حفي
ح - ف - ي
جذر- الورود: ٣
- الآيات: ٣
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ٦
معناه في القرآن: İzleyici
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: حفى
ملاحظاتي
المعاجم(٦)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬١٦٣باب الحاء والفاء و واي معهما
ح ف و، ح ف ي، ف ح و، ح و ف، ح ي ف، ف ي ح، و ح ف مستعملات
حفو:
حفي:
الحِفْوَةُ والحَفَى مصدر الحافي.. يقال: حَفِيَ يَحْفَى حفىً فهو حافٍ إذا كان بغير نَعْلٍ ولا خفّ. وإذا انتحَجَتِ القدم، أو فِرْسِنُ البعير أو الحافر من المشْيِ حتّى رقَّتْ قيل: حَفِيَ يَحْفَى حَفىً فهو حَفِ. قال الأعشى:
فآليتُ لا أرثي لها مـن كَـلالَةٍ ولا من حَفىً حتّى تُلاقي محمّدا
وقال رؤبة:
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٧٬٥٦٨(باب الحاء والفاء وما يثلثهما)
(حفل) الحاء والفاء واللام أًصلٌ واحد، وهو الجمع. يقال حَفَل النّاسُ واحتفَلوا، إذا اجتمعوا في مجلسهم. والمجلِس مَحْفِل. والمحفَّلة: الشاة قد حُفِّلت؛ أي جُمع اللّبنُ في ضَرعها. ونُهِي عن التَّصريةِ والتَّحفيل. ويقال لا تَحْفِل به، أي لا تُبالِهِ؛ وهو من الأصل، أي لا تتجمَّع. وذلك أنّ من عَراه أمرٌ تجمَّع له.
فأمَّا قولهم لحُطام التِّبن حُفالة فليس من الباب، إنّما
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٩٠المدخل: حفى- الإحفاء في السؤال: التترع (التترع: التسرع) في الإلحاح في المطالبة، أو في البحث عن تعرف الحال، وعلى الوجه الأول يقال: أحفيت السؤال، وأحفيت فلانا في السؤال، قال الله تعالى: ﴿إن يسألكموها فيحفكم تبخلوا﴾ [محمد/37]، وأصل ذلك من: أحفيت الدابة: جعلتها حافيا، أي: منسحج (أي مقشر الحافر، يقال: سحجت جلده فانسحج، أي: قشرته فانقشر) الحافر، والبعير: جعلته منسحج الخف من المشي حتى يرق، وقد حفي (انظر: الأفعال
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٤٧* ح ف ي * * حَفِيَ * بالكسر * حِفْوَةً * و * حِفْيَةً * و * حِفَايَةً * بكسر الحاء في الكل و * حَفَاءً * أيضا بالمد فهو * حَافٍ * أي صار يمشي بلا خف ولا نعل و * حَفِيَ * من باب صدِيَ فهو * حَفٍ * أي رقت قدمه أو حافره من كثرة المشي و * حَفِيَ * به بالكسر * حَفَاوَةً * بفتح الحاء فهو * حَفِيٌّ * أي بالغ في إكرامه وإلطافه والعناية بأمره و * الحَفِيُّ * أيضا المستقصي في السؤال قلت ومن الأول قوله
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٤٥حَفِيَ
حَفِيَ A ( n. ac. حَفًا [ 4A ] ),
a. Went barefoot.
b. Was worn, abraded, was sore ( foot, hoof ).
c. ( n. ac. حَِفَاوَة , حِفَايَة ), Was gracious, obsequious to, made much of.
حَاْفَيَ
حَاْفَيَ III ,
a. Disputed, argued with.
أَحْفَيَ
أَحْفَيَ IV ,
a. Made to go barefoot, made foot-sore.
b. Questioned, importuned.
c. Clipped ( mustache ).
اِحْتَفَيَ
اِحْتَفَيَ VIII ,
a.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٢٤٬٢٥٤حفي
حَفِيَ - يَحْفَى - حَفِيّ - أَحْفى - يُحْفِي
حَفِيَ - يَحْفَى + كائن + بـِ كائن أو شيء أو أمر: يقبل على الأمر ويتابعه باهتمام وسرور بالغ: يتابع وينشغل ويهتم ويعتني بالأمر بإلحاح ومبالغة
﴿قال سلام عليك سأستغفر لك ربي إنه كان بي حفيا﴾: مقبل علي مهتم ومتابع لأموري وشأني
حَفِيَ - يَحْفَى + كائن + عن شيء أو أمر: يهمله و ينشغل عنه ويهتم
حفي حَفِيَ - يَحْفَى - حَفِيّ - أَحْفى - يُحْفِي حَفِيَ - يَحْفَى + كائن + بـِ كائن أو شيء أو أمر: يقبل على الأمر ويتابعه باهتمام وسرور بالغ: يتابع وينشغل ويهتم ويعتني بالأمر بإلحاح ومبالغة ﴿قال سلام عليك سأستغفر لك ربي إنه كان بي حفيا﴾: مقبل علي مهتم ومتابع لأموري وشأني حَفِيَ - يَحْفَى + كائن + عن شيء أو أمر: يهمله و ينشغل عنه ويهتم ويعتني بإلحاح ومتابعة بشيء آخر: يهتم بأمر آخر يصرفه عن الاهتمام بالشيء المراد (تشبه يرغب عن) ﴿يسألونك كأنك حفي عنها﴾: يسألونك كأنك مهتم بأمر آخر سوى الساعة، فتعلم عنها ولكن لا تريد أن تبلغ علمك لهم: كأنك غير مهتم بها ومشغول عنها حَفِيّ: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " حَفِيَ - يَحْفَى ": من يكون مقبلاً على أمر أو شيء أو فرد باهتمام ومتابعة ﴿قال سلام عليك سأستغفر لك ربي إنه كان بي حفيا﴾: مقبل علي مهتم ومتابع لأموري وشأني أَحْفَى - يُحْفِي + كائن + كائناً + (بـِ شيء أو أمر، أو عن شيء أو أمر): على وزن " أفعل " من " حَفِيَ - يَحْفَى ": جعله " يَحْفَى ": جعله يقبل على الشيء أو الأمر فيهتم وينشغل بهِ بإلحاح ومبالغة: زيَّنَه له ورَغَبَّهُ به ليهتم وينشغل به بمتابعة وإلحاح ﴿ولا يسألكم أموالكم إِنْ يَسْأَلْكُمُوهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغَانَكُمْ﴾: إن يسألكم أموالكم فَيُحْفِكُمْ: أي يحاول أن يجعلكم تحفون: أي تهتمون وتقبلون: أي يرغبكم ويزين لكم الأمر ليجعلكم تهتمون وتقبلون على دفع المال، عندها فإن المتوقع أن تبخلوا ويخرج بذلك أضغانكم واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحركة الذاتية بالثوران والفوران والسعي والنشاط والتحفز والهمة لبدء الفعل وإنفاذه "، وهي: حَرَضَ - يَحْرُضُ (حَرِضَ - يَحْرَضُ)، هَمَّ - يَهُمُّ (اللازم)، عَزَمَ - يَعْزِمُ، نَشَطَ - يَنْشُطُ (نَشَطَ - يَنْشِطُ)، سَعَى - يَسْعَى، حَفِيَ - يَحْفَى
حفي بـِ ﴿قال سلام عليك سأستغفر لك ربي إنه كان بي حفيا(47)﴾ مريم حفي عنها ﴿يسألونك عن الساعة أيان مرساها قل إنما علمها عند ربي لا يجليها لوقتها إلا هو ثقلت في السماوات والأرض لا تأتيكم إلا بغتة يسألونك كأنك حفي عنها قل إنما علمها عند الله ولكن أكثر الناس لا يعلمون(187)﴾ الأعراف يُحْفي - يُحْفِكُم - فَيُحْفِكُمْ ﴿إنما الحياة الدنيا لعب ولهو وإن تؤمنوا وتتقوا يؤتكم أجوركم ولا يسألكم أموالكم(36 إِنْ يَسْأَلْكُمُوهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا وَيُخْرِجْ أَضْغَانَكُمْ(37)﴾ محمد جاء في التفسير: حفياً: رحيباً مكرماً يحفكم: يلح عليكم بطلب المال حفي عنها: عالم بها مختار الصحاح ● [حفا] ح ف ا: حَفِيَ بالكسر حِفْوَةً و حِفْيَةً و حِفَايَةً بكسر الحاء في الكل و حَفَاءً أيضا بالمد فهو حَافٍ أي صار يمشي بلا خف ولا نعل و حَفِيَ من باب صدِيَ فهو حَفٍ أي رقت قدمه أو حافره من كثرة المشي و حَفِيَ به بالكسر حَفَاوَةً بفتح الحاء فهو حَفِيٌّ أي بالغ في إكرامه وإلطافه والعناية بأمره و الحَفِيُّ أيضا المستقصي في السؤال قلت ومن الأول قوله تعالى ﴿إنه كان بي حفيا﴾ ومن الثاني قوله تعالى ﴿كأنك حفي عنها﴾ و أحْفَى شاربه استقصى في أخذه وفي الحديث ﴿أنه أمر أن تُحفى الشوارب وتُعفى اللحى﴾ الراغب حفى الإحفاء في السؤال: التترع (التترع: التسرع) في الإلحاح في المطالبة، أو في البحث عن تعرف الحال، وعلى الوجه الأول يقال: أحفيت السؤال، وأحفيت فلانا في السؤال، قال الله تعالى: }إن يسألكموها فيحفكم تبخلوا﴿[محمد/37]، وأصل ذلك من: أحفيت الدابة: جعلتها حافيا، أي: منسحج (أي مقشر الحافر، يقال: سحجت جلده فانسحج، أي: قشرته فانقشر) الحافر، والبعير: جعلته منسحج الخف من المشي حتى يرق، وقد حفي (انظر: الأفعال 1/374) حفا وحفوة، ومنه: أحفيت الشارب: أخذته أخذا متناهيا، والحفي: البر اللطيف في قوله عز وجل:﴾إنه كان بي حفيا{ [مريم/47]، ويقال: حفيت بفلان وتحفيت به: إذا عنيت بإكرامه، والحفي: العالم بالشيء. ملخص اللسان 1. يَحْفَى حَفاً إذا كان بغير خفّ ولا نَعْل، 2. وحَفِيَ بالرجُل حَفَاوة وحِفاوة وحِفاية وتَحَفَّى به واحْتَفَى: بالَغَ في إكْرامه. 3. حَفِيَ فلان بفلان يَحْفَى به حَفاوة إذا قام في حاجته وأَحْسَن مَثْواه. 4. حْتَفَى: لَطَفَ بِهِ وأَظهر السرورَ والفَرَحَ به وأَكثر السؤال عن حاله. 5. أَحْفَى فلان بصاحبه وحَفِيَ به وتَحَفَّى به أَي بالَغَ في بِرِّهِ والسؤال عن حاله. 6. والحَفاوة: المُبالَغةُ في السؤَال عن الرجل والعنايةُ في أَمرهِ. 7. وحَفا الله به حَفْواً: أَكرمه. 8. وتَحَفَّى إليه في الوَصِيَّة: بالغَ. 9. وحَفِيت إليه بالوصية أَي بالغت. 10. وحَفِيَ اللهُ بك: في معنى أَكرمك الله. 11. وأَنا به حَفِيٌّ أَي بَرٌّ مبالغ في الكرامة. 12. والتَّحَفِّي: الكلامُ واللِّقاءُ الحَسَن. 13. إنَّه كان بِي حَفِيّاً؛ لطيفاً. 14. حَفِيَ فلان بفلان حِفْوة إذا بَرَّه وأَلْطَفه. 15. الحَفِيُّ هو اللطيف بك يَبَرُّكَ ويُلْطِفك ويَحْتَفِي بك. 16. وحَفَاه حَفْواً: أَعطاه. 17. وأَحْفاه: أَلَحَّ عليه في المَسْأَلة. 18. وأَحْفَى السُّؤالَ: رَدَّده. 19. أَحْفَى فلان فلاناً إذا بَرَّح به في الإلْحاف عليه أَو سَأَلَه فأَكْثَر عليه في الطلب. 20. الإحْفاء في المسأَلة مثلُ الإلْحاف سَواءً وهو الإلْحاحُ. 21. الحَفْوُ المَنْعُ، 22. أَتاني فحَفَوْته أَي حَرَمْتُه، 23. والإحْفاء: الاسْتِقْصاء في الكلام والمُنازَعَةُ؛ 24. فِي قيلِهِم إخْفاءُ أَي يَقَعون فينا. 25. وحافَى الرجلَ: نازَعَه في الكلام وماراه. 26. وأَحْفَيْتُ الرجلَ إذا أَجْهَدْتَه. 27. وأَحْفاه: بَرَّحَ به في الإلحاحِ عليه، أَو سأَله فأَكْثَر عليه في الطلب، وأَحْفى السؤالَ كذلك. 28. يسأَلونك كأَنك حَفِيٌّ عنها: يسأَلونك عن أَمر القيمة كأَنك فرحٌ بسؤالهم، 29. تَحَفَّيْتُ بفلان في المسأَلة إذا سأَلت به سؤالاً أَظهرت فيه المحَبَّةَ والبِرَّ، 30. إنه كان بي حَفِيّاً؛ كان بي مَعْنِيّاً؛ 31. تحَفَّى فلان بفلان معناه أَنه أَظهر العِناية في سؤَاله إياه. 32. الحَفِيُّ العالم الذي يَتَعَلَّم الشيءَ باسْتِقْصاء. 33. والحَفِيُّ: المُسْتَقْصي في السؤال 34. : إن يَسْأَلْكُمُوها فيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا؛ أَي يُجْهِدْكُم. 35. وحَفَا شارِبَه حَفْواً وأَحْفاه: بالَغَ في أَخْذه وألْزَقَ حَزَّه. 36. حافٍ بيِّنُ الحُفْوة والحِفْوة والحِفْية
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٤ (الإجمالي: ٣٣)
- ضغن
الآيات المشتركة: ١ · Kıvrılmış bir nesnedir
- سأل
الآيات المشتركة: ٢ · “Sehl” ova demektir
- جلو
الآيات المشتركة: ١ · Belirdi
- بخل
الآيات المشتركة: ١ · Buhar sıcak sudan çıkan buğu, bahl çok az veren, verdiği…
- بغت
الآيات المشتركة: ١ · Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir
- وقت
الآيات المشتركة: ١ · Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir
- رسو
الآيات المشتركة: ١ · Sıra dağlar
- ثقل
الآيات المشتركة: ١ · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir
- سوع
الآيات المشتركة: ١ · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
- ربب
الآيات المشتركة: ٢ · Ribve, tümsek demektir
- سلم
الآيات المشتركة: ١ · “Süllem” merdiven demektir
- خرج
الآيات المشتركة: ١ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
الآيات التي ورد فيها(٣)
قَالَ سَلَامٌ عَلَيْكَ سَأَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّي إِنَّهُ كَانَ بِي حَفِيًّا
İzleyici
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حفي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (nakıs) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بحث, سأل, لطف, جهد |
| Zıt Kök | جفو |
| Çekirdek Özet 1 | Taban veya tırnak derisinin aşınarak incelmesi, yalınayak kalarak nesneyle doğrudan ve sınıra varacak derecede temas etme |
| Çekirdek Özet 2 | Bir meselenin, bilginin veya muhatabın ardına son sınırına kadar düşme; aşırı ısrar, derin araştırma veya sınırsız lütuf ve ihtimam |
| Çekirdek Özet 3 | Aradaki engelleri kaldırarak dip noktaya kadar üstelenen ilişkinin, bağlamına göre ya derin bir lütuf ve bilgiye ya da tüketici bir baskı ve bıkkınlığa dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca yüzeysel bir sorma veya sıradan bir dostluk ilgisi sanıp, taşıdığı son sınıra kadar zorlama ve aşındırma dinamiğini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حف | Bir şeyin çevresini kuşatma, kenarını sıyırma, kazıma ve dış yüzeyi çıplak bırakacak biçimde sınırına ulaşma; حفف (kenarından kuşatma, kırpma), حفر (toprağı kazıp dibe inme), حفظ (sınırlarını sıkıca sarıp koruma), حفد (hızlı ve doğrudan hizmete koşma) köklerinde olduğu gibi yüzeyin son cidarını açığa çıkarma hareketidir. | ي | İllet harfinin getirdiği akışkanlık ve incelik, kazıma ve soyma hareketini fiziksel sınırından zihinsel ve ilişkisel düzleme taşımış; çıplak ayakla yerin sertliğine doğrudan temas etmeye, bir meselenin içyüzünü dip sınırına kadar deşmeye ve muhataba hiçbir perde bırakmaksızın aşırı ilgi veya ısrarla yönelmeye dönüştürmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | çit, duvar; çevirme, koruma, ayırma | Nesnenin veya bedenin dış koruma sınırını, cidarını temsil eder. |
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Çeperin açılması, dışarı vurma, söz ve temas açıklığı oluşturma eylemini gösterir. |
| ي | el ve kol; iş, yapma, uzanma | Çeperi aşarak bizzat uzanma, sınıra doğrudan el sürme ve süreklilik sağlama hareketini ekler. |
| حفي | Bir koruyucu kabuğu veya aracı (çit/duvar) açarak (ağız) doğrudan temas kurmak ve sınırın son noktasına kadar uzanmak (el); çıplak temasla aşınma ve son noktaya kadar ısrarla yönelme bütünlüğü. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bineğin tırnağının veya insanın ayak tabanının çok yürümekten incelmesi, derisinin soyulması ve ayakkabısız kalarak yere doğrudan temas etmesi; tırnağın aşınması durumu. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ bir beytinde bir kimsenin başka birini son derece merakla ve bütün ayrıntılarına kadar araştırmasını bu kökle dile getirmiştir: فإن تسألي عنا فيا رب سائل / حفي عن الأعشى به حيث أصعدا |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi kullanımında bıyıkların kökünden tıraş edilip cildin açığa çıkarılması إحفاء الشارب ifadesiyle; bir kimseden bir şeyi son sınırına kadar ısrarla ve bıktırırcasına talep etme durumu ise أحفاني في السؤال kalıbıyla ifade edilmiştir. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisānü’l-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça حفي kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde özellikle çıplaklık, yalınayak kalma, yerle doğrudan temas etme ve sürtünme sonucu aşınma semantik alanıyla ilişkilidir. İbranice יחף (y-ḥ-p / yāḥēp) kökü doğrudan çıplak ayakla yürümeyi ve pabuçsuz kalmayı ifade eder; nitekim aynı morfo-fonetik denkliğe Süryanice ܝܚܦ (y-ḥ-p) biçiminde de rastlanır. Kökün ilk harfleri arasındaki yer değiştirme (metatez) ve illetli harfin konumu Sami sahasında yaygın bir olgudur. Arapçada kök bir yandan yalınayak kalıp tabanın aşınması (el-hafâ) somut çekirdeğini korurken, diğer yandan pabuç veya örtü gibi aracıları devreden çıkarıp çıplak temas sağlama niteliğinden hareketle mecazen bir bilginin ardına son noktasına kadar düşme, soruda ifrata varma ve muhataba karşı aşırı lütufkâr veya ısrarcı davranma yönünde özgün bir semantik sıçrama göstermiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر HALOT, Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | حف çekirdeğinden türeyen حفي kökü | Kırpma, sıyırma ve sınıra ulaşma eyleminden tabanın aşınması, ardından engelleri kaldırıp meselenin dibine kadar varma türetilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice יחף (yāḥēp) ve Süryanice ܝܚܦ (yāḥep̄) | Yalınayak olma, koruyucu örtünün bulunmaması ve zeminle vasıtasız temas hali ortak arka planı oluşturur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik kök katmanındaki soyma/açma biçimleri | Dış çeperin sıyrılarak nesnenin çıplak yüzeyinin açığa çıkmasıyla ilgili fonetik örtüşmeler bulunur. | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حفي | Anlamlı | Aşınma, çıplak temas, sonuna kadar araştırma | Ayak tabanının veya toynağın aşınması, bir meseleyi veya insanı dip sınırına kadar takip etme. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| حيف | Anlamlı | Zulüm, tarafgirlik, haktan sapma | Bir tarafa meylederek başkasının hakkını eksiltme ve sınırdan dışarı taşma hareketi. | Kur'an'da geçer; ortak sınır ihlali ilişkisi taşır. |
| فحي | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez. |
| فيح | Anlamlı | Yayılma, genleşme, dökülme | Kokunun etrafa yayılması veya sıcaklığın taşarak geniş alana sirayet etmesi. | Kur'an'da geçmez; dışa doğru açılma anlamı taşır. |
| يحف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyondur. |
| يفح | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حفي | Merkez | Sınıra kadar araştırma ve temas | Meselenin veya muhatabın ardını hiçbir engel bırakmaksızın son kertesine kadar takip etme. | Hem aşırı ilgiyi ve lütfu hem de aşındırıcı ısrarı bünyesinde barındırır. |
| بحث | Komşu | İnceleme ve deşme | Toprağı kazar gibi gizli olanı yüzeye çıkarma hareketi olup حفي kökündeki tüketici ısrar ve aşındırma unsurunu içermez. | Nesnenin saklı yönünü arama odağı taşır. |
| سأل | Komşu | İsteme ve sorma | Genel anlamda soru sorma veya talepte bulunma eylemidir; حفي kökü bu talebin aşırıya varmış ve son sınırına dayanmış biçimidir. | Temel talep hareketini ifade eder. |
| لطف | Komşu | İnce nezaket ve incelik | Muhataba sezdirmeden, incelikle ve yumuşaklıkla muamele etmektir; حفي gibi doğrudan sınır zorlaması yapmaz. | Nüfuz edici zarafet boyutudur. |
| جهد | Komşu | Zorlama ve güç sarfı | Bütün enerjiyi ortaya koyarak baskı yapma durumudur; حفي ise bu baskının bıktırıcı ve aşındırıcı ısrarla gerçekleşmesidir. | Çaba ve takatin sınırını zorlama odağıdır. |
| جفو | Zıt | Uzaklaşma ve katılık | Muhataba sırt dönme, ilgiyi bütünüyle kesme, kaba ve mesafeli davranarak temastan kaçınma eylemidir. | حفي kökünün son sınırına kadar yönelme anlamına bütünüyle zıttır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حفي | Dip sınıra kadar yönelme, aşınma | Aradaki koruyucu engelleri kaldırarak meselenin veya muhatabın ardına tüketici derecede düşme. | Kesin |
| Latince | sciscitari, instare, affabilis | Derinlemesine sormak, üstelemek, yakınlık göstermek | sciscitari titiz soruşturmayı, instare ısrarcı baskıyı, affabilis ise lütufkâr yaklaşımı karşılar; tek kökte birleşmezler. | Güçlü |
| İngilizce | importune, scrutinize, solicitous | Bıktırırcasına istemek, didik didik etmek, aşırı ilgili | importune kelimesi aşındırıcı ısrarı, scrutinize sonuna kadar araştırmayı, solicitous ise koruyucu aşırı ihtimamı yansıtır. | Güçlü |
| Almanca | zusetzen, ausforschen, zugetan sein | Üstelemek, didik didik araştırmak, pek lütufkâr olmak | zusetzen muhatabı köşeye sıkıştıran ısrarı, ausforschen derin tahkiki, zugetan sein ise içten ilgiyi ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | insister, scruter, être prévenant | Üstelemek, derinlemesine incelemek, son derece ilgili olmak | insister baskılı takibi, scruter son ayrıntıya kadar inmeyi, être prévenant ise muhatabın üzerine titremeyi bildirir. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Arabic-English Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| حَفِيٌّ عَنْهَا | Derinlemesine araştıran, içyüzünü bilmeye çalışan | Kıyametin ne zaman kopacağını sanki araştırmış da kavramış gibi peygambere soran muhatapların hali; A‘râf 7:187. |
| حَفِيًّا | Son derece lütufkâr, duayı ve talebi boş çevirmeyen | Hz. İbrahim'in Rabbine yapacağı duanın kabul edileceğine olan kesin güveni ve ilahi ihtimam bağlamı; Meryem 19:47. |
| يُحْفِكُمْ | Sizi son sınırınıza kadar zorlar, bütünüyle tüketir | Allah insanlardan mallarının tamamını tüketici bir ısrarla ve zorlayarak isteseydi cimrilik edip nefret duyacakları uyarısı; Muhammed 47:37. |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Gayb bilgisi ve ilahi sıfatlar | Kıyametin vakti gibi mutlak gayb alanlarının peygamber dahil hiçbir yaratılmış tarafından son sınırına kadar ihata edilemeyeceği meselesi. | Bilgide mutlak kavrayışın ve araştırmanın nihai sınırının yalnızca Allah'a ait oluşu. |
| Fıkıh | İnfak ve mükellefiyet sınırları | Kulun malının tamamını vermeye zorlanamayacağı; mülkiyet ve vergilendirmede tüketici talebin (ihfâ) haram veya menfi sayılması. | Talebin mükellefi tüketici ve bezdirici raddeye varmaması ilkesi. |
| Tefsir | A‘râf 7:187 ve Meryem 19:47 tahlili | حَفِيٌّ lafzının araştırmada ısrar eden mi yoksa muhataba aşırı yakınlık duyan mı anlamına geldiği eksenindeki dilsel yorumlar. | Arayışta veya lütufta aradaki bütün mesafeleri kaldıran derin alaka yoğunlaşması. |
| Hadis | Bıyıkların kısaltılması ve duada ısrar | Hadislerde bıyıkların diplerine kadar kırpılması anlamında أحفوا الشوارب ifadesi ile duada yılgınlık göstermeksizin sınıra kadar talepte bulunma bağlamı. | Fiziksel olarak kökten alma ve tutumsal olarak son noktaya kadar isteme yoğunluğu. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul ile Rab arasındaki dua bağı | Sonsuz lütuf ve kabul güvencesi | Engelleri kaldırarak doğrudan iltica etme | Kulun samimi yönelişine ilahi katın aralıksız ve derin bir ihtimamla karşılık vermesi. | Kesin |
| İlmi | Hakikatin araştırılması | Titiz ve nihai tahkik | Sınırları zorlayarak dip bilgiye ulaşma | Bir meselenin yüzeysel aktarımlarla bırakılmayıp temeline kadar deşilmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Yönetimin tebaadan talep düzeyi | Aşırı baskı ve sınırsız yükümlülük | İsyan ve kopuşu tetikleme | Otoritenin bireyleri takatlerinin son sınırına kadar zorlamasının toplumsal nefreti doğurması. | Güçlü |
| İktisadi | Vergilendirme ve kaynak tüketimi | Kaynağın dibini sıyırma, tüketici vergi | Sermaye tabanının aşınması ve çöküş | İktisadi aktörlerden zenginliğin tamamını sömürecek derecede ısrarlı talepte bulunmanın üretimi bitirmesi. | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Limit yaklaşımı ve sürtünmeyle aşınma (erozyon) | Bir fonksiyonun bir değere sonsuz yaklaşırken aradaki farkın sıfırlanması; mekanik sistemlerde aracı yağlayıcı kalmadığında yüzeylerin doğrudan birbirini aşındırması dinamiğidir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tükenmişlik eşiği ve aşırı denetim (micro-management) | Bir otoritenin veya kurumun bireyi hiçbir özerk alan bırakmaksızın sürekli ve aşırı biçimde sorgulamasının bireyde direnç ve yabancılaşma üretmesi sürecidir. | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece sevecen bir dostluk ilgisi veya gündelik bir soru sorma eylemine indirgeyerek lafzın özündeki deriyi aşındırıcı ve son sınırına varıcı baskıyı dışarıda bırakmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün ilahi bağlamda mutlak himaye ve duayı kabul zarafetini taşırken, beşeri ilişkilerde ve taleplerde insan doğasını isyana sürükleyen tüketici bir sınır aşımı olduğunu bir arada görmek. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Muhammed 47:37 ayetindeki ilahi talebin pedagojik hikmetini kavrayamamak; Allah'ın kulu tüketici bir ısrarla sınamamasının insani zaafları koruyan bir rahmet olduğunu gözden kaçırmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem ilahi lütfun derinliğini hem de insanın takat sınırlarını hangi dilsel kökle tanımladığını gösterir; aradaki koruyucu mesafelerin kalkmasının rahmet mi yoksa yıkım mı olacağını bağlama göre tayin eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Gaybın bilinemeyeceğini ve peygamberin de bu bilgiye sınırsızca sahip kılınmadığını bildiren ayetlerde (A‘râf 7:187), peygamberlerin tevhidi sığınışında (Meryem 19:47) ve infak psikolojisinin sınırlarında (Muhammed 47:37) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Peygamberin her gizliyi bilmekle yükümlü tutulduğu zannını ortadan kaldırır; aynı zamanda Allah'ın insandan taşıyamayacağı derecede tüketici ve bezdirici bir fedakarlık istemediğini ortaya koyar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamAyak tabanının veya toynağın aşınarak incelmesi, pabuçsuz kalarak zeminle doğrudan ve vasıtasız temas etme hali.
- Soyut anlamBir bilginin, ilişkinin veya talebin ardına hiçbir mesafe bırakmaksızın son kertesine kadar düşme; aşırı ilgi veya tüketici ısrar gösterme.
- Sistematik karşılıkTalep veya yakınlık derecesinin sınır eşiğini aşarak muhatabın taşıma kapasitesini doğrudan test eden veya tüketen limit konumu.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , iki varlık, bilgi veya ilişki arasındaki koruyucu mesafeyi ve tampon alanı temsil eder; mesafenin sıfıra yaklaşması çıplak teması ve pabuçsuz kalmayı gösterir. , uygulanan sorgulama, talep veya ihtimam kuvvetidir. Paydanın sıfıra doğru küçülmesi uygulanan etkiyi sonsuz bir sınıra ulaştırır ve ortaya çıkan sonucu, bağlama göre ya tüketici bir aşınma ve direnç (Muhammed 47:37) ya da sınırsız bir ilahi lütuf ve icabet (Meryem 19:47) olarak tezahür eder.