زجج

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ز-ج-جالصيغ: ٢ · الجذور المجاورة: ٢٣ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».بركضوأمسسزججشجرشكودرركودالزُّجَاجَةُزيتمثلشرقصبح

الجذرالصيغ ٢الآيات ١السور ١المجاورة ٢٣

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

زجج

ز - ج - ج

جذر
  • الورود: ٢
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ٢
  • المعاجم: ٩

Cam demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(٩)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Cam demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٠٥٥
باب الجيم مع الزاي ج ز، ز ج مستعملان جز: الجّزُّ جَزُّ الشَّعر والصُّوفِ وغيره. والجَزَزُ: الصُّوفُ الذي لم يُستعملُ بعدَ ما جُزَّ، وتقول: صُوفٌ جَزَزٌ. والجَزاز كالحَصاد يَقعُ على الحِينِ والأوانِ. وأجّزَّ النخلُ مثل أحصَدَ البُرُّ. وجَزَّةُ: اسم أرض، يقال: إن الدَّجّال يخرجُ منها. والجُزازُ: ما فَضَلَ من الأديم إذا قُطِعَ، الواحدة جُزازة. وصُوفُ كلِّ شاةٍ جِزَّةٌ. والجِزَائِزُ: عُهُونٌ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٤٧
الزُجُّ: طرف المِرفَق. والزُجُّ أيضاً: الحديدة التي في أسفل الرمح، والجمع زِجَجَةٌ وزِجاجٌ؛ ولا تقل أَزِجُّه. ابن السكيت: أَزْجَجْتُ الرمح فهو مُزَجٌّ، إذا عمِلت له زُجَّاً. قال: وزَجَجْتُ الرجلَ أَزُجُّهُ زَجَّاً فهو مزجوجٌ، إذا طعنتَه بالزُجِّ. والمِزَجُّ، بكسر الميم: رُمْحٌ قصيرٌ كالمِزْراق: والزَجَجُ: دِقَّةٌ في الحاجبَين وطولٌ. والرجل أَزَجُّ. وزَجَّجَتِ المرأة حاجبَها: دَقَّقَتْهُ
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٩٤
ز ج ج لا تقـاس الصخـور بالزجـاج ولا الخرصـان بالزجـاج‏.‏ وزججـت الرمـح وأزججته‏:‏ جعلت له زجاً‏.‏ وقيل‏:‏ أزججته‏:‏ نزعت زجه‏.‏ وقال أوس‏:‏ أصـم ردينيـاً كـأن كعوبـه نوى القسب عراصاً مزجاً منصلاً وزججته زجاً‏:‏ طعنته بالزج وزججتـه بالرمـح‏:‏ زرقتـه بـه‏.‏ ورجـل أزج وامـرأة زجـاء‏:‏ بينـة الزجـج وهو دقة الحاجب واستقواسه‏.‏ وحاجب أزج وزججت حاجبها‏.‏ قال‏:‏ إذا ما الغانيات برزن يوماً وزججن
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٤٨٦
الزُّجُّ: زُجُّ الرُّمْحِ والسَّهم. ابن سيده: الزُّجُّ الحديدة التي تُرَكَّبُ في أَسفل الرمح، والسِّنانُ يُرَكَّبُ عاليَتَه؛ والزُّجُّ تُرْكَزُ به الرُّمْح في الأَرض، والسِّنانُ يُطْعَنُ به، والجمع أَزْجاجٌ وأَزِجَّةٌ وزِجاجٌ وزِجَجَةٌ. الجوهري: جمع زُجّ الرمح زِجاجٌ، بالكسر، لا غير؛ وفي الصحاح: ولا تقل أَزِجَّة. وأَزَجَّ الرُّمْحَ وزَجَّجَه وزَجَّاه، على البدل: ركَّبَ فيه الزُّجَّ وأَزْجَجْتُه،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٣٥
* ز ج ج * * الزُّجُّ * بالضم الحديدة التي في أسفل الرمح والجمع * زِجَجَةٌ * بوزن عنبة * وزِجَاجٌ * بالكسر لا غير و * الزَّجَجُ * بفتحتين دقة في الحاجبين وطول والرجل * أزَجُّ * وجمع * الزُّجَاجَةِ * * ِزَُجَاجٌ * بضم الزاي وكسرها وفتحها
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٥١٠
الزج، بالضم: طرف المرفق المحدد، وإبرة الذراع التي يذرع الذراع من عندها؛ قاله الأصمعي. وفي الأساس: ومن المجاز: اتكأ على زجى مرفقيه، واتكئوا على زجاج مرافقهم. وفي اللسان: زج المر}فق: طرفه المحدد، على التشبيه. والزج: زج الرمح والسهم. قال ابن سيده: الزج: الحديدة التي تركب في أسفل الرمح ، والسنان يركب عاليته. الوزج يركز به الرمح في الأرض، والسنان يطعن به. ج زجاج كجلال ، بالكسر جمع جل، قال
رابط المدخل

الزج، بالضم: طرف المرفق المحدد، وإبرة الذراع التي يذرع الذراع من عندها؛ قاله الأصمعي. وفي الأساس: ومن المجاز: اتكأ على زجى مرفقيه، واتكئوا على زجاج مرافقهم. وفي اللسان: زج المر}فق: طرفه المحدد، على التشبيه. والزج: زج الرمح والسهم. قال ابن سيده: الزج: الحديدة التي تركب في أسفل الرمح ، والسنان يركب عاليته. الوزج يركز به الرمح في الأرض، والسنان يطعن به. ج زجاج كجلال ، بالكسر جمع جل، قال الجوهري: جمع زج الرمح زجاج، بالكسر لا غير، ويجمع أيضا على زججة، مثل فيلة ، وأزجاج وأزجة. وفي الصحاح: ولا تقل أزجة. الزج: ع:. الزج أيضا: جمع الأزج وهو من النعام للبعيد الخطو . وفي اللسان: الزجج في النعامة: طول ساقيها وتباعد خطوها، يقال ظليم أزج، ورجل أزج: طويل الساقين: أو الأزج من النعام: الذي فوق عينيه ريش أبيض . الزج: نصل السهم ، عن ابن الأعرابي. ج زججة كعنبة وزجاج كجلال، وأزجة. قال زهير: ومن يعص أطراف الزجاج فإنه يطيع العوالي ركبت كل لهـذم قال ابن السكيت: يقول: من عصى الأمر الصغير صار إلى الأمر الكبير. وقال أبو عبيدة: هذا مثل، يقول إن الزج ليس يطعن به، إنما يطعن بالسنان؛ فمن أبى الصلح - وهو الزج الذي لا طعن به - أعطى العوالي - وهي التي بها الطعن. قال خالد بن كلثوم: كانوا يستقبلون أعداءهم إذا أرادوا الصلح بازجة الرماح، فإذا أجابوا إلى الصلح وإلا قلبوا الأسنة وقاتلوهم. والزج بالفتح: الطعن بالزج يقال: زجه يزجه زجا: طعنه بالزج ورماه به، فهو مزجوج. ومن المجاز: الزج: الرمي . يقال: زج بالشيء من يده يزج زجا: رمى به. وفي اللسان: الزج: رميك بالشيء تزج به عن نفسك.

والزج: عدو الظليم . يقال زج الظليم برجله زجا: عدا فرمى بها. وهو مجاز. وظليم أزج: يزج برجليه. ويقال للظلم إذا عدا: زج برجليه أزج الرمح، وزججه، وزجاه، على البدل: ركب فيه الزج: وأزججته فهو مزج. قال أوس بن حجر: أصـم ردينـيا كـأن كـعـوبـه نوى القسب عراصا مزجا منصلا قال ابن الأعرابي: ويقال: أزجه: إذا أزال منه الزج، ويروى عنه أيضا أنه قال: أزججت الرمح: جعلت له زجا ، ونصلته: جعلت له نصلا، وأنصلته: نزعت نصله. قال: ولا يقال: أزججته إذا نزعت زجه. والزجاج: القوارير، م، ويثلث . والواحد من ذلك زجاجة، بالهاء. وأقلها الكسر. وعن الليث: الزجاجة - في قوله تعالى - القنديل. وعن أبي عبيدة: يقال للقدح: زجاجة. مضمومة الأول، وإن شئت مكسورة، وإن شئت مفتوحة، وجمعها زجاج، وزجاج وزجاج. والزجاج . كعطار :عامله وصانعه. وحرفته الزجاجة: قال ابن سيده: وأراها عراقية. والزجاجي بالضم وياء النسبة: بائعه . وأبو القاسم إسماعيل بن أبي حارث، وفي نسخة: حرب بدل حارث صاحب الأربعين . روى عن يوسف بن موسى، وعنه أحمد بن محمد بن علي بن إبراهيم الآبندوني وغيره. وأبو القاسم يوسف بن عبد الله، اللغوي المصنف المحدث. سكن جرجان، وروى عن الغطريفي، ومات سنة 415. وعبد الرحمن بن أحمد الطبري. وأبو علي الحسن بن محمد بن العباس، روى عن علي بن محمد بن مهرويه القزويني، مات قبل الأربعمائة. والفضل بن أحمد بن محمد . وبالفتح مشددا، أبو القاسم عبد الرحمن بن إسحاق النحوي الزجاجي صاحب الجمل ، بغدادي، سكن دمشق عن محمد بن العباس اليزيدي وابن دريد وابن الأنباري، نسب إلى شيخه أبي إسحاق إبراهيم بن السري ابن سهل النحوي الزجاج ، صاحب معاني القرآن، روى عن المبرد وثعلب، وكان يخرط الزجاج، ثم تركه وتعلم الأدب، توفي ببغداد سنة 311. والمزج ، بالكسر: رمح قصير كالمزراق ، في أسفله زج، وقد استعملوه في السريع النفوذ. والزجج، محركة : رقة مخط الحاجبين ودقتهما وطولهما وسبوغهما واستقواسهما. وقيل: الزجج: دقة الحاجبين في طول . وفي بعض النسخ: دقة في الحاجبين وطول. والنعت أزج . يقال: رجل أزج، وحاجب أزج، ومزجج. وهي زجاء ، بينه الزجج. وزججه أي الحاجب بالمزج، إذا دققه وطوله . وقيل: أطاله بالإثمد. وقوله: إذا ما الغانيات برزن يوما وزججن الحواجب والعيونا إنما أراد: وكحلن العيون. وفي اللسان: وفي صفة النبي صلى الله عليه وسلم: أزج الحواجب . الزجج: تقوس في الناصية، مع طول في طرفه وامتداد. والمزجة: ما يزجج به الحواجب. والأزج: الحاجب: اسم له في لغة أهل اليمن، وفي حديث الذي استسلف ألف دينار في بني إسرائيل: فأخذ خشبة فنقرها وأدخل فيها ألف دينار وصحيفة، ثم زجج موضعها أي سوى موضع النقر وأصلحه، من تزجيج الحواجب، وهو حذف زوائد الشعر. قال ابن الأثير: ويحتمل أن يكون مأخوذا من الزج: النصل، وهو أن يكون النقر في طرف الخشبة، فترك فيه زجا ليمسكه ويحفظ ما في جوفه. والزجج - بضمتين - الحمير المقتلة ، وفي بعض النسخ: المقتتلة. والزجج أيضا: الحراب المنصلة ، ظاهر صنيعه أنه جمع ولم يذكر مفرده.

وفي الحديث ذكر زج لاوة ، وهو بالضم :ع نجدي بعث إليه رسول الله صلى الله عليه وسلم الضحاك ابن سفيان يدعو أهله إلى الإسلام. ومن المجاز: زجاج الفحل، بالكسر: أنيابه ، وأنشد: لها زجاج ولهاة فارض وأجماد الزجاج: ع بالصمان ذكره ذو الرمة: فظلت بأجماد الزجاج سواخطا صياما تغني تحتهن الصفائح يعني الحمير سخطت على مراتعها ليبسها. وازدج الحاجب: تم إلى ذنابى العين . والمزجوج : المرمي به، و غرب لا يديرونه ويلاقون بين شفتيه ثم يخرزونه . ومما يستدرك عليه: زج: إذا طعن بالعجلة. والزجاجة: الاست، لأنها تزج بالضرط والزبل. والزجج في الإبل: روح في الرجلين وتجنيب. وازدج النبت: اشتدت خصاصه. وفي الأساس: ومن المجاز: نزلنا بواد يزج النبات وبالنبات أي يخرجه ويرميه كأنه يرمي به عن نفسه ، انتهى. وفي حديث عائشة قالت: صلى النبي صلى الله عليه وسلم ليلة في رمضان، فتحدثوا بذلك. فأمسى المسجد من الليلة المقبلة زاجا. قال ابن الأثير: قال الحربي: أظنه جأزا، أي غاصا بالناس، فقلب، من قولهم: جئز بالشراب جأزا: إذا غص به. قال أبو موسى: ويحتمل أن يكون: راجا، بالراء، أراد أن له رجة من كثرة الناس. وزج: ماء أقطعه رسول الله صلى الله عليه وسلم العداء بن خالد. قلت: ومزجاجة، بالكسر: موضع بالقرب من زبيد، منه شيخنا رضي الدين عبد الخالق بن أبي بكر بن الزين ابن الصديق بن محمد بن المزجاجي، ورهطه. وأبو محمد عبد الرحيم بن محمد ابن أحمد بن فارس الثعلبي البغدادي الحنبلي، عرف بابن الزجاج، سمع ابن صرما وابن روزبه وجماعة، وحدث. وقال قطرب في مثلثه: الزجاج بالفتح: حب القرنفل.

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٧٧٣
زَجَّ زَجَّ U ( n. ac. زَجّ 1 ), a. Struck with the butt-end of a lance. b. [ acc. & Bi ], Shot at. c. Ran ( ostrich ). d. A ( n. ac. زَجَج 4 ), Was long & fine ( eye-brow ). أَزْجَجَ أَزْجَجَ IV , a. Put a foot to ( lance ). زُجّ زُجّ 3 , ( pl. زِجَجَة 7t , أَزْجِجَة 15t , زِجَاْج 23 , أَزْجَاْج 38 ), a. Foot of a lance. b. Arrow-head. c. Tip of the elbow. زَجَاْج زَجَاْج 22
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٦٬٩٢٠
زجج زَجَّ - يَزُجُّ - زُجَاجَة زَجَّ - يَزُجُّ + كائن + شيئاً + في شيء: يشكه ويغرزه ويطعن به فيُدْخِلُه ويدفعه بقوة في داخل شيء زج الجنود في المعركة - زج الرمح في الأرض زُجَاجَة: على وزن " فـُعالة: اسم فعل بمعنى مفعول من " زَجَّ- يـَزُجُّ ": الشيء الذي زُجُّ فيه شيء: وهي اصطلاحاً: القدح من قوارير الذي " يُزَجُّ " فيه المصباح أو الفتيل، أو يزج
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٣ (الإجمالي: ٣٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. شكو

    الآيات المشتركة: ١ · Abajur gibi

  2. درر

    الآيات المشتركة: ١ · Dürre (dal) : Büyük parlak inci demektir

  3. كوكب

    الآيات المشتركة: ١ · “Necm” gezegen, “kevkeb” sabit yıldız demektir

  4. زيت

    الآيات المشتركة: ١ · Zeytindir

  5. ضوأ

    الآيات المشتركة: ١ · Aydınlattı

  6. وقد

    الآيات المشتركة: ١ · Onun yakıtı

  7. شرق

    الآيات المشتركة: ١ · Güneşin doğduğu yerdir

  8. غرب

    الآيات المشتركة: ١ · Ğarb, Güneşin batığı yerdir

  9. كود

    الآيات المشتركة: ١ · Neredeyse o

  10. شجر

    الآيات المشتركة: ١ · Ağaç

  11. برك

    الآيات المشتركة: ١ · Birkan yanardağ demektir

  12. صبح

    الآيات المشتركة: ١ · Tan demektir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. … مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ …

    Cam

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökزجج
YapıÜçlü (sülâsî mücerred)
Özel DurumMüzâaf (mükerrer son harf)
Bağlamsal Yakın Köklerبلر, صفو, شفف
Zıt Kökكدر
Çekirdek Özet 1Mızrak veya okun alt ucuna takılan sivri demir, incelik, kavis ve saydam kırılgan nesne
Çekirdek Özet 2Işığı engellemeyip toplayarak yansıtan ve muhafaza eden berrak cam kandil haznesi
Çekirdek Özet 3Şeffaf sınır işleviyle içeriği dış etkenlerden korurken mahiyetini bütünüyle dışa aktarma
Kritik Hata RiskiCamı sadece estetik veya kırılgan bir nesne sayıp ışığı odaklama ve koruma işlevini gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زجSivrilterek itmek, dar ve keskin bir uçla sevk etmek; زجر kökünde sesle menedip itme, زجو kökünde ise önündekini hafifçe sevk edip sürme hareketinde görüldüğü gibi itici bir hat boyunca ilerletmeجHareketi sabit bir uçta yoğunlaştırarak mızrak dipçiği, sivri kavis ve eriyikten süzülüp katılaşan saydam, ince bir zemin biçimine daraltır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletKeskinlik, ayrıştırma, ince ve sivri bir uç oluşturma hareketi
جDeğnek, deveDoğrultu boyunca yönelme, taşıma, bir yükü veya sınırı ileri sürme
جDeğnek, deveTaşınan etkinin yinelenerek belirli bir sınırda sabitlenmesi ve sertleşmesi
زججKesici alet ile sınırlandıran iki desteğin birleşimiKeskin ve ince bir ucun yahut sınırın, katılaşıp biçim alarak bir muhafaza ve odak noktası kurması

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMızrağın ve okun yere saplanan veya itmeye yarayan sivri demir dipçiği (زُجّ); ayrıca kaşın incelip yay gibi kavis alması (زَجَج)
Cahiliye şiiri kullanımıEvs b. Hacer şiirinde mızrağın demir dipçiğini anlatırken şöyle der: أَصَمَّ رُدَيْنِيّاً، كأَنَّ كُعُوبَهُ / نَوى القَضْبِ، عَرَّاضاً مُزَجّاً مُنَصَّلا. Züheyr b. Ebî Sülmâ ise barışa yanaşmayıp mızrak arkasıyla savuşturulamayanların sivri uçla muhatap olacağını belirtir: وَمَنْ يَعْصِ أَطْرَافَ الزِّجَاجِ فَإِنَّهُ / يُطِيعُ العَوَالِي رُكِّبَتْ كُلَّ لَهْذَمِ
Erken Arapça kullanımErken dönemde şeffaf kadehler, cam kaplar ve lambalar için زُجَاج kullanımı yaygınlaşmış; dirseğin sivri ucuna da mecazen زُجَّ المرفق denmiştir

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Dīvānu Evs b. Hacer, Dīvānu Züheyr.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça زجج kökü, Sami dillerinde hem keskin/sivri alet hem de cam malzemesiyle ilgili katmanlar taşır. İbranice z-ḵ-ḵ (זכך) kökünde bulunan arılık, berraklık, şeffaflık ve saflık anlamı (zəḵūḵīṯ / זְכוּכִית kelimesinde cam anlamında) Arapçadaki cam anlamıyla doğrudan anlamsal ve fonetik temas halindedir. Aramice ve Süryanicede z-g-g / z-k-k ekseninde şeffaf nesne ve cam şişe karşılıkları mevcuttur. Diğer taraftan kökün mızrak dipçiği ve itme bildiren fiziksel katmanı, Güney Sami ve erken bedevi Arapçasında nesnenin sivri ucu ve kavisli inceliği üzerinden gelişmiş özgün bir semantik hat sunar. Cam anlamının Sami coğrafyasında berraklık ve şeffaflık kökleriyle ortaklaşa veya ödünçleme yoluyla zenginleştiği kabul edilir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönزج ikili kökünden türeyen mızrak dipçiği, sivri kavis ve incelikKeskin, sert ve ince bir ucun biçimlendirilmesi üzerinden pürüzsüz ve berrak kap yapısına intikalKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice זכך (arı, berrak olmak; cam), Süryanice zəgūgīṯā (cam kap)Sami dillerinde ışığı geçiren saflık ve arılık ile cam nesne arasındaki kök bağıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afroasyatik dışı doğrudan kök bağı tespit edilmediVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زججAnlamlıMızrak dipçiği, kaş inceliği, camSivri ve ince uç, kavis, saydam ve pürüzsüz cisimHedef kök; Kur'an'da geçer
جزجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız bir anlam kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
ججزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonotaktik yapı dolayısıyla Arapçada işlek kök olarak kurulmamıştırKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زججMerkezSaydamlık, muhafaza, incelikIşığı geçirip odaklayan, koruyucu ve berrak cam hazneFiziksel incelik ile saydamlığın birleştiği kap formu
بلرKomşuKristal berraklığıKırılgan camdan ziyade taşsı sertlikteki berrak kristal yapıyı ifade ederSaydamlıkta saflık ancak sert madeni yapı
صفوKomşuSaflık ve arılıkMaddenin şeffaf cisim oluşundan çok tortusuz, arınmış halini bildirirNiteliksel berraklık ve kirlilikten uzaklık
شففKomşuŞeffaflık ve incelikArkasındakini gösteren ince tül veya zar gibi örtüleri öncelerIşığı geçirme özelliği var ancak sert bir kap değildir
كدرZıtBulanıklık ve kesafetIşığın geçişini engelleyen tortulu, mat ve bulanık yapıBerraklık ve ışık geçirgenliğinin tam karşıtı

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaزجج (زُجَاجَة)Cam kap, kandil haznesiHem saydamlığı hem de ışığı toplayıp koruyan ince cidarlı kabı karşılarKesin
LatinceVitrum, phialaCam, cam şişeVitrum genel cam maddesini, phiala ise sıvı veya ışık haznesini karşılar; mızrak dipçiği nüansı yokturGüçlü
İngilizceGlass, glass vesselCam, cam fanusMaddenin şeffaflığını ve kabı verir; kökün incelik ve kavis boyutu dışarıda kalırKesin
AlmancaGlas, GlaskolbenCam, cam küreSaydam muhafaza işlevini karşılar; etimolojik kök bağı farklıdırKesin
FransızcaVerre, fioleCam, saydam kapSaydamlık ve muhafaza anlamını tam taşır; Arapçadaki mızrak ucu bağlantısını içermezKesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زُجَاجَةٍ / الزُّجَاجَةُKandil ateşini rüzgârdan koruyan, ışığı dağıtmadan toplayıp inci gibi parıldatan berrak cam hazneİlâhî nurun kalpteki ve kâinattaki tecellisini tasvir eden misal bağlamı (Nûr 24:35)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNur ayetinin tevili ve marifet teorisiZücâce lafzının müminin berrak ve temiz fıtrattaki kalbine delaletiKalbin lekesiz, saydam ve hidayet ışığını bütünüyle yansıtan yapısı
Fıkıhİbadet kapları ve temizlikCam kapların necis maddeleri emmeyip kolay temizlenmesi ve suyun durumunu göstermesiGeçirgen olmayan, tortu tutmayan sert ve saydam cisim
TefsirNûr 24:35 ayetindeki teşbih unsurlarıZücâcenin ışığı rüzgârdan korurken aydınlığı kısmayıp aksine artıran niteliğiIşığı muhafaza eden, odaklayan ve yıldız gibi parıldatan saydam zemin
HadisRivayetlerde kadınlar ve zarafet tasviriKadınların nezaket ve hassasiyetini cam şişelere (kavârîr / zücâc) benzetme bağlamıKırılganlık, incelik ve özenle muhafaza edilme gereği

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve vahiy karşılaşmasıArınmış kalp haznesiVahiy ateşini dış fitnelerden korurken nurunu engelsiz yaymaİmanın kalpte saf bir berraklık içinde parlamasıGüçlü
İlmiOptik ve gözlem araçlarıSaydam ortamIşığı kırmadan veya odaklayarak iletmeBilginin bozulmadan ve gizlenmeden aktarılabilirlik zeminiGüçlü
SiyasiYönetimde şeffaflık ve denetimAçık idari mekanizmaKararları ve işleyişi perdelemeden koruma altında tutmaGücün keyfiliğe kaçmasını önleyen saydam kurumsal sınırMuhtemel
İktisadiTicari şeffaflık ve emtia niteliğiAyıpsız, açık muameleDeğerin ve akdin taraflarca net görülmesini sağlamaAldatmayı ve kapalılığı ortadan kaldıran aleniyetMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSaydam dielektrik ortam (Optik geçirgenlik)Işık dalgalarının absorbe edilmeksizin ve saçılmaksızın içinden geçebildiği, aynı zamanda sınır şartlarıyla ışığı hapseden ve yönlendiren fiziksel sınır ortamıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal şeffaflık ve koruyucu zırhİç işleyişi dışarıya bütünüyle görünür kılarken iç dinamikleri dış baskı ve manipülasyonlardan koruyan hukuki çeperGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiCamı sadece sıradan, kırılgan ve dekoratif bir madde olarak görmek
Kur'an içi daha geniş anlamIşığı dış rüzgârdan koruyarak alevin sönmesini engelleyen, aynı zamanda ışığın parlaklığını inci gibi çoğaltarak yansıtan işlevsel bir optik odak ve muhafaza
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNûr suresindeki misali sadece estetik bir ışık tasviri zannedip kalbin hem korunmaya muhtaç hassaslığını hem de vahyi kesintisiz yansıtma vazifesini kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin ışığı ile insanın idrak zemini arasındaki irtibatı en berrak biçimde resmeden Nûr ayetinin temel imgesini oluşturduğu için
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İman, hidayet, ilâhî nur ve kalbin fıtri berraklığının işlendiği ayetlerde (Nûr 24:35)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Korumanın mutlaka karanlık veya opak bir perdeyle sağlanacağı zannını yıkarak hem tam korunmanın hem de tam görünürlüğün bir arada bulunabileceğini gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamMızrağın itici ve delici sivri demir ucu, kaşın incelip yay gibi kavislenmesi ve pürüzsüz eritilerek şeffaflaştırılmış cam kap.
  • Soyut anlamÖzü ve içeriği dış etkenlere karşı koruyan, ancak ışığın ve bilginin geçişine hiçbir engel çıkarmayıp onu toplayarak yansıtan saydam sınır.
  • Sistematik karşılıkDış fitne ve rüzgârlara karşı koruyucu bir kalkan vazifesi görürken hakikatin tecellisini kısıtlamayan, aksine parlatan berrak fıtrat zemini.
  • LaTeX modeliT=ItIi≈1,Pd→0
  • LaTeX açıklamasıModelde Ii gelen ışık şiddetini, It camdan geçen ışık şiddetini, T ise saydamlık ve geçirgenlik katsayısını temsil eder; T≈1 değeri ışığın engellenmeden aktarıldığını gösterir. Pd ise dış yıkıcı etkenlerin (rüzgâr, toz vb.) içeriye geçiş olasılığını simgeler ve bu değerin sıfıra yaklaşması (Pd→0) kabın koruyucu muhafaza işlevini ifade eder. Böylece zücâce, içeriği korurken aydınlığı kesintisiz dışa aktaran mükemmel saydam sınırı temsil eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ز