زهر
ز - ه - ر
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٢
Zehre çiçek demektir. Zemherir her tarafın karla kaplı olduğu zamandır.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Zehre çiçek demektir. Zemherir her tarafın karla kaplı olduğu zamandır.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٩٦٤باب الهاء والزّاي والراء معهما
ه ز ر، ز ه ر، ر ه ز مستعملات هزر: الهَزْرُ والبَزْر: شدّة الضَّرْب بالخشب، يقال : هَزَره هَزْراً كما يقال: هَطَره وهَبَجه.
الهُزَرُ: قبيلةٌ من اليَمن ُبّيتوا فُقِتلوا ليلاً فلم يبق منهم أحد .
ورجلٌ ذو هَزَراتٍ وكَسَراتٍ، وإنّه لَمِهْزَرٌ، وهذا كلُّه: الذي يُغْبَنُ في كلِّ شيء، قال:
إلا تَدَعْ هَزَراتٍ لَسْتَ تارِكَها تُخْلَعُ ثيابُكَ، لا ضأنٌ ولا إِبلُ
زهر:
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٦٤٩زَهْرَةُ الدُنْيا بالتسكين: غَضارَتُها وحُسْنُها. وزَهْرَةُ النَبات أيضاً: نَوْرُهُ. وكذلك الزَهَرَةُ بالتحريك. والزُهْرَةُ بالضم: البَياضُ، عن يعقوب. يقال: أَزْهَرُ بَيِّنُ الزُهْرَةِ، وهو بَياضُ عِتْقٍ. والزُهَرَةُ بفتح الهاء: نَجْمٌ. وزَهَرَتِ النارُ زُهوراً: أضاءت، وأَزْهَرْتُها أنا. يقال: زَهَرَتْ بك ناري، أي قَويتْ بِكَ وكَثُرت، مثل وَرِيَتْ بك زِنادي. والأَزْهَرُ: النَيِّرُ. ويُسَمَّى
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٥٤٢ه ز ر
هزر ، هرز ، زهر ، رهز
استعمل من وجوهه : هزر هَرَزَ ، زهر ، رهز .
هزر : قال الليث : الهزْرُ ، والبَزْرُ : شِدَّة الضَّرب بالخشب . يقال : هَزَره هَزْراً ، كما يقال : هطَره ، وهَبَجَه .
أبو عُبيد ، عن الفرّاء ، يقال : إنّه رجل ذو كَسَراتٍ ، وهَزَراتٍ ، وإنّه لَمِهْزَر ، وهذا كلّه : الذي يُغْبَن في كلّ شيء ، وأنشدنا :
إلاَّ تَدعْ هَزراتٍ لَسْتَ تاركَها
تُخْلَعْ ثيابُكَ لا ضَأْنٌ ولا إبلُ
سلمة ،
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬١٩٥(باب الزاءِ والهاءِ والحرف المعتل)
(زهو) الزاء والهاء والحرف المعتل أصلان: أحدها يدلُّ على كِبْر وفَخْر، والآخر على حُسْن.
فالأوَّل الزَّهْو، وهو الفخر. قال الشاعر([1]):
مَتى ما أشأ غير زَهْوِ الملوكِ *** أجعلْكَ رَهطا على حُيَّضِ
ومن الباب: زُهِيَ الرجل فهو مَزْهوٌّ، إذا تفخَّر وتعظّم.
ومن الباب: زَهَتِ الريح النباتَ، إذا هَزَّتْهُ، تَزْهاه. والقياس فيه أن المعْجَب([2]) ذَهَبَ بنفسه
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٩٩ز ه ر
زهـرت النار والشمس.
وقمر زاهر وأزهر.
ولا أفعل ذلك ما طلع الأزهران.
وأزهر السراج: نوّره.
وفتنته زهرة الدنيا.
وروض مزهر وقد أزهر النبات وله زهر وأزهار وأزاهير وما أحسن هذه الزهره كأنها الزهره وكـأن زهـر النجـوم زهـر النجـوم.
وازدهـر بـه: احتفـظ بـه واجعله من بالك.
قال جرير: فإنك قين وابـن قينيـن فازدهـر بكيرك إن الكير للقين نافع وفلان يتضمخ بالساهريه ويمشي الزاهريه
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٥٬٢٤٠الزَّهْرَةُ: نَوْرُ كل نبات، والجمع زَهْرٌ، وخص بعضهم به الأَبيض. وزَهْرُ النبت: نَوْرُه، وكذلك الزهَرَةُ، بالتحريك. قال: والزُّهْرَةُ البياض؛ عن يعقوب. يقال أَزْهَرُ بَيِّنُ الزُّهْرَةِ، وهو بياض عِتْق. قال شمر: الأَزْهَرُ من الرجال الأَبيض العتيقُ البياضِ النَّيِّرُ الحَسَنُ، وهو أَحسن البياض كأَنَّ له بَرِيقاً ونُوراً، يُزْهِرُ كما يُزْهِرُ النجم والسراج. ابن الأَعرابي: النَّوْرُ الأَبيض
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٤٧٩* ز ه ر * * زَهْرةُ * الدنيا بالسكون غضارتها وحسنها وزهرة النبت أيضا نوره وكذلك * الزَّهَرَةُ * بفتحتين و * الزُّهَرَةُ * بفتح الهاء نجم و * زَهَرَتِ * النار أضاءت وبابه خضع و * أزْهَرَها * غيرها و * الأزْهَرُ * النير ويسمى القمر الأزهر و * الأزْهَرَانِ * الشمس والقمر ورجل * أزْهَرُ * أي أبيض مشرق الوجه والمرأة * زَهْراءُ * و * أزْهَرَ * النبت ظهر زهره و * المِزْهَرُ * بالكسر العود الذي يضرب به و
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٨٦١الزهرة، ويحرك: النبات، عن ثعلب. قال ابن سيده: وأراه إنما يريد نوره، الواحد زهرة مثل تمر وتمرة. ثم أن الذي روي عن ثعلب في معنى النبات إنما هو الزهرة بالفتح فقط. وأما التحريك ففي الذي بعده وهو النور، ففي كلام المصنف نظر، وأنكر شيخنا ما صدر به المصنف، وادعى أنه لا قائل به أحد مطلقا، ولا يعرف في كلامهم. وهو موجود في المحكم، ونسبه إلى ثعلب، وتبعه المنصف، فتأمل. أو النور الأبيض. والزهر: الأصفر منه،
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٠٦٠١
1 زَهَرَ ذ and زَهَرَتْ , (S, A, K, &c.,) aor. زَهَرَ , (Msb, K,) inf. n. زُهُورٌ, (S, K,) It (a star, TA, and the moon, and a lamp, and the face, K) shone, or glistened; (K, TA;) as also ↓ ازدهر: (K:) it (fire, S, A, K, and the sun, A) gave light; shone; or shone brightly: (S, A, K:) it (a thing) was clear in colour, and gave light, or shone, or shone brightly: (Msb:) and you say also, of the
١ 1 زَهَرَ ذ and زَهَرَتْ , (S, A, K, &c.,) aor. زَهَرَ , (Msb, K,) inf. n. زُهُورٌ, (S, K,) It (a star, TA, and the moon, and a lamp, and the face, K) shone, or glistened; (K, TA;) as also ↓ ازدهر: (K:) it (fire, S, A, K, and the sun, A) gave light; shone; or shone brightly: (S, A, K:) it (a thing) was clear in colour, and gave light, or shone, or shone brightly: (Msb:) and you say also, of the moon and of the sun, زَهَرَ [and زَهَرَتْ], aor. زَهَرَ , inf. n. زَهْرٌ; and زَهُرَ [and زَهُرَتْ, aor. زَهُرَ ]. (TA.) ― -b2- زَهَرَ الزَّنْدُ The piece of stick, or wood, for producing fire emitted shining fire; made its fire to shine. (TA.) ― -b3- زَهَرَتْ بِكَ نَارِى (S, A) [lit.] My fire hath become strong and abundant by means of thee: (S:) and زَهَرَتْ بِكَ زِنَادِى (T, K) [lit.] my pieces of stick, or wood, for producing fire have become powerful and abundant [in fire] by means of thee: (K:) meaning, (tropical:) my want hath been accomplished by means of thee: (T, TA:) like وَرِيَتْ بِكَ زِنَادِى. (S.) ― -b4- زَهَرَ, aor. زَهَرَ ; (Msb;) and زَهِرَ, aor. زَهَرَ , (K,) inf. n. زَهَرٌ; (TA;) and زَهُرَ; (K;) (assumed tropical:) He, or it, was, or became, white; (Msb, K;) and beautiful: (K: [so in the CK and in my MS. copy of the K; but omitted in the TA:]) or of a bright white colour: (TA:) or of any shining colour: (AHn, R:) and زَهَرَ (assumed tropical:) it (a plant) was, or became, beautiful: (AHn, TA:) and زَهِرَ aor. زَهَرَ , (tropical:) he (a man) was, or became, white, or fair, in face. (Msb.) ― -b5- See also 4, in two places. -A2- زَهَرَتِ الشَّمْسُ الاـِبِلَ The sun altered the camels. (K.)
ازهر 4 ازهر ذ He made a fire, (S, K,) and a lamp, (A,) to give light, to shine, or to shine brightly. (S, A, K.) ― -b2- أَزْهَرْتَ زَنْدِى [lit., Thou hast made my piece of stick, or wood, for producing fire to emit shining fire, or abundant fire; meaning, (tropical:) thou hast made me to accomplish my want: see 1]. (A.) ― -b3- ازهر (AHn, T, S, M, A, Msb, [and so in the CK and in my MS. copy of the K, but SM says that in all the copies of the K it is written ↓ اِزْهَرَّ, like اِحْمَرَّ,]) It (a plant, or herbage, S, K, &c., and a tree, TA) flowered, or blossomed; (AHn, T, S, Msb, &c.;) as also ↓ زَهَرَ, aor. زَهَرَ ; (Msb;) and ↓ ازهارّ. (AHn, K.) ― -b4- أَزْهَرَتِ الأَرْضُ, and ↓ زَهَرَت, The land abounded with flowers. (Zj, TA.)
8 اـِزْتَهَرَ see 1. ― -b2- اِزْدَهَرَ بِهِ, (originally اِزْتَهَرَ, TA,) He took care of it, (S, A, K,) and was mindful of it: (A:) or (so in the TA, but in the K “ and ”) he rejoiced in it; (IAth, K) his face became shining by reason of it: (IAth:) or he was mind ful of it: or [اِزْدَهِرْ بِهِ signifies be thou vigorous, sedulous, earnest, energetic, or diligent, in it; meaning, in the thing that I command thee to do; for] الاِزْدِهَارُ بِشَىْءٍ means [by implication] thy commanding thy companion to be vigorous, sedulous, earnest, energetic, or diligent, in the thing which thou commandest him to do: (K:) all which significations are from زَهْرَةٌ in the sense of “ beauty, and brightness. ” (TA.) It is said in a trad. that Mohammad bequeathed to Aboo- Katلdeh the vessel from which he performed ablution, and said to him, اِزْدَهِرْ بِهٰذَا فَاـِنَّ لَهُ شَأْنًا Take thou care of this, and do not lose it, (S, TA,) but be mindful of it, [for it is a thing of importance:] (TA:) or rejoice thou in this; let thy face become shining by means of it: (IAth:) or, accord. to Th, take it up; or charge thyself with it: and he says that this verb is Syriac: A 'Obeyd thinks it to be Nabathean or Syriac: Aboo-Sa'eed says that it is Arabic. (TA.)
9 اـِزْهَرَّ and 11: see 4.
زَهْرٌ زَهْرٌ ذ , a pl., (K,) or [rather a coll. gen. n.] like تَمْرٌ, (Msb,) of which the sing., (K,) or n. un., (Msb,) is ↓ زَهْرَةٌ, (Msb, K,) which latter signifies, as also ↓ زَهَرَةٌ, A flower, or blossom, of a plant: (S, Msb, K:) or a yellow flower or blossom; (IAar, K;) and white flowers are called نَوْرٌ: (IAar:) or a flower or blossom that has become yellow: (IAar, TA:) IKt says that the term زهرة is not applied to a flower until it becomes yellow: or it signifies an open flower or blossom; a flower or blossom before it opens being called بُرْعُومٌ: (Msb:) pl. أَزْهَارٌ, and pl. pl. أَزْاهِيرُ. (A, * K.) One says, كَأَنَّ زَهْرَ النُّجُومِ زَهْرُ النُّجُومِ [As though the flowers of the herbs were the shining of the stars]. (A.) ― -b2- Also ↓ زَهْرَةٌ (Th, K) and ↓ زَهَرَةٌ, (K,) or the former only, (TA,) A plant: (Th, K:) but ISd thinks that Th, by this explanation, means the signification first given above: and MF disallows the meaning of a plant as unknown. (TA.)
زِهْرٌ زِهْرٌ ذ A want. (K, TA.) So in the phrase, قَضَيْتُ مِنْهُ زِهْرِى [I accomplished what I wanted of him, or it]. (TA.)
زَهْرَةٌ زَهْرَةٌ ذ : see زَهْرٌ, in two places. ― -b2- زَهْرَةُ الدُّنْيَا, (S, M, A, Msb, K,) and ↓ زَهَرَتُهَا, (AHلt, M, K,) the former agreeable with the reading of verse 131 of chap. xx. of the Kur obtaining among the people of the Harameyn, and the latter with that generally obtaining in El-Basrah, (AHلt, TA,) [but the latter is disallowed in the Msb, and by MF,] The beauty and splendour of the present world or life; (M, A, K;) its goodliness; (S, M, A, K;) its sweetness, or pleasantness; or the abundance of its goods, conveniences, or comforts; (S, M;) its goods; (Msb;) its finery, (Msb, TA,) or beauty and splendour, and abundance of good things. (TA.)
زُهْرَةٌ زُهْرَةٌ ذ (assumed tropical:) Whiteness; (Yaakoob, S, K;) and beauty: (K:) whiteness, or fairness, characteristic of good birth: (S:) or bright whiteness: (TA:) or any shining colour. (AHn, R.)
زَهَرَةٌ زَهَرَةٌ ذ : see زَهْرٌ, in two places: ― -b2- and زَهْرَةٌ.
الزُّهَرَةُ الزُّهَرَةُ ذ [The planet Venus;] a certain star, (S, Msb, K,) well known, (K,) white and brilliant, (TA,) in the third heaven. (K.) ― -b2- الزُّهَرُ [the pl.]: see أَزْهَرُ, near the end of the paragraph.
زَاهِرٌ زَاهِرٌ ذ [Shining; &c. See 1.] ― -b2- Applied to a زَنْد, or piece of stick, or wood, for producing fire, Emitting shining fire; making its fire to shine. (TA.) ― -b3- Applied to a plant, (assumed tropical:) Beautiful: and to the complexion of a man, bright; shining: and i. q. أَزْهَرُ, q. v. (TA.) ― -b4- أَحْمَرُ زَاهِرٌ (assumed tropical:) Intensely red. (Lh, K.) ― -b5- لِفُلَانٍ دَوْلَةٌ زَاهِرَةٌ (tropical:) [Such a one has a brilliant turn of fortune]. (A.)
يَمْشِى الزَّاهِرِيَّةَ يَمْشِى الزَّاهِرِيَّةَ ذ He walks with an elegant, and a proud, and self-conceited, gait, with an inclining of the body from side to side: (K, * TA:) occurring in the poetry of Aboo-Sakhr El-Hudhalee. (TA.)
أَزْهَرُ أَزْهَرُ ذ Shining; giving light; bright. (Sudot;, K.) Hence, (TA,) الأَزْهَرُ The moon. (S, K.) And الأَزْهَرَانِ The sun and the moon. (ISk, S, A, K.) ― -b2- (assumed tropical:) White; (S, K;) and beautiful: (K:) or of a bright white colour: (TA:) or of any shining colour: (AHn, R:) as also ↓ زَاهِرٌ. (TA.) ― -b3- (tropical:) A man white, or fair, in face: (Msb:) having a bright, or shining, face: (K:) having a white, or fair, and bright, or shining, face: (S:) a man having a white, or fair, complexion, characteristic of good birth: (Sh, S: *) or of a bright white or fair complexion, with a shining face: or mixed with redness: (TA:) and زَهْرَآءُ a woman white, or fair, in face: (Msb:) having a bright, or shining, face: (K:) having a white, or fair, and bright, or shining, face: (S:) of a bright white or fair complexion intermixed with redness. (TA.) ― -b4- (assumed tropical:) Bright, or shining, applied to an animal and to a plant. (AA.) ― -b5- Applied also to water [app. as meaning Bright and clear] (TA.) ― -b6- And i. q. حُوَار [app. a mistranscription for حُوَّارَى, i. e. White, or whitened, applied to flour]. (TA.) ― -b7- (assumed tropical:) A wild bull: and زَهْرَآءُ a wild cow. (S, K.) ― -b8- (assumed tropical:) A white lion. (K.) ― -b9- A white ewer or jug, in which wine is made. (TA voce غَرَبٌ.) ― -b10- (assumed tropical:) Milk just drawn. (AA, K.) ― -b11- الزَّهْرَآءُ is applied by Ru-beh to The white cloud (سَحَابَة) lightning in the evening. (O, K.) ― -b12- دُرَّةٌ زَهْرَآءُ (tropical:) A white and clear pearl. (TA.) ― -b13- الزُّهْرُ Three nights of the beginning of the [lunar] month: (TA:) or so ↓ الزُّهَرُ. (Har p. 299.) ― -b14- اليَوْمُ الأَزْهَرُ Friday. (O, K, * TA.) ― -b15- الزَّهْرَاوَانِ [The two chapters of the Kur-لn entitled] البَقَرَةُ and آلُ عِمْرَانَ. (O, K.) -A2- A camel parting his legs wide, cropping the trees. (K.)
مِزْهَرٌ مِزْهَرٌ ذ A certain musical instrument; (Msb;) the lute (عُود) upon which one plays: (S, K:) pl. مَزَاهِرُ. (Msb.) -A2- One who makes the fire bright, and turns it over [to prevent its going out or becoming dull,] (يُقَلِّبُهَا, K and TA, in the CK يُوقِدُها,) for [the purpose of attracting] guests. (K.)
مَزْهُورٌ مَزْهُورٌ ذ , applied by El-'Ajjلj to the lamp of the darkness [i. e. the moon], Made to shine; from أَزْهَرَهُ اللّٰهُ; like مَجْنُونٌ from أَجَنَّهُ: or, as some say, shining. (TA.)
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬١٠٤زَهَرَ
زَهَرَ A ( n. ac. زُهُوْر 27 ),
a. Shone, glittered; sparkled; was bright, brilliant, resplendent.
زَهِرَ
زَهِرَ A ( n. ac. زَهَر 4 ) زَهُرَ U ( n. ac. زُهُوْرَة 27t )
a. Was bright, beautiful; had a good complexion.
أَزْهَرَ
أَزْهَرَ IV ,
a. Blossomed, bloomed, flowered.
b. Made to burn brightly, to blaze ( fire ).
اِزْتَهَرَ
اِزْتَهَرَ VIII ( d ),
a. Shone, glittered &c.
b. [
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٦٬٧٣٢زهر
زَهَرَ - يَزْهَرُ - زَهْرَة
زَهَرَ - يَزْهَرُ + الكائن: يلمع ويتلألأ بلون أبيض مشرق فيه قليل من الحمرة والصفرة
زَهْرَة: على وزن " فـَعـْلـَة": اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " زَهَرَ - يَزْهَرُ ": نوع خاص من الجمال والحسن يجتمع فيه لون جميل وبريق وتلألؤ: الجزء من الكائن الذي يبهج ويسر ويمثل زينة الشيء أو الكائن: وهو اصطلاحاً الجزء المعروف
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ١١ (الإجمالي: ١٧)
- بقي
الآيات المشتركة: ١ · Bakiyye bir kaptan bir şey boşaltıldıktan sonra dökülmeden…
- مدد
الآيات المشتركة: ١ · Kiriş demektir
- فتن
الآيات المشتركة: ١ · Fitne, Madeni curuftan temizlemek için eritmek demektir
- عين
الآيات المشتركة: ١ · Ayn göz, “evya” göze demektir
- متع
الآيات المشتركة: ١ · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
- زوج
الآيات المشتركة: ١ · İlik ve düğme çiftinin her biridir
- رزق
الآيات المشتركة: ١ · Üzüm demektir
- دنو
الآيات المشتركة: ١ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
- حيي
الآيات المشتركة: ١ · Uyanık yılan demektir
- خير
الآيات المشتركة: ١ · Hayr : At sürüsü demektir
- ربب
الآيات المشتركة: ١ · Ribve, tümsek demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَأَبْقَى
Çiçek
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زهر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | نور, بهج, نضر |
| Zıt Kök | ذبل |
| Çekirdek Özet 1 | Parlamak, aydınlanmak, canlı ve saf bir parlaklıkla ortaya çıkmak; bitkinin çiçek açması |
| Çekirdek Özet 2 | Dünyanın çekici, göz alıcı fakat çabuk solan geçici güzelliği ve tazeliği |
| Çekirdek Özet 3 | Göz kamaştırıcı dış parıltının nihai hakikat ve kalıcı semere yerine geçemeyeceği ilkesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir bitki organı (çiçek) olarak anlayıp ayetteki göz alıcı, aldatıcı ve geçici parıltı uyarısını gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زه | İtme, fırlama, ani belirme ve kabarma hareketini ifade eder; زهد kökünde değerin sıyrılıp gitmesi, زهق kökünde ise canın veya batılın hızla çıkıp yok olması örneklerinde görüldüğü gibi varlığın birden ve dikkat çekici biçimde dışa vurması veya kaybolmasıdır. | ر | Baş, ışıma ve yayılma imgesi eklenerek ani fışkırma ve belirme hareketi, göz alıcı bir ışık, renk ve çiçek tazeliğinde parıldayan bir görünürlüğe dönüştürülmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet | Sınırları belirginleştiren, karanlığı yaran veya kabuğu çatlatıp dışarı fırlayan keskin bir ayrışma ve netlik hareketidir. |
| ه | Kollarını kaldırmış insan | Dikkat çekme, hayranlık uyandırma, görünür olma ve nefesle dışarıya doğru açılma dinamizmidir. |
| ر | İnsan başı | En üst noktada yer alma, öne çıkma, ışığın ve güzelliğin zirvede toplanıp sergilenmesidir. |
| زهر | Keskin bir ayrışmayla öne çıkıp en üst noktada ışıldama | Tohum veya dalın içinden fışkıran unsurun, karanlığı yarıp en tepe noktada göz alıcı bir parlaklık ve hayranlık uyandırıcı bir çiçek halinde görünür olması hareketidir. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ateşin berrak bir alevle parıldaması, ayın ve yıldızın (Zühre) saf ışık saçması; ağacın ve otun çiçek açarak renk ve tazeliğini dışa vurmasıdır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi Cerîr bir beytinde bir şeyi özenle koruyup gözetme anlamında bu kökün ifti'âl formunu kullanmıştır: فإنك قين وابن قينين فازدهر / بكيرك إن الكير للقين نافع |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dilleri ailesinde زهر kökü, parlama, ışıma, berrak olma ve çiçek açma semantik ekseninde güçlü bir ortak mirasa işaret eder. İbranicede kök z-h-r (זהר) biçiminde «parlamak, ışık saçmak, aydınlatmak ve aydınlatılarak uyarılmak» anlamlarına gelir ve Tevrat metinlerinde gökyüzünün veya bilgelerin parıltısını ifade etmek üzere kullanılır. Aramice ve Süryanicede z-h-r kökü yine ışıldama, aydınlatma ve teyakkuzda olma anlamlarını taşır. Arapçada ise kök, bir yandan gök cisimlerinin (el-Ezher/Ay, ez-Zühre/Venüs) ve ateşin saf parlaklığını korurken, diğer yandan bitkilerin çiçek açması (zehre) üzerinden rengin ve tazeliğin en yüksek albenili derecesine doğru genişlemiş ve mecazen dünyanın geçici, aldatıcı süsünü adlandırmıştır. Fonetik yapı ve semantik matris, kökün Proto-Sami düzeyinde «görünür kılan saf parlaklık» anlamına dayandığını açıkça göstermektedir.
درجة الثقة Kesin
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT ve Payne Smith.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Ateşin parlaması, rengin beyazlığı ve bitkinin çiçek açması | Kökün asli semantik çekirdeği saf ışıma ve berraklıktır; çiçek de dal üzerindeki parlak, renkli açılma olduğu için bu adı almıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice / Süryanice z-h-r (parlamak, uyarmak) | İbrani ve Arami kollarında ışık ve ışığın getirdiği dikkat/uyarı anlamı korunmuş, Arapçada buna ilave olarak bitkisel çiçek anlamı merkezileşmiştir. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dairesi dışında doğrulanmış ortak Afro-Asyatik bir soydaş form tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Gesenius ve David Cohen.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زهر | Anlamlı | Parlamak, çiçek açmak | Işığın, rengin ve tazeliğin en canlı haliyle dışarı vurmasıdır. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| زره | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel kabul edilir. |
| هزر | Anlamlı | Şiddetle vurmak, kırmak | Odun veya sopayla sertçe vurma eylemidir; fiziksel darbe ve sarsıntıyı anlatır. | Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir. |
| هرز | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmeldir. |
| رزه | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmeldir. |
| رهز | Anlamlı | Birlikte hareket etmek, sarsılmak | Karşılıklı ritmik hareket ve sarsılmayı ifade eden fiziksel bir eylemdir. | Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn'da müsta'meldir. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زهر | Merkez | Canlı parlaklık ve çiçek | Işığın ve rengin en taze, göz alıcı ve çabuk geçen çekici tezahürüdür. | Görsel albeni ve geçici parıltı esastır. |
| نور | Komşu | Aydınlık ve ışık | زهر göz alıcı renk ve parlaklığı vurgularken, نور karanlığı gideren genel ve hidayet edici ışığı ifade eder. | نور kalıcı ve yol gösterici ışık iken, زهر cazip dış ışıltıdır. |
| بهج | Komşu | Sevinç veren güzellik | بهج güzelliğin ruhta uyandırdığı ferahlık ve neşeye odaklanırken, زهر nesnenin dış yüzeyindeki parıltı ve çiçeklenme halidir. | İçsel sevinç ile dışsal albeni farkıdır. |
| نضر | Komşu | Tazelik ve canlılık | نضر yüzdeki ve nebatattaki nemli, diri tazeliği anlatırken, زهر renklerin ve ışığın dışa vurup açılmasını bildirir. | Dirilik dokusu ile renk ve ışık parıltısı farkıdır. |
| ذبل | Zıt | Solmak ve pörsümek | زهر kökündeki parıltı, açılma ve canlılığın tamamen kaybolup kuruması ve sönmesidir. | Çiçeğin solup canlılığını yitirmesi halidir. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زهر | Parlamak, çiçek açmak | Hem saf ışık ve parlaklığı hem de bitkinin açan renkli çiçeğini kapsar. | Kesin |
| Latince | florere, coruscare | Çiçek açmak, parıldamak | Florere bitkinin çiçek açmasını, coruscare ise parlak ışıltıyı karşılar; tek kelimede iki anlam birleşmez. | Güçlü |
| İngilizce | blossom, bloom, glitter | Çiçeklenmek, parıldamak | Blossom ve bloom çiçek açma evresini, glitter ise göz alıcı dış parıltıyı karşılar. | Güçlü |
| Almanca | Blüte, erglänzen | Çiçek, parıldamak | Blüte bitkisel açılmayı ve mecazen hayatın baharını, erglänzen ise ışıldamayı ifade eder. | Güçlü |
| Fransızca | fleur, rayonner | Çiçek, ışık saçmak | Fleur bitkisel süsü, rayonner ise ışık yaymayı karşılayarak kökün iki ayrı yönünü taşır. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary ve Kluge Etymologisches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| زَهْرَةَ (Tekil / İsim) | Dünyanın geçici süsü, aldatıcı parıltısı ve cazibesi | Kafir ve refah içindeki zümrelere verilen nimetlerin bir imtihan vesilesi ve gelip geçici bir çiçek olduğunu bildiren bağlam (Tâ-Hâ 20:131). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Dünya hayatının ontolojik değeri ve imtihan hakikati | Dünyanın süsünün bir gaye değil, insanı denemek için var edilen geçici bir aldanış nesnesi olması meselesi. | Varlığın kalıcı kemali ile geçici zevk ve parıltısı arasındaki mahiyet farkı. |
| Fıkıh | Zühd ve iktisap dengesi | Dünyevi süslere rağbet etmenin sınırları ile meşru kazanç ve kanaat arasındaki hükmi denge. | Göz alıcı metaa bağlanmanın kalbi ve ameli sakıncaları. |
| Tefsir | Tâ-Hâ Suresi 131. ayetin tefsiri | Ayetteki tamlamanın dünyanın çabuk solan, meyveye durmadan dökülen çiçeğine benzetilerek tevil edilmesi. | Çiçeğin kısa ömürlülüğü ile ahiret rızkının ebediliği karşıtlığı. |
| Hadis | Dünyanın fitnesi ve nebevi uyarılar | Hz. Peygamber'in ümmeti için dünyanın çekiciliklerinin açılmasından endişe ettiğini belirten rivayetler. | Kalpleri çelen göz alıcı maddi refah ve zenginlik parıltısı. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahlaki arınma ve kulluk bilinci | Geçici parıltı ve imtihan süsü | İnsanın nazarını zahiri süsten kalıcı rızka yöneltmek | Çiçek nasıl meyveye geçişte dökülen bir ara aşama ise, dünya da ahirete nispetle geçici bir süstür. | Kesin |
| İlmi | Tabiat felsefesi ve fenoloji | Çiçeklenme ve fenotipik doruk | Bitkinin üreme ve tohum üretme evresindeki görünürlüğü | Varlığın tohum bağlamadan önceki en renkli, çekici fakat en nazik ve kırılgan evresini tanımlar. | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve güç gösterisi | İktidarın debdebesi ve vitrini | Kitleleri büyülemek ve meşruiyet üretmek | Siyasi gücün dışa vuran şaşaalı sembollerinin kalıcı adalet yerine ikame edilme tehlikesi. | Muhtemel |
| İktisadi | Tüketim ve meta estetiği | Lüks tüketim ve vitrin değeri | Tüketim arzusunu kamçılayarak talebi artırmak | Kullanım değerinden ziyade gösteriş ve albeni üzerine kurulan, çabuk yıpranan lüks metaların konumu. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dalgacık tepesi veya geçici rezonans tepe noktası | Fiziksel bir dalganın ya da sinyalin anlık olarak ulaştığı maksimum genlik; sistem bu noktada en yüksek ışıma veya parıltıyı verir ancak enerji hızla sönümlenir ve durum kalıcı değildir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Vitrin etkisi veya tüketim fetişizmi | Bireyin veya toplumun, nesnelerin gerçek işlevsel değerinden ziyade dış görünüşündeki cezbedici albeniye ve statü parıltısına kapılarak rasyonel karar mekanizmasını askıya almasıdır. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü ve türevini yalnızca botanik bir terim (çiçek) ya da estetik bir peyzaj unsuru olarak dar bir çerçeveye hapsetmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, çiçeğin fiziki varlığından öte, onun bünyesinde barındırdığı göz kamaştırıcı güzelliği, ani açılmayı, aldatıcı çekiciliği ve hemen ardından gelen solma ve dökülme kaçınılmazlığını ifade eder. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetteki ikazı sadece nebatatla ilgili bir teşbih sanıp, insanın dünya hayatındaki lüks, konfor ve ihtişama aldanarak ebedi rızkı ve kalıcı hakikati ihmal etmesi tehlikesini kavrayamamak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın dünya hayatının cazibesini ve aldatıcı refahını hangi kavramsal çerçevede ele aldığını gösterir; refahın bir üstünlük değil, çabuk solacak bir imtihan çiçeği olduğunu öğretir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Dünyanın geçici zinetleri, zenginliğin aldatıcılığı ve müminlerin başkalarına verilen dünyalıklara göz dikmemesi gerektiğini vurgulayan ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Maddi refahın ve dış parlaklığın ilahi bir rıza veya kalıcı bir başarı göstergesi olduğu şeklindeki pagan ve seküler yanılgıyı doğrudan düzeltir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamBitkinin tomurcuktan çıkarak en canlı renk ve kokularla çiçek açması; ayın, yıldızın veya ateşin saf bir berraklıkla ışıldamasıdır.
- Soyut anlamDış görünüşte beliren, göz kamaştırıcı ve hayranlık uyandırıcı olan fakat tabiatı gereği çabuk sönen, meyve bağlayıp kalıcı olamayan geçici albeni ve tezahürdür.
- Sistematik karşılıkBir sistemin en yüksek gösterişe ve parıltıya ulaştığı anın, aynı zamanda sönümlenmenin ve dağılmanın başladığı en kırılgan evre olması durumu.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde dünyevi parıltının ve süsün zamana bağlı görünür değerini, ilk andaki göz alıcı zirve albenisini, dış tezahürün dikkat çekici dönemsel dalgalanmasını ve çiçeklenme hamlesini, ise katsayısı uyarınca kaçınılmaz biçimde işleyen solma, zeval bulma ve yok olma sönümünü temsil eder; model çiçeğin parıltısının kalıcı olamayacağını ve hızla sıfıra yaklaştığını sembolize eder.