سمن

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: س-م-نالصيغ: ٣ · الجذور المجاورة: ٢٧ · الآيات: ٤ · السور: ٣؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».سَمِينٍملأسمنسِمَانٍعجفجوعسنبليُسْمِنُعجلخضرسبعأخر

الجذرالصيغ ٣الآيات ٤السور ٣المجاورة ٢٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

سمن

س - م - ن

جذر
  • الورود: ٤
  • الآيات: ٤
  • الصيغ: ٣
  • المعاجم: ١٣

Yağ.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Yağ.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٩٦٩
باب السين والنون والميم معهما س ن م، س م ن، ن س م، ن م س، م س ن مستعملات سنم: السَّنَمُ: رأس شَجَرة من دِقِّ الشَّجَر، على رأسها شِبهُ ما يكونُ على رأس القَصَب، إلاّ أنّه ليّنٌ تأكلُه الإبلُ. أكلاً خَضماً. وأفضل السّنم سَنَمةً تُسَمَّى الأَسْنامة، من أَعْظَمِها سَنَمةً. وجَمَلٌ سَنِمٌ: عظيم السَّنام، وناقةٌ سَنِمة، قال: يَسُفنَ عِطْفيْ سَنِمٍ هَمَرْجلِ وأَسْنَمَتِ النّار: عَظُم لَهَبُها
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٦٠
السَمْنُ للبقر، وقد يكون للمِعزى، ويجمع على سُمْنان. قال امرؤ القيس وذكرَ مِعْزىً له: فَتَمْلأُ بيتنا أَقِطاً وسَـمْـنـاًوحَسبُك من غِنىً شِبَعٌ ورِيُّ وسَمَنْتُ لهم الطعام أَسمُنُهُ سَمْناً، إذا لَتَتَّهُ بالسمنِ. وقال: عظيمُ القَفا رِخْوُ الخواصرِ أَوْهَبَتْله عَجْوَةٌ مَسْـمـونَةٌ وخـمـير والسَمَّانُ إن جعلتَه بائع السَمْنِ انصرف، وإن جعلته من السَمِّ لم ينصرف في المعرفة. وسَمَّنْتُ
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٠٬٩٠٩
باب السين والنون مع الميم سنم ، سمن ، نسم ، نمس ، مسن ، منس : ( مستعملة ) . سنم : قال الليث : السَّنَمُ : جِمَاعٌ . الواحدة سَنَمة ، وهي رأسُ شجرةٍ من دِقِّ الشجر يكون على رأسِها كهيئة ما يكون على رأس القَصَب ، إلاّ أنه ليّن تأكُلُه الإبل أكلاً خَضْماً . قال : وأفضَلُ السَّنَم شجرةٌ تسمَّى الأسْنَامَة ، وهي أعظمُها سَنَمة . قلت : السَّنَمة تكون للنَّصِيّ والصِّلِّيَّان والغَضْوَرِ والسَّنْطِ وما
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٦٬٤٥٣
(باب السين والميم وما يثلثهما) (سمن) السين والميم والنون أصلٌ يدل على خلاف الضُّمْر والهزال. من ذلك السِّمَن، يقال هو سمين. والسَّمْن من هذا. ومما شذَّ عن هذا الأصل كلامٌ يقال إن أهل اليمن يقولونه دونَ العرب، يقولونَ: سَمّنْتُ الشّيءَ، إِذا بَرّدْتَه. والتَّسْمِين: التَّبْريد. ويقال إنَّ الحجّاج قُدِّمت إليه سمكة فقال للذي عمِلها: "سَمِّنْها" يريد بَرِّدْها([1]). (سمه) السين والميم والهاء أصلٌ
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٣٠٨
- السمن: ضد الهزال، يقال: سمين وسمان، قال: ﴿أفتنا في سبع بقرات سمان﴾ [يوسف/46]، وأسمنته وسمنته: جعلته سمينا، قال: ﴿لا يسمن ولا يغني من جوع﴾ [الغاشية/7]، وأسمنته: اشتريته سمينا، أو أعطيته كذا، واستسمنته: وجدته سمينا: والسمنة: دواء يستجلب به السمن، والسمن سمي به لكونه من جنس السمن، وتولده عنه. والسماني: طائر.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٦٧
س م ن سمـن الشـاة وأسمنهـا‏.‏ وسمـن حتـى زمـن‏.‏ وتعالجـت فلانـة بالسمنـة‏.‏ وفـي الحديث ‏"‏ ويل للمسمنات يـوم القيامـة مـن فتـرة فـي العظـام ‏"‏ واستسمنـه‏.‏ وطعام مسمون‏:‏ فيه سمن وسمنت القوم‏:‏ أطعمتهم السمن‏.‏ وذهب مذهب السمنية وهم دهريون من الهند‏.‏ ومـن المجاز‏:‏ كلام غث وسمين‏.‏ وقد أسمنت القدر‏.‏ ودار سمينة‏:‏ كثيرة الأهل‏.‏ وسمنوا لفلان‏:‏ أعطوه عطاء كثيراً وسمنت في الحمد‏:‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٤٬٢١٢
السِّمَنُ: نقيض الهُزال. والسَّمِينُ: خلاف المَهْزول، سَمِنَ يَسْمَنُ سِمَناً وسَمانةً؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: رَكِبْناها سَمانَتَها، فلما بَدَتْ منها السَّناسِنُ والضُّلوعُ أَراد: ركبناها طُولَ سَمانتِها. وشيء سامِنٌ وسمين، والجمع سِمانٌ؛ قال سيبويه: ولم يقولوا سُمَناء، اسْتَغنَوْا عنه بسِمانٍ. وقال اللحياني: إذا كان السِّمَنُ خِلْقة قيل هذا رجل مُسْمِن وقد أَسْمَن. وسَمَّنه: جعله سميناً،
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٧٨٦
* س م ن * * السَّمْنُ * معروف وجمعه * سُمْنَانُ * كعبد وعبدان و * سَمَنَ * الرجل الطعام من باب نصر لته بالسمن فهو طعام * مَسْمُونٌ * و * سَمِينٌ * أيضا و * السَّمَّانُ * إن جعلته بائع السمن انصرف وإن جعلته من السم لم ينصرف في المعرفة و * سَمَّنَ * القوم * تَسْمِينا * زودهم السمن و * التَّسْمِينُ * في لغة أهل الطائف واليمن التبريد و * السَّمِينُ * ضد المهزول وقد * سَمِنَ * من باب طرب فهو * سَمِينٌ
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬١٠٩
: ( سَمِنَ كسَمِعَ ، سَمَانَةً بالفتح ) ، عن ابنِ الأعْرابيِّ وأَنْشَدَ : رَكِبْناها سَمانَتَها فلمَّابَدَتْ منها السَّناسِنُ والضُّلوعُأَي طُولُ سَمانَتِها . ( وسِمَناً ، كعِنَبٍ ) ، نَقَلَه الجَوْهرِيُّ ، ( فهو سامِنٌ وسَمِينٌ ) ، وعلى الأَخيرِ اقْتَصَرَ الجَوْهرِيُّ ، ( ج سِمَانٌ ) ، بالكسْرِ . قالَ سِيْبَوَيْه : ولم يقولُوا سُمَناء ، اسْتَغْنَوا عنه بسِمانٍ . ( و ) قالَ اللّحْيانيُّ :
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٬٢٠٠
سَمِنَ 1 سَمِنَ ذ , (S, M, L, Msb, K,) aor. سَمَنَ ; (L, Msb, K;) and سَمُنَ, aor. سَمُنَ ; (Msb;) inf. n. of the former سِمَنٌ (S, M, L, K) and سَمَانَةٌ, (M, L, K,) or the former is a simple subst. (Msb) [and the latter by rule inf. n. of the latter verb]; He was, or became, fat, or plump; (S, M, L;) or in the condition of having much flesh and fat: (Msb:) and ↓ تسمّن has a like meaning [i. e.
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٠٥٩
سَمَنَ سَمَنَ U ( n. ac. سَمْن 1 ), a. Greased; buttered; fed on oily food &c. سَمِنَ سَمِنَ A ( n. ac. سِمَن 7 , سَمَاْنَة 22t ), a. Was, became fat, plump, fleshy. سَمَّنَ سَمَّنَ II , a. Fattened. b. Greased &c. أَسْمَنَ أَسْمَنَ IV , a. Was fat, plump, fleshy. b. Had, bought grease, fat, butter. c. Had, bought a fat beast; had fat cattle. تَسَمَّنَ تَسَمَّنَ V , a. see IV (a)
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٦٬٠٣٢
سمن سَمِنَ - يَسْمَنُ - سَمِيْن - سِمَان - أَسْمَنَ - يُسْمِنُ سَمِنَ - يَسْمَنُ + الكائن: يزداد وزن الكائن وتكبر بطنه وأردافه ومحيط أطرافه ووجهه وعنقه، وذلك لخزنه الشحم تحت الجلد وفي البطن سَمِيْن: على وزن " فـَعيل" اسم فاعل مبالغة من " سَمِنَ - يَسْمَنُ ": الذ ي سَمِنَ وازداد وزنه وشحمه سَمِيْنَة: مؤتث " سَمِيْن" سِمَان: جمع سَميْن
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٣)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٧ (الإجمالي: ٣٣)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. عجف

    الآيات المشتركة: ٢ · Cılızlar

  2. سنبل

    الآيات المشتركة: ٢ · Başaklar

  3. يبس

    الآيات المشتركة: ٢ · Kurular

  4. خضر

    الآيات المشتركة: ٢ · Hudr : Sebzedir

  5. بقر

    الآيات المشتركة: ٢ · Sığır

  6. فتي

    الآيات المشتركة: ٢ · Kepçe, kefe demektir

  7. سبع

    الآيات المشتركة: ٢ · Yırtıcı hayvan demektir

  8. روغ

    الآيات المشتركة: ١ · Önü ve arkası görülmeyen yol demektir

  9. أكل

    الآيات المشتركة: ٢ · Ekel pas demektir

  10. جوع

    الآيات المشتركة: ١ · Ceyee suyun toplandığı çukurdur

  11. عبر

    الآيات المشتركة: ١ · Abere bir ırmaktan geçerken üstüne basılan taşlar

  12. أخر

    الآيات المشتركة: ٢ · Uhur ense demektir

الآيات التي ورد فيها(٤)

  1. وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَى سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ …

    Semizler

  2. يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنَا فِي سَبْعِ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعِ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ …

    Semizler

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökسمن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشحم, لحم, بدن, وفر
Zıt Kökهزل
Çekirdek Özet 1Canlının et ve yağ bağlayarak dolgunlaşması, zayıflık ve cılızlığın karşıtı
Çekirdek Özet 2Maddi refah, bolluk, besleyicilik ve bedensel dolgunluk
Çekirdek Özet 3Bünyenin fazlalığı tutarak hacim kazanması ve özün besleyici nitelik arz etmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca yüzeysel kilo alma sayıp doyum ve besin değeri taşıma boyutunu gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سمNüfuz etme, yükselme, bir şeyin içine işleme veya belirginleşme niteliğidir; سمم (içe işleme, delik), سمو (yükselme, belirgin olma), سمك (yukarı doğru kalınlaşma, tavan) köklerinde bu dinamik görülür.نن harfinin sağladığı durağanlık, bünyede yerleşme ve süreklilik boyutuyla içe işleyen gıdanın bedende tutulup birikmesini, böylece et ve yağ tabakasıyla kalıcı hacim oluşmasını ifade eder.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekBünyenin yapısını kurma, dayanak oluşturma ve tutunma hareketidir.
مSuAkışkanlık, besleyici sıvı, öz ve canlılık sağlayan cevherdir.
نFiliz, yılan, balıkSüreklilik, çoğalma, gelişme ve bünyede kalıcı büyümedir.
سمنDesteğe tutunan besleyici özün bünyede çoğalarak kalıcı hacim yapmasıSıvı ve besleyici özün bedensel çatıda tutunup kütle ve dolgunluk meydana getirmesi hareketini kurar.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamCanlının bol ot ve su bularak et ve yağ bağlaması, cılızlıktan kurtulup semirmesi; ayrıca sütten çıkarılan sade yağ (سمن).
Cahiliye şiiri kullanımıŞair İbnü’l-A‘râbî’nin aktardığı beyitte devenin semizliği ve etli durumu رَكِبْناها سَمانَتَها، فلما / بَدَتْ منها السَّناسِنُ والضُّلوعُ ifadesiyle şahit gösterilmiştir; binitin semizliği boyunca sürüldüğü, et ve yağı eriyip kaburga kemikleri belirince durumunun zayıflığa döndüğü anlatılır.
Erken Arapça kullanımKlasik dönemde bol gıda tüketip et bağlayan kişi için رجل مُسْمِن veya سَمِين denilmiş; ayrıca yiyeceğe sade yağ katma eylemi سَمَنْتُ الطَّعامَ kalıbıyla ifade edilmiştir.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, es-Sıhâh.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça سمن kökü, Batı ve Güney Sami dillerinde «yağ», «yağlı olmak», «semizleşmek» ve «bereketli olmak» çekirdek anlamını düzenli fonetik denklemle koruyan köklü bir Afro-Asyatik mirastır. İbranicede şemen (שֶׁמֶן - yağ, zeytinyağı, zenginlik) ve şamen (שָׁמֵן - semiz, semirmek, şişmanlamak), Aramice ve Süryanicede şamnā (ܫܡܢܐ - sade yağ, yağ), Ugarit dilinde šmn (yağ, merhem) ve Akadcada şamnu (yağ, sıvı yağ) biçimleri fonetik ve semantik olarak birebir örtüşür. İbrani-Aramice sibilant /š/ sesinin Arapçada /s/ sesine düzenli dönüşümü, bu kökün Proto-Sami *šamn- (sıvı/katı yağ, semizlik) formundan geldiğini kesin olarak belgeler. Ortak semantik matris; besin değeri yüksek, enerji depolayan, kıtlık zamanı koruyan temel yağ maddesi ve bu maddenin bedende oluşturduğu dolgunluktur.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Foreign Vocabulary of the Qur’an.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسمن kökü «zayıflığın zıddı olmak» esasına dayanır; bedenin yağ ve et tutmasıyla sütten çıkarılan donuk/sıvı yağ arasındaki ilişki dolaysızdır.Bünyenin gıdayı bünyesinde tutarak zenginleşmesi, hem canlı bedenin semizliğini hem de gıdanın özü olan yağı adlandırmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice שמן, Süryanice ܫܡܢܐ, Akadca şamnu biçimleriyle fonetik ve semantik tam denklik gösterir.Proto-Sami ortak miras katmanına aittir; yağ ve semizlik fikri diller arasında hiçbir kesintiye uğramadan korunmuştur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiMısır hiyerogliflerinde ve Berberi kollarında yağ ve besleyici maddeye dair kimi biçimsel paralellikler öne sürülmüştür.Afro-Asyatik çatı altında temaslar bulunmakla birlikte Sami dilleri dışındaki kesin ortak köken bağı sınırlıdır.Muhtemel

المصدر Brown-Driver-Briggs, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سمنAnlamlıSemirmek, yağlanmakEt ve yağ bağlayarak zayıflıktan kurtulmak, dolgunlaşmak.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
سنمAnlamlıYükselmek, hörgüçBir şeyin en üst kısmı, devenin hörgücü, yüksek pınar (تسنيم).Hacimce yükselme ve tepe oluşturma bağı vardır; Kur'an'da geçer.
مسنAnlamlıYaşlanmak, bilemekZamanın geçmesiyle yaş almak veya bir şeyi taşla bilemek.Kur'an'da geçmez; sözlüklerde müsta'meldir.
منسAnlamlıSürmek, silmekBir şeyi çekip çıkarmak veya yol yürümek.Kur'an'da geçmez; kullanım alanı sınırlıdır.
نسمAnlamlıEsinti, solukRüzgârın hafif esmesi, canlının nefes alması, can (نسمة).Kur'an'da geçmez; içsel canlılık ve hava hareketidir.
نمسAnlamlıGizlemek, sırdaşSır tutmak, gizlice iş çevirmek; vahiy meleği (ناموس).Kur'an'da geçmez; içe saklama niteliği taşır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سمنMerkezDolgunluk ve yağlılıkBedenin hem et hem yağ ile sıhhatli ve besleyici biçimde hacim kazanmasıdır.Canlının zayıflıktan kurtulup tam besin değerine kavuşması.
شحمKomşuDon yağı, yağ tabakasıYalnızca iç yağı ve beyaz yağ dokusunu ifade eder, et dolgunluğunu içermez.Doğrudan yağ dokusuna odaklanan anatomik dar anlamdır.
لحمKomşuEt dokusuBedenin adale ve kas kitlesini gösterir; yağlanmadan bağımsız et yoğunluğudur.Maddi adale dokusu.
بدنKomşuGövde iriliğiYaş veya yapı sebebiyle gövdenin büyümesi, iri yapılı olmasıdır; besililik şart değildir.İri cüsseli olma hali.
وفرKomşuDoluluk, bollukBir şeyin eksiksiz, bol ve tam olmasıdır; fiziksel beden şartı aramaz.Genel niceliksel bolluk.
هزلZıtZayıflık, cılızlıkBedenin erimesi, içinin boşalması, dayanıksız ve besinsiz kalmasıdır.Semizliğin ve gıda dolgunluğunun tam karşıtıdır.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسمنSemirmek, yağBedenin gıda depolayarak dolgunlaşması ve sütten elde edilen saf yağ.Kesin
LatincePinguedo, obesus, saginaYağlılık, besililikPinguedo doğrudan yağı ve semizliği karşılar; obesus aşırı besililiği, sagina ise besiye çekmeyi anlatır.Güçlü
İngilizceFat, plump, fatten, fertileSemiz, şişman, besiliFat hem yağ dokusunu hem şişmanlığı verir; plump sağlıklı dolgunluğu, fatten semirtmeyi karşılar.Kesin
AlmancaFett, feist, mästenYağ, semiz, semirtmekFett maddeyi ve durumu, feist av hayvanının veya binitin semizliğini, mästen besiye çekmeyi bildirir.Kesin
FransızcaGras, engraisser, embonpointYağlı, semirtmek, dolgunlukGras besili ve yağlı durumu, engraisser semirtmeyi, embonpoint bedensel dolgunluğu karşılar.Kesin

المصدر Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Dictionnaire Larousse.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سِمَانٍBolluk ve bereket simgesi olan besili hayvanlarHz. Yusuf kıssasında rüyadaki yedi semiz ineğin yedi verimli ve bereketli yılı temsil etmesi bağlamında (Yûsuf 12:43, 12:46).
سَمِينٍKonuğa ikram edilen semiz, eti dolgun ve kusursuz kurbanHz. İbrahim’in melek misafirlerine tereddüt etmeden ikram ettiği kızartılmış buzağının niteliği bağlamında (Zâriyât 51:26).
يُسْمِنُBedenin açlığını giderip gıda ve enerji sağlama niteliğiCehennem ehlinin yiyeceği darî‘ dikeninin ne besleyeceği ne de açlığı gidereceği anlatılırken olumsuzlama sîgasında (Gâşiye 88:7).

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri ve cezaCehennemdeki yiyeceklerin bedeni beslemekten ve güç vermekten uzak, sırf azap unsuru oluşunun mahiyeti.Gerçek doyuruculuk ve faydadan tamamen yoksun olma.
FıkıhKurban ve zekât hükümleriKurban edilecek hayvanın zayıf ve cılız değil, semiz (سمين) ve kusursuz olmasının sıhhat şartı sayılması.Kurbanın et ve sağlık bakımından yetkinliği.
TefsirSembolik ve hakiki zenginlikYûsuf suresindeki semiz ineklerin ziraat ve iktisattaki üretim fazlası ile bolluk dönemini remzetmesi.Üretim gücü, refah ve stoklanabilir bereket.
HadisAşırı yeme ve tembellik yergisiSonraki nesillerde ortaya çıkacağı bildirilen aşırı semizlik ve oburluk yönelişinin ahlaki tenkidi.Faziletli ölçüyü aşan bedensel rehavet.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve takva sunusuKusursuzlukFedakârlığın niteliğiAllah’a sunulan kurbanın veya infakın en besili ve değerli olandan seçilmesi.Kesin
İlmiBeslenme biyolojisiEnerji depolamaCanlılığı korumaCanlının kıtlık ihtimaline karşı besini yağ dokusu olarak bünyesinde yedeklemesi.Güçlü
SiyasiDevletin kudretiKaynak bolluğuKriz yönetimiBolluk yıllarında iktisadi ve idari rezerv oluşturarak zayıf dönemleri atlatma kabiliyeti.Güçlü
İktisadiÜretim ve stokArtı değerRezerv oluşturmaTüketilenden fazla üretilen değerin sermayeye ve güvenli stoğa dönüşmesi.Kesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEnerji rezerv kapasitesi ve potansiyel enerji birikimiSistemin dışarıdan aldığı girdiyi işleyerek entropiye karşı kararlı ve yoğun bir potansiyel rezerv halinde bünyede depolaması.Güçlü
Beşeri bilimlerSermaye birikimi ve refah fazlasıToplumun kriz ve kıtlık dönemlerine mukavemet göstermek üzere oluşturduğu tasarruf, sermaye ve kurumsal dayanıklılık tabakası.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca estetik kusur veya tıbbi bir problem sayılan obezite ve hantallık ile sınırlamak.
Kur'an içi daha geniş anlamKur’an’da kök; bereketi, tarımsal ve hayvansal refahı, cömert ikramın kalitesini ve hakiki besleyiciliği ifade eden olumlu bir değer taşır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHz. Yusuf’un rüyasındaki bereketi ve Hz. İbrahim’in cömertliğini anlayamamak; cehennemdeki gıdasızlık azabının gerçek şiddetini kavrayamamak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur’an’ın bolluk, kıtlık, ikram ve gıda kavramlarını nasıl maddi ve biyolojik gerçeklikler üzerinden modellediğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yusuf kıssasındaki iktisadi döngü ayetlerinde, İbrahim kıssasındaki ziyafet ahlakında ve Gâşiye suresindeki uhrevi azap tasvirlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Semizliğin sadece nefsi bir kusur olduğu zannını yıkar; üretim gücünün, sıhhatin ve konuğa hürmetin bir nişanesi olduğunu ortaya koyar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamCanlının bol gıda alarak et ve yağ bağlaması, cılızlığın zıddı olarak bedenin dolgun ve besili hale gelmesi.
  • Soyut anlamBir yapının rezerv üretmesi, besleyici öz taşıması ve kriz anlarına karşı dayanıklılık sağlayan artı değere sahip olması.
  • Sistematik karşılıkSistemin girdi fazlasını faydalı bir potansiyele dönüştürerek bünyesinde tutması ve tüketim anında yüksek verim sunması.
  • LaTeX modeliR(t)=∫0tmax⁡(0, I(τ)−C(τ))dτ  ⟹  Φ(R)>0
  • LaTeX açıklamasıFormülde I(τ) sisteme giren besin veya kaynak akışını, C(τ) sistemin anlık tüketim ve harcamasını gösterir. Girdinin tüketimi aştığı durumlarda oluşan pozitif fark zamanla entegre edilerek bünyede R(t) rezervini (semizlik ve yağ dokusunu) kurar. Bu rezervin varlığı, sistemin gerçek bir besleyicilik ve fayda potansiyeline (Φ(R)>0) sahip olmasını sağlar; Gâşiye 88:7 ayetinde ise bu potansiyelin sıfırlandığı (I−C≤0 ve Φ=0) durum resmedilir.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: س