سجي
س - ج - ي
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٠
Secy : Bir tür örtüdür. Ölüler üzerine örtülen bir örtüdür. Mastar olarak durgunlaşmak ve sessizleşmek anlamlarına gelir.المزيد ›
تشمل هذه الصفحة أيضًا الكتابات: سجو · سجى
ملاحظاتي
المعاجم(١٠)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Secy : Bir tür örtüdür. Ölüler üzerine örtülen bir örtüdür. Mastar olarak durgunlaşmak ve sessizleşmek anlamlarına gelir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٣٣٦المدخل: سجوباب الجيم والسين و و ا ي ء معهما
س و ج، ج و س، و ج س، ج س أ، س ج و مستعملات
سوج:
سُوجُ: موضع وسُواجُ: اسم جَبَلٍ والسّاجُ: ضربٌ من الخشب، سُودٌ منه صنعت سفينةُ نُوحٍ عليه السلام، الواحدة: ساجةٌ.
والسّاجُ: الطَّيلسانُ الضَّخم الغليظ، والجميع: السِّيجانُ.
والسّاجة: الخشبة الواحدة المُشرجَعَةُ المُربَّعة كما جُلِبت من الهِند، وجمعها: السّاجُ.
جوس:
الجَوَسانُ: التردَّد خِلال الدُّؤورِ والبيوتِ في
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٧٨٣المدخل: سجو(باب السين والتاء وما يثلثهما)
(ستر) السين والتاء والراء كلمةٌ تدلُّ على الغِطاءِ. تقول: سترت الشيء ستراً. والسُّتْرَة: ما استترت به، كائناً ما كان. وكذلك السِّتَار([1]). فأمَّا الإستار، وقولهم إستار الكعبة، فالأغلبُ أنه من السِّتْر، وكأنَّه أراد به ما تُستَر به الكعبة من لباسٍ. إلاَّ أنَّ قوماً زعموا أنْ ليس ذلك من اللِّباس، وإنما هو من العَدَد. قالوا: والعرب تسمِّي الأربعة الإستار([2])،
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٨٥المدخل: سجى- قال تعالى: ﴿والليل إذا سجى﴾ [الضحى/2]، أي: سكن، وهذا إشارة إلى ما قيل: هدأت الأرجل، وعين ساجية: فاترة الطرف، وسجى البحر سجوا: سكنت أمواجه، ومنه استعير: تسجية الميت، أي: تغطيته بالثوب.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٧٥المدخل: سجوس ج و
سجا الليل والبحر إذا سكن سجواً وليل وبحر ساج.
قال: يا حبذا القمراء والليـل السـاج وطرق مثل مـلاء النسـاج وريح سجواء: لينة.
وناقة سجواء: تسكن حتى تحلب وقد سجت الريح والحلوبة.
وهو على سجية حميدة وسجيات وسجايا وهي ما سجا عليه طبعه وثبت.
وسجـى الميـت تسجية: غطاه بثوب وهو من سجا الليل.
ومن المجاز: سج معايب أخيك.
وامرأة ساجية الطرف: فاترته.
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٢١* س ج ي * * السَّجِيَّةُ * الخُلق والطبيعة وقد * سَجَا * الشيء من باب سما سكن ودام وقوله تعالى ﴿والليل إذا سجى﴾ أي دام وسكن ومنه البحر * السَّاجي * وطرف * سَاجٍ * أي ساكن و * سَجَّى * الميت * تَسْجِيةً * أي مد عليه ثوبا
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٦٬٢٢٦المدخل: سجو: ( و ( *!سَجا ) اللَّيْلُ وغيرُهُ *!يَسْجُو *!سَجْواً و ( *!سُجُوّاً ) ، كعُلُوَ : ( سَكَنَ ودَامَ ) ؛ ومنه قوْلُه تعالى : { واللَّيلُ إذا
*!سَجَى } .
قالَ الزجَّاجُ وابنُ الأعرابيّ : أَي سَكَنَ ؛ وأَنْشَدَ الزَّجاجُ :
يا حبَّذا القَمْراءُ والليلُ *!الساجْ
وطُرُقٌ مثلُ مُلاءِ النَّسَّاجْورَوَى غيرُ الأزْهريّ :
يا حبَّذا القَمَرُ ولَيْلٍ *!ساج وقالَ الفرَّاءُ : *!سَجَا اللَّيْلُ رَكَدَ
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬٩٦١المدخل: سجوسَجَا
1 سَجَا ذ , (S, Msb, K, &c.,) aor. يَسْجُو, (S, Msb,) inf. n. سُجُوٌّ (S, K, TA) and سَجْوٌ, (TA,) said of the night, (Fr, IAar, Msb, TA,) &c., (TA,) It was, or became, silent, quiet, or still: (Fr, IAar, S, K, TA:) and dark: (Fr, TA:) or its darkness became extended: (IAar, TA:) or it covered, or concealed, by its darkness. (Msb, TA.) وَ اللَّيْلِ اـِذَا سَجَا, in the Kur [xciii. 2], means
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣١١المدخل: سجوسَجا
سَجا U ( n. ac. سَجْو 1 , سُجُوّ 27 ),
a. Was quiet, still.
b. Uttered a yearning cry ( she-camel ).
سَجَّوَ
سَجَّوَ II ,
a. Shrouded, put in a shroud.
سَاجٍ
سَاجٍ [ 21 ],
a. Silent, quiet; calm, still.
سَجِيَّة
سَجِيَّة [ 25t ] , ( pl. سَجَايَا ),
a. Disposition, temperament, character, nature.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٦٬٣٩٨سجي
سَجَى - يَسْجَى (سَجَا - يَسْجُو)
سَجَى - يَسْجَى (سَجَا - يَسْجُو) + الكائن أو الشيء: توقف عن الحركة وهدأ هدوءاً شديداً كهدوء الميت: يتوقف عن الحركة، وخاصة لتوضعه في مكان لا يمكنه فيه الحركة
﴿والليل إذا سجى﴾: سكن وهدأ هدوءاً شديداَ كهدوء الأموات
سَجّى - يُسَجِّي: يجعله " يسْجو " بشدة: في وصف الميت أنه مسجى: أي ملقى ومثبت بشكل يؤمن له
الصيغ(١)
الجذور المجاورةالمجاورة: ١ (الإجمالي: ٢)
- ليل
الآيات المشتركة: ١ · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
الآيات التي ورد فيها(١)
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سجي |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nâkıs (son harfi illetli / yâ-vâv dönüşümlü) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سكن, هدأ, غسق, ستر |
| Zıt Kök | ماج |
| Çekirdek Özet 1 | Hareketi dinip durulmak, yüzeyi yatışmak ve örtü gibi bürüyüp sükûnete erdirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Gecenin karanlık ve sükûnetle bürünerek dalgalanmanın sona ermesi hali |
| Çekirdek Özet 3 | Varoluşsal çalkantının ardından gelen koruyucu ve kuşatıcı durağanlık dengesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca koyu zifiri karanlık sayarak içindeki dinginlik ve örtücü sükûn boyutunu göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سج | Hareketin sınırlandırılması, bir yere hapsedilmesi, akışın kesilip alçalması veya toplanması; nitekim سجد eğilip alçalmayı, سجر dolup taşmayı veya kapatılmayı, سجل yazıp kayda geçirmeyi, سجن ise bütünüyle hapsetmeyi gösterir. | ي | İki harfli çekirdeğin taşıdığı sınırlandırma ve tutma eylemi, illet harfinin getirdiği yayılma, uzama ve yumuşaklık boyutuyla birleşerek yüzeyin pürüzsüzce yatışması, durgunlaşması ve boylu boyunca örtülmesi anlamına evrilmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, direncin kırılması, hareketsiz kalıp sabitlenme işlevi. |
| ج | Değnek, deve | Yol alma, taşıma, bir mesafeyi kat edip bir noktada toplanma hareketi. |
| ي | El ve kol | Uzanma, temas etme, yumuşak bir biçimde yayılma ve sarma eylemi. |
| سجي | Sabitlenme ve temasla örtülme | Hareket halinde olan bir akışın durulması, yatışarak bir örtü gibi yüzeye boylu boyunca uzanması ve sükûnetin yerleşmesi. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çalkantılı suyun veya denizin dalgasının dinip yüzeyinin dümdüz ve durgun hale gelmesi; bir ölünün ya da yatan bir kimsenin üzerinin bir örtüyle boylu boyunca örtülmesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şiirinde denizin durgunlaşması ve gecenin çöküp seslerin kesilmesi bağlamında yer bulur; el-A‘şâ ve İmruülkays çizgisine ait erken kullanımlarda rüzgârın durulup havanın ve denizin sakinleştiği anı betimlemek üzere türevleri aktarılır. |
| Erken Arapça kullanım | Ölünün üzerinin bir örtüyle örtülmesi işlemi için تَسْجِيَةُ المَيِّتِ tabiri kullanılmış; ayrıca gecenin bütünüyle sessizleşip insanları ve mekânı örtmesi durumu سَجَا اللَّيْلُ kalıbıyla ifade edilmiştir. |
المصدر Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سجي kökü, nâkıs yapısı ve illet harfinin esnekliği sebebiyle Batı Sami dillerindeki örtme, durulma, sessizleşme ve karanlığa bürünme semantik sahalarıyla kesişir. İbranice ve Aramice katmanında doğrudan aynı üçlü kök morfolojik olarak sınırlı kalsa da, sakinleşme, sessiz durma ve örtünme anlamı taşıyan köklerle kavramsal akrabalık belirgindir. Kökün asıl ayırt edici semantik nüvesi, hareketli ve çalkantılı olan bir durumun (deniz, fırtına, günün gürültüsü) üzerine yavaşça bir durağanlığın ve örtünün inmesi, yüzeyin tekdüzeleşmesidir. Arapçada bu durum hem nesnel bir örtüyle örtme eylemine hem de gecenin kenti ve tabiatı kaplayıp susturmasına işaret edecek şekilde zenginleşmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane's Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سجا / يسجو / سجي | Dalganın dinmesi, gecenin bürüyüp sakinleşmesi ve bir nesnenin üzerine boylu boyunca kumaş örtülmesi anlamları iç içedir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Süryanice sükûnet ve örtünme sahaları | Fiziksel hareketin durması ve üzerin kapanması anlamındaki ortak semantik matrisle paralellik taşır. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dışı ailelerle doğrudan kanıtlanmış bir ödünçleme veya genetik bağ tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سجي | Anlamlı | Durulmak, örtülmek | Gecenin veya suyun durgunlaşıp sükûnete ermesi, üzerin örtülmesi. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| سيج | Anlamlı | Çit çekmek, çevrelemek | Bir şeyin etrafını duvar veya çitle çevirip muhafaza altına almak. | Kur'an'da geçmez; ortak koruma ve çevreleme çağrışımı. |
| جسي | Anlamlı | Sertleşmek, katılaşmak | Bir nesnenin veya eklemin kuruyup sertleşmesi, esnekliğini yitirmesi. | Kur'an'da geçmez. |
| جيس | Anlamlı | Dolaşmak, aramak | Bir yerde araştırma yaparak dolaşmak, tecessüs etmek. | Kur'an'da جوس biçiminde geçer; kalb/fonetik akraba. |
| يسج | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan diziliş. | Mühmel kombinasyon. |
| يجس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde kullanılmayan diziliş. | Mühmel kombinasyon. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سجي | Merkez | Durulma ve örtünme | Çalkantının sona ermesiyle birlikte yüzeyi pürüzsüzce bürüyen sakinlik. | Durgunlaşma ile örtünmenin aynı anda gerçekleşmesi hali. |
| سكن | Komşu | Hareketsizlik | Hareketin durması ve yerleşik hale gelme; örtü fikrinden ziyade dinamizmin sıfırlanması. | İç huzur veya fiziksel duruşu öne çıkarır. |
| هدأ | Komşu | Yatışma | Gürültü ve karmaşanın hafifleyip sönümlenmesi. | Sesin ve taşkınlığın azalmasına odaklanır. |
| غسق | Komşu | Karanlık | Gecenin iyice kararması ve yoğunlaşması. | Sükûnetten ziyade optik kararmayı anlatır. |
| ستر | Komşu | Gizleme | Bir engelle bir şeyi gözden saklama, örtme. | Doğrudan bir mani ile kapatmayı ifade eder. |
| ماج | Zıt | Çalkalanma | Dalgaların birbiri üzerine binmesi, hareket ve kargaşa hali. | سجي kökündeki durulmanın tam zıddı olan altüst oluş. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سجي | Durulmak, örtülüp sakinleşmek | Suyun dalgasının dinmesi, gecenin bürüyüp sakinleştirmesi. | Kesin |
| Latince | quiescere, velare | Dinlenmek, sükûn bulmak; örtmek | İlk kelime hareketin kesilmesini, ikincisi örtünmeyi karşılar; ikisini tek gövdede birleştiremez. | Güçlü |
| İngilizce | to settle, to grow still, to enshroud | Yatışmak, durulmak, sükûnete bürünmek | Sakinleşme ve örtü gibi kaplama nüansını taşır fakat tek bir terimle iki boyutu tam vermez. | Güçlü |
| Almanca | zur Ruhe kommen, sich legen | Yatışmak, dinmek, sükûnet bulmak | Rüzgârın veya fırtınanın yatışması yönünü iyi açıklar, örtü boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| Fransızca | s'apaiser, s'immobiliser | Yatışmak, durgunlaşmak | Dalgaların ve seslerin kesilmesini verir, nesnel örtü anlamını tam içermez. | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَجَى (mâzî fiil) | Gecenin sükûnete ermesi, karanlığıyla her şeyi örtüp durulması | Vahyin kesintiye uğradığı zannıyla yaşanan içsel çalkantının ardından gelen teselli ve sükûn yemini bağlamı (Duhâ 93:2). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Vahyin kesintisi ve ilahi irade | Fetretü'l-vahy döneminde peygamberin terk edilmediğini açıklarken gecenin sükûnet bulması haliyle ilahi lütfun dinginliği arasındaki bağın teemmülü. | İlahi fiillerin hikmeti ve kesintinin bir terk ediliş değil sükûnet evresi oluşu. |
| Fıkıh | Cenaze ahkâmı (tesciye) | Vefat eden kişinin bedeninin baştan ayağa bir kumaşla örtülmesinin (tesciyetü'l-meyyit) fıkhî hükmü ve adabı. | Canlılığın ve hareketin bitişiyle bedenin mahremiyet örtüsü altına alınması. |
| Tefsir | Duhâ suresi tefsiri | Ayetteki sükûn halinin yalnızca karanlık değil, gündüzün yorucu hareketinden sonra gelen dinlenme nimeti olarak yorumlanması. | Kararma, durulma ve örtünmenin rahmet boyutuyla ele alınması. |
| Hadis | Peygamberin vefatı ve cenaze rivayetleri | Hz. Peygamber vefat ettiğinde üzerinin çizgili bir Yemen hırkasıyla örtüldüğünü (سُجِّيَ بِبُرْدٍ حِبَرَةٍ) bildiren rivayetler. | Bedenin örtü ile hareketsiz kılınarak korunması uygulaması. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve ruhi halet | Fetret ve sükûn dönemi | Arınma ve yeniden başlama için dinlenme | Vahyin duraklaması terk edilme değil, ruhun sükûnete erdirilip hazırlanmasıdır. | Güçlü |
| İlmi | Dalga ve hareket teorisi | Denge ve durağanlık hali | Çalkantının sönümlenmesi | Sistemdeki yüksek salınım ve kinetik dalgalanmanın sürtünme veya dış dengeyle dinginleşmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal krizlerin yatışması | Sükûnet ve asayiş evresi | Çatışmanın dondurulup yatıştırılması | Toplumsal çalkantıların ardından tarafların sakinleşip barış ve uzlaşı zeminine çekilmesi. | Muhtemel |
| İktisadi | Piyasa dalgalanmaları | İstikrar ve volatilite düşüşü | Fiyat ve talep dalgalanmalarının durulması | Piyasadaki spekülatif köpüğün ve aşırı dalgalanmanın sona ererek durağan dengeye kavuşması. | Muhtemel |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Damping (sönümlenme) ve asimptotik durağanlık | Salınım yapan bir dalganın genliğinin sıfıra yaklaşarak yüzeyin pürüzsüz bir sınıra oturması süreci. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Travma sonrası regülasyon ve psikolojik sükûn | Bireyin kriz veya panik anındaki aşırı uyarılmışlığının yatışarak duygusal dengenin ve güvende olma hissinin geri gelmesi. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece gecenin kararması veya zifiri karanlık olması şeklinde salt optik bir hadiseye indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, yalnızca ışığın kaybolmasını değil, gündüzün coşkulu aydınlığından sonra gelen hareketsizliği, dinlenmeyi, sükûneti ve koruyucu örtüyü kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Duhâ suresindeki yeminin anlam örgüsü bozulur; zira ayetteki karşıtlık sadece ışık ile karanlık arasında değil, kuşluk vaktinin dinamik hareketi ile gecenin dingin sükûnu ve sarmalayıcı rahmeti arasındadır. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin iniş sürecindeki psikolojik ve ontolojik ritmi kavramayı sağlar; Allah'ın kulunu terk etmediğini, aksine dinlenmesi için sükûnet örtüsü serdiğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Duhâ suresi ve genel olarak tabiat hadiseleri üzerinden insani hallerin teselli edildiği yemin ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Gecenin ve vahiy kesintisinin bir ceza, kasvet veya terk ediliş olduğu yönündeki yanılgıyı düzeltir; sükûnetin rahmet boyutunu açığa çıkarır. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamSuyun dalgalanmasının dinip yüzeyinin dümdüz ve durgun hale gelmesi; bir varlığın üzerini boylu boyunca bir örtüyle örterek hareketsizliğini muhafaza etmek.
- Soyut anlamÇalkantılı, gürültülü ve aşırı dinamik bir durumun ardından gelen kuşatıcı dinginlik, sükûn ve güven verici durağanlık hali.
- Sistematik karşılıkBir sistemdeki dalgalanmanın genliğinin düşürülerek sistemin sükûnet dengesine ve koruma zırhına kavuşturulması.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde zamana bağlı dalgalanma veya kinetik çalkantı genliğini temsil eder. katsayısı sönümleme ve yatışma oranını simgeler. Zaman ilerledikçe dalgalanmanın genliği sıfıra yaklaşır ve yüzey yatışır. ise sükûnet, örtünme ve dinginlik durumunu simgeler; dalgalanma sıfıra indikçe sükûnet en yüksek değerine ulaşır.