سلب

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-ل-بالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١٥ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».خلقشيأضربأييسلبيَسْلُبْهُمُذببدعوطلبسمعضعفألهدونأنس

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١٥

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سلب

س - ل - ب

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Onlardan kapar

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٧٧٢
باب السين واللام والباء معهما س ل ب، ل س ب، ب ل س، ل ب س، س ب ل، ب س ل مستعملات سلب: كلُّ لِباسٍ على الإنسانِ سَلَبٌ، وسَلَبَ يَسُلُبُ: أخَذَ سَلَبَه، والسَّلَبُ: ما يُسْلَبُ به، والجميع الأسلاب. والسَّلوب من النّوق: التي يؤخَذُ ولدها، وجمعه سَلائب. وقيل: هي الناقة إذا أَلْقَت ولَدَها لغير تَمامٍ وجمعه سُلُبٌ، وأَسْلَبَتْ: فَعَلَت ذلك ويقال للشّاء أَسْلَبَتْ. ويقال: السُّلُبُ: الطِّوال، وفَرَسٌ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٦٥
سلبت الشيء سَلْباً. والاستلابُ: الاختلاس. والسِلابُ: واحد السُلُبِ، وهي ثيابُ لمآتِم السودُ. قال لبيد: في السُلُبِ السودِ وفي الأَمْساحِ تقول منه: تَسَلَّبَت المرأةُ، إذا أَحَدَّتْ. ويقال: بل الإحدادُ على الزوج، والتَسَلُّبُ قد يكون على غير زوج. وانْسَلَبَتِ الناقة، إذا أسرعت في سيرها حتَّى كأنها تخرج من جِلدها. والسَلِبُ، بكسر اللامِ: الطويلُ. قال ذو الرمة يصف فِراخَ النعامةِ: كأنَّ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٥٬٨٩٥
س ل ب سلب ، سبل ، لسب ، لبس ، بلس ، بسل . سلب : قال الليث : السَّلَب : ما يُسْلَب به والجميعُ الأَسْلاب ، وكلُّ شيء على الإنسان من اللباس فهو سَلَب ، والفعل سَلَبْتُه أسلُبه سلَباً : إذا أخذتَ سَلَبه . قال : والسَّلوب من النوق الَّتي ترمِي بوَلدِها . وقد أسلبتْ ناقتكُم ، وهي سَلوب : إذا ألقتْ ولدَها قبل أن يتمّ ، والجميعُ السلاَّئب . اللّحياني : امرأةٌ سَلُوب وسَليبٌ : وهي الّتي يموت زوجُها أو
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٨٥٢
(باب السين واللام وما يثلثهما) (سلم) السين واللام والميم معظم بابه من الصّحّة والعافية؛ ويكون فيه ما يشذُّ، والشاذُّ عنه قليل، فالسّلامة: أن يسلم الإنسان من العاهة والأذَى. قال أهلُ العلم: الله جلَّ ثناؤُه هو السلام؛ لسلامته مما يلحق المخلوقين من العيب والنقص والفناء. قال الله جلَّ جلاله: ﴿واللهُ يَدْعُو إلى دَارِ السَّلاَمِ﴾ [يونس 25]، فالسلام الله جلَّ ثناؤه، ودارُهُ الجنَّة. ومن الباب أيضاً
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٨٧
- السلب: نزع الشيء من الغير على القهر. قال تعالى: ﴿وإن يسلبهم الذباب شيئا لا يستنقذوه منه﴾ [الحج/73]، والسليب: الرجل المسلوب، والناقة التي سلب ولدها، والسلب: المسلوب، ويقال للحاء الشجر المنزوع منه سلب، والسلب في قول الشاعر: *- في السلب السود وفي الأمساح* (هذا عجز بيت، وصدره: *يخمشن حر أوجه صحاح* وهو للبيد من قصيدة له في رثاء عمه أبي براء مالك بن عامر، ملاعب الأسنة وهي من أراجيز النواح. والرجز في
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٤٠
س ل ب سلبه ثوبه وهو سليب‏.‏ وأخذ سلب القتيل وأسلاب القتلى‏.‏ ولبست الثكلى السلاب وهو الحـداد وتسلبـت وسلبـت علـى ميتهـا فهـي مسلـب والإحـداد علـى الـزوج والتسليـب عـام‏.‏ وسلكت أسلوب فلان‏:‏ طريقته‏.‏ وكلامه على أساليب حسنة‏.‏ ومن المجاز‏:‏ سلبه فؤاده وعقله واستلبه وهو مستلب العقل‏.‏ وشجرة سليـب‏:‏ أخـذ ورقهـا وثمرها وشجر سلب‏.‏ وناقة سلوب‏:‏ أخذ ولدها ونوق سلائب‏.‏ ويقال للمتكبر‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٧٬٢٦٥
سَلَبَه الشيءَ يَسْلُبُه سَلْباً وسَلَباً، واسْتَلَبَه إِياه. وسَلَبُوتٌ، فَعَلوتٌ: مِنه. وقال اللحياني: رجل سَلَبوتٌ، وامرأَةٌ سَلَبوتٌ كالرجل؛ وكذلك رجلٌ سَـلاَّبةٌ، بالهاءِ، والأُنثى سَـلاَّبة أَيضاً. والاسْتِلابُ: الاختِلاس. والسَّلَب: ما يُسْلَبُ؛ وفي التهذيب: ما يُسْلَبُ به، والجمع أَسلابٌ. وكل شيءٍ على الإِنسانِ من اللباسِ فهو سَلَبٌ، والفعل سَلَبْتُه أَسْلُبُه سَلْباً إِذا أَخَذْتَ
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ١٤١
* س ل ب * * سَلَبَ * الشيء من باب نصر و * الاسْتِلابُ * الاختلاس و * السَّلَبُ * بفتح اللام المسلوب وكذا * السَّلِيبُ * و * الأسْلُوبُ * الفن
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٣٢٤
سلبه الشيء يسلبه سلبا: اختلسه، كاستلبه إياه. ومن المجاز: سلبه فؤاده وعقله وأسلبه. ورجل وامرأة سلبوت محركة على فعلوت، منه. كذلك رجل سلابة بالهاء والأنثى سلابة أيضا. من المجاز: السليب: المسلوب كالسلب. والمستلب العقل ج سلبى. وناقة وامرأة سالب، وسلوب، وسليب ومسلب مضبوط عندنا كمحدث، وهو الصواب وسلب بضم الأول والثاني، إذا مات ولدها أو ألقته لغير تمام. وقال اللحياني: امرأة سلوب وسليب ومسلب، وهي التي
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٧٬٥٩٢
سَلَبَهُ 1 سَلَبَهُ ذ , (S, A, K,) aor. سَلُبَ , (TA,) inf. n. سَلْبٌ (S, K) and سَلَبٌ, (K,) from the former of which the pl. سُلُوبٌ has been formed, on the authority of hearsay, (El-Jurjلnee, Msb in art. قصد,) He seized it, or carried it off, by force; (S, A, K;) as also ↓ استلبهُ. (S, K.) You say, سَلَبَهُ الشَّىْءَ, aor. سَلُبَ , inf. n. سَلْبٌ and سَلَبٌ; and اـِيَّاهُ ↓ استلبهُ; (M, TA;)
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٢٤٣
سَلَبَ سَلَبَ U ( n. ac. سَلْب 1 , سَلَب 4 ), a. Seized, carried off; stole; robbed, plundered, deprived of. b. Drew, unsheathed ( sword ). c. Spun raw silk. سَلِبَ سَلِبَ A ( n. ac. سَلَب 4 ), a. Put on, wore mourning. سَلَّبَ سَلَّبَ II , a. see IV & V. أَسْلَبَ أَسْلَبَ IV , a. Lost its young ( mother ). V, Put on, wore mourning. اِسْتَلَبَ اِسْتَلَبَ VIII , a. Seized &c.
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢٠٬٤٧٨
سلب سَلَبَ - يَسْلُبُ سَلَبَ - يَسْلُبُ + كائن + شيئاً: يأخذ شيئاً يملكه غيره قهراً وبعلمه ومن غير إذنه واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التملك واستحواذ كائن من كائن آخر، بغير جهد أو عمل يستحق به ذلك "، وهي: غَنِمَ - يَغْنَمُ، تَرَثَ - يَتْرُثُ، ورِثَ - يَرِثُ، سَلَبَ - يَسْلُبُ، غَصَبَ - يَغْصِبُ، سَرَقَ - يَسْرِقُ يسلبهم { ياأيها الناس ضرب
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١٥ (الإجمالي: ٢٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ذبب

    الآيات المشتركة: ١ · Zubab sinek demektir

  2. طلب

    الآيات المشتركة: ١ · Onu talep eder

  3. نقذ

    الآيات المشتركة: ١ · “Enkaz” kirpi, “nakize” ise zırh demektir

  4. ضعف

    الآيات المشتركة: ١ · Katlanmış deri demektir

  5. ضرب

    الآيات المشتركة: ١ · Örnek verdi

  6. جمع

    الآيات المشتركة: ١ · Yumruk demektir

  7. دون

    الآيات المشتركة: ١ · Dane, inek yavrusuna denir

  8. مثل

    الآيات المشتركة: ١ · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  9. سمع

    الآيات المشتركة: ١ · İşiten

  10. دعو

    الآيات المشتركة: ١ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

  11. خلق

    الآيات المشتركة: ١ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir

  12. أنس

    الآيات المشتركة: ١ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. … اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ

    Onlardan kapar

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسلب
YapıÜçlü kök
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخطف, نهب, قهر, غصب
Zıt Kökوهب
Çekirdek Özet 1Bir şeyi bulunduğu yerden veya sahibinden çeviklik, hız ve zor kullanarak çekip almak, soymak, kabuğunu soymak
Çekirdek Özet 2Varlığın acziyetini ve sahte tanrıların mülkiyet iddialarının kırılganlığını bir sineğin dahi kapıp götürdüğünü geri alamama örneğiyle ifşa etme
Çekirdek Özet 3Mülkiyetin, gücün ve iradenin zâtî değil emanet olduğunu; harici bir etkiyle bir anda geri alınabilir (münselib) oluşunu kavratma
Kritik Hata RiskiEylemi yalnızca savaş ganimeti veya adi hırsızlık düzeyinde algılayıp, varoluşsal acziyet ve irade kaybı boyutunu gözden kaçırma

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سلBir şeyi diğerinin içinden veya arasından yumuşakça, pürüzsüzce çekip çıkarma, sıyırma (örneğin سلخ kabuk/deri sıyırma, سلل kılıcı kınından çekme, سلك bir şeyi bir yere sokup geçirme, سلم aralıksız teslim etme/kurtarma)بİki nesnenin temasını, bir aradalığını veya bir şeyin içindeki mevcudiyetini temsil eden harfin eklenmesiyle eylem; pürüzsüz sıyrılmaktan çıkıp sahibinin veya nesnenin üzerindeki bağı hızla koparma, zorla soyup alma ve bünyeden ayırma niteliği kazanmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destek; tutunma, dayanma, çekmeBir yüzeye temas etme, tutunma veya tutunan bir bağı birdenbire çekip ayırma hareketi
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, bağlamaHareketi belirli bir hedefe yöneltme, bir doğrultu boyunca çekip uzatma
بEv, çadır; iç, barınma, kapalı alanBir sınırın veya varlığın dairesi içinde bulunma, iyelik ve temas alanı
سلبİyelik ve temas alanından (ev/beden/bağlam) bir şeyi yönlendirilmiş bir çekme ve hızla kavrama hamlesiyle zorla koparıp almaSahibinin koruma alanı veya bedeni üzerindeki nesnenin, karşı konulamaz bir çeviklikle soyulup dışarı çıkarılması hareketi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğacın kabuğunu veya lifini soyup çıkarmak; hayvanın ya da insanın sırtındaki elbiseyi, zırhı soyup almak; yavrusu düşen veya zorla alınan devenin hâli
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa, amcası Ebû Berâ için söylediği mersiyesinde yas tutan kadınların üzerlerindeki ziynet ve mutat giysileri çıkarıp siyah yas elbiseleri giymelerini anlatırken bu kökü kullanır: في السلب السود وفي الأمساح / يخمشن حر أوجه صحاح
Erken Arapça kullanımİbn Mahkân'a ait beyitte hayvanın derisinin veya ağaç lifinin soyulması tasvir edilir: فَنشنش الجلدَ عنها وهي باركةٌ / كما تُنَشْنِشُ كَفَّا قاتِلٍ سَلَبا (rivayette فاعل veya فاتل olarak da geçer; ağacın kabuğunu ve lifini soyan kimse anlamında es-seleb kullanılmıştır). Ayrıca savaşta öldürülen hasmın üzerinden alınan zırh, kılıç ve elbiseye de es-seleb denmiştir.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, el-Müfredât ve Lebîd Dîvânı.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde سلب kökü, temel olarak soyma, sıyırma, zorla çekip alma ve mahrum bırakma anlamsal ekseni etrafında temsil edilir. İbranicede שָׁלַב (shalav) biçimi doğrudan bağlama ve ekleme yönüne kaymış olsa da, Aramice ve Süryanice katmanında ܫܠܰܒ (shlab / sleb) ve türevleri bir şeyin üstündeki örtüyü veya deriyi sıyırma, çekip çıkarma anlamlarıyla fonetik ve semantik akrabalık taşır. Klasik Arapçada kök, özellikle ağaç kabuğunun soyulması (es-seleb) gibi ilksel bir ziraî ve bedevî eylemden, insanın üzerindeki elbisenin (es-selb) soyulmasına, oradan da bir kimsenin sahip olduğu nesneyi çeviklik ve galebe ile çekip alma (el-ihtilâs ve'l-kahr) manasına doğru özelleşmiştir. Kökün Sami dillerindeki ortak paydası, bir gövdeye yapışık veya bağlı olan koruyucu bir unsuru (kabuk, deri, elbise, güç) çekerek ayırma ve ardında çıplaklık/yoksunluk bırakma eylemidir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Payne Smith Syriac Dictionary, HALOT, Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسل kök ailesinden soyma ve çekip almaAğaç kabuğunun soyulması, devenin yavrusunun düşmesi veya elden gitmesi, savaşçının üzerindekilerin çekilip alınması gibi somut fiillerden soyut akıl/irade kaybına uzanışKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve Aramice ܫܠܰܒ (sıyırma, soyma)Nesnenin yüzeyindeki tabakayı veya bağı zorla çekip alma çekirdek anlamında ortaklıkGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanda sıyırma/çekme kökleriVeri bulunamadıMuhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سلبAnlamlıÇekip almak, soymakBir nesneyi veya sıfatı hız ve baskıyla sahibinden koparıp almakHedef kök; Kur'an'da geçer
سبلAnlamlıSalıvermek, uzatmak, yolBir şeyin serbestçe akması, uzaması, yol ve yöntem hâline gelmesiÇekirdeğin zıt kutbu; tutulanın bırakılıp akıtılması; Kur'an'da geçer
لسبAnlamlıSokmak, ısırmakYılan veya akrebin zehrini aniden batırıp sokmasıAni ve delici temas hareketi; Kur'an'da geçmez
لبسAnlamlıGiymek, örtmek, karıştırmakBir nesnenin diğerini bütünüyle örtmesi, kuşatması veya gizlemesiسلب kökünün tam eylemsel tersi (giydirmek / soymak); Kur'an'da geçer
بسلAnlamlıMenetmek, sertleşmek, rehin kalmakBir şeyi bütünüyle bağlamak, hapsolmak, şiddetli ve keskin tutumİradenin ve imkânın kilitlenmesi; Kur'an'da geçer
بلسAnlamlıHayretten donakalmak, ümitsiz olmakİflas etmek, bütünüyle mahrum kalıp çaresizliğe gömülmekسلب sonucunda kalan çıplaklık ve mahrumiyetle bağlantılı; Kur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سلبMerkezBir şeyi hız, çeviklik ve güçle sahibinden koparıp almakHedefin üzerindeki örtüyü, mülkü veya gücü bir hamlede çekip almaSoyup alma, arkasında eksiklik ve acziyet bırakma
خطفKomşuHızla kapmak, kapıp kaçmakسلب soyup mülkiyetten düşürmeye odaklanırken, خطف hareketin göz açıp kapayıncaya kadarki seyrine odaklanırHızlı kapma (Hac 22:31)
نهب / نهبKomşuYağmalamak, açıkça zorla almakسلب tekil bir nesneyi üzerindeki bağdan sıyırırken, نهب toplu ve yaygın talana işaret ederAçık yağma
قهرKomşuZorla boyun eğdirmek, ezmekقهر genel bir tahakküm ve irade kırma hâlidir; سلب ise doğrudan bir nesneyi/özelliği çekip almaktırHükümranlık ve baskı
وهبZıtKarşılıksız vermek, lütufta bulunmakسلب var olanı rızasız ve zorla alıp çıplak bırakırken, وهب yoktan ve karşılıksız bağışlayarak donatırKarşılıksız hibe

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسلبÇekip almak, soymakZorla, çeviklikle ve mülkiyet bağını kopararak almaKesin
LatinceSpoliare, eripereSoymak, zorla çekip almakSpoliare üzerindeki giysiyi/zırhı soymayı, eripere ise çeviklikle çekip koparmayı karşılar; kökün fiziksel iki yönünü yansıtırGüçlü
İngilizceTo deprive, to snatch, to despoilMahrum bırakmak, kapmak, soymakTo snatch kapma hızını, to despoil soymayı, to deprive ise geride kalan mahrumiyeti ifade ederGüçlü
AlmancaBerauben, entreißenSoymak, elinden çekip koparmakBerauben maldan ve haktan mahrum etmeyi, entreißen ise fiziksel şiddetle çekip almayı karşılarGüçlü
FransızcaDépouiller, ravirSoyup çıplak bırakmak, kapıp götürmekDépouiller kabuğu/elbiseyi soymayı, ravir ise ani ve karşı konulamaz şekilde alıp götürmeyi karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
يَسْلُبْهُمُ (Fiil-i muzâri)Bir nesneyi veya zerreyi sahibinin iradesine rağmen çeviklikle çekip alıp götürmek, aciz bırakmakŞirkin ve sahte ilahların mutlak acziyetini ispat bağlamı; tapınılan varlıkların bir sineğin üzerlerinden kaptığı şeyi dahi geri alamayacak kadar zayıf olduklarının beyanı (Hac 22:73)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamKudret, mülkiyet ve tevhid delilleriYaratılmışların kudretinin zâtî olmayıp arazî oluşu; Allah'ın dilediği anda kuldan irade ve kudreti çekip alabileceği (selb-i irâde / selbî sıfatlar)Zâtî olmayan sıfatların yoksunluğu, sıfatların tenzihi
FıkıhCihat hukuku ve ganimet taksimiSavaşta öldürülen düşman askerinin üzerindeki şahsî teçhizatın (es-seleb) katile aidiyeti (مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً فَلَهُ سَلَبُهُ hadisi mucibince)Savaşçının üzerindeki zırh, binek, silah ve giysiler
TefsirTemsilî ve aklî beyan (mesel)Hac 22:73'teki sinek meselinde putların veya tapanların sineğin kaptığı şeyi geri almaktan dahi aciz kalışlarının ontolojik tasviriKarşı konulamaz yoksunluk ve mutlak acizlik
HadisAhkâm ve ahlak rivayetleriGazvelerde hasmın techizatının alınması hükmü ve nimetlerin elden çıkması (selb-i ni'met) dualarıMaddî zırh/donanım veya mânevî lütufların çekilip alınması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kulluk bilinciİlahî mülkiyetin mutlaklığıİnsanın ve putların sahte sahiplik vehmini yıkmakEn zayıf mahlukun (sinek) dahi bir şeyi alıp götürmesi karşısında ilahlık iddiasının düşüşüKesin
İlmiFiziksel ve biyolojik sistemlerEntropi ve harici müdahaleyle sistemden madde/enerji eksilmesiBir sistemin koruma kalkanını aşıp bünyesinden bir unsuru ayrıştırmaSistemin kendi bileşenini koruyamaması ve dış kuvvet tarafından soyulmasıGüçlü
SiyasiHükümranlık ve meşruiyetOtoritenin ve egemenlik unsurlarının yitirilmesiSahte iktidarların kırılganlığını ve tahakkümün geri alınabilirliğini göstermeHükümranlık yetkisinin meşruiyetini yitirmiş odaklardan çekilip alınmasıGüçlü
İktisadiMülkiyet güvenliği ve gasbın reddiHaksız el koyma, soyma, mülksüzleştirmeHukuk dışı el değiştirmelerin gayrimeşruluğunu teyit etmeBir varlığın rıza dışı ve cebren eksiltilmesinin iktisadi dengeleri bozmasıGüçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerÇıkarma işlemi, negatif operatör ve kimyasal sıyırma (stripping)Bir kümeden veya bileşikten bir elemanın harici bir çekimle geri dönüşsüz biçimde eksiltilmesi; matematiksel olarak negatifleme (A∖B)Güçlü
Beşeri bilimlerMülksüzleşme, yabancılaşma ve hak yoksunluğu (deprivation)Bireyin veya topluluğun sahip olduğu hukuki, siyasi veya maddi imkânların iradesi dışında elinden çekilip alınmasıyla oluşan acziyet hâliGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece hırsızlık, kapkaççılık ya da fıkıhtaki savaş ganimeti (düşmanın techizatı) ile sınırlı dar bir adlî/askerî terim olarak düşünmek
Kur'an içi daha geniş anlamKökün Kur'an'daki tek kullanımı, varlığın sahte güç iddialarını yerle bir eden evrensel bir acziyet yasasını kurar; en küçük varlığın bile bir sistemi mülksüzleştirebileceğini bildirir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHac 22:73'teki sahneyi basit bir doğa gözlemi zannederek, ayetin ontolojik şirk eleştirisini ve insanın varlık üzerindeki zayıf tasarruf vehmini kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın en sarsıcı şirk ve acziyet temsilinde merkezî fiil olarak yer alır; tapınılan tüm varlıkların ve onların peşinden gidenlerin kof iddialarını tek bir eylemle sıfırlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İlahlık iddialarının, şirkin, putperestliğin ve insanın sahte kudret vehminin eleştirildiği temsil (mesel) ayetlerinde (Hac 22:73).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Putların veya yaratılmış güçlerin bağımsız bir koruma veya tasarruf kudreti olduğu zannını çürütür; en ufak bir kaybı dahi telafi edemeyen bir varlığın ilah olamayacağını gösterir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir ağacın kabuğunu, bir canlının örtüsünü veya bir insanın üzerindeki elbiseyi hızla ve zor kullanarak soyup almak, geride çıplaklık ve mahrumiyet bırakmak.
  • Soyut anlamBir varlığın mülkiyet, irade, akıl veya güç gibi zâtî olmayan unsurlarını harici bir etkiyle bir anda yitirmesi; sahip olunan şeyin korunamaması sonucu doğan mutlak acziyet ve negatifleşme.
  • Sistematik karşılıkEmanet olan imkânların asıl sahibine veya harici sebeplere karşı korunamayacağını gösteren eksiltme ve mülksüzleştirme mekanizması; tevhid ilkesinin acziyet üzerinden tahkimi.
  • LaTeX modeliS(A,B,x)={A∖{x}∣B←x,  κ(A,x)→0}
  • LaTeX açıklamasıModelde A başlangıçta x unsuruna (mal, güç, zırh, yiyecek) sahip olan veya üzerinde taşıyan varlığı, B bu unsuru hızla ve zorla çekip alan faili (örneğin sinek veya gâlip güç), x ise çekilip alınan nesneyi temsil eder. Eylem sonucunda A kümesinden x eksilerek (A∖{x}) çıplak/mahrum kalır ve x doğrudan B'nin tasarrufuna geçer (B←x). κ(A,x)→0 ifadesi ise A'nın söz konusu x nesnesini geri alma veya koruma kapasitesinin sıfıra indiğini, yani mutlak istirdat acziyetini gösterir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س