شحم
ش - ح - م
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: İkisinin iç yağı
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬١٥٣باب الحاء والشين الميم معهما
ح ش م، ش ح م، ح م ش، م ح ش مستعملات
حشم:
الحَشَمُ: خَدَمُ الرجل ومَن دونَ أهلِه من وَلَدِه وعِياله. والحِشمةُ: الانقباض عن أخيك في المَطْعَم وطَلَب الحاجة، تقول: احتَشَمْتُ، وما الذي حَشَمَكَ وأحشَمَكَ أيضاً. والحُشُومُ: الإِقبال بعدَ الهُزال، حَشَمَ يحشِمُ، ورجلٌ حاشِم، وقد حَشَمتِ الدَّوابُّ في أوَّل الربيع وذلك إذا أصابت شيئاً فحَسُنَتْ بطُونُها وعَظُمَت.
شحم:
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٢٩٢الشَحْمُ معروف، والشَحْمَةُ أخصُّ منه. وشَحْمَةُ الأرض: الكمأة البيضاء. وشَحْمَةُ الأذن: مُعَلَّقُ القُرط. ورجلٌ مُشْحِمٌ: كثير الشَحْمِ في بيته. وشَحِيمٌ، أي سمين. وقد شَحُمَ بالضم. وشَحَمَ بالفتح فلانٌ أصحابَه: أطعمهم الشَحْمَ فهو شاحِمٌ. وشَحَّامٌ يبيعه، وشَحِمٌ يشتهيه. وقد شَحِمَ بالكسر.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٬٣٧٢ح ش م
حشم ، حمش ، شحم ، محش : مستعملة .
حشم : الليث : الحَشَم . خَدَم الرجل . وقال غيره : حَشَمُ الرجل . مَنْ يغضب له إذا أصابه أمر . وقال ابن السِّكِّيت : حَشَمتُ الرجلَ أَحْشِمه حَشْماً إذا أَغْضَبْته ، قال ذلك الفراء وغيره ، وأنشد في ذلك :
لعَمرُك إنَّ قُرْصَ أبي خُبَيْبٍ
بطيءُ النُّضْج محشوم الأكيل
أي مُغضَب .
قال : وحَشَمُ الرجل : قَرَابته وعياله ومَنْ يغضب له .
وقال الليث : الحِشْمة :
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٬٣٣١(باب الشين والحاء وما يثلثهما)
(شحذ) الشين والحاء والذال أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خِفَّة وحِدّة. من ذلك شَحَذْتُ الحديدَ، إذا حَدَّدتَه. ويقال إنَّ المشاحيذ رؤوس الجبال، وإِنّما سمِّيت بذلك للحِدَّة التي ذكرنَاها. ومن الخِفّة قولهم للجائع: شَحْذان. ويقال إنَّ الشحْذان الخفيف في سَعيه.
(شحر) الشين والحاء والراء ليس بشيء، وهو لعلّه اسم بلد([1]).
(شحص) الشين والحاء والصاد كلمةٌ واحدة، يقال إنَّ الشحَص
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٦٣- قال تعالى: ﴿حرمنا عليهم شحومهما إلا ما حملت ظهورهما﴾ [الأنعام /146]. وشحمة الأذن: معلق القرط لتصوره بصورة الشحم، وشحمة الأرض لدودة بيضاء، ورجل مشحم: كثر عنده الشحم، وشحم: محب: للشحم، وشاحم: يطعمه أصحابه (انظر: البصائر 3/300؛ والمجمل 2/523)، وشحيم: كثر على بدنه.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٤٩٣ش ح م
هـو لحيـم شحيـم شحـم شاحـم مشحـم شحـام: سميـن محـبّ للشحـم مطعـم لـه مستكثر منه بيّاع له.
ومن المجاز: علقت القرط في شحمة أذنها استعيرت لتلك اللحمة للينها.
وكأن بنانها شحمة الأرض وهي دود لطيف.
وهم بشحم الكلى أي في نعمة وخصب.
قال الأعشى: وكانوا بشحم الكلى قبلها فقد جرّبوهـا لمرتادهـا الضمير للحرب.
وعن ابن الأعرابي: لقيت الأصمعي بشحم كلاه أي بجن نشاطه.
وفلان يلوك
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٠٦٦الأَزهري: الشَّحَمُ البَطَرُ. ابن سيده: الشَّحْمُ جوهر
السِّمَنِ، والجمع شُحُوم، والقطعة منه شَحْمةٌ، وشَحُمَ الإِنسانُ وغيرُهُ. وفي الحديث: لعنَ اللهُ اليهودَ حُرِّمَتْ عليهم الشُّحُومُ فباعوها وأَكلوا أَثمانَها؛ الشَّحْمُ المحرّم عليهم: هو شَحْمُ الكُلى والكرش والأَمعاء، وأَما شَحْم الأَلْيَةِ والظُّهور فلا. وشَحُمَ فهو شَحِيمٌ: صار ذا شَحْم في بدنه. وقد شَحُم، بالضم، وشَحِمَ شَحَماً، فهو
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٨٩* ش ح م * * الشَّحْمُ * معروف و * الشَّحْمَةُ * أخص منه وشحمة الأذن معلق القرط ورجل * مُشْحِمٌ * كثير الشحم في بيته و * شَحِيمٌ * أي سمين وقد * شَحُمَ * من باب ظرف و * شَحَمَ * فلان أصحابه أطعمهم الشحم وبابه قطع فهو * شَاحِمٌ * و * الشَّحَّامُ * بائعه ورجل * شَحِمٌ * يشتهي الشحم وبابه طرب
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٣٬٥٦٦| | ( الشَّحْمُ : م ) معروف ، قال ابنُ |ِسِيدَه : هو جَوْهَرُ السِّمَنِ ، | والجَمْع : شُحومٌ . ( والشَّحْمَةُ ) | بالهَاءِ : ( القِطْعَة منه ) ، وفي | الحديث : لَعَنَ اللهُ اليَهُودَ حُرِّمَت | عليهم الشُّحُومُ فبَاعُوهَا وَأَكَلُوا | أَثْمَانَها . الشَّحْمُ المُحَرَّم عليهم | هو شَحْمُ الكُلَى والكَرِش والأَمْعاء ، | وَأَمَّا شَحْم الأَلْيةِ والظُّهورِ فَلاَ . | | ( و ) الشَّحْمَةُ : (
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٤٧٣شَحُمَ
1 شَحُمَ ذ , (S, Msb, K,) aor. شَحُمَ , (K,) inf. n. شَحَامَةٌ, (MA, Msb,) He (a man, S, K) was, or became, fat; (S, MA, K;) as also شَحِمَ, aor. شَحَمَ : (TA:) or he was, or became, abundant in the fat of his person. (Msb.) And شَحُمَتْ اـِبِلُهُ (K) His camels were, or became, fat. (TA.) And شُحِمَتِ النَّاقَةُ; and شَحَمَت, aor. شَحُمَ ; of the classes of عُنِىَ and نَصَرَ; inf. n.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٧٢شَحَمَ
شَحَمَ A ( n. ac. شَحْم 1 ),
a. Gave fat to.
b. ( n. ac. شَحْم 1 , شُحُوْم 27 ), Became fat.
شَحِمَ
شَحِمَ A ( n. ac. شَحَم 4 ),
a. Became fat.
b. Ate much fat.
شَحُمَ
شَحُمَ U ( n. ac. شَحَاْمَة 22t ),
a. Was, became fat.
شَحَّمَ
شَحَّمَ II ,
a. Gave fat to.
شَحْم
شَحْم 1 , ( pl. شُحُوْم 27 ),
a. Fat; fat of the kidneys, suet.
b. Pulp ( of fruit ).
شَحِيْم
شَحِيْم 25 ,
a.
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٧٬٣١١شحم
شَحِمَ - يَشْحَمُ (شَحُمَ - يَشْحُمُ) - شَحْم - شُحُوْم
شَحِمَ - يَشْحَمُ + الكائن أوالشيء: يزداد شحمه، أو يصير ذا قوام شحمي
شَحْم: اسم فعل " شَحِمَ - يَشْحَمُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " شَحِمَ - يَشْحَمُ ": السِّمَن وزيادة الدهن: الدهن الجامد الذي يغلب فيه اللون الأبيض والموجود في جسم الدواب
شُحُوْم: جمع " شَحْم "
واللفظ ينتمي إلى
شحم شَحِمَ - يَشْحَمُ (شَحُمَ - يَشْحُمُ) - شَحْم - شُحُوْم شَحِمَ - يَشْحَمُ + الكائن أوالشيء: يزداد شحمه، أو يصير ذا قوام شحمي شَحْم: اسم فعل " شَحِمَ - يَشْحَمُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " شَحِمَ - يَشْحَمُ ": السِّمَن وزيادة الدهن: الدهن الجامد الذي يغلب فيه اللون الأبيض والموجود في جسم الدواب شُحُوْم: جمع " شَحْم " واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " قوام المادة الدهني أو الزيتي أوالمائع أو المتقطع" وهي: دَهُنَ - يَدْهُنُ (دَهَنَ - يَدْهُنُ)، شَحِمَ - يَشْحَمُ (شَحُمَ - يَشْحُمُ)، قَطَرَ - يَقْطِرُ (اللازم)، مَهَلَ - يَمْهَلُ، زَاتَ - يَزِيتُ، مَهُنَ - يَمْهُنُ شحم - شحوم ﴿وعلى الذين هادوا حرمنا كل ذي ظفر ومن البقر والغنم حرمنا عليهم شحومهما إلا ما حملت ظهورهما أو الحوايا أو ما اختلط بعظم ذلك جزيناهم ببغيهم وإنا لصادقون(146)﴾ الأنعام مختار الصحاح ● [شحم] ش ح م: الشَّحْمُ معروف و الشَّحْمَةُ أخص منه وشحمة الأذن معلق القرط ورجل مُشْحِمٌ كثير الشحم في بيته و شَحِيمٌ أي سمين وقد شَحُمَ من باب ظرف و شَحَمَ فلان أصحابه أطعمهم الشحم وبابه قطع فهو شَاحِمٌ و الشَّحَّامُ بائعه ورجل شَحِمٌ يشتهي الشحم وبابه طرب معجم الفرائد القرآنية: ش ح م "شُحُومَهُمَا" في قوله تعالى " وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُمَا" (146) الأنعام. الشَّحم من جسم الحيوان : المادة الدهنية البيضاء الموجودة في جسم الحيوان والمسمّنة له. الراغب شحم - قال تعالى: }حرمنا عليهم شحومهما إلا ما حملت ظهورهما{ [الأنعام /146]. وشحمة الأذن: معلق القرط لتصوره بصورة الشحم، وشحمة الأرض لدودة بيضاء، ورجل مشحم: كثر عنده الشحم، وشحم: محب: للشحم، وشاحم: يطعمه أصحابه (انظر: البصائر 3/300؛ والمجمل 2/523)، وشحيم: كثر على بدنه. ملخص اللسان 1. الشَّحَمُ البَطَرُ. 2. الشَّحْمُ جوهر السِّمَنِ، والجمع شُحُوم، والقطعة منه شَحْمةٌ، 3. وشَحُمَ الإِنسانُ وغيرُهُ. 4. وشَحِمَتِ الناقة وشَحُمَتْ شُحُوماً: سَمِنَت بعد هُزالٍ 5. وعِنَبٌ شَحِمٌ: قليل الماء غَلِيظُ اللِّحاء لسان العرب ● - شحم: الأَزهري: الشَّحَمُ البَطَرُ. ابن سيده: الشَّحْمُ جوهر السِّمَنِ، والجمع شُحُوم، والقطعة منه شَحْمةٌ، وشَحُمَ الإِنسانُ وغيرُهُ. وفي الحديث: لعنَ اللهُ اليهودَ حُرِّمَتْ عليهم الشُّحُومُ فباعوها وأَكلوا أَثمانَها؛ الشَّحْمُ المحرّم عليهم: هو شَحْمُ الكُلى والكرش والأَمعاء، وأَما شَحْم الأَلْيَةِ والظُّهور فلا. وشَحُمَ فهو شَحِيمٌ: صار ذا شَحْم في بدنه. وقد شَحُم، بالضم، وشَحِمَ شَحَماً، فهو شَحِمٌ: اشْتَهى الشَّحْم، وقيل: أَكل منه كثيراً. وأَشْحَمَ: كثر عنده الشَّحْمُ. ابن السكيت: رجل شَحِيمٌ لحيم أَي سمين. ورجل شَحِمٌ لَحِمٌ إِذا كان قَرِماً إِلى الشَّحْمِ واللَّحْم وهو يشتهيهما. ورجل شاحِمٌ لاحِمٌ: ذو شَحْمٍ ولَحْمٍ على النَّسب كما قالوا لابِنٌ وتامِرٌ. وشَحَم القومَ يَشْحَمُهم شَحْماً وأَشْحَمَهم: أَطْعَمهم الشَّحْم. ورجل شاحِمٌ لاحِمٌ إِذا أَطْعم الناسَ الشَّحْمَ واللحم. ورجل شَحَّامٌ: يبيع الشَّحْمَ. والشَّحَّامُ: الذي يُكْثِرُ إِطْعامَ الناس الشَّحْمَ. وأَشْحَم الرجلُ، فهو مُشْحِم إِذا كَثُرَ عنده الشَّحْم، وكذلك أَلْحَم، فهو مُلْحِمٌ. وشَحِمَتِ الناقة وشَحُمَتْ شُحُوماً: سَمِنَت بعد هُزالٍ، والعرب تسمي سَنام البعير شَحْماً، وبياضَ البطن شَحْماً. وشَحْمَةُ الأُذُن: ما لانَ من أَسفلها وهو مُعَلَّقُ القُرْطِ. وفي الحديث: وفيهم من يَبْلُغُ العَرَقُ إِلى شَحْمة أُذنه، هو من ذلك، قال: هو موضع خَرْقِ القُرْطِ، وفي حديث ربيعة في الرجل: يرفع يديه إِلى شَحْمة أُذنيه. وشَحْمَةُ العين: مُقْلَتُها، وفي الأَزهري: حَدَقَتُها؛ ويقال: هي الشحمة التي تحت الحَدَقة. وطعام مَشْحوم وخُبزٌ مَشْحُوم: قد جُعِلَ فيه الشَّحْمُ. وشَحْمة الأَرض: دودة بيضاء، وقيل: هي عَظاءَةٌ بيْضاء غيرُ ضَخْمةٍ، وقيل: ليست من العَظاء هي أَطْيَبُ وأَحْسَنُ، وقالوا: شَحْمةُ النَّقا، كما قالوا: بناتُ النَّقا. وفي الصحاح: شَحْمَةُ الأَرض الكَمْأَةُ البيضاءُ. ابن سيده: وشَحْمَة النخلة الجُمَّارةُ، وشَحْمَةُ الرُّمَّانة الهَنَةُ التي تَفصِلُ بين حَبِّها. ورُمَّانة شَحِمةٌ: غليظة الشَّحْمَةِ. وفي حديث علي، كرم الله وجهه: كُلُوا الرُّمان بشَحْمِه فإِنه دِباغُ المَعِدَة؛ قيل: هو ما في جوفه سوى الحب، وشَحْمُ الرمانة الأَصفر بين ظَهْرانَيِ الحَبِّ. وعِنَبٌ شَحِمٌ: قليل الماء غَلِيظُ اللِّحاء. وشَحْمَةُ الحَنْظَل: معروفة. وشَحْمُ الحَنْظَل: ما في جوفه سوى حبه. وأَبو شَحْمَةَ: رجل. مقاييس اللغة: (شحم) الشين والحاء والميم أصلٌ يدلُّ على جِنسٍ من اللّحم. من ذلك الشَّحْم، وهو معروف. وشَحْمة الأُذُنِ: مُعَلَّق القُرْطِ. ورجلٌ مُشْحِمٌ كثير الشَّحْم، وإن كان يحبُّه قيل شَحِم، وإن كان يطعمه أصحابَه قيل شاحم، فإن كان يبيعه قيل شَحَّام. القاموس المحيط: الشَّحْمُ م. والشَّحْمَةُ القِطْعَةُ منه، والطائرُ، ولُعْبَةٌ لهم، و من الأرضِ الكَمْأَةُ، ودودَةٌ بَيْضاءُ، أو من الخَراطينِ، و من الأُذُن مُعَلَّقُ القُرْطِ. وشَحْمَةُ المَرْجِ الخِطْمِيُّ، و من الحَنْظَلِ: ما في جوفه سوَى حَبِّه، و من الرُّمَّانِ: الرَّقيقُ الأَصْفَرُ الذي بينَ ظَهْرانَيِ الحَبِّ. وأبو شَحْمَةَ: عبدُ الرحمنِ بنُ عُمَرَ بنِ الخَطَّابِ، رضي الله تعالى عنهما. وعَبَّاسُ بنُ محمدِ بنِ أبي شَحْمَةَ: مُحَدِّثٌ. ورَجُلٌ شَحيمٌ: سمينٌ، وقد شَحُمَ، كَكرُمَ. وكمُحَدِّثٍ: كثيرُ الشَّحْمِ في بَيْتِه. وكمُحْسِنٍ: مَن شَحُمَتْ إِبِلُه. والشَّحِمُ، ككَتِفٍ، من العِنَبِ: القليلُ الماءِ، ومُشْتَهي الشَّحْمِ، وقد شَحِمَ، كفَرِحَ. والشاحِمُ والشَّحَّامُ: بائعهُ. وشَحَمه، كمنَعَه: أطْعَمَه إيَّاهُ. ولقيتُه بشَحْمِ كُلاهُ: في حالِ نَشاطِه. تاج العروس: ( الشحم م ) معروف قال ابن سيدء هو جوهر السمن والجمع شحوم ( والشحمة ) بالهاء ( القطعة منه ) وفي الحديث لعن الله اليهود حرمت عليهم الشحوم فباعوها وأكلوا أثمانها الشحم المحرم عليهم هو شحم الكلى والكرش والامعاء وأما شحم الالية والظهور فلا ( و ) الشحمة ( الطائر و ) أيضا ( لعبة لهم ) أي لصبيان الاعراب ( و ) الشحمة ( من الارض الكمأة ) البيضاء كما في الصحاح ( و ) شحمة الارض ( دودة بيضاء أو هي ( من الخراطين ) أو هي عظاءة بيضاء غير ضخمة وقيل ليست من العظاء هي أطيب وأحسن وقالوا شحمة النقا كما قالوا بنات النقا ( و ) الشحمة ( من الاذن معلق القرط ) وهو ما لان من أسفلها ويقال هو موضع خرق القرط ومنه الحديث وفيهم من يبلغ العرق إلى شحمة أذنه وفي حديث ربيعة في الرجل يرفع يديه إلى شحمة أذنيه ( وشحمة المرج الخطمى و ) الشحمة ( من الحنظل ما في جوفه سوى حبه ) ولو قال معروفة مشير اله بالميم كان أخصر ( و ) الشحمة ( من الرمان الرقيق الاصفر الذى بين ظهرانى الحب ) ولو حذف الذى كان أخصر وقيل هي الهنة التى تفصل بين حبه كما في المحكم وفي حديث على كرم الله تعالى وجهه كلوا الرمان بشحمه فانه دباغ المعدة ( وأبو شحمة عبد الرحمن بن عمر بن الخطاب رضى الله تعالى عنهما ) الذى جلده أبوه ( وعباس بن ) أحمد بن ( محمد بن أبى شحمة محدث ) ثقة عن محمود بن غيلان ( ورجل شحيم سمين ) عن ابن السكيت ( وقد شحم ككرم ) صار ذا شحم في بدنه ( و ) رجل مشحم ( كمحدث كثير الشحم في بيته و ) المشحم ( كمحسن من شحمت ابله ) أي صارت ذات شحم ( و ) الشحم ( ككتف من العنب القليل الماء ) الغليظ اللحاء ( و ) الشحم أيضا ( مشتهى الشحم ) يقال رجل شحم لحم إذا كان قرما اليهما يشتهيهما ( وقد شحم كفرح ) شحما محركة ( والشاحم والشحام بائعه ) وقد نسب هكذا بعض المحدثين كأبى سلمة عثمان العدوى وأبو القاسم جعفر بن حمدان وغيرهما ( وشحمه كمنعه ) شحما ( أطعمه اياه و ) من المجاز ( لقيته بشحم كلاه ) أي ( في حال نشاطه ) * ومما يستدرك عليه شحم كفرح فهو شحيم صار ذا شحم في بدنه وشحم شحما أكل منه كثيرا وأشحم كثر عنده الشحم كألحم إذا كثر عنده اللحم ورجل شاحم لاحم ذو شحم ولحم على النسب كما قالوا لابن وتامروا أيضا إذا أطعم الناس الشحم واللحم وكشداد الذى يكثر اطعام الناس الشحم وشحمت الناقة كعنى ونصر شحما وشحو ما سمنت بعد هزال والعرب تسمى سنام البعير شحما وبياض البطن شحما وشحمة العين مقلتها وفي التهذيب حدقتها ويقال هي الشحمة التى تحت الحدقة وطعام مشحوم وخبز مشحوم قد جعل فيه الشحم وشحمة النخلة الجمارة كما في المحكم ورمانة شحمة غليظة الشحمة والشحم بالضم البيض من الرجال عن ابن الاعرابي
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٤ (الإجمالي: ٢٢)
- حوي
الآيات المشتركة: ١ · Haveye, hyy’den dönüşmüştür
- ظفر
الآيات المشتركة: ١ · Size zafer kazandırdı
- خلط
الآيات المشتركة: ١ · Bulanık su demektir
- بقر
الآيات المشتركة: ١ · Sığır
- غنم
الآيات المشتركة: ١ · Ğanem Koyun sürüsü demektir
- هود
الآيات المشتركة: ١ · “Hidayet”in değişik söylenişidir
- حمل
الآيات المشتركة: ١ · Haml: İple yüklenen yük demektir
- ظهر
الآيات المشتركة: ١ · Arka demektir
- حرم
الآيات المشتركة: ١ · Hiram keçe demektir
- بغي
الآيات المشتركة: ١ · Buğa boğa demektir
- جزي
الآيات المشتركة: ١ · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…
- ذو
الآيات المشتركة: ١ · Sahip
الآيات التي ورد فيها(١)
… كُلَّ ذِي ظُفُرٍ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُمَا إِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُورُهُمَا أَوِ الْحَوَايَا أَوْ مَا …
İkisinin iç yağı
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شحم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | لحم, سمن, ودك |
| Zıt Kök | هزل |
| Çekirdek Özet 1 | Canlı dokusunda biriken, eti saran ve besin depolayan beyaz, yumuşak yağ katmanı |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi ceza ve yasaklama bağlamında nimetin en seçkin, lezzetli ve kıymetli kısmından mahrum bırakılma |
| Çekirdek Özet 3 | Bünyenin öz enerjisini, zenginliğini ve değer birikimini temsil eden asıl cevherin korunması ve tasarrufu |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca sıradan bir biyolojik atık veya fazlalık sayarak ayetteki mahrumiyet cezasının iktisadi ve nefsi boyutunu gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شح | Bir şeyi kıskanarak sımsıkı tutma, bünyede biriktirme, dışarı vermeme ve doluluk hissi (karşılaştırınız: شحح aşırı cimrilik ve harislik, شحن bir kabı veya gemiyi tıka basa doldurma) | م | Toplanıp biriken ve dışarı verilmek istenmeyen yoğunluğu somut, yumuşak, kuşatıcı ve katılaşabilen bir cisim (yağ dokusu) haline dönüştürmüştür |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş | Isırma, parçalama, öğütme ve besinin içeri alınması |
| ح | Çit, duvar | Çevreleme, sınır çekme, muhafaza etme ve içeride hapsetme |
| م | Su | Akışkanlık, sıvı, özsu ve nemlilik taşıyan madde |
| شحم | Tüketilen ve öğütülen besinin dış sınırlardan içeri alınarak bedenin iç çitleri ve zarları ardında sıvımsı-yoğun bir öz olarak tutulması ve depolanması hareketini ifade eder |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Hayvan bedeninde etin üzerinde veya iç organların çevresinde tabaka oluşturan, eritildiğinde donan katı ve zengin iç yağı; ayrıca nar tanelerini ayıran etli beyaz zar tabakası (şahmetü’r-rummân) ve kulak memesi (şahmetü’l-üzn) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | A‘şâ, kabilenin savaş öncesindeki bolluk, refah ve dinçlik durumunu böbrek yağının doluluğuyla tasvir ederek bu hali şu mısra ile anar: وكانوا بشحم الكلى قبلها فقد جرّبوها لمرتادها |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi kullanımında cömert ve varlıklı kimseler için yedirdiği ve sahip olduğu zenginliği anlatmak üzere رجل شاحم لاحم (insanlara et ve don yağı ikram eden adam) ve bol yağlı nar için رمانة شحمة nitelemesi yaygındır |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde شحم kökü, özellikle Güney-Batı Sami sahasında ve Arapçada hayvanın iç yağ dokusunu, semizliği ve besin zenginliğini anlatan özelleşmiş bir adlandırma olarak öne çıkar. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) iç yağ ve semizlik kavramı çoğunlukla חלב (Arapça حلب ile kökteş) köküyle ifade edilirken, Arapçada شحم iç organları saran saf iç yağını, böbrek ve bağırsak çevresindeki don yağını doğrudan karşılayan bağımsız bir morfolojik birim haline gelmiştir. Kökün ilk iki sesini oluşturan çekirdeğin sıkıştırma, toplama ve doldurma çağrışımı, Arapçada dokunun yumuşak ve nemli yoğunluğunu anlatan son sesle birleşerek hayvanın en seçkin ve kalori bakımından en yoğun cevherine ad olmuştur.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شح çekirdeğinden türeme somutlaşma | Bedende depolanan, tutulan ve dışarı salınmayan en yoğun gıda rezervini ifade eden semantik daralma | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Arapça-Aramice/Süryanice dolaylı semantik örtüşme | Kuzeybatı Sami dillerindeki yağ ve zenginlik semantiğiyle kavramsal örtüşme taşımakla birlikte kökün formu Arap yarımadasında özelleşmiştir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik bünyesel yağ kökleri | Doğu Çad ve Berberî dillerindeki yağ ve yoğunluk bildiren kimi tekil biçimlerle zayıf fonetik benzeşmeler | Muhtemel |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شحم | Anlamlı | İç yağı, semizlik özü | Bedenin en lezzetli, enerji dolu yağ tabakası | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| شمح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| حشم | Anlamlı | Utanma, sakınma, maiyet | Kişinin saygınlığını koruyan yakın çevresi veya mahcubiyet | Kur'an'da geçmez; kullanımda |
| حمش | Anlamlı | İnce ve sıkı olma, öfkelenme | İnce bacaklılık, kirişin gerginliği ve öfkenin alevlenmesi | Kur'an'da geçmez; kullanımda |
| مشح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| محش | Anlamlı | Ateşin yakıp kavurması | Ateşin deriyi veya otları yakıp kurutması | Kur'an'da geçmez; kullanımda |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شحم | Merkez | Saf iç yağı, don yağı | Bedende özellikle iç organların çevresinde toplanan beyaz ve yoğun rezerv yağ | Ayrılabilir, katılaşabilen ve en lezzetli kabul edilen organik yağ tabakasıdır |
| لحم | Komşu | Kas dokusu, et | Kemikleri örten lifli ve kırmızı ana beden dokusu | Besinin ana kütlesidir; yağ gibi ayrışan değil iskeleti saran yapıdır |
| سمن | Komşu | Genel semizlik ve şişmanlık | Bedenin bütünüyle yağlanıp irileşmesi hali | Münferit yağ tabakasını değil bedenin genel doluluk ve irilik vasfını belirtir |
| ودك | Komşu | Eritilmiş et yağı, sızıntı | Pişirme esnasında etten sızan sıvı ve yağlı sıvı | Katı doku halindeki iç yağını değil akıcı ve bulaşıcı yağ özünü karşılar |
| هزل | Zıt | Zayıflık, cılızlık | Yağın ve etin eriyerek bedenin takatten düşmesi hali | Besin rezervinin tükenmesi, zayıflama ve kuruma durumudur |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شحم | Saf iç yağı, don yağı | Canlının iç organlarını saran, enerji ve lezzet kaynağı katı yağ dokusu | Kesin |
| Latince | adeps, sebum | İç yağı, don yağı | Tıbbi ve anatomik olarak iç organ yağını tam karşılar; kültürel nimet boyutunu dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | suet, animal fat, tallow | İç yağı, böbrek yağı, don yağı | Özellikle böbrek ve iç organ çevresindeki sert yağı karşılar; genel yağ (fat) teriminden daha dar ve kesindir | Güçlü |
| Almanca | Nierenfett, Talg | Böbrek yağı, don yağı | Kas arası yağdan ziyade iç organları çevreleyen katı ve değerli yağı karşılar | Güçlü |
| Fransızca | suif, graisse animale | Don yağı, iç yağı | Katılaşan hayvan iç yağını ifade eder | Güçlü |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Arabic-English Lexicon.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| شُحُومَهُمَا | İsrailoğullarına ceza olarak haram kılınan sığır ve koyunun iç yağları (böbrek ve bağırsak çevresi yağları) | Tarihsel-hukuki yasaklama bağlamı; taşkınlık ve zulüm sebebiyle en seçkin ve besleyici kısmın haram kılınması (el-En‘âm 6:146) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi ceza ve adaletin mahiyeti | Kötülük ve taşkınlık sebebiyle temiz ve helal şeylerin (tayyibât) bir topluma ceza olarak yasaklanmasının caiz oluşu | Nimetin bizatihi pis olduğu için değil, kulun isyanı sebebiyle terbiye edici bir mahrumiyet aracı haline gelmesi |
| Fıkıh | Haram kılınan nesnenin satışı ve intifası | Yahudilere haram kılınan iç yağlarının eritilip satılması ve bedelinin yenmesinin haramlığı kuralı | Maddesi haram olan nesnenin her türlü ticari tasarrufunun ve hilesinin yasaklanması |
| Tefsir | İstisna edilen yağların sınırları | Sırta binen, bağırsaklara karışan veya kemikle bitişen yağlar ile müstakil iç yağı arasındaki anatomik ayrım | شحم kelimesinin bedendeki serbest, kalın ve kolayca ayrılabilen don yağlarına hasredilmesi |
| Hadis | Yasaklanan şeyin hileyle helalleştirilmesi | Yahudilerin iç yağını eritip yağ haline getirerek satmalarını kınayan nebevi uyarı | Biçim değiştirmenin şer'i hükmü ve haramlık illetini ortadan kaldırmayacağı |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Şeriat ve mükellefiyet tarihi | Mahrumiyet cezası | Terbiye etme ve kibri kırma | Toplumun azgınlığına karşı en lezzetli ve değerli gıda unsurunun yasaklanması | Kesin |
| İlmi | Biyoloji ve anatomi | Yedek enerji deposu | Koruma ve ısı dengesi | İç organları darbelerden koruyan ve enerji depolayan birincil biyolojik doku | Güçlü |
| Siyasi | Otoritenin yaptırım gücü | Hukuki ambargo | Disiplin altına alma | Yasayı çiğneyen zümrenin refah kaynaklarına hukuki sınır getirilmesi | Güçlü |
| İktisadi | Değer ve servet dolaşımı | Yüksek katma değerli emtia | Zenginlik ölçüsü | Tüketim maddeleri arasında en kıymetli ve pahalı payı temsil etme | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Potansiyel enerji rezervi (akümülasyon) | Sistemin olağan akışının dışında, ihtiyaç anında kullanılmak üzere en yüksek yoğunlukta depolanmış potansiyel kapasite | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal ihtiyat fonu ve refah payı | Toplumun veya kurumun kriz anları için biriktirdiği, refah döneminde ise hayat standardını yükselten lüks ve güvence fazlası | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi modern tıbbın zararlı gördüğü kolesterol veya atık yağ algısıyla okuyarak Kur'an'daki yasağı tıbbi bir tavsiye gibi algılamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | شحم, kadim dünyada bolluğun, bereketin, en yüksek lezzetin ve besleyici gücün simgesidir; ayetteki ceza zararlı olanın engellenmesi değil, nefse en tatlı gelen temiz nimetten mahrum bırakılmaktır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İsrailoğullarına verilen cezanın bir nimetten mahrumiyet olduğu gerçeği gözden kaçar; ayet ahlaki-hukuki bir ikaz yerine basit bir diyet kuralına indirgenir |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İlahi yasaklamaların her zaman nesnenin kendi pisliğinden (habîs) kaynaklanmadığını, bazen kulun azgınlığına karşı temiz nimetlerin (tayyibât) mahrumiyetle cezalandırıldığını gösteren şeriat felsefesini temellendirir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İsrailoğullarının helal-haram sınırlarını, Yahudi şeriatındaki ağırlaştırılmış hükümleri ve nimet-ceza ilişkisini ele alan ayetlerde belirleyicidir (el-En‘âm 6:146) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'daki bütün haramların biyolojik veya tıbbi zararlara dayandığı yönündeki indirgemeci modern yaklaşımı düzeltir; ahlaki sapkınlığın iktisadi ve nefsi nimetlerden mahrumiyetle cezalandırıldığını ortaya koyar |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamHayvanın iç organlarını çevreleyen, kolayca ayrılabilen, lezzetli, enerji yoğun ve katılaşabilen saf iç yağı dokusu.
- Soyut anlamBir varlığın özünde biriktirdiği en değerli, en zengin ve korunması gereken potansiyel refah payı.
- Sistematik karşılıkHukuki ve ahlaki sorumlulukların ihlali neticesinde, sistemin merkezindeki en yüksek fayda ve refah katmanının bloke edilmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde organizmanın veya sistemin bütün kaynaklarını, bu kaynaklar içindeki en yüksek verim ve değere sahip yağ/refah rezervini (), ise hukuki izin ve tasarruf yetkisini temsil eder. Kural ihlali durumunda bu en yüksek fayda kümesi üzerindeki tasarruf sıfırlanarak mahrumiyet gerçekleşir.