سبل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-ب-لالصيغ: ٢٣ · الجذور المجاورة: ٢٢٠ · الآيات: ١٦٤ · السور: ٤٧؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».عوجسُبُلًاقتلالسَّبِيلَسبلصددألهنفقالسَّبِيلِسَبِيلَجهدمولسَبِيلِسكن

الجذرالصيغ ٢٣الآيات ١٦٤السور ٤٧المجاورة ٢٢٠

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سبل

س - ب - ل

جذر
  • الورود: ١٧٦
  • الآيات: ١٦٤
  • الصيغ: ٢٣
  • المعاجم: ١٣

Biribirini kesen yoldur.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Biribirini kesen yoldur.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٧٧٢
باب السين واللام والباء معهما س ل ب، ل س ب، ب ل س، ل ب س، س ب ل، ب س ل مستعملات سلب: كلُّ لِباسٍ على الإنسانِ سَلَبٌ، وسَلَبَ يَسُلُبُ: أخَذَ سَلَبَه، والسَّلَبُ: ما يُسْلَبُ به، والجميع الأسلاب. والسَّلوب من النّوق: التي يؤخَذُ ولدها، وجمعه سَلائب. وقيل: هي الناقة إذا أَلْقَت ولَدَها لغير تَمامٍ وجمعه سُلُبٌ، وأَسْلَبَتْ: فَعَلَت ذلك ويقال للشّاء أَسْلَبَتْ. ويقال: السُّلُبُ: الطِّوال، وفَرَسٌ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬١٧٠
السَبَلُ بالتحريك: المطر. والسَبَلُ أيضاً: السُنْبُلُ. وقد أَسْبَلَ الزرعُ، أي خرج سُنْبُلُهُ. وقولُ الشاعر: وخَيْلٍ كأسرابِ القَطا قد وَزَعْتُهالها سَبَلٌ فيه المَنِيَّةُ تَـلْـمَـعُ يعني به الرمحَ. وأَسْبَلَ المطرُ والدمعُ، إذا هطل. وقال أبو زيد: أَسْبَلَتِ السماءُ؛ والاسمُ السَبَلُ، وهو المطر بين السحاب والأرض حينُ يخرجُ من السحاب ولم يصلْ إلى الأرض. وأَسْبَلَ إزارَه، أي أرخاه. والسَبَلُ:
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٥٬٨٩٥
س ل ب سلب ، سبل ، لسب ، لبس ، بلس ، بسل . سلب : قال الليث : السَّلَب : ما يُسْلَب به والجميعُ الأَسْلاب ، وكلُّ شيء على الإنسان من اللباس فهو سَلَب ، والفعل سَلَبْتُه أسلُبه سلَباً : إذا أخذتَ سَلَبه . قال : والسَّلوب من النوق الَّتي ترمِي بوَلدِها . وقد أسلبتْ ناقتكُم ، وهي سَلوب : إذا ألقتْ ولدَها قبل أن يتمّ ، والجميعُ السلاَّئب . اللّحياني : امرأةٌ سَلُوب وسَليبٌ : وهي الّتي يموت زوجُها أو
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٩٬٦٣٧
(باب السين والباء وما يثلثهما) (سبت) السين والباء والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على راحةٍ وسكون. يقال للسَّير السهل اللّين. سَبْتٌ. قال: ومطوِيّة الأقرابِ أمّا نَهارُها *** فسَبْتٌ وأما ليلُها فَذَمِيل([1])ثمّ حُمل على ذلك السَّبْت: حلق الرّأس. ويُنشَد في ذلك ما يصحح هذا القياسَ، وهو قولُه: * يُصبح سكرانَ ويُمسِي سَبْتَا([2]) * لأنَّه يكون في آخر النهار مُخْثِراً([3]) قليلَ الحركة فلذلك يقال للمتحيِّر
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬٢٨٨
- السبيل: الطريق الذي فيه سهولة، وجمعه سبل، قال: ﴿وأنهارا وسبلا﴾ [النحل/15]، ﴿وجعل لكم فيها سبلا﴾ [الزخرف/10]، ﴿ليصدونهم عن السبيل﴾ [الزخرف/37]، يعني به طريق الحق؛ لأن اسم الجنس إذا أطلق يختص بما هو الحق، وعلى ذلك: ﴿ثم السبيل يسره﴾ [عبس/20]، وقيل لسالكه سابل، وجمعه سابلة، وسبيل سابل، نحو شعر شاعر، وابن السبيل: المسافر البعيد عن منزله، نسب إلى السبيل لممارسته إياه، ويستعمل السبيل لكل ما يتوصل به
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٠٠١
س ب ل خـذ هـذا السبيـل فهـو أوطـأ السُّبُـل وسبيـل سابـل‏:‏ مسلـوك ومـرت السابلـة والسوابل وهم المختلفون في الطرقات لحوائجهم‏.‏ وأسبل الستر والإزار‏:‏ أرسله وهو من السبيل والمرأة تسبل ذيلها‏:‏ والفرس يسبل ذنبه‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ أسبـل المطـر‏:‏ أرسـل دفعه وتكاثف كأنما أسبل ستراً‏.‏ ووقفت على الدار فأسبلت مني عبرة‏.‏ قال النابغة‏:‏ وأسبل مني عبرة فرددتها على النحر منها مستهل ودامع منصب كثير
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١١٬٠٨٨
السَّبيلُ: الطريقُ وما وَضَحَ منه، يُذَكَّر ويؤنث. وسَبِيلُ الله: طريق الهُدى الذي دعا إِليه. وفي التنزيل العزيز: وإِن يَرَوْا سَبيلَ الرُّشْد لا يَتَّخِذوه سَبيلاً وإِنْ يَرَوْا سَبيل الغَيِّ يتَّخذوه سَبيلاً، فذُكِّر؛ وفيه: قل هذه سَبيلي أَدْعُو إِلى الله على بصيرةٍ، فأُنِّث. وقوله تعالى: وعلى الله قَصْدُ السَّبِيل ومنها جائرٌ؛ فسره ثعلب فقال: على الله أَن يَقْصِدَ السَّبيلَ للمسلمين، ومنها
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٨٦
* س ب ل * * السَّبَلُ * بالتحريك السُنبل وقد * أسْبَلَ * الزرع خرج سُنبله و * أسْبَلَ * المطر والدمع هطل وأسبل إزاره أرخاه و * السَّبَلُ * داء في العين شبه غشاوة كأنها نسج العنكبوت بعروق حمر و * السَّبِيلُ * الطريق يُذكر ويُؤنث قال الله تعالى ﴿قل هذه سبيلي﴾ وقال ﴿وإن يروْا سبيل الرشد لا يتخذوه سبيلا﴾ و * سَبَّلَ * ضيعته * تَسْبِيلاً * جعلها في سبيل الله وقوله تعالى { يا ليتني اتخذت مع الرسول
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٢٬٩٩٠
السبيل، والسبيلة، وهذه عن ابن عباد: الطريق، وما وضح منه، زاد الراغب: الذي فيه سهولة، يذكر ويؤنث، والتأنيث أكثر، قاله تعالى: وإن يروا سبيل الرشد لا يتخذوه سبيلا، وإن يروا سبيل الغي يتخذوه سبيلا ، وشاهد التأنيث: قل هذه سبيلي أدعو إلى الله على بصيرة ، عبر به عن المحجة، ج سبل، ككتب، قال الله تعالى: وأنهارا وسبلا ، وقوله تعالى: وعلى الله قصد السبيل ومنها جائر فسره ثعلب، فقال: على الله أن يقصد
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٨٬٨٣٠
سبّلهُ 2 سبّلهُ ذ , inf. n. تَسْبِيلٌ, means جَعَلَهُ فِى سَبِيلِ اللّٰهِ [He assigned it, or the profit, or revenue, or usufruct, thereof, to be employed in the way, meaning cause, of God, or of religion; or in the doing of anything, or all, that God has commanded, or of the works whereby one pursues the way that leads to advancement in the favour of God; he dedicated it to pious, or charitable,
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٨٩
سَبَلَ سَبَلَ U ( n. ac. سَبْل 1 ), a. Abused, insulted. b. Let down ( hair ). سَبَّلَ سَبَّلَ II , a. Dedicated to pious uses. أَسْبَلَ أَسْبَلَ IV , a. Let down, made to hang down; let fall. b. Fell ( rain, tears ). c. Was much frequented ( road ). d. Put forth its ears ( corn ). سَبَل سَبَل 4 , a. Rain. b. Ear ( of corn ). c. Nose. d. Dimness of sight; film. سَبَلَة
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٥٬٤٥٨
سبل سَبَلَ - يَسْبِلُ - سَبِيْل - سُبُل سَبَلَ - يَسْبِلُ + كائن + كائناً أو نفسه + إلى كائن أو مكان أو أمر: يجعله يتوجه إليه متقدماً في مسار محدد تماماً لا يستطيع أن يحيد عنه سَبِيْل: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " سَبَلَ - يَسْبِلُ ": صفة الشيء الذي يوصلك إلى هدف أو غاية، وهو كذلك اسم مكان: الطريق المؤدية والموصلة إلى غاية من غير
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٢٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٢٠ (الإجمالي: ٥١١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. صدد

    الآيات المشتركة: ٢٥ · Alıkoyarlar

  2. أله

    الآيات المشتركة: ١١٢ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  3. ضلل

    الآيات المشتركة: ٣٤ · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir

  4. جهد

    الآيات المشتركة: ١٦ · Cehd düz, sert yer demektir

  5. قتل

    الآيات المشتركة: ٢٤ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…

  6. هدي

    الآيات المشتركة: ٢٩ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…

  7. مول

    الآيات المشتركة: ١٦ · Onların malları

  8. هجر

    الآيات المشتركة: ١٠ · Hecire (he), Terkedilmiş harabe yer demektir

  9. نفق

    الآيات المشتركة: ١٤ · İki yüzlüler

  10. بغي

    الآيات المشتركة: ١٣ · Buğa boğa demektir

  11. عوج

    الآيات المشتركة: ٥ · Kıvrık yol demektir

  12. سكن

    الآيات المشتركة: ١١ · “Sikkin” bıçak demektir

الآيات التي ورد فيها(١٦٤)

  1. وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَكِنْ لَا تَشْعُرُونَ

    Yol

  2. وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ

    Yol

  3. وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

    Yol

  4. … قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ …

    Yol

  5. إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَةَ اللَّهِ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

    Yol

  6. وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

    Yol

  7. … قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ …

    Yol

  8. … أَلَّا تُقَاتِلُوا قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا فَلَمَّا كُتِبَ …

    Yol

  9. مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ …

    Yol

  10. الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

    Yol

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسبل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerصرط, طرق, نهج
Zıt Kökضلل
Çekirdek Özet 1Bir şeyin yukarıdan aşağıya salınması, kesintisiz biçimde uzanması ve akıcı bir güzergâh oluşturması
Çekirdek Özet 2İnsanı hedefine ulaştıran, üzerinde gidiş gelişi kolay ve ilahi rızaya bağlanan açık doğrultu
Çekirdek Özet 3Amellerin ve niyetlerin ilahi hedefe kilitlendiği, kamuya açık ve hukuki güvence taşıyan kurumsal güzergâh
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca fiziksel bir patika veya dar anlamda savaş (kıtal) ile sınırlandırılarak kapsamlı kulluk ve adalet güzergâhının gözden kaçırılması

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سبBir doğrultuda uzanma, kesintisizce peş peşe akma, iki nokta arasında bağ kurarak yayılma (سبب, سبت, سبح, سبغ)لUzanma ve yayılma hareketine yönelim, akışkanlık ve hedefe doğru kesintisiz bir mecra/kanal niteliği kazandırarak güzergâhı somutlaştırmıştır

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunarak ilerleme, zeminde sebat etme ve koruyucu bir hat oluşturma
بEv, çadırİçinde bulunulan emniyetli alan, sığınak ve varoluşsal zemin
لÇoban değneği, üvendireSevk etme, yön verme, hedefe doğru çekme ve yönetme
سبلKorunaklı bir zeminden (destek ve ev) belirli bir hedefe doğru sevk eden yönelimGüvenli başlangıç noktasından nihai menzile doğru kesintisiz uzanan ve yolcuyu menzile yönlendiren korunaklı güzergâh

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin yukarıdan aşağıya salınması, perdenin indirilmesi, yağmurun aralıksız inmesi (sebel), ekinin başak bağlayıp sarkması ve yolcuların çiğneyerek belirginleştirdiği uzayıp giden işlek yol
Cahiliye şiiri kullanımıNâbiğa ez-Zübyânî beytinde gözyaşının kesintisiz ve bolca boşalmasını bu kökle tasvir etmiştir: وأسبل مني عبرة فرددتها / على النحر منها مستهل ودامع
Erken Arapça kullanımKuyudan su çekenlerin kovayı ağzına kadar doldurmasını anlatan kadim kullanımda kovanın kulaklarına ve taşma sınırına kadar dolması şu beyitle aktarılır: إذ أرسلوني ماتحاً بدلائهم / فملأتها علقاً إلى أسبالها

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinin genelinde سبل kökü, hem akışkan bir uzantı ve sarkma (yağmur, sel, başak) hem de bu akışın açtığı güzergâh, patika ve izlek anlamlarıyla kadim bir ortak mirasa işaret eder. İbranicede yer alan שְׁבִיל (šəḇīl) sözcüğü açık biçimde ezilmiş patika, basılmış yol ve güzergâh anlamına gelirken; שִׁבֹּלֶת (šibbōlet) kelimesi hem taşkın su akıntısı, sel mecrası hem de sarkan tahıl başağı manasını muhafaza eder. Süryanicede ܫܒܝܠܐ (šəḇīlā) doğrudan yol, patika, izlek ve ahlaki tutum karşılığında kullanılır. Akadcada šubultu / šubultum biçimi tahıl başağını ifade eder. Bu fonetik ve semantik denklikler, kökün Afro-Asyatik ve Sami katmanda ilkin bir sıvının veya nesnenin sarkıp uzanması, ardından bu uzantının yerde oluşturduğu akış hattı ve insanların seyrüseferine elverişli çiğnenmiş güzergâh anlamına evrildiğini göstermektedir.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönSalınma, sarkma, uzama ve yolYağmurun inmesi (sebel), elbisenin sarkıtılması (isbal), ekinin uzaması (sünbül/sebel) ve yerde uzanan belirgin yol (sebîl) anlamları doğrudan birbiriyle irtibatlıdırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice šəḇīl / šibbōlet, Süryanice šəḇīlā, Akadca šubultuYol, izlek, sel yatağı ve tahıl başağı anlamları Sami kök gövdesinde harf denkliğiyle birebir örtüşmektedirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri dışındaki Afro-Asyatik kollarda kökle ilgili spekülasyondan uzak, güvenilir ses denkliği tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; HALOT.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سبلAnlamlıUzanmak, salınmak, yol oluşturmakHedef köktür; gidiş gelişi kolay, uzayıp giden mecra ve kamuya açık güzergâhtırKur'an'da geçer
سلبAnlamlıÇekip almak, soymak, hızla kapmakBir şeyi bulunduğu bağlamdan hızla çekip koparma; uzanma hareketinin zorla geri çekilmesidirKur'an'da geçer
بسلAnlamlıKuşatmak, menetmek, rehin bırakmakBir şeyin serbestiyetini ortadan kaldırıp hapsetme, çetin ve sert olma durumuKur'an'da geçer
بلسAnlamlıSusmak, ümitsizliğe düşmek, donakalmakHareket imkânının kesilmesi, şaşkınlık ve çaresizlik içinde donup kalma haliKur'an'da geçer
لسبAnlamlıSokmak, ısırmak, yapışmakYılan veya akrebin zehrini uzatarak batırması, dar ve sarp geçit anlamı taşırKur'an'da geçmez
لبسAnlamlıGiymek, örtmek, karıştırmakBir şeyi bütünüyle sarıp örterek gerçeğin veya bedenin üzerini kaplama haliKur'an'da geçer

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سبلMerkezYol, mecra, gidişatİki nokta arasında kolayca kat edilen, uzanmış, kamuya açık ve hedefe bağlayan akıcı güzergâhtırKur'an'da rıza-i ilahiye ve hakka ulaştıran mecra
صرطKomşuYol, caddeYutarcasına geniş, dosdoğru, başka yöne sapması olmayan ana omurga ve anayoldurSırat tekildir, genel ve ana doğrultudur
طرقKomşuYol, yöntemAyakla dövülerek, vurularak (tark) belirginleştirilmiş fiziki veya usuli patikadırÇabayla açılmış bireysel veya zümresel metottur
نهجKomşuAçık yol, yöntemApaçık beliren, şüphe bırakmayan, aydınlık ve geniş anayoldurFikri ve ameli açıklığı öne çıkan meşreptir
ضللZıtSapma, kaybolmaBelirgin bir yol ve hedeften büsbütün koparak rotayı ve varoluşsal yönü kaybetmektirSebîl'in sağladığı intizam ve menzilin karşıtıdır

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسبلYol, mecra, akıcı güzergâhHem fiziki uzantıyı hem ahlaki ve hukuki gidişatı kapsayan geniş kavramKesin
LatinceSemita, meatus, viaPatika, mecra, geçit yoluSemita çiğnenmiş patikayı, meatus akış ve süzülüş kanalını karşılar; tam teolojik ufku kapsamazGüçlü
İngilizcePath, avenue, channel, wayGüzergâh, kanal, vasıta, yolPath fiziki izi, avenue ve channel amaca ulaştıran kurumsal mecrayı karşılarGüçlü
AlmancaPfad, Weg, BahnPatika, yol, yörünge/çığırBahn belirlenmiş akış hattını, Weg genel gidişatı ifade ederGüçlü
FransızcaVoie, sentier, acheminementYol, mecra, sevk yoluVoie hukuki ve manevi mecrayı, sentier ayakla açılmış güzergâhı karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Wörterbuch; Dictionnaire Littré.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَبِيلِ اللَّهِİlahi rıza, cihad, infak ve davet mecrasıAllah uğrunda yapılan her türlü fedakarlık, mücadele ve kurumsal adanmışlık bağlamı (Bakara 2:154, Nisâ 4:160, İbrâhîm 14:3, Muzzemmil 73:20)
سَبِيلًاİmkân, çare, kurtuluş yolu, hukuki dayanakBir hedefe varmak için meşru veya fiili çıkış kapısı, ruhsat ve mazeret bağlamı (Âl-i İmrân 3:97, Nisâ 4:141, İsrâ 17:84, İnsân 76:29)
السَّبِيلِMutlak doğru istikamet, hak din yoluİnsanın fıtrat ve vahiy rehberliğinde yürümesi gereken ana dosdoğru rota (Bakara 2:108, Ankebût 29:38, Abese 80:20)
اِبْنِ السَّبِيلِYolda kalmış, memleketinden uzak düşmüş kimseSosyal güvenlik, zekat ve kamu paylarının dağıtımı bağlamında himayeye muhtaç yolcu (Tevbe 9:60)
سُبُلًا / سُبُلَYeryüzü ulaşım ağları ve çoğul hidayet/barış kanallarıTabiatta kolaylık sağlayan coğrafi yollar ile selamete ulaştıran ilahi metodlar (Mâide 5:16, Nahl 16:69, Tâhâ 20:53, Enbiyâ 21:31)
مَا عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍSorumluluk, kınama ve ceza gerekçesiKişinin aleyhine dava açma, yaptırım uygulama veya ayıplama yetkisinin bulunmaması (Tevbe 9:91, Şûrâ 42:41)
سَبِيلَ الْمُجْرِمِينَ / سَبِيلَ الْغَيِّFısk, sapıklık ve suçluların tuttuğu rotaİlahi düzene başkaldıranların benimsediği yıkıcı hayat tarzı ve gidişat (A'râf 7:146, En'âm 6:55)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHidayet ve dalalet ekseniKulun iradesiyle hak veya batıl sebîli seçmesi, Allah'ın yolu kolaylaştırması ve cebr/ihtiyar meselesiSebîlullah kavramının ilahi adalet ve tevhid nizamının yeryüzündeki açık delili sayılması
FıkıhZekat harcamaları ve vakıf hukukuFî-sebîlillâh tabirinin sadece fiili savaşla mı yoksa kamu yararına olan her türlü dini/ilmi hizmetle mi sınırlı olduğuMülkiyetin kamuya tahsisi (tesbîl) ve yolda kalmışın (ibnü's-sebîl) haklarının kurumsallaşması
TefsirSırat ile sebîl arasındaki farklarSırat'ın tekil, sebîl'in ise hem tekil hem de meşruiyet dairesinde çoğul (sübül) olarak gelmesinin hikmetiTevhidin tek bir ana omurga olmasına rağmen ona çıkan hayır ve barış kanallarının çeşitliliği
HadisAmel, cihad ve ahlak rivayetleriAllah yolunda atılan adımların, nöbet tutmanın ve ilim tahsili için yola çıkmanın faziletiDünyevi menfaatten arındırılmış, sırf rıza-i bari doğrultusunda yapılan her meşru cehd

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve kullukSebîlullah (İlahi gidişat)İnsanın niyet ve eylemlerini aşkın bir gayeye bağlayarak fıtratla bütünleştirmeKişinin hayat yürüyüşünü heva ve heves patikalarından kurtarıp ilahi rıza eksenine oturturKesin
İlmiMetodoloji ve epistemolojiHakikate ulaştıran açık usulBilginin tutarlı, denetlenebilir ve amaçlı bir akış içinde üretilmesini sağlamaDelilden neticeye kesintisiz ve saptırmayan mantıksal bir izlek kurarGüçlü
SiyasiHukuk düzeni ve meşruiyetKamusal serbestiyet ve güvenceBireyin aleyhine haksız takibat yapılmasını engelleyen hukuki dokunulmazlıkİktidarın keyfi müdahalesini sıfırlayarak meşru hareket alanlarını teminat altına alırGüçlü
İktisadiKamu malları ve sosyal adaletTesbîl ve sebil fonlarıKamusal faydaya adanmış servet ve seyahat/ulaşım güvenliğiMülkiyetin toplumsal dolaşımını sağlar ve ibnü's-sebîl hakkıyla akışkanlığı korurKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerVektörel akış hattı ve en az dirençli yol (geodezik eğri)Fizikte bir akışkanın veya kuvvet alanının en az dirençle karşılaştığı, potansiyel farkı boyunca kendiliğinden aktığı optimize edilmiş kanal; kökün salınma ve kolaylık karakteriyle tam örtüşürGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsallaşmış hareket serbestisi ve ulaşım ağıHukuk ve sosyolojide bireylerin haklarını arama, seyahat etme ve toplumsal fayda üretme süreçlerinde önlerine engellerin konulmadığı kamusal serbestiyet koridoruGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiSebîlullah ifadesini münhasıran askeri çatışmaya veya ibnü's-sebîl kavramını sadece harçlıksız kalmış turiste indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamSebîl; ilimden infaka, ahlaktan adalete, diplomatik çıkış yollarından yeryüzünün fiziki ulaştırma damarlarına kadar ilahi gayeye matuf bütün meşru kanallardır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİslam'ın kamusal, ilmi, iktisadi ve sosyal adalet boyutlarının daralarak dinin bütüncül hayat nizamı olma vasfının militarist veya şekilci kalıplara hapsedilmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin inşa ettiği hayat tarzının durağan değil, hedefe doğru kesintisiz bir yürüyüş olduğunu gösterir; kulluk amellerinin yönünü ve meşruiyet zeminini tayin eder
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnfak ve cihad ahkâmı, yeryüzünde seyahat ve coğrafi ayetler, sosyal yardımlaşma (zekat) grupları ile meşru müdafaa ve dokunulmazlık bildiren ayetlerde
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dini gayretin sadece içsel bir tecrübe olduğu zannını yıkar; amellerin toplumsal ve hukuki bir mecrada (sebîl) akması gerektiğini, hakka giden yolların ise meşruiyet sınırları içinde çeşitlilik arz edebileceğini gösterir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamYukarıdan aşağıya kesintisizce salınan, uzayıp giden, üzerinde yürüdükçe ayak izleriyle düzleşip kolaylaşan belirgin hat ve mecra.
  • Soyut anlamİnsanı dünyevi dağınıklıktan kurtarıp ilahi rızaya, selamete ve hakikate ulaştıran meşru niyet, amel ve yöntem güzergâhı.
  • Sistematik karşılıkKamusal alanda akışkanlığı, hak arama hürriyetini ve adalet koridorlarını temin eden, mülkiyeti toplumsal faydaya açan kurumsal mecra.
  • LaTeX modeliS⃗=∫t0t1(∑i=1nv⃗i)dts¸artıyla∇×S⃗=0
  • LaTeX açıklamasıFormülde S⃗ ilahi hedefe yönelmiş sebîl güzergâhını, t0 kulun başlangıç anını, t1 nihai menzili temsil eder. v⃗i bileşeni meşruiyet dairesindeki hayır, infak ve adalet kanallarının hız ve doğrultu vektörlerini gösterir. ∇×S⃗=0 ifadesi güzergâhın girdapsız, saptırmayan ve dosdoğru hedefe kilitlenmiş muhafazakar bir potansiyel alanı karakterinde olduğunu simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س