خردل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: خ-ر-دالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٢١ · الآيات: ٢ · السور: ٢؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كونأتينفسخردلثقلخبرخَرْدَلٍحببكفيلطفقسطظلمحسب

الجذرالصيغ ١الآيات ٢السور ٢المجاورة ٢١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

خردل

خ - ر - د

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ٢
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ٩

Hardal bitkisi, hurda.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Hardal bitkisi, hurda.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٠٨
الخاء والدال ردخل: الإرْدَخْلُ: التار السمين. خردل: الخُرْدُولةُ: عضو وافر اللحم. وخَرْدَلْتُ اللحم: فصلت أعضاءه موفرة، قال: يسعى ويلحم ضِرْغامَيْنِ ذُخْرُهُما لحم من القوم معفور خَـراديلُ والخَرْدَلُ: ضرب من الحرف، وخَرْدَلْتُ الطعام: أكلت خياره وأطايبه. والمُخَرْدَلُ: المصروع المرمي في بعض الحيث. دربخ: الحمامة تُدَرْبخُ الذكر عند السفاد إذا طاوعته، قال العجاج: ولو نقول دَرْبِخُوا
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩١
الخَرْدَلُ معروفٌ، الواحدة خَرْدَلَةٌ. وخَرْدَلْتُ اللحمَ، أي قطّعته صغاراً، بالدال والذال.
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٠١
الخُرْدُولة: العضو الوافر من اللحم. وخَرْدَل اللحمَ: قَطَّع أَعضاءَه وافرة، وقيل: خَرْدَل اللحمَ قَطَّعه صغاراً، قيل: خَرْدل اللحم قَطَّعه وفَرَّقه، والذال فيه لغة. ولحم خَرادِيلُ ومُخَرْدَلٌ إِذا كان مُقَطَّعاً؛ ومنه قول كعب بن زهير: يَغْدُو فيَلْحَم ضِرْغَامَيْنِ، عَيْشُهما لَحْمٌ من القَوم مَعْفُورٌ خَرَادِيل أَي مُقَطَّع قِطَعاً. والمُخَرْدَل: المصروع والخَرْدَل: ضرب من الحُرْف معروف، الواحدة
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٧
* خ ر د ل * * الخَرْدَلُ * نبات معروف الواحدة * خَرْدَلةٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٣٨٠
خردل الطعام خردلة: أكل خياره وأطايبه، عن أبي زيد. قال الأصمعي: خردلت النخلة: كثر نفضها وعظم ما بقي من بسرها، فهي مخردل كما في العباب والمحكم. قال الليث: خردل اللحم: إذا قطع أعضاءه وافرة، أو قطعه صغارا وفرقه، يقال: لحم خراديل: أي مخردل أي مقطع. قال البكري في شرح أمالي القالي: ولا واحد لها من لفظها، قال كعب بن زهير رضي الله تعالى عنه: يغدو فيلحم ضرغامين عيشهما لحم
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٧٨
خَرْدَلٌ خَرْدَلٌ خردل [Mustard-seed;] the grain of a certain tree, (K,) well known; (S, K;) a species of حُرْف [q. v.]; (JK;) heating; emollient; drawing; a phlegmagogue; lenitive; digestive; used as a liniment, good for the نِقْرِس [or gout], and [especially] the نَسَا [or sciatica], and the [malignant species of leprosy termed] بَرَص (K,) and the [mild species thereof termed] بَهَق; clearing
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٧٩
خَرْدَلَ خَرْدَلَ a. Hashed ( meat ). خَرَاْدِلُ خَرَاْدِلُ 47 , a. Hash. خَرْدَل خَرْدَل 51 , a. Mustard, mustard-seed. خَرْدَلَة خَرْدَلَة 51t , a. Grain of mustard-seed.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٥٬٠٢٦
خردل خَرْدَلَ - يُخَرْدِلُ - خَرْدَل خَرْدَلَ - يُخَرْدِل + كائن + شيئاً: يفرم ويفتت: يقطعه ثم يفرقه قطعاً ناعمة صغيرة متفرقة: مثل فرم اللحم أو قطع البلاستيك أو فتات الأشجار خَرْدَل: على وزن " فـَعـْلـَل: اسم فعل بمعنى مفعول من " خَرْدَلَ - يُخَرْدِلُ ": الشيء المتفتت والمفروم: وهو اصطلاحاً اسم نوع من نبات الحب على شكل فتات وفرمات ناعمة صغيرة
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢١ (الإجمالي: ٢٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ثقل

    الآيات المشتركة: ٢ · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir

  2. حبب

    الآيات المشتركة: ٢ · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  3. صخر

    الآيات المشتركة: ١ · Kayalık sahadır

  4. لطف

    الآيات المشتركة: ١ · Lütufkar

  5. أتي

    الآيات المشتركة: ٢ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  6. وزن

    الآيات المشتركة: ١ · Terazi demektir

  7. قسط

    الآيات المشتركة: ١ · Bir şeyi böldükten sonraki yarım parçası, “nısf” bölmeden…

  8. وضع

    الآيات المشتركة: ١ · Koyar

  9. كفي

    الآيات المشتركة: ١ · “Dengi” demektir

  10. خبر

    الآيات المشتركة: ١ · Haber : Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  11. كون

    الآيات المشتركة: ٢ · Kevn, tepe demektir

  12. حسب

    الآيات المشتركة: ١ · Hisbe okun nişangah kısmına denir

الآيات التي ورد فيها(٢)

  1. وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَإِنْ كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا وَكَفَى بِنَا حَاسِبِينَ

    Hardal

  2. يَابُنَيَّ إِنَّهَا إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّمَوَاتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ

    Hardal

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökخردل
YapıDörtlü (rubâî)
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerذرر, نقر, فتل
Zıt Kökعظم
Çekirdek Özet 1Etin parçalanıp ufalanması, son derece küçük daneli ve keskin acı hardal bitkisi tohumu
Çekirdek Özet 2İlahi adalet ve ilmin hassas terazisinde en küçük ve ağırlıksız birimin dahi hesaba dahil edilmesi
Çekirdek Özet 3Varlık hiyerarşisinde ihmal edilebilir büyüklük bulunmadığı ilkesi
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca bir bitki türü olarak görülüp Kur'an'daki mutlak asgari ölçü ve adalet simgesi işlevinin göz ardı edilmesi

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
خرDelmek, düşmek, parçalamak, yırtmak ve bütünden koparmak; bu çekirdek خرق, خرب, خرج ve خرص köklerinde de bir yarılma, ayrılma ve dışa çıkma hareketini temsil ederدKopma ve delinme hareketine sonlu bir sınır ve kesiklik kazandırarak etin eklemlerinden ve parçalarından ayrılması anlamını kurmuştur
خرDelmek, düşmek, parçalamak, yırtmak ve bütünden koparmak; bu çekirdek خرق, خرب, خرج ve خرص köklerinde de bir yarılma, ayrılma ve dışa çıkma hareketini temsil ederلAyrılan ve kesilen parçaları nihai ufalık, saçılma ve danemsi boyuta ulaştırarak hardal tohumu küçüklüğündeki zerrelere dönüştürmüştür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
خÇit veya duvarın aşılması, perdenin yarılması (türetilmiş imge)Maddi bir bütünlüğün sert bir hamleyle yarılması ve içindeki parçaların açığa çıkması
رİnsan başı; başlangıç, üst, yönParçalanma hareketinin belirli bir eksenden başlayarak bütüne doğru yönelmesi
دKapı; geçiş, ayrılma, sonlu sınırYarılmanın belirli kesim noktalarında son bulması ve birimin tekilleşmesi
لÇoban değneği; yöneltme, bağlama, kuşatmaEn küçük parçanın dahi bir sınır altına alınması, toplanması ve kaybolmaktan alıkonması
خردلBütünün yarılıp parçalanarak sonlu sınırlara sahip en küçük birimlere ayrıştırılmasıSomut bir varlığın ya da etin en ufak dilimlerine ayrılması ve gözden kaçmayacak asgari bir dane boyutuna indirgenmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEtin doğranıp küçük parçalara ve lokmalara ayrılması; hurf cinsinden küçük, yakıcı tanelere sahip yabani hardal tohumu
Cahiliye şiiri kullanımıKa‘b b. Züheyr şiirinde etin parçalanmışlığını tasvir ederken kökü kullanır: يَغْدُو فيَلْحَم ضِرْغامَيْنِ عَيْشُهما / لَحْمٌ من القَوم مَعْفُورٌ خَرَادِيل
Erken Arapça kullanımHadis rivayetinde sırat köprüsündeki çengellerin günahkârları parçalamasını ve cehenneme düşüşünü ifade etmek üzere el-muhardal (المُخَرْدَل) kelimesi kullanılmıştır

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça kök خردل, Sami dil ailesinin genelinde hardal bitkisini ve onun son derece küçük danelerini karşılayan ortak bir nebatî ve morfolojik mirasa işaret eder. İbranicede hardal tohumunu ifade eden chardal (חַרְדָּל) ve Süryanicede aynı bitkiyi karşılayan hardelā (ܚܪܕܠܐ) biçimleriyle fonetik ve semantik tam bir uyum gösterir. Akadca metinlerde doğrudan birebir kök denkliklerinden ziyade kesme ve ufalama eylemlerine dayalı biçimlerle temas kurulsa da, terimin kuzeybatı Sami dillerinden Arapçaya uzanan müşterek kültür sahasında yakıcı, ufalanmış ve mikroskobik boyut çağrışımı yapan bir tohum adı olarak yerleşikleştiği açıktır. Arapçadaki iç türetimlerde etin küçük parçalara bölünmesi anlamına gelen hardele (خَرْدَلَ) fiilinin varlığı, tohumun adından hareketle türetilmiş bir isim-fiil ilişkisine veya tersine ufalama eyleminin tohumu nitelemesine dayanır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisānü’l-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönخَرْدَلَة / خَرْدَلParçalamak, ufalamak ve en küçük dane boyutundaki tohumu karşılamak üzere türetilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice chardal, Süryanice hardelāDoğu Akdeniz ve Sami florasında hardal tohumuna verilen ortak ve kadim isimdirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda doğrudan ses denkliği gösteren bir kök doğrulanmamıştırMuhtemel

المصدر Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
خردلAnlamlıUfalanmış dane, hardal tohumuParçalanmış et ve asgari ağırlık birimiHedef köktür, Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
خردلMerkezAsgari ölçü ve küçük daneHissedilebilir ve tartılabilir en küçük tohum sınırını belirlerTartı terazisinde ihmal edilemeyecek ağırlık birimi
ذررKomşuGörünmez toz ve parçacıkGüneş ışığında uçuşan zerre gibi ağırlığı neredeyse hissedilmeyen ufaklıkAğırlıktan çok sayılamaz çokluk ve dağılmışlık boyutu
نقرKomşuÇekirdek oyuğuHurma çekirdeğinin sırtındaki minik nokta ve çukurlukHacimsel eksiklik ve fiziksel bir oyuk nitelemesi
فتلKomşuLif ve iplikçikHurma çekirdeğinin yarığındaki incecik kıl veya iplikBiçimsel incelik ve değersizlik derecesi
عظمZıtBüyüklük ve kütleGözle görülen, ağır basan, hacimli ve ezici olan varlıkHardal tanesinin mikroskobik boyutuna zıt düşen devasa kütle

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaخردلHardal tohumu, asgari parçaGözle seçilebilen en ufak ağırlık ve hacim birimiKesin
LatinceSinapisHardal bitkisi ve tohumuBotanik türü karşılar ancak parçalama fiil kökünü taşımazGüçlü
İngilizceMustard seed, grainHardal tohumu, asgari daneEn küçük parça ve inanç/sorumluluk metaforunu karşılarKesin
AlmancaSenfkornHardal tanesiBüyüklük skalasında en alt sınırı simgelerKesin
FransızcaGrain de moutardeHardal tanesiMikro ölçekteki asgari parçayı ve tohumu ifade ederKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
خَرْدَلٍAmellerin ve sorumluluğun asgari tartı birimiKıyamet günü kurulacak adalet terazilerinde hiçbir şeyin zayi edilmeyeceğini anlatır; Enbiyâ 21:47
خَرْدَلٍİlahi ilmin nüfuz ettiği en gizli ve asgari nesneKayaların içinde veya göklerin derinliğinde olsa dahi Allah'ın açığa çıkaracağı zerre; Lokmân 31:16

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi ilim ve adalet sıfatıAllah'ın cüziyyatı ve en küçük varlık birimlerini bizzat bilip bilmediği ve hesaba katıp katmadığı tartışmasıMutlak kuşatıcı ilim ve ihmal edilmez adalet
FıkıhTazminat ve tartı hukukuHukuken ihmal edilebilir (yesîr) zarar sınırının belirlenmesi ve ölçü aletlerinin hassasiyet çıtasıHak ihlalinde en alt eşik
TefsirTemsil ve mecaz tahliliAyetteki hardal tanesinin gerçek bir ağırlık mı yoksa mutlak küçüklüğü anlatan bir darb-ı mesel mi olduğuAsgari somut ölçü sembolü
Hadisİman ve kibir terazisiKalbinde hardal tanesi kadar kibir veya iman bulunan kişinin uhrevi akıbeti rivayetleriEn alt varoluşsal miktar

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi hesap ve sorumlulukAsgari amelHesaptan kaçamayacak mikroskobik eylemEn küçük iyilik ya da kötülüğün dahi tartıya gireceği bilinciKesin
İlmiEpistemoloji ve ontolojiAsgari ölçülebilir birimAlgılanabilir fiziksel alt sınırMaddi evrenin tespit edilebilir en küçük yapı taşlarına yönelik araştırmaGüçlü
SiyasiYargı ve kamu otoritesiHukuki hakkaniyet tabanıEn zayıf vatandaşın en ufak hakkının korunmasıDevlet mekanizmasının hiçbir bireysel hakkı küçük görerek yok saymamasıGüçlü
İktisadiİktisadi denge ve mizanMikro değer ve küsuratKayıt dışı kalamayacak en ufak iktisadi değerMuhasebede hiçbir kayıp veya kuruşun görmezden gelinmemesi prensibiKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerİntegral hesabındaki diferansiyel eleman (dx)Sürekli bir eğri altında kalan alanın hesaplanmasında sıfıra yaklaşan ancak sıfır olmayan en küçük yapı taşıGüçlü
Beşeri bilimlerMikro sosyolojideki atomik eylem teorisiToplumsal yapıları inşa eden en ufak, anlık ve gözden kaçan bireysel etkileşimlerin belirleyiciliğiMuhtemel

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİfadenin sadece bir tarım ürünü veya basit bir benzetme sanılarak ahlaki ve hukuki ölçü sistematiğinden koparılması
Kur'an içi daha geniş anlamHardal tanesi, ontolojik ve ahlaki hiyerarşide ihmal edilemezliğin, mutlak ilahi ilmin ve sıfır hata ile işleyen ilahi adaletin evrensel mizanıdır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKüçük görülen günahların veya önemsiz sanılan hakların sistem dışı kalabileceği zannı ve bu temelde doğacak ahlaki sorumsuzluk

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın adalet, ilim ve sorumluluk tasavvurunda hiçbir varlık ve eylemin kaybolamayacağını somut, bilinen en küçük ölçekle zihinlere kazıması açısından merkezidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Uhrevi mahkeme sahnelerinin, ilahi terazilerin kurulduğunu bildiren eskatolojik ayetlerde ve Lokmân'ın oğluna öğütlerindeki ontolojik uyarılarda belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Küçük görülen amellerin önemsizleştiği, gizli mekanlarda işlenen fiillerin kaybolup gittiği ve adaletin yalnızca makro olaylarda arandığı yanılgısını düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamParçalanıp ufalmış et lokması, gözle görülüp elle tutulabilen en ufak daneli yakıcı hardal tohumu.
  • Soyut anlamİlahi bilgi ve adalet matrisinde hiçbir ihmal edilebilir değerin bulunmadığını bildiren asgari varoluş eşiği.
  • Sistematik karşılıkSonsuz hassasiyete sahip bir muhasebe sisteminde sıfırdan büyük her girdinin nihai toplama dahil edilmesi mecburiyeti.
  • LaTeX modelilim⁡ϵ→0+∫Ωf(x) dμ≠0  ⟹  ∀ ϵ>0,M(ϵ)∩K≠∅
  • LaTeX açıklamasıFormülde ϵ hardal tanesiyle simgelenen asgari varlık veya amel miktarını; Ω tüm eylem ve olaylar uzayını; f(x) amelin ahlaki ya da ontolojik ağırlık fonksiyonunu; μ ilahi adalet ve ilim ölçüsünü; M(ϵ) bu asgari birimi; K ise ilahi hesap ve kayıt kümesini temsil eder. Model, büyüklüğü sıfıra yaklaşan en ufak bir değerin bile ilahi sistemde yok sayılamayacağını ve mutlaka kayda geçirileceğini ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: خ