زجج
ز - ج - ج
جذر- الورود: ٢
- الآيات: ١
- الصيغ: ٢
- المعاجم: ٩
Cam demektir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٩)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Cam demektir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٥٥باب الجيم مع الزاي
ج ز، ز ج مستعملان
جز:
الجّزُّ جَزُّ الشَّعر والصُّوفِ وغيره.
والجَزَزُ: الصُّوفُ الذي لم يُستعملُ بعدَ ما جُزَّ، وتقول: صُوفٌ جَزَزٌ.
والجَزاز كالحَصاد يَقعُ على الحِينِ والأوانِ.
وأجّزَّ النخلُ مثل أحصَدَ البُرُّ.
وجَزَّةُ: اسم أرض، يقال: إن الدَّجّال يخرجُ منها.
والجُزازُ: ما فَضَلَ من الأديم إذا قُطِعَ، الواحدة جُزازة.
وصُوفُ كلِّ شاةٍ جِزَّةٌ.
والجِزَائِزُ: عُهُونٌ
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٤٧الزُجُّ: طرف المِرفَق. والزُجُّ أيضاً: الحديدة التي في أسفل الرمح، والجمع زِجَجَةٌ وزِجاجٌ؛ ولا تقل أَزِجُّه. ابن السكيت: أَزْجَجْتُ الرمح فهو مُزَجٌّ، إذا عمِلت له زُجَّاً. قال: وزَجَجْتُ الرجلَ أَزُجُّهُ زَجَّاً فهو مزجوجٌ، إذا طعنتَه بالزُجِّ. والمِزَجُّ، بكسر الميم: رُمْحٌ قصيرٌ كالمِزْراق: والزَجَجُ: دِقَّةٌ في الحاجبَين وطولٌ. والرجل أَزَجُّ. وزَجَّجَتِ المرأة حاجبَها: دَقَّقَتْهُ
الزُجُّ: طرف المِرفَق. والزُجُّ أيضاً: الحديدة التي في أسفل الرمح، والجمع زِجَجَةٌ وزِجاجٌ؛ ولا تقل أَزِجُّه. ابن السكيت: أَزْجَجْتُ الرمح فهو مُزَجٌّ، إذا عمِلت له زُجَّاً. قال: وزَجَجْتُ الرجلَ أَزُجُّهُ زَجَّاً فهو مزجوجٌ، إذا طعنتَه بالزُجِّ. والمِزَجُّ، بكسر الميم: رُمْحٌ قصيرٌ كالمِزْراق: والزَجَجُ: دِقَّةٌ في الحاجبَين وطولٌ. والرجل أَزَجُّ. وزَجَّجَتِ المرأة حاجبَها: دَقَّقَتْهُ وطَوَّلتْهُ. وقول الشاعر: إذا ما الغانياتُ خَرَجْنَ يوماً وزَجَّجْنَ الحَواجِبَ والعُيُونا يعني: وكَحَّلْنَ العيون. وظليمٌ أَزَجُّ: بعيد الخَطْوِ. ونعامةٌ زَجَّاءُ.والزُجاجة معروفة، والجمع زُجاجٌ وزِجاجٌ وزَجاجٌ. وجمع زُجّ الرُمْحِ زِجاجٌ بالكسر لا غير.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٩٤ز ج ج
لا تقـاس الصخـور بالزجـاج ولا الخرصـان بالزجـاج.
وزججـت الرمـح وأزججته: جعلت له زجاً.
وقيل: أزججته: نزعت زجه.
وقال أوس: أصـم ردينيـاً كـأن كعوبـه نوى القسب عراصاً مزجاً منصلاً وزججته زجاً: طعنته بالزج وزججتـه بالرمـح: زرقتـه بـه.
ورجـل أزج وامـرأة زجـاء: بينـة الزجـج وهو دقة الحاجب واستقواسه.
وحاجب أزج وزججت حاجبها.
قال: إذا ما الغانيات برزن يوماً وزججن
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٤٨٦الزُّجُّ: زُجُّ الرُّمْحِ والسَّهم. ابن سيده: الزُّجُّ الحديدة التي تُرَكَّبُ في أَسفل الرمح، والسِّنانُ يُرَكَّبُ عاليَتَه؛ والزُّجُّ تُرْكَزُ به الرُّمْح في الأَرض، والسِّنانُ يُطْعَنُ به، والجمع أَزْجاجٌ وأَزِجَّةٌ وزِجاجٌ وزِجَجَةٌ. الجوهري: جمع زُجّ الرمح زِجاجٌ، بالكسر، لا غير؛ وفي الصحاح: ولا تقل أَزِجَّة.
وأَزَجَّ الرُّمْحَ وزَجَّجَه وزَجَّاه، على البدل: ركَّبَ فيه الزُّجَّ وأَزْجَجْتُه،
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٣٥* ز ج ج * * الزُّجُّ * بالضم الحديدة التي في أسفل الرمح والجمع * زِجَجَةٌ * بوزن عنبة * وزِجَاجٌ * بالكسر لا غير و * الزَّجَجُ * بفتحتين دقة في الحاجبين وطول والرجل * أزَجُّ * وجمع * الزُّجَاجَةِ * * ِزَُجَاجٌ * بضم الزاي وكسرها وفتحها
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٥١٠الزج، بالضم: طرف المرفق المحدد، وإبرة الذراع التي يذرع الذراع من عندها؛ قاله الأصمعي. وفي الأساس: ومن المجاز: اتكأ على زجى مرفقيه، واتكئوا على زجاج مرافقهم. وفي اللسان: زج المر}فق: طرفه المحدد، على التشبيه. والزج: زج الرمح والسهم. قال ابن سيده: الزج: الحديدة التي تركب في أسفل الرمح ، والسنان يركب عاليته. الوزج يركز به الرمح في الأرض، والسنان يطعن به. ج زجاج كجلال ، بالكسر جمع جل، قال
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٧٣زَجَّ
زَجَّ U ( n. ac. زَجّ 1 ),
a. Struck with the butt-end of a lance.
b. [ acc. & Bi ], Shot at.
c. Ran ( ostrich ).
d. A ( n. ac. زَجَج 4 ), Was long & fine ( eye-brow ).
أَزْجَجَ
أَزْجَجَ IV ,
a. Put a foot to ( lance ).
زُجّ
زُجّ 3 , ( pl. زِجَجَة 7t , أَزْجِجَة 15t , زِجَاْج 23 , أَزْجَاْج 38 ),
a. Foot of a lance.
b. Arrow-head.
c. Tip of the elbow.
زَجَاْج
زَجَاْج 22
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٦٬٩٢٠زجج
زَجَّ - يَزُجُّ - زُجَاجَة
زَجَّ - يَزُجُّ + كائن + شيئاً + في شيء: يشكه ويغرزه ويطعن به فيُدْخِلُه ويدفعه بقوة في داخل شيء
زج الجنود في المعركة - زج الرمح في الأرض
زُجَاجَة: على وزن " فـُعالة: اسم فعل بمعنى مفعول من " زَجَّ- يـَزُجُّ ": الشيء الذي زُجُّ فيه شيء: وهي اصطلاحاً: القدح من قوارير الذي " يُزَجُّ " فيه المصباح أو الفتيل، أو يزج
الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٣ (الإجمالي: ٣٢)
- شكو
الآيات المشتركة: ١ · Abajur gibi
- درر
الآيات المشتركة: ١ · Dürre (dal) : Büyük parlak inci demektir
- كوكب
الآيات المشتركة: ١ · “Necm” gezegen, “kevkeb” sabit yıldız demektir
- زيت
الآيات المشتركة: ١ · Zeytindir
- ضوأ
الآيات المشتركة: ١ · Aydınlattı
- وقد
الآيات المشتركة: ١ · Onun yakıtı
- شرق
الآيات المشتركة: ١ · Güneşin doğduğu yerdir
- غرب
الآيات المشتركة: ١ · Ğarb, Güneşin batığı yerdir
- كود
الآيات المشتركة: ١ · Neredeyse o
- شجر
الآيات المشتركة: ١ · Ağaç
- برك
الآيات المشتركة: ١ · Birkan yanardağ demektir
- صبح
الآيات المشتركة: ١ · Tan demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
… مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ …
Cam
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زجج |
| Yapı | Üçlü (sülâsî mücerred) |
| Özel Durum | Müzâaf (mükerrer son harf) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | بلر, صفو, شفف |
| Zıt Kök | كدر |
| Çekirdek Özet 1 | Mızrak veya okun alt ucuna takılan sivri demir, incelik, kavis ve saydam kırılgan nesne |
| Çekirdek Özet 2 | Işığı engellemeyip toplayarak yansıtan ve muhafaza eden berrak cam kandil haznesi |
| Çekirdek Özet 3 | Şeffaf sınır işleviyle içeriği dış etkenlerden korurken mahiyetini bütünüyle dışa aktarma |
| Kritik Hata Riski | Camı sadece estetik veya kırılgan bir nesne sayıp ışığı odaklama ve koruma işlevini gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زج | Sivrilterek itmek, dar ve keskin bir uçla sevk etmek; زجر kökünde sesle menedip itme, زجو kökünde ise önündekini hafifçe sevk edip sürme hareketinde görüldüğü gibi itici bir hat boyunca ilerletme | ج | Hareketi sabit bir uçta yoğunlaştırarak mızrak dipçiği, sivri kavis ve eriyikten süzülüp katılaşan saydam, ince bir zemin biçimine daraltır |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet | Keskinlik, ayrıştırma, ince ve sivri bir uç oluşturma hareketi |
| ج | Değnek, deve | Doğrultu boyunca yönelme, taşıma, bir yükü veya sınırı ileri sürme |
| ج | Değnek, deve | Taşınan etkinin yinelenerek belirli bir sınırda sabitlenmesi ve sertleşmesi |
| زجج | Kesici alet ile sınırlandıran iki desteğin birleşimi | Keskin ve ince bir ucun yahut sınırın, katılaşıp biçim alarak bir muhafaza ve odak noktası kurması |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Mızrağın ve okun yere saplanan veya itmeye yarayan sivri demir dipçiği (زُجّ); ayrıca kaşın incelip yay gibi kavis alması (زَجَج) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Evs b. Hacer şiirinde mızrağın demir dipçiğini anlatırken şöyle der: أَصَمَّ رُدَيْنِيّاً، كأَنَّ كُعُوبَهُ / نَوى القَضْبِ، عَرَّاضاً مُزَجّاً مُنَصَّلا. Züheyr b. Ebî Sülmâ ise barışa yanaşmayıp mızrak arkasıyla savuşturulamayanların sivri uçla muhatap olacağını belirtir: وَمَنْ يَعْصِ أَطْرَافَ الزِّجَاجِ فَإِنَّهُ / يُطِيعُ العَوَالِي رُكِّبَتْ كُلَّ لَهْذَمِ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönemde şeffaf kadehler, cam kaplar ve lambalar için زُجَاج kullanımı yaygınlaşmış; dirseğin sivri ucuna da mecazen زُجَّ المرفق denmiştir |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Dīvānu Evs b. Hacer, Dīvānu Züheyr.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça زجج kökü, Sami dillerinde hem keskin/sivri alet hem de cam malzemesiyle ilgili katmanlar taşır. İbranice z-ḵ-ḵ (זכך) kökünde bulunan arılık, berraklık, şeffaflık ve saflık anlamı (zəḵūḵīṯ / זְכוּכִית kelimesinde cam anlamında) Arapçadaki cam anlamıyla doğrudan anlamsal ve fonetik temas halindedir. Aramice ve Süryanicede z-g-g / z-k-k ekseninde şeffaf nesne ve cam şişe karşılıkları mevcuttur. Diğer taraftan kökün mızrak dipçiği ve itme bildiren fiziksel katmanı, Güney Sami ve erken bedevi Arapçasında nesnenin sivri ucu ve kavisli inceliği üzerinden gelişmiş özgün bir semantik hat sunar. Cam anlamının Sami coğrafyasında berraklık ve şeffaflık kökleriyle ortaklaşa veya ödünçleme yoluyla zenginleştiği kabul edilir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | زج ikili kökünden türeyen mızrak dipçiği, sivri kavis ve incelik | Keskin, sert ve ince bir ucun biçimlendirilmesi üzerinden pürüzsüz ve berrak kap yapısına intikal | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice זכך (arı, berrak olmak; cam), Süryanice zəgūgīṯā (cam kap) | Sami dillerinde ışığı geçiren saflık ve arılık ile cam nesne arasındaki kök bağı | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afroasyatik dışı doğrudan kök bağı tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زجج | Anlamlı | Mızrak dipçiği, kaş inceliği, cam | Sivri ve ince uç, kavis, saydam ve pürüzsüz cisim | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| جزج | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız bir anlam kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| ججز | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Fonotaktik yapı dolayısıyla Arapçada işlek kök olarak kurulmamıştır | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زجج | Merkez | Saydamlık, muhafaza, incelik | Işığı geçirip odaklayan, koruyucu ve berrak cam hazne | Fiziksel incelik ile saydamlığın birleştiği kap formu |
| بلر | Komşu | Kristal berraklığı | Kırılgan camdan ziyade taşsı sertlikteki berrak kristal yapıyı ifade eder | Saydamlıkta saflık ancak sert madeni yapı |
| صفو | Komşu | Saflık ve arılık | Maddenin şeffaf cisim oluşundan çok tortusuz, arınmış halini bildirir | Niteliksel berraklık ve kirlilikten uzaklık |
| شفف | Komşu | Şeffaflık ve incelik | Arkasındakini gösteren ince tül veya zar gibi örtüleri önceler | Işığı geçirme özelliği var ancak sert bir kap değildir |
| كدر | Zıt | Bulanıklık ve kesafet | Işığın geçişini engelleyen tortulu, mat ve bulanık yapı | Berraklık ve ışık geçirgenliğinin tam karşıtı |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زجج (زُجَاجَة) | Cam kap, kandil haznesi | Hem saydamlığı hem de ışığı toplayıp koruyan ince cidarlı kabı karşılar | Kesin |
| Latince | Vitrum, phiala | Cam, cam şişe | Vitrum genel cam maddesini, phiala ise sıvı veya ışık haznesini karşılar; mızrak dipçiği nüansı yoktur | Güçlü |
| İngilizce | Glass, glass vessel | Cam, cam fanus | Maddenin şeffaflığını ve kabı verir; kökün incelik ve kavis boyutu dışarıda kalır | Kesin |
| Almanca | Glas, Glaskolben | Cam, cam küre | Saydam muhafaza işlevini karşılar; etimolojik kök bağı farklıdır | Kesin |
| Fransızca | Verre, fiole | Cam, saydam kap | Saydamlık ve muhafaza anlamını tam taşır; Arapçadaki mızrak ucu bağlantısını içermez | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| زُجَاجَةٍ / الزُّجَاجَةُ | Kandil ateşini rüzgârdan koruyan, ışığı dağıtmadan toplayıp inci gibi parıldatan berrak cam hazne | İlâhî nurun kalpteki ve kâinattaki tecellisini tasvir eden misal bağlamı (Nûr 24:35) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nur ayetinin tevili ve marifet teorisi | Zücâce lafzının müminin berrak ve temiz fıtrattaki kalbine delaleti | Kalbin lekesiz, saydam ve hidayet ışığını bütünüyle yansıtan yapısı |
| Fıkıh | İbadet kapları ve temizlik | Cam kapların necis maddeleri emmeyip kolay temizlenmesi ve suyun durumunu göstermesi | Geçirgen olmayan, tortu tutmayan sert ve saydam cisim |
| Tefsir | Nûr 24:35 ayetindeki teşbih unsurları | Zücâcenin ışığı rüzgârdan korurken aydınlığı kısmayıp aksine artıran niteliği | Işığı muhafaza eden, odaklayan ve yıldız gibi parıldatan saydam zemin |
| Hadis | Rivayetlerde kadınlar ve zarafet tasviri | Kadınların nezaket ve hassasiyetini cam şişelere (kavârîr / zücâc) benzetme bağlamı | Kırılganlık, incelik ve özenle muhafaza edilme gereği |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrat ve vahiy karşılaşması | Arınmış kalp haznesi | Vahiy ateşini dış fitnelerden korurken nurunu engelsiz yayma | İmanın kalpte saf bir berraklık içinde parlaması | Güçlü |
| İlmi | Optik ve gözlem araçları | Saydam ortam | Işığı kırmadan veya odaklayarak iletme | Bilginin bozulmadan ve gizlenmeden aktarılabilirlik zemini | Güçlü |
| Siyasi | Yönetimde şeffaflık ve denetim | Açık idari mekanizma | Kararları ve işleyişi perdelemeden koruma altında tutma | Gücün keyfiliğe kaçmasını önleyen saydam kurumsal sınır | Muhtemel |
| İktisadi | Ticari şeffaflık ve emtia niteliği | Ayıpsız, açık muamele | Değerin ve akdin taraflarca net görülmesini sağlama | Aldatmayı ve kapalılığı ortadan kaldıran aleniyet | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Saydam dielektrik ortam (Optik geçirgenlik) | Işık dalgalarının absorbe edilmeksizin ve saçılmaksızın içinden geçebildiği, aynı zamanda sınır şartlarıyla ışığı hapseden ve yönlendiren fiziksel sınır ortamı | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal şeffaflık ve koruyucu zırh | İç işleyişi dışarıya bütünüyle görünür kılarken iç dinamikleri dış baskı ve manipülasyonlardan koruyan hukuki çeper | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Camı sadece sıradan, kırılgan ve dekoratif bir madde olarak görmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Işığı dış rüzgârdan koruyarak alevin sönmesini engelleyen, aynı zamanda ışığın parlaklığını inci gibi çoğaltarak yansıtan işlevsel bir optik odak ve muhafaza |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nûr suresindeki misali sadece estetik bir ışık tasviri zannedip kalbin hem korunmaya muhtaç hassaslığını hem de vahyi kesintisiz yansıtma vazifesini kavrayamamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin ışığı ile insanın idrak zemini arasındaki irtibatı en berrak biçimde resmeden Nûr ayetinin temel imgesini oluşturduğu için |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İman, hidayet, ilâhî nur ve kalbin fıtri berraklığının işlendiği ayetlerde (Nûr 24:35) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Korumanın mutlaka karanlık veya opak bir perdeyle sağlanacağı zannını yıkarak hem tam korunmanın hem de tam görünürlüğün bir arada bulunabileceğini gösterir |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamMızrağın itici ve delici sivri demir ucu, kaşın incelip yay gibi kavislenmesi ve pürüzsüz eritilerek şeffaflaştırılmış cam kap.
- Soyut anlamÖzü ve içeriği dış etkenlere karşı koruyan, ancak ışığın ve bilginin geçişine hiçbir engel çıkarmayıp onu toplayarak yansıtan saydam sınır.
- Sistematik karşılıkDış fitne ve rüzgârlara karşı koruyucu bir kalkan vazifesi görürken hakikatin tecellisini kısıtlamayan, aksine parlatan berrak fıtrat zemini.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde gelen ışık şiddetini, camdan geçen ışık şiddetini, ise saydamlık ve geçirgenlik katsayısını temsil eder; değeri ışığın engellenmeden aktarıldığını gösterir. ise dış yıkıcı etkenlerin (rüzgâr, toz vb.) içeriye geçiş olasılığını simgeler ve bu değerin sıfıra yaklaşması () kabın koruyucu muhafaza işlevini ifade eder. Böylece zücâce, içeriği korurken aydınlığı kesintisiz dışa aktaran mükemmel saydam sınırı temsil eder.