زنجبيل
ز - ن - ج
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ٤
“Neceb” ağaç kabuğudur. Özel bir bitkinin adı olarak kullanılmaktadır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(٤)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
“Neceb” ağaç kabuğudur. Özel bir bitkinin adı olarak kullanılmaktadır.
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١١٠الزَنْجَبيلُ معروفٌ. ,الزَنْجَبيلُ: الخمرُ. والزِئْجيلُ بالهمز: الرجلُ الضعيف البدن. ويقال الزِنجيلُ بالنون. ن
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٥٥الزَّنْجَبِيل: مما ينبت في بلاد العرب بأَرض عُمَان، وهو عروق تسري في الأَرض، ونباته شبيه بنبات الرَّاسَن وليس منه شيء بَرِّيًّا، وليس بشجر، يؤكل رطْباً كما يؤكل البَقْلُ، ويستعمل يابساً، وأَجوده ما يؤتى به من الزِّنْج وبلاد الصِّين، وزعم قوم أَن الخَمْر يسمى زَنْجَبيلاً؛ قال:
وزَنْجَبِيل عاتِق مُطَيَّب
وقيل: الزَّنْجَبِيل العود الحِرِّيف الذي يَحْذِي اللسان. وفي التنزيل العزيز في خَمْر الجَنَّة:
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٣٩٤زَنْجَبِيلٌ
زَنْجَبِيلٌ ذ [Ginger; amomum zinziber;] a certain plant growing in the country of the Arabs, in the land of 'Omلn, (AHn, TA,) and in El-Yemen also; (TA;) well known: (S:) [or the root thereof;] a certain root, or roots, (accord. to different copies of the K,) creeping beneath the ground; (K, TA;) burning, or biting, to the tongue; (TA;) growing like the stalks of the papyrus, (K,
الجذور المجاورةالمجاورة: ٤ (الإجمالي: ٥)
الآيات التي ورد فيها(١)
وَيُسْقَوْنَ فِيهَا كَأْسًا كَانَ مِزَاجُهَا زَنْجَبِيلًا
Zencefil
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زنجبيل |
| Yapı | Altılı isim |
| Özel Durum | Muarrab (Arapçalaşmış) bitki adı |
| Bağlamsal Yakın Kökler | كفر, سنم, سلسل |
| Zıt Kök | حمم |
| Çekirdek Özet 1 | Toprak altında yetişen, keskin kokulu, ısıtıcı ve yakıcı lezzete sahip aromatik bitki kökü |
| Çekirdek Özet 2 | Cennet ehline sunulan kadehlerin mizacı olarak dengeli ısı, canlılık ve lezzet unsuru |
| Çekirdek Özet 3 | Nimetteki tat ve duyu çeşitliliğini tamamlayan, tekdüzeliği giderici uyarıcı mükemmellik |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca dünyevi bir baharat sayarak ayetteki mizaç ve letafet boyutunu göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زن | Sıkışma, eklenme, belirginleşme ve gövdeye bitişik çıkıntı oluşturma; bu hareket زنم kökünde gövdeden sarkan fazlalık, زني kökünde ise meşru sınıra dışarıdan karışan yabancı unsur anlamında belirginleşir | ج | Sıkışık ve lifli kök yapısının toprağın içinde katılaşarak yumru haline gelmesini ve keskin tat barındırmasını sağlar |
| بل | Islaklık, nem, tat ve bünyeye nüfuz eden tazelik | ي | Yumrunun özündeki yakıcı ve aromatik sıvının içeceklere tat ve canlılık veren bir mizaca dönüşmesini ifade eder |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet; kesme, ayırma, biçme | Dilde ve damakta keskin, uyarıcı ve yakıcı bir lezzet hissi uyandırma |
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Toprak altında kök salarak ilerleme, canlılık ve tesir sürekliliği |
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Özsuyunu ve bünyesindeki sert aromatik unsurları bünyesinde toplama |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Kökün katmanları içine gizlenmiş yoğun şifa ve koku haznesi |
| ي | El ve kol; iş, yapma, uzanma | Katıldığı meşrubata tesir etme, lezzeti dönüştürme ve nüfuz etme |
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | İçeceğin kıvamını dengeleme, içimi tatlı bir yakıcılıkla sonuca ulaştırma |
| زنجبيل | Topraktan beslenen keskin ve lifli gövdenin özündeki canlılığı içeceğe katarak onu uyarıcı bir mükemmelliğe kavuşturması | Keskinlik, kalıcılık, derinlik ve içsel tesirin birleşimiyle içeceği sıradanlıktan arındıran dengeli mizaç |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Toprak altında düğümlü ve lifli biçimde gelişen, kurutulduğunda keskinliğini koruyan, çiğnendiğinde dili ısıran ve dimağı açan kokulu kök yumrusu. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ sevgilisinin ağız kokusunun ve nefesinin tatlılığını överken bu bitkiyi karanfil ve bal ile birlikte zikretmiştir: كأَن القَرنْفُلَ والزَّنْجَبِيـلَ باتا بِفيها، وأَرْياً مَشُورا |
| Erken Arapça kullanım | Arap Yarımadası'nda özellikle Umman ve Yemen ticaret limanları üzerinden Doğu Asya'dan getirilen, içeceklerin ve eski şarapların kokulandırılmasında kullanılan kıymetli bir lezzet ve şifa vasıtası. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü'l-ʿAyn, Dīvânü'l-A'şâ.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arap dilinde yer alan زنجبيل kelimesi, kökeni itibarıyla Eski Hint-Ârî sahasına dayanan ve oradan Sami dilleri ile Akdeniz havzasına yayılan kültürlerarası bir ticaret terimidir. Kelimenin aslı Sanskritçe boynuz biçimli kök anlamına gelen śṛṅgavera sözcüğüne kadar geri gider. Bu form Pali ve Prakrit dillerinde siṅgavera biçimini almış, Orta Farsça (Pehlevice) singabēr üzerinden geçiş yaparak erken dönemde Arapçaya ve diğer Sami dillerine aktarılmıştır. Süryanicede zangabīl (ܙܢܓܒܝܠ) formunda tıp ve ticaret metinlerinde yer bulmuş, Batı dillerine ise Grekçe zingíberis (ζιγγίβερις) ve Latince zingiber üzerinden taşınmıştır. Arap dili bu yabancı ismi kendi fonetik kalıplarına uyarlayarak (ta‘rîb) müfessir ve lügatçilerin fe‘lelîl vezninde kabul ettikleri bir yapıya kavuşturmuştur. Erken Arap şiirinde lüks, temizlik, hoş koku ve ağız ferahlığı göstergesi olarak yer alması, kelimenin Kur'an nazil olmadan önce de yüksek bir itibar ve beğeni değerine sahip olduğunu göstermektedir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Arthur Jeffery (The Foreign Vocabulary of the Qur'an), Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Câmid ve muarrab isim yapısı | Doğrudan bir fiil kökünden türememiş olup yabancı dilden Arap fonetiğine uyarlanmış isimdir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice zangabīl | İpek ve Baharat Yolu ticareti vasıtasıyla Sami coğrafyasında ortak tıp ve koku terimi olarak yerleşmiştir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Sanskritçe śṛṅgavera, Grekçe zingíberis | Hint-Avrupa dillerinden türeyerek Farsça aracılığıyla Yakındoğu ve Akdeniz dillerine aktarılmıştır. | Kesin |
المصدر Arthur Jeffery, Manfred Ullmann, David Cohen.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زنجبيل | Anlamlı | Zencefil bitkisi ve kökü | İçeceklere lezzet katan kokulu, ısıtıcı, şifalı kök | Kur'an'da yalnız İnsân 76:17 ayetinde geçer |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زنجبيل | Merkez | Cennet içeceğinin ısıtıcı ve aromatik mizacı | Damakta keskin, tatlı bir hararet ve canlılık bırakan lezzet dengesi | İçeceğin tesirini ve içim hazzını artıran yakıcı aromatik katkı |
| كفر | Komşu | Cennet içeceğinin serinletici mizacı (kâfûr) | Soğukluk, mutlak arılık, koku ve serinlik veren katkı | Zencefilin ısıtıcılığı ile kâfûrun serinleticiliği birbirini dengeleyen iki zıt mizaçtır |
| سنم | Komşu | Cennet meşrubatının en üst kaynağı (tesnîm) | Yüksekten akıtılan, mukarreblerin saf olarak içtiği en üstün kaynak | Karışım olmaktan öte bizzat kaynağın yüceliğini ve saflığını ifade eder |
| سلسل | Komşu | Boğazdan kolayca akan içecek niteliği (selsebîl) | Pürüzsüzlük, boğazı yakmadan kayıp gitme ve içim kolaylığı | Zencefil lezzet ve hararet katarken selsebîl akışkanlık ve tatlılık kazandırır |
| حمم | Zıt | Azap içeceği olan kaynar su (hamîm) | Boğazı ve bağırsakları parçalayan, azap verici yakıcı hararet | Zencefildeki lezzet veren latif sıcaklığa karşılık tahrip edici cehennem harareti |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زنجبيل | Zencefil kökü ve aroması | Keskin, ısıtıcı, kokulu kök bitkisi ve içecek mizacı | Kesin |
| Latince | zingiber, zingiberi | Zencefil | Doğu'dan getirilen baharat ve tıbbi kökü karşılar | Kesin |
| İngilizce | ginger | Zencefil | Baharat ve tatlandırıcı anlamını karşılar; cennet içeceği mizaç boyutunu taşımaz | Kesin |
| Almanca | Ingwer | Zencefil | Bitki ve baharat boyutunu tam karşılar; soyut anlam içermez | Kesin |
| Fransızca | gingembre | Zencefil | Bitkisel ve gastronomik karşılığı verir; Kur'ani mizaç nüansını dışarıda bırakır | Kesin |
المصدر Oxford English Dictionary, Georges Latin Lexicon, Kluge Etymologisches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| زَنْجَبِيلًا (İsim / Meful-i Sani veya Temyiz) | Cennet kadehine katılan mizaç (ısıtıcı, tatlandırıcı katkı) | Ebrârın cennetteki mükâfatı ve kadehlerin lezzet dengesi bağlamında; İnsân 76:17 |
| زَنْجَبِيلًا (İsim / Özel kaynak adı) | Cennetteki özel bir pınarın veya suyun adı | Bazı müfessirlerin tadı zencefili andıran müstakil bir pınar olarak nitelediği bağlamda; İnsân 76:17 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret nimetlerinin hakikati | Cennetteki zencefilin dünyadakiyle sadece isim benzerliği mi yoksa mahiyet ortaklığı mı taşıdığı | Dünyevi maddelerin kusurlarından arındırılmış saf lezzet ve kemal hali |
| Fıkıh | Eşyada asıl olan ibaha ilkesi | Hoş kokulu, sarhoş etmeyen baharat ve bitkilerin gıda ve tedavide kullanımı | Temiz, sağlığa yararlı ve helal gıda niteliği |
| Tefsir | Kur'an'daki yabancı kelimeler ve mecaz | Kelimenin muarrab oluşu ve kâfûr ile zencefil arasındaki mizaç dengesi | Soğukluk ile sıcaklık arasındaki mutlak itidal ve kadehlerin lezzet mükemmelliği |
| Hadis | Tıbbu'n-Nebevî ve hediyeleşme | Zencefilin şifa verici özellikleri ve krallardan gelen hediyeler bağlamındaki rivayetler | Bedenin hararetini düzenleyen, sindirimi kolaylaştıran şifalı gıda |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret mükafatı ve nimet dengesi | İlahi lütfun inceliği | Ruhu ve bedeni ferahlatan lezzet dengesi kurma | Cennet nimetlerinin sadece doymak değil, en yüksek estetik ve duyusal hazzı tatmak için var olduğunu gösterir. | Kesin |
| İlmi | Tıp ve eczacılık (farmakoloji) | Mizaç düzenleyici katalizör | Soğukluğu kırma, sindirimi uyarma, dimağı kuvvetlendirme | Klasik hekimlikte soğuk mizaçlı gıdaların zararlarını gideren dengeleyici unsur olarak kabul edilir. | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık ve ikram protokolü | Yüksek zümreye has ağırlama | İkramın değerini ve muhatabın yüceliğini gösterme | Tarihte hükümdarların ve seçkinlerin misafirlerine sunduğu nadide ve pahalı bir ağırlama vasıtasıdır. | Muhtemel |
| İktisadi | Kadim uluslararası ticaret | Kıymetli lüks emtia | Uzak kıtalar arası ticaret ağlarını canlı tutma | Doğu'dan çöl kervanlarıyla taşınan, ağırlığına oranla getirisi son derece yüksek olan stratejik baharat türüdür. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termodinamik denge ve reaksiyon katalizörü | Soğuma eğiliminde olan bir sisteme kontrollü serbest enerji vererek durağanlığı kıran ve sistemi ideal reaksiyon ısısına ulaştıran aktivatör. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyo-psikolojik motivasyon ve uyarım | Rutin ve tekdüze hale gelen toplumsal veya zihinsel süreçlere canlılık, heyecan ve hareket katarak dinginlik ile coşku arasındaki dengeyi sağlayan faktör. | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece mutfakta kullanılan sıradan bir toz baharat veya kış çayı malzemesi seviyesine indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kâfûrun temsil ettiği mutlak serinlik ve arılık ile zencefilin temsil ettiği canlı hararet ve lezzetin mükemmel itidalde buluştuğu yüksek cennet mizacı. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerindeki hikmetli mizaç dengesini fark edememek; ayetteki teşbihi lüzumsuz bir detay zannederek manevi lezzetin duyusal kemalini kavrayamamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın muhataplarının bildiği en seçkin lezzet ve lüks unsurlarını kullanarak ahiretteki kusursuz nimet dengesini, zıt mizaçların (soğuk-sıcak, kâfûr-zencefil) uyumunu somutlaştırdığını anlamak için anahtar bir kelimedir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsân suresinde ebrârın (iyilerin) mükâfatlarını, cennet içeceklerinin kıvamını ve cennet ehlinin ağırlanma adabını tasvir eden ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Cennet hayatını tekdüze, heyecansız ve lezzet derinliğinden yoksun bir soyutluk olarak gören yaklaşımları düzeltir; nimetin hem serinlik hem hararet boyutlarıyla tam bir bütünlük taşıdığını gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamToprak altında yumrular halinde gelişen, lifli yapısında yakıcı, hoş kokulu ve keskin bir özsu barındıran, içeceklere tat ve canlılık katan aromatik bitki kökü.
- Soyut anlamDurgunluğu ve tekdüzeliği gideren, varlığa dengeli bir heyecan, dirilik ve tat katan uarıcı mükemmellik.
- Sistematik karşılıkSoğuk ve sakinleştirici unsurlar (kâfûr) ile sıcak ve harekete geçirici unsurların (zencefil) bir araya gelmesiyle oluşan ideal itidal ve denge hali.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde nihai mizaç ve lezzet dengesi harfiyle temsil edilir. Bu denge, serinletici ve teskin edici kâfûr bileşeni ile ısıtıcı, canlılık verici zencefil bileşeni 'nin belirli bir mizaç katsayısı vasıtasıyla birleşmesini gösterir. Katsayının sıfır ile bir arasında yer alması, içeceğin ne dondurucu bir soğukluğa ne de yakıcı bir ifrata kaçmadan tam bir lezzet itidali meydana getirdiğini sembolize eder.