سلق
س - ل - ق
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١١
Dilde çıkan sivilcedir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١١)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Dilde çıkan sivilcedir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٧٧٤القاف والسين واللام معهما
س ل ق، ل س ق، س ق ل، ق ل س، ل ق س مستعملات سلق: سَلقتُه باللسان: أسمعته ما كره فأكثرت عليه.
ولسان مِسْلَقٌ: حديد ذلق.
والسِّلْقُ: نبات.
والسِّلْقَةُ: الذئبة.
والسُّلاقُ: بثر يخرج على اللسان.
والسَّليقة: مخرج النسع في دف البعير، واشتقاقه من: سَلَقْتُ الشيء بالماء الحار، وهو أن يذهب الوبر والشعر ويبقى أثره، فلما أحرقته الحبال شبه بذلك فسميت سلائق، قال:
تبرق في دفها
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٩٥السَلَقُ القَاعُ الصَفْصَفُ وجمعه سُلْقان، وكذلك السَمْلَقُ بزيادة الميم، والجمع السَمالِقُ. وطعنته فَسَلَقْتُهُ، إذا ألقيته على ظهره. ويقال: سَلَقَها وسَلْقاها، إذا بَسَطها ثم جامَعَها. وَسَلَقَ: لغةٌ في صَلَقَ، أي صاح. وَسَلَقَهُ بالكلام سَلْقاً، أي آذاه، وهو شدَّة القول باللسان. قال تعالى: "سَلَقوكُمْ بِأَلْسِنَة حِدادِ" قال أبو عبيدة: بالغوا فيكم بالكلام. والمِسْلاقُ: الخطيبُ البليغُ، وهو من
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٬١٣٢ق س ل
قلس ، سلق ، لسق ، لقس ، سقل : مستعملة .
سلق : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنَّهُ قال : ( ليْسَ مِنَّا من سَلَق أوْ حَلَق ) قال أبو عبيد : سَلَق أي : رَفعَ صوْته عنْد المُصِيبة ، ومنْهُ خطِيب مِسْلق ومِسلاق ، وسَلاّقٌ ، والسينُ فيهِ أكثرُ من الصّادِ وأنْشد الأصمعيُّ :
فِيهم الخِصْبُ والسَّماحَةُ والنَّجْ
دةُ فيهمْ والخاطِبُ السَّلاق
ويُرْوى المسلاق .
أبو مَنصور : وفي سلق حديثٌ آخر
ق س ل قلس ، سلق ، لسق ، لقس ، سقل : مستعملة . سلق : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنَّهُ قال : ( ليْسَ مِنَّا من سَلَق أوْ حَلَق ) قال أبو عبيد : سَلَق أي : رَفعَ صوْته عنْد المُصِيبة ، ومنْهُ خطِيب مِسْلق ومِسلاق ، وسَلاّقٌ ، والسينُ فيهِ أكثرُ من الصّادِ وأنْشد الأصمعيُّ : فِيهم الخِصْبُ والسَّماحَةُ والنَّجْ دةُ فيهمْ والخاطِبُ السَّلاق ويُرْوى المسلاق . أبو مَنصور : وفي سلق حديثٌ آخر حدَّثَنا مُحمد بن إسحاق عن حَمْرٍ عن إسماعيل عن عَلِيَ عن عبد الله عن ابن جُرَيْحٍ أنَّهُ قالَ في قول النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( لَيْسَ منَّا من سلق أو حَلَق ) . قال : أمَّا حَلَق ، فالْمَرأَةُ تَحْلق القرن من رأسهَا ، وقوله من خرق فهو أن يشق درعها ، قال : وأما قوله أو سَلَق فهُو أن تَمْرُسَ المرأةُ وجهها وتصُكَّهُ ، وقال بعض العرب : سلقهُ بالسوْطِ وملقهُ : أي نَزعَ جلدهُ ، وقالَ الليثُ : ركبتُ دابَّة فسلقْتني : أي سَحَجَتْ جِلْدِي . أبو منصورٍ ، وقول ابن جُريجٍ في السلْق أعْجبُ إلي مِنْ قول أبي عبيد ، وروى عمرو عن أبيه أنه قال : السلائقُ : الشَّرائحُ ما بين الْجَنْبَيْنِ ، الواحدةُ سليقةٌ ، ويُقال : سَلَقْتُ اللَّحْمَ عن العظْمِ إذا التحيْتُهُ عنه ومنه قيلَ لِلذّئْبَةِ سِلْقةٌ . ثعلبٌ عن ابن الأعرابيِّ . قال : يقال : سلق الشِّظَاظَ في عُرْوَتَي العِدْلَيْنِ وأَسْلقهُ ، قال : وأسْلَق إذا صادَ سِلْقَةً ، وأسْلق إذا ابْيَضَّ ظَهْرُ بَعِيرِه بَعْدَ بُرئِه من الدَّبَرِ ، ويقال : ما أبين سَلْقهُ يعْني ذلك البياضَ . وقال الله جَلَّ وعَزَّ : ( ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُم ) ( الأحزاب : 19 ) . قال الفرَّاءُ : مَعناه : عَضُّوكُمْ بألسنَةٍ ، يقول : آذوْكمْ بالكلامِ في الأمر بِألسنةٍ سَلِيطةٍ ذَرِبَةٍ ، قال : ويقالُ صلقوكمْ بالصَّادِ أيضاً ، ولا يجوزُ في القراءَةِ ، وقال اللَّيْثُ : سَلقتُه باللِّسانِ أي أسْمَعْتُه ما كَرِهَ فأكْثَرْتُ ، ولسانٌ مِسلَق : حَدِيدٌ ذَلق ، وأخْبَرَني المنْذِريُّ عن اليَزيديّ عن أبي زَيد قالَ : يقال : فُلانٌ يقرأَ بالسليقةِ أيْ بالْفَصاحَةِ من قوله سلقوكمْ بألسنة . وقال غيره : فلان يقرأ بالسليقيّة ، أي : يقرَأ بطبعه الذي نشأ عليه ولغته . وروى أبو عبيد عن أبي زَيدٍ : إنه للئِيمُ الطَّبيعةِ والسلِيقة ، وقال أبو عبيد في السليقة مثله ، قال ومنه قيل : فلان يقرأ بالسليقيَّةِ أي بطبِيعتِه ليس بتعليمٍ . أبو منصور : المعنى : أن القراءَةَ مَأْثورةٌ لا يَجُوز تَعدِّيها ، فإذا قَرَأَ البدويُّ بِطبْعه وَلُغَتِهِ ولم يتَّبِع سُنةَ القراءَةِ قِيل هو يقرأ بالسلِيقة . ثَعْلب عن ابن الأعرابيِّ قال : السليقةُ : المحَجَّة الظاهِرة ، والسلِيقة : طبع الرَّجلِ ، قال : والسَّليق الْواسع من الطُّرقات ، والسلق أثر الدَّبَرِ إذا بَرِىءَ وابيض ، وقال غيره : يقال : لأثَرِ الأنساعِ في بَطْنِ البَعِير يَنْحَصُّ عنه الوبَر سلائِق ، شُبِّهَتْ بسلائِق الطرقات . وقال اللَّيْث : السَّلِيقِيُّ من الكلامِ ما لا يُتعاهدُ إعرابُهُ ، وَهو في ذَلِك فَصيحٌ بليغٌ في السمْعِ عَثُورٌ في النَّحْو . وقال غيره : السَّلِيقِيُّ من الكلام : ما تكلّم به البدَوِيُّ بِطَبْعهِ ولغته ، وإنْ كان غيره من الكلام آثر وأحْسن . قال : والسليقة : مَخْرجُ النِّسْعِ في دَفِّ البَعيرِ ، وأنْشَد : تَبْرق في دَفِّهَا سلائِقُها قال : واشتق ذلك من قولك : سَلقتُ شيئاً بالماء الحارِّ ، وهو أن يذهب الوبرُ ويبقى أَثره ، فلما أحْرقَتْهُ الحبال شُبِّهَ بذلك فَسُمِّيتْ سَلائقَ . وقال أبو عبيد : السَّلائقُ بالسّين ما سُلقَ من البُقُولِ . أبو منصور : ومعنى قولهِ ما سُلق من البقولِ : أي طبخَ بالماءِ من بقول الربيع وأُكلَ في المجاعةِ وغيرها ، وكلُّ شيءٍ طَبَختهُ بالماءِ بحتاً فقد سَلَقتَهُ ، وكذلك البيض يطبخ في الماء بقشره الأعْلَى كذلك سَمعته من العرب . وقال شمر : السَّلوقيَّةُ من الدُّروعِ مَنْسوبةٌ إلى سَلوقَ قَرْيةٍ باليمنِ . وقال النابغةُ : تَقُدُّ السَّلوقيَّ المضَاعَف نَسْجُهُ ويوقدنَ بالصَّفَّاحِ نار الحُبَاحِب وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم قال : السَّلْقُ : إدْخَالُ الشظاظ مرة واحدةً في عُروتي الجوالقَيْنِ عند العكمِ ، فإذا ثَنيتهُ فهو القطْب ، وأنشد : أقول قَطْباً ونِعمّاً إنْ سَلقْ لِحَوْقلٍ ذِرَاعهُ قد امَّلَقْ قال الليث : السَّلوقيُّ من الكلابِ والدُّروعِ أجْودُهَا ، والتَّسَلُّقُ الصعودِ على حَائِطٍ أمْلَسَ . وقال غيره : باتَ فلانٌ يَتَسلّقُ عَلَى فِرَاشهِ إذا لم يَطمئِنَّ عليه من هم أو وجعٍ أقْلَقَهُ ، والصَّادُ في هذا أكثرُ . وفي حديث جِبريلَ حينَ أخَذَ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) وهو غُلامٌ صغيرٌ ، قال : ( فَسَلَقني لِحَلاوَةِ القَفَا ) أي : ألْقاني على الْقَفَا ، وقد سَلْقَيْتهُ على تقدير فَعْلَيْتُهُ مأخُوذٌ من السَّلْقِ وهو الإلقاءُ على القَفَا . قال شمر : وقال الفراءُ : أخذَهُ الطبيبُ فَسلقاهُ عَلَى ظهره ، وقد اسْتلقى عَلَى قفاه . ويقال : سَلَقَ جاريتهُ إذا ألْقاهَا عَلَى ظَهْرهَا ليُباضعهَا ، ومن العربِ من يقول : سَلقاهَا فاسْلَنْقَتْ على حلاوة قَفَاها . وقال ابن شُميل : السِّلْقُ : الجكَنْدَرُ . وقال الليث : السِّلقُ : نَبْت . قلت : السلق : له ورق طوال وأصله ذاهب في الأرض وورقه رخص يطبخ . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : السليقةُ : الذرة تُدَقُّ وتُصلَحُ وتطبخُ باللَّبَنِ . أبو عبيد عن الأصمعي : السَّلَقُ : المستوي اللَّينُ وجَمْعُه سُلقانٌ والفَلَقُ المطْمَئِن بين الرِّبْوَتَيْنِ . وقال ابن شميل : السَّلَقُ : القاعُ الأمْلسُ المستوي الذي لا شَجَرَ فيه . وقال أبو عمرو : السَّلِيقُ : اليابسُ مِنَ الشَّجَرِ . أبو منصور : ورأيتُ رِياضَ الصِّمانِ وقِيعانها وسُلْقانها . فالسَّلَق ما اسْتوى من الأرض في ذُرَى قِفافِهَا ونجادِها ، وأما القِيعانُ فما اسْتوى بين ظَهْراني النِّجادِ ، والقِيعانُ تُنْبِتُ السِّدْرَ ، والسُّلْقانُ لا تُنْبِتُهَا ، والقِيعانُ أوسعُ وَأعْرَضُ وكلّهَا رِياضٌ لاسْتِراضةِ ماءِ السّماءِ فِيها . وواحِدُ السُّلْقانِ سَلَق ، وتجمعُ أسلاقاً ، ثمَّ تجمعُ أسالق . وقد يقال لما يلي اللَّهواتِ من الفمِ أسالق . وقال جندل : إني امْرُؤٌ أُحْسنَ غمْزَ الفائق بين اللَّهَا الوَالِج والأُسالق وناقَةٌ سَيْلقٌ : مَاضِيةٌ في سَيْرِهَا . وقال الشاعر : وَسَيْرِي مع الرُّكْبَانِ كلَّ عَشِيَّةٍ أبارِي مَطَايَاهمْ بِأَدْماءَ سَيْلَقِ وقال الأصمعي : السَّلِيق : الشَّجَرُ الذي أَحْرَقَهُ حَرٌّ أو بَرْدٌ . لسق : قال الليث : اللَّسَق : أن تلتزِق الرئةُ بَالجنْبِ من شِدَّةِ العَطْش ، وأنشد : وبَلَّ بَرْدُ الماءِ أعْضادَ اللَّسَق أي : نواحيه . قال : واللَّسُوق دَواءٌ كاللَّزوق . أبو منصور : واللسق عند العرب هو الطَّنَى ، سُمِّيَ لَسقاً للزوق الرِّئَة بالجنب ، وأصله اللزق . لزق ولسق ولَصِق قَريب بعضها من بَعْضٍ . سقل : قال الليث : السُّقْلُ : لُغةٌ في الصُّقل ، وهو الخصْرُ . وقال الْيَزيدي : هو السَّيْقل والصَّيْقَلُ ، وسَيْفٌ سَقيلٌ وَصَقيلٌ . قلت : والصاد في جميع ذلك أَفْصَح . لقس : قال الليث : اللقِس : الشره النفس الحريص على كل شيء . يقال : لَقِسَتْ نفسه إلى الشيءِ إذا نازَعَتْه إليه وحَرَصَتْ عليه . قال : ومنه الحديث : ( لا يقولَنَّ أحدكم خَبُثَتْ نفسي ولكن لِيَقلْ لَقِسَتْ نفسي ) . أبو عبيد عن أبي زيد : لقِسَتْ نفسي لَقساً وتَمقسَتْ تمقُّساً كِلاهُما بمعنى غَثَتْ غَثَياناً . شمر عن أبي عمرو : اللَّقيس الذي لا يستقيمُ عَلَى وجهٍ . وقال ابن شميل : رجلٌ لَقِسٌ : سيءُ الخُلُق خَبيثُ النفس فحاشٌ . أبو عبيد عن أبي زيد : لَقِسْتُ الناسَ ألْقَسُهُمْ ونَقِسْتُهُمْ أنقَسهم ، وهو الإفساد بينهم ، وأن تَسْخَرَ منهم وتُلَقِّبهُمْ الألقابَ . أبو منصور : جعل الليث اللقَس الحرص والشره ، وجَعله غيره الغثيان وخبث النفس وهو الصواب . قلس : قال الليث : القَلْس : حَبْلٌ ضَخْمٌ من ليفٍ أو خُوصٍ . قال : والقَلْسُ ما خرج منَ الحلق مِلءَ الفم أو دُونه وليس بقيْءٍ ، فإذا غلبَ فهو القيْءُ ، يقالُ : قَلَسَ الرّجلُ يقلِسُ قَلْساً وهو خروج القلْسِ من حلْقه . قال : والسحابة تَقْلِسُ النَّدى إِذا رَمَتْ به من غير مطرٍ شديد . وأنشد : نَدَى الرَّملِ مَجَّتْهُ الْعِهادُ القَوالسُ ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القَلْسُ : الشرْبُ الكثيرُ من النَّبيذ ، والقلْسُ : الغناءُ الجيدُ ، والقلسُ : الرَّقصُ في غِناءٍ . أبو عبيد عن الأموي : المُقَلِّسُ الذي يلعب بين يدَيِ الأمير إذا دخل المصْرَ . وقال الكميتُ : غنّى المقَلِّسُ بِطْرِيقاً بأُسوارِ أراد مع أسوارٍ . وقال الليث : التَّقْليسُ : وضع اليديْنِ على الصَّدْر خُضوعاً كما يفعل النصارى قبْلَ أن يُكفِّروا أي : قبل أن يَسْجُدوا . قال : وجاء في خَبرٍ : ( لمّا رأَوْه قلَّسُوا له ثم كفَّرُوا ) أي : سجَدُوا ، قال : والتَّقلُّسُ لُبْسُ الْقَلَنْسوةِ ، وصاحبها قَلاَّسٌ . أبو عبيد عن الأصمعي : القُلَيْسِيَةُ وجمعها قَلاسٍ ، وقد تَقلْسَيْتُ ، قال : والقلَنْسِيةُ وجمها قَلانِسُ ، وقد تقلْنَسْتُ ، وأنشد : إذا ما القَلاَسِي والعمائِمُ أُخْنِسَتْ ففيهنَّ عن صُلع الرِّجال حُسور قال : ويقال : قَلَنْسوَةٌ وقَلانِس . وقال الليث : وتجمعُ على القَلَنْسى ، وأنشد : أهلَ الرِّياط البيض والقَلَنْسِي شمر عن أبي زيد : قَلَسَ الرجل قَلْساً ، وهو ما خرج من البطن من الطّعام أو الشَّرابِ إلى الفم أعاده صاحبه أو ألقَاهُ . قال : وقَلَسَ الإناءُ وقلَصَ إذا فاضَ . وقال عمر بن لجَأ : وامْتَلأَ الصَّمَّانُ ماءً قَلْسَاً يَمْعَسُ بالماءِ الجِواءَ مَعْسَا وقال ابن دريد : القُلَّيْسُ بِيعةٌ كانت بصنعاءَ للْحَبَشةِ هَدَمتها حِمْيرٌ . قال : وأما القَلْسُ في الحبل فلا أدري ما صحتُه .
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٨٥٢(باب السين واللام وما يثلثهما)
(سلم) السين واللام والميم معظم بابه من الصّحّة والعافية؛ ويكون فيه ما يشذُّ، والشاذُّ عنه قليل، فالسّلامة: أن يسلم الإنسان من العاهة والأذَى. قال أهلُ العلم: الله جلَّ ثناؤُه هو السلام؛ لسلامته مما يلحق المخلوقين من العيب والنقص والفناء. قال الله جلَّ جلاله: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ السَّلاَمِ﴾ [يونس 25]، فالسلام الله جلَّ ثناؤه، ودارُهُ الجنَّة. ومن الباب أيضاً
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥١٤س ل ق
أخذته فسلقته لقفاه وسلقيته.
قال: وسلقت اللحم عـن العظـم: قشرتـه.
وركبـت الدابـة فسلقتنـي إذا سحجـت باطـن فخذيـك وأليتيك.
وسلق الرأس في الماء الحار حتى ذهب شعره.
وطبخ لنـا سليقـة وهـي الـذرة المهروسة.
وتقول: الكرم سليقته والسخاء خليقته.
وهو يتكلم بالسليقة وكلام سليقي ورجل سليقي قال: ولست بنحويّ يلوك لسانه ولكن سليقي أقول فأعرب وكلب سلوقيّ: منسوب إلى قرية
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٣٧* س ل ق * * سلَقَهُ * بالكلام آذاه وهو شدة القول باللسان قال الله تعالى ﴿سلقوكم بألسنة حداد﴾ و * سلَقَ * البقل أو البيض أغلاه إغلاءة خفيفة وباب الكل ضرب و * السِّلْقُ * النبت الذي يؤكل و * تَسَلَّقَ * الجدار تسوره و * سَلُوقٌ * قرية باليمن تنسب إليها الدروع والكلاب * السَّلُوقِيَّةُ * وقيل * سَلُوقٌ * مدينة تنسب إليها الكلاب السلوقية
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١١٬٢٥٣سلقه بالكلام يسلقه سلقا: آذاه وهو شدة القول باللسان، وهو مجاز، ويقال: سلقه بلسانه سلقا: أسمعه ما يكره، فأكثر، وفي التنزيل: سلقوكم بألسنة حداد أي: بالغوا فيكم بالكلام، وخاصموكم في الغنيمة أشد مخاصمة قاله أبو عبيدة، وقال الفراء: معناه عضوكم، يقول: آذوكم بالكلام في الأمر بألسنة سليطة ذربة ، قال: ويقال: صلقوكم، بالصاد، ولا يجوز في القراءة.
وسلق اللحم عن العظم أي: التحاه ونحاه عنه.
وسلق فلانا:
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٧٬٢٤٢سَلَقَهُ
1 سَلَقَهُ ذ , (S, K,) [aor. سَلُقَ ,] inf. n. سَلْقٌ, (TK,) He prostrated him on the back of his neck; (K;) or threw him down on his back; (S;) as also ↓ سَلْقَاهُ, inf. n. سِلْقَآءٌ. (S, K.) You say, طَعَنْتُهُ فَسَلَقْتُهُ and ↓ سَلْقَيْتُهُ, i. e. [I thrust him, or pierced him, and] threw him down on his back. (S.) And سَلَقَنِى لِحُلَاوَةِ القَفَا and عَلَى قَفَاىَ ↓ سَلْقَانِى He
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٣٦١سَلَقَ
سَلَقَ U ( n. ac. سَلْق 1 ),
a. Boiled; scalded; scorched; singed.
b. Threw down on his back.
c. [ acc. & Bi ], Pierced, cut, hurt with.
d. [ Fī ], Marked, left its traces on.
c. Greased.
f. see IV (b) .
سَلَّقَ
سَلَّقَ II ,
a. Gathered herbage.
أَسْلَقَ
أَسْلَقَ IV ,
a. Hunted, trapped wolves.
b. Inserted into a loop, a handle ( stick ).
تَسَلَّقَ
تَسَلَّقَ V ,
a.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٣١٤سلق
سَلَقَ - يَسْلِقُ
سَلَقَ - يَسْلِقُ + كائن + كائناً + بشيء: يزيل عنه قشره وجلده ووبره أو طبقة منه بالغلي بالماء الحار: يرفع حرارة النبت أو الثمر أو أي كائن بغمره بالماء وتسخين الماء حتى الغليان لمدة زمنية، حتى يفصل عنه طبقة سطحية منه هي الجلد أو الوبر أو الشعر أو القشر
ملاحظة: يجمع بين معظم وجوه لفظ " سَلَقَ - يَسْلِقُ "في المعاجم معنى
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٩ (الإجمالي: ٢٧)
- شحح
الآيات المشتركة: ١ · Rutubetli kav, çakıldığı zaman ateş almayan kav demektir
- حبط
الآيات المشتركة: ١ · Habte suyu kurumuş kuyu demektir
- حدد
الآيات المشتركة: ١ · Hadid demir demektir
- لسن
الآيات المشتركة: ١ · Dil demektir
- غشو
الآيات المشتركة: ١ · Örter
- يسر
الآيات المشتركة: ١ · “Yüsr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…
- دور
الآيات المشتركة: ١ · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
- ذهب
الآيات المشتركة: ١ · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
- عين
الآيات المشتركة: ١ · Ayn göz, “evya” göze demektir
- خوف
الآيات المشتركة: ١ · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…
- نظر
الآيات المشتركة: ١ · Korkuluk demektir
- موت
الآيات المشتركة: ١ · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
الآيات التي ورد فيها(١)
… كَالَّذِي يُغْشَى عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ فَإِذَا ذَهَبَ الْخَوْفُ سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى الْخَيْرِ أُولَئِكَ لَمْ يُؤْمِنُوا …
Sizi incittiler
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سلق |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | طعن, لسن, لدد, قذع |
| Zıt Kök | لطف |
| Çekirdek Özet 1 | Sıcak suyla haşlayarak deriyi, kılı veya kabuğu sıyırıp soymak; sürtünmeyle yüzeyi aşındırmak |
| Çekirdek Özet 2 | Sözle yüzeyi yaralarcasına, sert, keskin ve tahrip edici dille saldırmak |
| Çekirdek Özet 3 | Zafer anında ve ganimet paylaşımında psikolojik tahakküm ve sözlü yıpratma mekanizması |
| Kritik Hata Riski | İfadeyi basit bir sitem veya eleştiri sayıp, kriz sonrasında dille yapılan yıkıcı ve deriyi soyucu psikolojik saldırıyı gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سل | Bir şeyi sürtünerek, çekerek, pürüzsüzce sıyırıp içinden veya üzerinden çıkarma hareketi; سلخ kökünde deriyi yüzmek, سلب kökünde zorla çekip almak, سلل kökünde kılıcı kınından sıyırmak | ق | Sıyırma ve soyma hareketine sertlik, keskin çarpma ve yakıcı bir tesir ekleyerek yüzeyi haşlama, sürtünmeyle tahriş etme ve dille yaralama anlamı oluşturmuştur. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Sürtünme, tutunma, batma ve yüzeyde iz bırakma |
| ل | Çoban değneği, yöneltme | Bir hedefe doğru uzanma, yönelme, sevk etme |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği | Yoğunlaşma, yakıcılık, keskin sınır ve baskı |
| سلق | Bir hedefe doğrultulan batıcı ve yakıcı tesirin yüzeyi soyması | Yakıcı veya sürtücü bir etkinin yönlendirilerek yüzeydeki örtüyü soyması, kabuğu veya deriyi kavurup sıyırması hareketi |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyi kaynar suya sokup tüylerini veya kabuğunu dökmek (haşlamak); binitin vurması veya eğer kayışının sürtünmesiyle devenin derisinin sıyrılıp aşınması; dilde döküntü veya tahriş oluşmasıdır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruü’l-Kays, su tulumunun derisinin yağlanıp hazırlanmasını bu kökle tasvir eder: كأنّهما مزادتا متعجِّلٍ / فَرِيّانِ لَمَّا يُسلَقَا بدِهانِ |
| Erken Arapça kullanım | Diliyle birinin şerefini ve izzetini acımasızca yıpratan, sert ve yaralayıcı konuşan kimse için سَلَقَهُ بِلِسَانِهِ ve keskin dilli kimse için لِسَانٌ مِسْلَقٌ tabirleri kullanılmıştır. |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça سلق kökü, Sami dil ailesinde kaynar suyla pişirme, haşlama ve yüzeyin soyulması semantik çekirdeğiyle temsil edilir. İbranicede sālaq biçimi haşlamak, sıcak sıvıda pişirmek anlamına gelirken; Süryanice ve Aramicede sleq / slaqa kökleri hem tırmanmak, yukarı sıyrılmak hem de kaynama ve sıcağın tesiriyle yüzeyin değişmesi anlam alanlarıyla kesişir. Akkadçada salāqu fiili eti veya tahılı kaynar suda haşlayıp pişirmeyi ifade eder. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ortak çekirdeği, yüksek ısı veya sert sürtünme vasıtasıyla bir nesnenin dış tabakasının soyulması, yumuşatılarak yüzeyinden ayrılmasıdır. Arapça bu fiziksel etkiyi hem düz duvara tırmanma (تسلق) hem de dilin muhatabın saygınlık zırhını soyup döken yakıcı darbeleri (سلق باللسان) biçiminde soyutlamıştır.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سل çekirdeğinden türeme | Sıyırma ve çekip çıkarma eyleminin sıcaklık ve sürtünmeyle birleşerek deriyi ve kabuğu dökmesi yönünde özelleşmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Akkadça salāqu, İbranice sālaq, Süryanice sleq | Haşlama, kaynar su ile deriyi/kabuğu ayırma ve tırmanarak sıyrılma ortak paydası | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve kanıtlanmış bir Afro-Asyatik dışı soydaşlık tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سلق | Anlamlı | Haşlamak, soymak, sert dille incitmek | Kaynar suyla kılı dökmek, sürtünmeyle deriyi aşındırmak, dille yaralamak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| سقل | Anlamlı | Cilalamak, parlatmak | Kılıç veya madeni sürterek üzerindeki pürüz ve pası sıyırıp parlatmak | Sürtünmeyle yüzeyi soyup açma ortak çekirdeği; Kur'an'da geçmez |
| لسق | Anlamlı | Yapışmak, birbirine geçmek | Bir şeyin diğerine sürtünüp sıvanması veya yapışması | Yüzey teması ve sürtünme ilgisi; Kur'an'da geçmez |
| لقس | Anlamlı | Midenin bulanması, huysuzlaşmak | Nefsin kabarması, huysuzluk ve laf sokma eğilimi | İç gerilimin dışa vurumu; Kur'an'da geçmez |
| قسل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| قلس | Anlamlı | Taşmak, kusmak, fışkırmak | Kabaran sıvının veya midenin dışarı taşması | Sıvının kaynayıp taşması boyutu; Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سلق | Merkez | Yakıcı, sıyırıcı ve tahrip edici dille saldırmak | Kaynar suyun deriyi soyması gibi muhatabın haysiyetini dille haşlamak | Ahzâb 33:19 bağlamındaki gibi ganimet hırsıyla dille deriyi yüzercesine saldırmak |
| طعن | Komşu | Dille veya mızrakla saplama yapmak | طعن kökünde doğrudan batırma ve delme esasken, سلق kökünde yüzeyi yakıcı biçimde soyup dökmek esastır | Doğrudan karalama ve ayıplama saldırısı |
| لسن | Komşu | Dil yeteneği ve sözlü üstünlük kurmak | لسن kökünde konuşma gücü ve belagat öne çıkarken, سلق kökünde saldırgan tahriş ve haşlama öne çıkar | Dili etkin ve baskın bir alet olarak kullanma |
| لدد | Komşu | Düşmanlıkta aşırı ve inatçı olmak | لدد kökünde tartışmada hasmı köşeye sıkıştıran inatçılık varken, سلق kökünde acımasızca dökülen incitici sözler vardır | Çekişmede hakkı teslim etmeyen cedel |
| قذع | Komşu | Çirkin ve kaba söz söylemek | قذع kökünde ahlaki sınırları aşan çirkin söz varken, سلق kökünde hakaretin yakıcılığı ve muhatabı sıyırması vardır | Utanç verici açık sözlü saldırı |
| لطف | Zıt | İncelik, yumuşaklık ve nezaket | Muhatabı incitmeden, hissettirmeden yumuşakça kuşatmak | Sert ve deriyi yüzücü kabalığın tam zıddı |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سلق | Haşlamak, dille derisini yüzercesine saldırmak | Sıcak suyun kılı veya kabuğu soyması; dille muhatabı yıpratıp soymak | Kesin |
| Latince | Scalpere, Excoriare, Invehi | Kazımak, derisini yüzmek, sözle şiddetle hücum etmek | Excoriare fiziksel soyulmayı, invehi ise sözlü sert saldırıyı karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Scald, Flay, Lash with tongue | Haşlamak, derisini yüzmek, dille kamçılamak | Scald kaynar su etkisini, lash with tongue ise dille hırpalamayı yansıtır | Güçlü |
| Almanca | Verbrühen, Geißeln, Schmähen | Kaynar suyla haşlamak, kamçılamak, ağır sözlerle incitmek | Verbrühen fiziksel haşlamayı, geißeln sözlü kırbaçlamayı verir | Güçlü |
| Fransızca | Échauder, Écorcher, Étriller | Haşlamak, derisini yüzmek, sözle hırpalamak | Échauder sıcak suyla yakmayı, écorcher yüzeyi soymayı karşılar | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَلَقُوكُمْ بِأَلْسِنَةٍ حِدَادٍ | Korku geçip ganimet beklentisi doğduğunda keskin dillerle yıpratmak, hakaretle pay istemek | Tehlike anında korkudan bayılan, tehlike geçince ganimet hırsıyla müminleri dilleriyle haşlayan münafık psikolojisi; Ahzâb 33:19 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nifak psikolojisi ve amel-iman ilişkisi | Korku anında geri durup ganimet anında diliyle hak iddia edenlerin imanının sıhhati ve kalpteki hastalık | Münafıkların kriz anındaki çöküşü ile kriz sonrası sözlü saldırganlığı arasındaki ahlaki yarılma |
| Fıkıh | Savaş hukuku ve ganimet paylaşımı | Fiilen savaşmayıp diliyle hak talep edenlerin ve müminleri dille incitenlerin ganimet payı ve tazir cezası | Hak etmediği menfaati elde etmek için sözlü baskı kurmanın hukuki geçersizliği |
| Tefsir | Ahzâb suresi 19. ayetin tahlili | Dille haşlamanın (سلق باللسان) somut bir deri yüzme metaforu olarak işlevi ve keskin dillerin (ألسنة حداد) mahiyeti | Korkaklığın ganimet hırsıyla birleşerek dostlara karşı acımasız bir silaha dönüşmesi |
| Hadis | Münafıkların alametleri ve dil afetleri | Müminin diğer müminlerin elinden ve dilinden güvende olması ilkesi ile münafıkların çirkin ve saldırgan üslubu | Sözlü şiddetin ve kriz sonrası sergilenen arsızlığın nifak alameti sayılması |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalp ve dil ahlakı | Nifakın dille dışa vurumu | Samimiyetsizliği ifşa etme | Sınav ve cihat anında saklananların, rahatlık anında dini cemaati dilleriyle örselemesi | Kesin |
| İlmi | İletişim ve psikolojik tahlil | Sözel yıpratma ve gasbetme söylemi | Baskı ile konum devşirme | Kriz yönetiminde sorumluluk almayanların, başarı sağlandığında sözle baskın çıkma taktiği | Güçlü |
| Siyasi | Kriz sonrası güç mücadelesi | Oportünist muhalefet | Otoriteyi ve meşruiyeti yıpratma | Tehlike anında kaçan unsurların, zafer sonrasında toplumsal liderliği dille tahkir etmesi | Güçlü |
| İktisadi | Bölüşüm ve rant kavgası | Asalak hak talebi | Emeğe dayanmayan pay gaspı | Üretime ve savunmaya maliyet ödemeden katılanların, pay dağıtımında en yırtıcı dili kullanması | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termal ve mekanik aşınma (kavitasyon / erozyon) | Yüksek sıcaklık veya hızla akan akışkanın temas ettiği yüzeydeki koruyucu katmanı söküp atması ve metali tahrip etmesi gibi, yakıcı sözün de sosyal dokunun koruyucu bağlarını aşındırması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toksik oportünizm ve sözel şiddet | Krizde sorumluluktan kaçan bireylerin, kriz çözüldüğünde ortaya çıkarak pay almak için çevrelerine psikolojik ve sözel terör uygulaması | Kesin |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Ayetteki سَلَقُوكُمْ ifadesini sadece sıradan bir serzeniş, yüksek sesle tartışma veya basit bir eleştiriye indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün haşlama ve yüzeyi soyma çekirdeğinden hareketle; muhatabın şahsiyetini, izzetini ve sabrını kaynar su gibi tahrip eden, hak edilmemiş payı koparmak için planlı biçimde uygulanan ağır bir sözlü terör olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Münafıkların kriz anındaki korkaklıkları ile zafer anındaki saldırganlıkları arasındaki nedensel bağı görememek; dille yapılan tahribatın fiziksel saldırı kadar yıkıcı olduğunu kavrayamamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Münafık karakterinin tehlike anındaki korkaklığı ile güvenlik anındaki arsız ve talepkâr tavrı arasındaki tezatı en somut fiziksel imgeyle (deriyi haşlayıp soyan dil) kavratır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kriz, savaş, toplumsal tehdit ve ardından gelen ganimet, zafer ve pay bölüşümü bağlamındaki ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Münafıklığın yalnızca inançsızlığı gizlemekten ibaret sanılmasını engeller; onun kriz sonrasında dille sergilenen hırslı, bencil ve yıkıcı bir toplumsal ahlak bozukluğu olduğunu gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamSıcak su veya sürtünmeyle yüzeydeki koruyucu tüy, deri veya kabuğu haşlayıp soyarak aşındırmak.
- Soyut anlamRahatlık ve kazanım döneminde, pay koparmak amacıyla dille muhatabın manevi zırhını ve haysiyetini yırtarcasına ağır sözel saldırı gerçekleştirmek.
- Sistematik karşılıkRiskten kaçan ama kazanıma ortak olmak isteyen asalak ve oportünist unsurların kurduğu psikolojik baskı ve kaynak gaspı düzeneği.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde dille haşlama ve tahrip şiddetini (سلق); kazanım ve ganimet hırsını; kullanılan dilin keskinliğini ve hacmini; kriz anında üstlenilen fedakarlık ve risk katsayısını; ise tehlikenin () sıfıra yaklaştığı güvenlik anını temsil eden gösterge fonksiyonunu ifade eder. Model, kriz bittiğinde sıfır risk üstlenmiş zümrelerin hırs ve keskin dille uyguladığı sözel tahribatın matematiksel yoğunlaşmasını simgeler.