiProto-Sami *ḥṣrİbranice ve Aramicede avlu, ağıl (ḥāṣēr); Akadcada etrafı çevrilmiş hayvan barınağı (haṣāru). Mekânsal çevreleme ortak mirastır.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik korunak/çit izleriÇevrilmiş alan ve korunak bildiren Afro-Asyatik kök yapılarıyla biçimsel paralellik taşır.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, CAD, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حصرAnlamlıKuşatmak, daraltmak, alıkoymakHedef köktür; dışarıdan veya içeriden hareketi kısıtlamayı ifade eder.Kur'an'da geçer
حرصAnlamlıŞiddetle arzulamak, üzerine düşmekBir nesneye veya amaca karşı aşırı tutkuyla bağlanıp dikkati onun üzerine yoğunlaştırmak.Kur'an'da geçer; zihinsel odaklanma ve tutku yönüyle bağlantılıdır
صحرAnlamlıAçık ve geniş alan, çıplak zeminGeniş düzlük, çöl, gizlilikten çıkıp açık alanda görünür olma hali.Kur'an'da geçmez; حصر kökünün tam zıddı bir mekânsal açılma (kalb/zıtlık) ilişkisidir
صرحAnlamlıAçık, net, saf ve yüksek olmakKatışıksız hale gelme, engellerden arınarak parıldama, yüksek ve belirgin köşk.Kur'an'da geçer; kuşatmanın kalkıp açıklığın belirmesiyle semantik kutup oluşturur
رحصAnlamlıTemel atmak, yumuşak ve nemli olmakDuvarın dibini sağlamlaştırmak; hamurun yumuşaması.Kur'an'da geçmez; sınırlayıcı duvarın inşasıyla uzaktan ilişkilidir
رصحAnlamlıUylukların ve kalçanın etsiz/basık olmasıBedensel dokunun incelip yapışık hale gelmesi.Kur'an'da geçmez; darlık ve basıklık çağrışımı taşır

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حصرMerkezKuşatma, daraltma ve hapsetmeHareketi her yönden çevreleyerek, baskı uygulayarak ve alanı sıfırlayarak alıkoyma.Bütünsel kuşatma ve darlık.
حبسKomşuAlıkoymak, hapsetmekBir varlığı belirli bir noktada tutarak gitmesine engel olmak; ancak حصر kökündeki çevreleyen sıkıştırma ve darlık hissi zorunlu değildir.Durgunlaştırma ve tevkif etme.
منعKomşuYasaklamak, erişime engel olmakİstenen bir şeyin gerçekleşmesini veya bir yere ulaşılmasını araya güç koyarak önlemek; mekânsal çevreleme şart değildir.Önleyici bariyer koyma.
قصرKomşuKısaltmak, sınırlandırmakBoyutu, süreyi veya yetkiyi daraltıp kafi kılmak; حصر kökü gibi bütünüyle kuşatıp kilitlemez, boyutunu indirger.Haddinden kısmak ve sınırlamak.
طلقZıtSalıvermek, serbest bırakmakBağı çözmek, hiçbir sınır ve engel bırakmaksızın hareket serbestisi tanımak.Mutlak serbestiyet ve açılma.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحصرKuşatmak, hapsetmek, daraltmakMekânsal, bedensel ve ruhsal hareket kısıtlaması.Kesin
LatinceObsidere, coartare, continereKuşatmak, sıkıştırmak, içinde tutmakObsidere askeri ablukayı, coartare alan daraltmasını, continere ise nefsi dizginlemeyi karşılar.Güçlü
İngilizceBesiege, restrict, confine, restrainKuşatmak, kısıtlamak, sınırlamak, dizginlemekBesiege fiziki ablukayı, confine alıkoymayı, restrain ise nefsi tutmayı ifade eder; Arapçadaki organik doku birliğini tek kelime veremez.Güçlü
AlmancaBelagern, einschränken, einengen, zügelnKuşatmak, kısıtlamak, daraltmak, dizginlemekEinengen göğsün daralmasını ve mekân kısıtını, zügeln ise iffet bağlamındaki tutumu karşılar.Güçlü
FransızcaAssiéger, restreindre, confiner, contenirKuşatma altına almak, sınırlandırmak, hapsetmekKuşatma ve tecrit boyutunu verir; ancak sadır darlığı için ek ifadelere ihtiyaç duyar.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Collins Robert French Dictionary.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أُحْصِرْتُمْDış etkenle ibadetten alıkonulmaHac ve umre ibadetini ifa etmek üzere yola çıkmışken düşman, hastalık veya meşru bir engelle yolun kesilmesi; Bakara 2:196.
أُحْصِرُواHizmet ve adanmışlık sebebiyle meşguliyet kısıtıKendilerini Allah yoluna adadıkları için yeryüzünde rızık aramak amacıyla serbestçe dolaşma imkânı bulamayan yoksullar; Bakara 2:273.
حَصِرَتْRuhsal takatsizlik ve göğüs darlığıİki taraf arasında kalıp savaşa ve kan dökmeye yüreği elvermeyen, iç dünyası sıkışıp eylemden geri duran topluluk; Nisâ 4:90.
حَصِيرًاAşılmaz kuşatıcı zindanİnkârcıları çepeçevre saran, kaçış ve kurtuluş imkânı bırakmayan cehennem veya kuşatma mahalli; İsrâ 17:8.
وَاحْصُرُوهُمْAskeri abluka ve hareket alanını daraltmaSavaş halinde düşmanın geçit yerlerini tutmak, hareket kabiliyetini yok etmek ve onları teslim olmaya zorlamak; Tevbe 9:5.
وَحَصُورًاNefsi heva ve şehvetten bütünüyle dizginlemeHz. Yahya’nın nefsani arzularına boyun eğmeyip kendini iffet, ibadet ve takva dairesinde sıkı bir özdenetimle koruması; Âl-i İmrân 3:39.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamCehennem azabının kuşatıcılığı ve iradeCehennemin bir zindan (hasîr) olarak kâfirleri kuşatması; ilahi kaza karşısında insanın hareket alanının tayini ve cebir-ihtiyar dengesi.Kaçınılmaz ontolojik kuşatma ve kurtuluşsuz hapis.
Fıkıhİhsâr hükümleri ve savaş hukukuHac yolunda düşman veya hastalık sebebiyle mahsur kalan (muhsar) kişinin kurban keserek ihramdan çıkma şartları; savaşta düşmanı kuşatma (muhasara) kuralları.Meşru mazeretle ibadetten alıkonulma ve askeri abluka.
TefsirHasûr ve sadır darlığı kavramlarıÂl-i İmrân 3:39'daki hasûr vasfının doğuştan gelen iktidarsızlık mı yoksa iradi bir iffet ve züht mü olduğu; Nisâ 4:90'daki darlığın psiko-sosyal tahlili.İffetli özdenetim ve savaş psikolojisinde içsel kilitlenme.
HadisDil tutukluğu ve fitneden çekilmeDualarda darlık, acizlik ve konuşamama (hasar) afetinden sığınma; fitne dönemlerinde kişinin evine çekilip kendini sınırlaması tavsiyeleri.Organik işlevsizlik, acizlik ve iradi izolasyon.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNefs tezkiyesi ve ibadet disipliniHasûr (İffet ve Özdenetim)Şehevi sınırlandırmaİnsanın nefsani dürtülerini ilahi irade lehine baskılayarak aşkın hedeflere odaklanması.Kesin
İlmiMetodolojik çerçeve ve problem sınırlandırmaTahdîd (Kapsam Belirleme)Metodolojik kısıtlamaBir teorinin veya araştırmanın dağılmasını önlemek amacıyla araştırma nesnesini belirli parametrelerle sınırlandırma.Güçlü
SiyasiAskeri güvenlik ve caydırıcılıkMuhasara (Abluka ve Kuşatma)Tehdidi etkisiz kılmaToplumsal düzeni tehdit eden unsurların manevra alanını sıfırlayarak onları teslimiyete veya anlaşmaya zorlama.Kesin
İktisadiKaynak tahsisi ve sermaye hareketiİhtikâr veya Blokaj (Varlık Dondurma)Akışkanlığı durdurmaKaynakların piyasada serbest dolaşımının engellenmesi; infak veya üretim alanına kilitlenerek diğer alanlardan çekilmesi.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSınır değer problemi ve sıkıştırma (Boundary Value / Compression)Fizikte bir gazın hacminin dış basınçla daraltılması veya matematikte bir fonksiyonun sınırlandırılmış kapalı bir aralığa (closed interval) hapsedilerek serbest değişkenliğinin yok edilmesi hareketiyle tam bir yapısal eşbiçimlilik taşır.Kesin
Beşeri bilimlerKurumsal tecrit ve oto-kontrol (Containment / Self-Regulation)Sosyolojide sapkın veya düşman unsurların çevrelenerek etkisizleştirilmesi (containment politikası); psikolojide ise bireyin fevri dürtülerini toplumsal veya ahlaki değerler lehine baskılayıp denetim altında tutması mekanizmasıdır.Kesin

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün yalnızca fiziksel duvarlarla yapılan askeri muhasara veya klasik cezaevi mantığındaki hapis uygulamasıyla sınırlandırılması; ahlaki ve psikolojik darlık boyutunun ıskalanması.
Kur'an içi daha geniş anlamKök; fiziksel askeri ablukanın yanı sıra, ibadetten meşru sebeplerle alıkonulmayı, adanmışlık sebebiyle iktisadi hareketin kısıtlanmasını, ruhsal bıkkınlık ve sadır sıkışmasını, cehennemin ontolojik kuşatıcılığını ve kişinin nefsini haramdan alıkoymasını içine alan çok boyutlu bir sınırlama ilkesidir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Yahya hakkındaki hasûr nitelemesini fizyolojik bir yetersizlik veya kusur saymak; ihsâr ayetlerini sadece düşman ablukasına indirgeyip hastalık gibi içsel mazeretleri ibadet hukukundan dışlamak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan hayatındaki sınırları, zorunluluk hallerini, ruhsal daralma anlarını ve nefis terbiyesini mekânsal ve bedensel bir metafor üzerinden nasıl kavramsallaştırdığını gösterir. Varlığın mutlak serbest olmadığını, ilahi takdir, toplumsal şartlar veya ahlaki bilinçle sürekli sınırlandığını açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbadetlerin ifa edilemediği zaruret hallerini düzenleyen fıkhi ayetlerde (Bakara 2:196); adanmış infak ehlinin durumunu bildiren sosyo-ekonomik ayetlerde (Bakara 2:273); savaş ve barış psikolojisini anlatan siyasi ayetlerde (Nisâ 4:90; Tevbe 9:5); peygamberlerin ahlaki kemalini tasvir eden ayetlerde (Âl-i İmrân 3:39) ve eskatolojik tehdit ayetlerinde (İsrâ 17:8).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini bağlılığı başıboş bir ruhaniyet zanneden anlayışı düzeltir; ahlakın ve takvanın özünün iradi bir sınırlandırma ve kendini tutma (hasûr) olduğunu gösterir. Ayrıca ibadette şekilciliğe takılanlara, niyet ve yöneliş tamam olduğu halde dış engellerle (ihsâr) durdurulanların ecirlerinin eksilmeyeceğini hatırlatır.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir varlığın çevresini çit, duvar veya iple sarıp dışarıyla bağını keserek onu dar bir alana sıkıştırmak, bağırsakları tutarak akışı durdurmak ve lifleri örerek hasır haline getirmek.
  • Soyut anlamSerbest hareket kabiliyetinin dışsal bir güç, meşru bir mazeret, psikolojik bir darlık veya iradi bir ahlaki disiplin yoluyla kısıtlanması, kontrol altına alınması ve belirlenen sınırların dışına çıkmasının engellenmesi.
  • Sistematik karşılıkSistemin sınır güvenliğini sağlayan, kaçakları ve aşırılıkları engelleyen, tehlikeli unsurları abluka ile etkisiz kılan, bireysel düzeyde ise enerjiyi heva yerine ulvi hedeflere kanalize eden kısıtlama ve denetim mekanizması.
  • LaTeX modeliSt={x∈Ω∣∀v∈Rn,  ∥x−c∥≤r}  ⟹  lim⁡r→0μ(St)=0veyax˙(t)=0,  ∀t≥t0
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω evrensel hareket ve serbest eylem uzayını; x kısıtlanan fail veya nesneyi; c kuşatmanın odak merkezini; r ise kuşatma çemberinin yarıçapını veya hareket serbestisini temsil eder. Yarıçapın küçülmesi (r→0) varlığın manevra hacmini (μ(St)) sıfıra yaklaştırarak mutlak bir darlık ve abluka oluşturur. Alternatif durum olan x˙(t)=0 ifadesi ise, failin hızının ve hareket kabiliyetinin belirli bir andan itibaren sıfırlanarak alıkonulmasını (ihsâr) ve nefsani dürtülerin durdurulmasını sembolize eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ح