صوف
ص - و - ف
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١٢
معناه في القرآن: Onun yünleri
ملاحظاتي
المعاجم(١٢)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٬٨٥٣باب الصاد والفاء و و ا ي ء معهما
ص و ف، و ص ف، ص ف و، ف ي ص، ص ي ف، ف ص ي، أ ص ف مستعملات
صوف:
الصُّوفُ للضَّأْن وشِبْهِهِ، وكَبشٌ صافٌ ونَعجةٌ صافةٌ، وكبشٌ صُوفانيٌّ ونَعجة صوفانيّةٌ.
وزغبات القَفَا تُسَمَّى صوفةَ القفا. ويقال لواحدة الصوف صوفة وتُصَغَّر صُوَيفةٌ.
والصُّوفانةُ: بَقْلةٌ زَغْباءُ قصيرة.
وصوفةُ اسمُ حَيٍّ من تَميم، وآل صوفان الذين كانوا يُجيزون الحُجّاج من عَرَفات، يقُول أحدُهم
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٥٨١الصِياحُ: الصوت. تقول: صاحَ يَصيحُ صَيْحاً وصَيْحةً وصِياحاً وصُياحاً وصَيَحاناً. والمُصايَحَةُ والتَصايُحُ: أن يصيح القَوْمُ بعضهم ببعض. والصَيْحَةُ: العَذابُ. وأصُله من الأوَّل. وقولهم: لَقيتُهُ قَبْلَ كلِّ صَيْحٍ ونَفْرٍ. فالصَيْحُ: الصِياحُ، والنَفْرُ: التَفَرُّقُ، وذلك إذا لَقيتَه قبل طلوع الفجر. ابن السكيت: يقال غضِبَ من غير صَيْحٍ ولا نَفْرٍ، أي من غير قليل ولا كثير. وأنشد:
كَذوبٌ مَحولٌ
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٧٬٢٢٦ص ف ( و ا ى ء )
صوف ، صيف ، صفا ، وصف ، فيص ، فصا ، أصف .
صوف : قال اللّيث : الصُّوفُ للضَّأن وما أشْبَهَه . ويقالُ : كَبْشٌ صافٌ ، ونَعْجَةٌ صائِفَة .
أبو عُبَيْد عن الكسائيّ : كَبْشٌ أَصْوَفُ وصَوِفٌ مِثالُ فَعِل وصائفٌ وصافٌ ، كلُّ هذا أن يكون كثيرَ الصُّوف . وأخبرَني المنْذِرِيُّ عن أبي الهَيْثم ، يقال : كبشٌ صائِفٌ وصافٌ ، كما يقال : جُرُفٌ هَائرٌ وهارٍ على القَلْب . وقال اللَّيث : كبشٌ
ص ف ( و ا ى ء ) صوف ، صيف ، صفا ، وصف ، فيص ، فصا ، أصف . صوف : قال اللّيث : الصُّوفُ للضَّأن وما أشْبَهَه . ويقالُ : كَبْشٌ صافٌ ، ونَعْجَةٌ صائِفَة . أبو عُبَيْد عن الكسائيّ : كَبْشٌ أَصْوَفُ وصَوِفٌ مِثالُ فَعِل وصائفٌ وصافٌ ، كلُّ هذا أن يكون كثيرَ الصُّوف . وأخبرَني المنْذِرِيُّ عن أبي الهَيْثم ، يقال : كبشٌ صائِفٌ وصافٌ ، كما يقال : جُرُفٌ هَائرٌ وهارٍ على القَلْب . وقال اللَّيث : كبشٌ صُوفانِيٌّ أو نَعْجَةٌ صُوفانَةٌ . ويقال لواحدة الصُّوف : صُوفَة ، وتصغَّر صُوَيْفَة . أبو عُبَيْد عن الأصمعيّ : من أمثالهم في المال يَملِكه من لا يَستأهِله : خَرْقَاءُ وَجدتْ صُوفاً ، يُضرَبُ للأحمَق يُصِيبُ مالاً فَيضعه في غير موضِعه . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الصُّوفَانَةُ : بقلة معروفة . وقال اللّيث : هي بَقْلَةٌ زَغْبَاءُ قصيرةٌ . قال : وتسمَّى زَغَبَاتُ القَفَا : صوفةُ القفَا . قال : وصُوفة : اسمُ حَيَ من بني تميم ، وكانوا يُجِيزون الحاجّ في الجاهليَّةِ مِنْ مِنًى ، فيكُونون أَوَّلَ ، مَنْ يَدْفَعُ ، يقال : أَجِيزِي صُوفَة ، فإذا أَجَازَتْ قيلَ : أَجِيزِي خِنْدِفٌ ، فإذا أجازتْ أُذِنَ للناسِ كلِّهِمْ في الإجازةِ وهي الإفاضةُ ، وفيهم يقولُ أَوْس بن مَغْرَاء : حتَّى يُقالَ أَجِيزُوا آلَ صُوفانَا ثعلبٌ عن ابن الأعرابيّ : خُذْ بصوفةِ قَفاه ، وبصوفِ قَفاه ، وبِقَرْدَنِهِ وبِكَرْدنِه . وقال أبو زيد : يقال : أخذَه بصُوفِ رقَبتِه وبطوفِ رقبته ، بمعنًى واحد ، يريدُ بشعرِ رقبته . وصف : في حديث أبي ذَرّ أن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) قال له : ( كيف أنتَ وموتٌ يصيبُ الناسَ حتى يكون البَيتُ بالوَصيف ) . قال شمِر : معناه : أن الموت يَكثُر حتى يصيرَ موضعُ قبرٍ يُشتَرى بعَبْدٍ من كثرة الموت مِثل المُوتَان الذي وقع بالبصرة وغيرِها . ثعلب عن ابن الأعرابي : أَوْصفَ الوَصيفُ : إذا تَمّ قَدُّهُ ، وأوصفتِ الجاريةُ ، ووَصِيفٌ ووُصفاء ، ووَصِيفةٌ ووصائف . وقال الليث : الوَصفُ : وصفُك الشيءَ بحليتهِ ونَعْتِه . قال : ويقال للمُهْر إذا تَوجَّه لشيءٍ من حُسن السِّيرَة : قد وَصَف ، معناه : أنه قد وَصَف المشي ؛ يقال : هذا مُهر حين وَصف . وفي حديث الحَسَن أنّه كَرِه المواصفة في البيع . قال شَمِر : قال أحمد بنُ حنبل : إذا باع شيئاً عنده على الصِّفة لزِمَه البيع . وقال إسحاق كما قال . قلتُ : وهذا بَيْعُ الصِّفة المضمونة بلا أَجَل بمنزِلة السَّلَم ، وهو قول الشافعيّ ، وأهلُ الكوفة لا يجيزون السَّلَم إذا لم يكن إلى أجَلٍ معلوم . صفا : الليث : الصَّفْوُ : نَقِيضُ الكَدَر ، وصَفْوَةُ كلِّ شيء : خالصُه مِن صَفْوة المال وصَفْوَة الإخاء . أبو عُبَيد عن الكسائيّ : هو صِفْوة الماء ، وصَفْوةُ الماء ، وكذلك المالُ ، وهو صَفوةُ الإهالة لا غَيرُ . وقال الليث : الصفاءُ : مُصافاةُ المودّةِ والإخاء . والصَّفْو أيضاً : مصدر الشيء الصافي . قال : وإِذا أَخَذَ صَفْوَ ماءٍ من غَديرٍ ، قال : استصفَيتُ صَفْوةً . والاصطفاء : الاختيارُ ، افتعالٌ من الصفْوَة ، ومنه النبي المُصطَفى ، والأنبياء المُصطَفَوْن ، وهم من المُصطَفَيْن : إذا اختِيروا ، وهم المُصطَفُون : إذا اختاروا ، هذا بضَمِّ الفاء . وصفِيّ الإنسان : أخوه الذي يُصافيه الإخاء . وناقة صَفِيٌّ : كثيرة اللبن . ونخلةٌ صَفِيٌّ : كثيرةُ الحَمل ، والجميعُ الصفايا . أبو عُبَيد عن الأصمعي : النَّاقة الصفيُّ : الغَزِيرة . وقال أبو عمرو مِثله . وقال : صَفْوَتْ وصَفَتْ . وقال الكسائي : صَفَوَتْ . وقال أبو عُبَيد : الصَّفِيُّ من الغنيمة : ما اختاره الرئيسُ قَبل القسمة من فَرَس أو سَيْف أو جارية ، وجمعُه صفَايَا ، وأنشد : لك المِرْبَاعُ فيها والصَّفايَا واستصفَيْتُ الشيء : إذا اسْتَخلَصته . ومن قرأ : ( فاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عليها صَوَافِيَ ) ( الحج : 36 ) ، بالياء ، فتفسيره : أنها خالصة لله ؛ يُذْهَبُ بها إلى جمع صافية ، ومنه قيل للضياعِ التي يَستخلصها السّلطان لخاصَّته : الصَّوافي . ويقال : أصفَيْتُ فلاناً بكذا وكذا ، أي : آثَرْتُه به . أبو عُبَيْد عن الأصمعي : الصفوَاء والصفْوَانُ والصفَا مقصورٌ كلُّه واحد . وأنشد : كما زَلَّتْ الصفْوَاءُ بالمتنزَّلِ الحرَّاني عن ابن السكيت قال : الصَّفَا : العريضُ من الحجارة ، الأمْلس ، جمع صفَاة ، يُكتب بالألف ، وإذا ثنِّي قيل صَفَوان ، وهو الصفْواءُ أيضاً ، ومنه الصفَا والمَرْوَة : وهما جبلان بين بَطْحَاء مكَّة والمسجد . وبالْبحرَين نهر يتخلَّجُ من عَيْنِ محلِّم يقال له : الصَّفَا ، مقصور . أبو عبيد عن الكسائي : أصْفَتْ الدَّجاجة إصفَاءً : إذا انقطع بَيْضها . وأَصْفَى الشاعرُ : إذا لم يَقُل شعراً . وقال ابن الأعرابي : أَصفَى الرجل : إذا أنفد النساءُ ماءَ صُلْبِهِ . واصطفيت الشيء ، أي : اخترته . والمصفاة : الراووق . وصفّيت الشراب . فيص : قال الليث : يقال : قبضْتُ عَلَى ذَنَب الضَّبّ فأَفاصَ من يدي حتى خلص ذنَبُه ، وهو حين تنفرج أصابعك عن مقبِض ذنبه ، ومنه التَّفَاوُصُ . وقال أبو الهيثم : يقال : قبضْتُ عليه فلم يَفِصْ ولم يَنْزُو لَمْ يَنُصْ بمعنى واحد . ثعلب عن ابن الأعرابي : الفَيْصُ : بيانُ الكلام . وفي حديث النَّبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( وما يُفيضُ بها لسانُه ) ، أي : ما يُبين . وفلانٌ ذو إفاصةٍ : إذا تكلم ، أي : ذو بيان . وقال الليث : الفَيْصُ من المُفَاوصة ، وبعضهم يقول : مُفايصة . فصى : في حديث قَيْلَةَ بنت مَخْرَمة أن جُوَيْرِيةً من بنات أختها حُدَيْبَاء قالت حين انتَفَجَتِ الأرنبُ وهما يسيران الفَصية . قال أبو عُبَيد : تفاءلت بانتفاج الأرنب ، وأرادت أنها خرجتْ مِن الضِّيق إلى السَّعة . ومن هذا حديث آخر عن النَّبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه ذكر القرآن فقال : ( لَهُوَ أَشَدُّ تفصِّياً من قلوب الرجَال من النعَم من عُقُلها ) ، أي : أشدُّ تَفَلُّتاً . وأصل التفصِّي أن يكون الشيءُ في مضيق ، ثم يخرج إلى غيره . ثعلب عن ابن الأعرابي : أفْصَى : إذا تَخَلص من خير أو شر ، وأفْصَى عنك الحرُّ أو البرد : إذا انسلخ . وقال ابن السكيت : يقال : أفْصَى عنا الحر : إذا خرج ولا يكون أَفْصى عنّا البرد . وقال الليث : كل شيء لازِقٍ فخلَّصته . قلت : قد انْفَصَى . واللّحْمُ المتهرِّىء يَنْفَصِي عن العظم ، والإنسَانُ يَتَفَصَّى من البليّة . وقال أبو الهيْثم : من أمثالهم في الرّجل يكون في غمّ فيخرج منه قولهم : أفْصَى عنَّا الشتاء . وأفْصَى : اسمُ أبي ثَقِيف ، واسم أبي عبد القيس . صيف : قال الليث : الصيْفُ : رُبْعٌ من أرباع السنة ، وعند العامة نصفُ السَّنة . قلتُ : الصيْفُ عند العرب : الفَصل الذي يُسمِّيه عوامُّ الناس بالعِراق وخُراسان : الرَّبيع ، وهي ثلاثةُ أَشهر ، والفَصلُ الذي يليه : القَيْظُ ، وفيه تكون حَمراء القَيْظ ، ثم بعده فصل الخَريف ، ثم بعده فصلُ الشتَاء . والكَلأُ الذي ينبت في الصيف : صَيْفيّ ، وكذلك المطر الذي يقع فيه صَيِّف وصيْفيّ . وقال ابن كُناسة : واعلم أن السنة أربعةُ أزمنة عند العرب : الربيع الأول ، وهو الذي يسميه الفرس الخريف ، ثم الشتاء ثم الصيف ، وهو الربيع الآخر ، ثم القيظ ، فهذه أربعة أزمنة . وسُمِّيت غزوَة الروم : الصائفة ، لأن سُنَّتَهُم أن يُغْزَوْا صيفاً ويُقفل عنهم قبل الشِّتاء . ويقال : صافَ القومُ : إذا أقاموا بالصيف في موضع فهم صائفون . وأصافوا فهم يُصيفون : إذا دخلوا في زمان الصيف . وأَشْتَوْا : إذا دخلوا في الشتاء . ويقال : صُيِّف القوم ورُبِعُوا : إذا أصابهم مطر الصيف والربيع ، وقد صِفْنا ورُبِعْنَا ، وكان في الأصل صُيِفْنَا فاستُثقلت الضمة مع الياء فحذِفت الياء وكُسرت الصاد لتدل عليها . ابن السكيت : أصافَ الرجل فهو مُصيف : إذا وُلِد له بعدما يُسِنّ ، وولدُه صَيْفِيُّون . وصاف فلانٌ ببلَدٍ يصيف : إذا أقام به في الصيف . وصاف السَّهْم عن الغرض يصيف ، وضاف يَضِيف : إذا عدل عنه . وقال أبو زُبيد : كلَّ يومٍ تَرْميه منها برَشْقٍ فَمُصيفٌ أو صافَ غير بعيدِ أبو عبيد : استأجرته مُصايفة ومُرابعة ومشاتَاة ومُخَارفة : من الصيف والرَّبيع والشِّتاء والخريف . ومن أمثالهم : الصيف ضيَّعَت اللبن : إذا فَرّط في أمره في وقته . ومن أمثالهم في إتمام قضاءِ الحاجة : تمامُ الرَّبيع الصيفُ ، وأصله في المطر ، فالربيعُ أوّله ، والصيفُ الذي بعده ، فيقول الحاجة بكمالها ، كما أنَّ الربيع لا يكون تمامُه إلاَّ بالصيف . أصف : قال الليث : الأصَفُ : لغةٌ في اللَّصَف . قال أبو عُبَيد : قال الفرّاء : هو اللَّصَف ، وهو شيء يَنبُت في أَصْل الكَبَر ؛ ولم يَعرف الأَصَف . وقال الليث : آصف : كاتبُ سليمانَ الّذي دعا الله جلَّ وعزَّ باسمه الأعظم ، فرأَى سليمانُ العرشَ مستقرّاً عنده ، والله أعلم .
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٨٬٧٣٨(باب الصاد والواو وما يثلثهما)
(صوي) الصاد والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على شدّةٍ وصَلابة ويُبْس. عن ابن دريد([1]): "صَوَى الشَّيء، إذا يَبِس، فهو صاوٍ. ويقال صوِيَ يَصوَى". والصَّوَّانُ: حجارةٌ فيها صلابة. وربَّما استُعِير من هذا وحُمِلَ عليه فقيل صَوَّيْت لإِبلي فَحْلاً، إذا اخترتَه لها. ولا يكون الاختيارُ وحدَه تصويَةً، لكن يُصنَع لذلك حتَّى يقوَى ويصلُب. قال:
* صَوَّى لها ذا كِـَدْنَةٍ
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٨٢- قال تعالى: ﴿ومن أصوافها وأوبارها وأشعارها أثاثا ومتاعا إلى حين﴾ [النحل/80]، وأخذ بصوفة قفاه، أي: بشعره النابت، وكبش صاف، وأصوف، وصائف: كثير الصوف. والصوفة (الصوفة: أبو حي من مضر، كانوا يخدمون الكعبة في الجاهلية ويجيزون الحاج، أي: يفيضون بهم. اللسان: صوف) : قوم كانوا يخدمون الكعبة، فقيل: سموا بذلك لأنهم تشبكوا بها كتشبك الصوف بما نبت عليه، والصوفان: نبت أزغب. والصوفي قيل: منسوب إلى لبسه الصوف،
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٧٤٢ص و ف
فلان يلبس الصوف والقطن أي ما يعمل منهما.
وكبش صاف وصوفاني ونعجة صافة وصوفانية: كثيرا الصوف.
وصاف الكبش بعد زمره يصوف ويصاف صوفاً.
" ولا أفعل ذلك ما بلّ بحر صوفة ".
ويقال: كان آل صوفة يجيزون الحاج من عرفات أي يفيضون بهم ويقال لهم: آل صوفان وآل صفوان وكانوا يخدمون الكعبة ويتنسّكون ولعلّ الصوفية نسبوا إليهم تشبيهاً بهم في النسك والتعبد أو إلى أهل الصفة فقيل: مكان
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٠٧٦الصُّوفُ للضأْن وما أَشبهه؛ الجوهري: الصوف للشاة والصُّوفةُ أَخص منه. ابن سيده: الصوفُ للغنم كالشَّعَر للمَعَزِ والوَبَرِ للإبل، والجمع أَصوافٌ، وقد يقال الصوف للواحدة على تسمية الطائفة باسم الجميع؛ حكاه سيبويه؛ وقوله:
حَلْبانَةٍ رَكْبانةٍ صَفُوفِ،
تَخْلِطُ بين وبَرٍ وصُوفِ
قال ثعلب: قال ابن الأَعرابي معنى قوله تخلط بين وبر وصوف أَنها تباع فيشترى بها غنم وإبل، وقال الأصمعي: يقول تُسْرِعُ في
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٣* ص و ف * * الصُّوفُ * للشاة و * الصُّوفَةُ * أخص منه
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٢٧١الصوف، بالضم: م معروف قال ابن سيده: الصوف للغنم كالشعر للمعز، والوبر للإبل، والجمع أصواف. وقد يقال: الصوف للواحدة على تسمية الطائفة باسم الجميع، حكاه سيبويه، وقال الجوهري: الصوف للشاة وبهاء أخص منه، وقول الشاعر:
حلبانة ركبانة صفوف
تخلط بين وبر وصوف
قال ثعلب: قال ابن الأعرابي: أي أنها تباع فيشترى بها غنم وإبل، وقال الأصمعي: يقول: تسرع في مشيتها، شبه رجع يديها بقوس النداف الذي
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٨٬١٦٤صَافَ
1 صَافَ ذ , (S, O, K,) aor. يَصُوفُ, (S, O,) inf. n. صَوْفٌ and صُؤُوفٌ; and صَوِفَ, (S, O, K,) inf. n. صَوَفٌ; (S;) He (a ram) had much صُوف [or wool], (S, O, K,) after having little thereof. (S, O.) -A2- صاف السَّهْمُ عَنِ الهَدَفِ, aor. يَصُوفُ and يَصِيفُ, (S, M, O, Msb, K,) inf. n. صَوْفٌ and صَيْفٌ and صَيْفُوفَةٌ, (O and K in art. صيف,) The arrow turned aside from the butt: (S, M, O,
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٧٥صَافَ
صَافَ ( w ) U ( n. ac. صَوْف 1 , صُؤُوْف [ 27 ] ),
a. Was woolly, laniferous; was shaggy.
b. [ 'An ], Deviated, glanced from ( the butt: arrow ).
صَوِفَ
صَوِفَ A ( n. ac. صَوَف 4 ),
a. see supra (a) .
صَوَّفَ
صَوَّفَ II ,
a. Spoke like a Sūfī, obscurely, enigmatically.
أَصْوَفَ
أَصْوَفَ IV
a. [ 'An ], Averted from.
تَصَوَّفَ
تَصَوَّفَ V ,
a. Became a Sūfī, imitated the Sūfī;
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٢١٬٠٣٣صوف
صَافَ - يَصُوفُ (صَوِفَ - يَصْوَفُ) - صُوْف - أَصْوَاف
صَافَ - يَصُوفُ (صَوِفَ - يَصْوَفُ) + الكائن: يكثر صوفه: يتجمع لديه عدد كبير من الزغب والشعيرات الصوفية الناعمة وتتشابك كالصوف
صَافَ - يَصُوفُ + عدد من الكائنات: يتجمعون ويتشابكون كالصوف
صُوْف: على وزن " فُعل": اسم فعل من " صَافَ - يَصُوفُ ": الصوف المعروف: المتجمع والمتشابك جماعات
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٥ (الإجمالي: ١٨)
- ظعن
الآيات المشتركة: ١ · Sizin göçünüz
- وبر
الآيات المشتركة: ١ · Ve onun tüyleri
- أثث
الآيات المشتركة: ١ · Eses hasır yapılan bitkidir
- جلد
الآيات المشتركة: ١ · Culud deri demektir
- خفف
الآيات المشتركة: ١ · Huff : Devenin kopmuş toynağı demektir
- حين
الآيات المشتركة: ١ · İna (Elif) sütün sağıldığı kap demektir
- شعر
الآيات المشتركة: ١ · Şuurunda olurlar
- بيت
الآيات المشتركة: ١ · Beyt ev demektir
- متع
الآيات المشتركة: ١ · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
- سكن
الآيات المشتركة: ١ · “Sikkin” bıçak demektir
- نعم
الآيات المشتركة: ١ · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
- جعل
الآيات المشتركة: ١ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
الآيات التي ورد فيها(١)
… الْأَنْعَامِ بُيُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَى حِينٍ
Onun yünleri
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صوف |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | وبر, شعر, غزل, لبس |
| Zıt Kök | عري |
| Çekirdek Özet 1 | Koyun ve benzeri hayvanların derisini örten, birbirine kenetlenen yumuşak ve yalıtıcı yün dokusu |
| Çekirdek Özet 2 | İnsana barınma, örtünme, koruma ve taşınabilir ev eşyası sağlayan doğal ve bereketli bir hammadde nimeti |
| Çekirdek Özet 3 | Bireysel ve toplumsal yaşamda dış etkilere karşı yalıtım sağlayan, dokuma ve zanaat temelli ekonomik değer |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca kaba bir tekstil maddesi veya zühd simgesi sayıp Kur'an'daki medeniyet kurucu, yalıtıcı ve taşınabilir iktisadi değer boyutunu göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صو | Bir araya toplanma, birikme, bükülme ve bir merkezde yoğunlaşarak dışarıya karşı set oluşturma hareketi; nitekim صوب (yağmurun odaklanıp dökülmesi), صوت (sesin toplanıp tınlaması), صور (şeklin sınırla belirginleşmesi) ve صوم (hareketi toplayıp tutma) köklerinde bu yoğunlaşma görülür. | ف | Dağılma, yayılma ve saçaklanma karakteri taşıyan ف harfinin eklenmesiyle, merkezde toplanan liflerin dışarıya doğru kabaran, birbirine kenetlenen ve yumuşak bir örtü katmanı oluşturan yün dokusuna (صوف) dönüşmesi sağlanmıştır. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | Olta veya bitki filizi; yakalama, kenetlenme, sarılma ve birbirine tutunma | |
| و | Çengel veya çadır kazığı; iki şeyi birbirine bağlama, rabıta kurma ve devamlılık sağlama | |
| ف | Ağız açıklığı veya saçılma; dışa doğru açılma, yüzey oluşturma ve yayılma | |
| صوف | Birbirine kenetlenerek tutunan (ص) ve bağlayıcı bir irtibatla bitişen (و) liflerin, kabarıp yüzey örterek dışa doğru açılması (ف); birbirine dolaşık liflerden oluşan yün örtüsü |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Koyunun bedenini saran, birbirine dolaşık ve sık liflerden oluşan yumuşak örtü; kaba kıl ve tüyden farklı olarak bükülmeye ve dokunmaya elverişli yün tabakası |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Evs b. Magrâ'nın beytinde Hac esnasında Arafat'tan insanları sevk eden ve kenetlenmiş kabile yapısıyla yüne benzetilen Âl-i Sûfe zikredilir: وَلاَ يَرِيمُون في التَّعريفِ مَوقِفَهم / حتَّى يقالَ أَجِيزُوا آلَ صُوفانا |
| Erken Arapça kullanım | Arap dilinde bir kimsenin ensesindeki kıvrımlı saç tutamından yakalanmasını ifade eden أَخَذَ بِصُوفَةِ قَفَاهُ deyimi ve tüylü yapısından ötürü الصُّوفَانَةُ adı verilen kısa bozkır bitkisi |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Sami dillerinde صوف kökü, özellikle Batı Sami dillerinde koyun yünü, boyanmış yün kumaş ve lifli dokuma malzemesi anlamıyla köklü bir yere sahiptir. İbranicede צוּף biçimi petek ve taşma anlamına gelirken, Aramice ve Süryanicede צופא / ܨܘܦܐ (ṣūpā) yün, yün yumağı ve yün lifi karşılığında kullanılır. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ilksel çekirdeği, liflerin kıvrılarak birbirine tutunması ve kabarması hareketine dayanır. Doğu Sami kolunda (Akadca) yün için daha çok šīpātu kökü baskın olsa da Batı Sami havzasında ṣ-w-p / ṣ-w-f ses dizilişi doğrudan bükülebilir hayvan yününü imler. Arapçada bu kök, koyunun yününü (صوف), devenin ince tüyünden (وبر) ve keçinin sert kılından (شعر) titizlikle ayıran teknik bir dokuma ve örtü terminolojisine kavuşmuştur.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lisān al-ʿArab.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | صوف kökünden türeyen kelimeler | Yün liflerinin birbirine dolanması, çok yünlü koç (كبش أصوف), ensedeki saç lülesi ve lifli çöl bitkisi anlamlarında somut kök | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice ܨܘܦܐ (ṣūpā) ve Aramice צופא (ṣūpā) | Yün lifi, işlenmiş yün tutamı ve yumuşak dokuma hammaddesi anlamında ortak Batı Sami varlığı | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Akdeniz havzası dokuma terimleri | Akdeniz antik ticaretinde yünlü dokumaları niteleyen bölgesel terimlerle kavramsal temas, doğrudan kökensel bağ sınırlıdır | Muhtemel |
المصدر Payne Smith, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīs al-Lugha.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صوف | Anlamlı | Yün ve lifli doku | Koyunun bükülmeye elverişli yün örtüsü ve bu örtüden yapılan eşyalar | Hedef kök; Kur'an'da geçer (Nahl 16:80) |
| صفو | Anlamlı | Arılık ve duruluk | Bir şeyin tortusundan, bulanıklığından arınması, seçkin ve berrak hale gelmesi | Kur'an'da geçer; saflık ve arılık ortak kök nüansı taşır |
| وصف | Anlamlı | Niteleme ve vasfetme | Bir şeyin halini, alametini ve niteliğini sözle ortaya koyup sınırlarını belirleme | Kur'an'da geçer; özelliklerin açığa çıkması bakımından ilişkilidir |
| وفص | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu dizilişte kök kaydı bulunmamaktadır | Kur'an'da geçmez |
| فصو | Anlamlı | Ayrılma ve kurtulma | İki nesnenin birbirinden sıyrılması, fasılaya uğraması, sıkıntıdan çıkış | Kur'an'da geçmez; liflerin ayrışmasıyla zıtlık bağı kurar |
| فوص | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügatlerde bağımsız semantik alan oluşturmamış mühmel diziliş | Kur'an'da geçmez |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صوف | Merkez | Hayvansal yün dokusu | Özellikle koyundan elde edilen, kıvrımlı, yumuşak, yalıtıcı ve bükülerek eğrilen ana lif | Kur'an'da ev eşyası ve barınma nimeti olarak zikredilen yün |
| وبر | Komşu | Deve tüyü / yünü | Devenin bedenini örten daha düz, hafif ve sık dokulu ince lif katmanı | Kur'an'da yün ve kıl ile birlikte anılan lif kaynağı |
| شعر | Komşu | Keçi ve at kılı | Keçi ve benzeri hayvanların kaba, sert, su geçirmeyen ve çadır dokumasına yarayan sert kılları | Yüne göre daha sert ve kaba koruma katmanı |
| غزل | Komşu | İplik eğirme ve bükme | Liflerin bükülerek dokumaya hazır ip haline getirilmesi eylemi | Hammaddenin mamul dokumaya dönüştürülme süreci |
| لبس | Komşu | Giyinme ve örtünme | Elde edilen dokumanın bedeni veya nesneyi örtüp sarması hali | Yünün nihai kullanım biçimlerinden biri |
| عري | Zıt | Çıplaklık ve soyunma | Örtüden, dokumadan ve koruyucu katmandan tamamen yoksun kalma durumu | Yünün sağladığı örtü ve korumanın mutlak yokluğu |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صوف | Koyun yünü | Bükülmeye elverişli, ısı yalıtımı sağlayan hayvansal lif dokusu | Kesin |
| Latince | Lana | Yün, koyun yapağısı | Hayvansal lifi ve dokuma maddesini tam karşılar; kültürel metaforları farklıdır | Kesin |
| İngilizce | Wool, fleece | Yün, yapağı | İşlenmiş veya ham koyun yününü tam karşılar; bitkisel pamuktan ayrılır | Kesin |
| Almanca | Wolle, Vlies | Yün, kırkılmış yün | Doğal yalıtıcı lifi ve koyun yününü eksiksiz karşılar | Kesin |
| Fransızca | Laine, toison | Yün, post | Hayvansal dokuma hammaddesini ve tekstil lifini tam olarak verir | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Kluge Etymologisches Wörterbuch, Littré.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَصْوَافِهَا | Göçebe ve yerleşik hayat için ev eşyası, barınak malzemesi ve yalıtım nimeti | En'âm nimetlerinin insana sağladığı giyim, çadır, yaygı ve taşınabilir konfor bağlamı; Nahl 16:80 |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nimet ve şükür delili | Allah'ın canlıların bedenine yerleştirdiği biyolojik dokuların insanın medeni ihtiyaçlarına tam uygun yaratılışı | İlahi lütuf, in'âm ve hikmetin tabiat üzerindeki tecellisi |
| Fıkıh | Zekât, kurban ve necaset hükümleri | Hayvan boğazlanmadan önce veya sonra kırkılan yünün mülkiyeti, temizliği (tahareti) ve zekâta tabi mallar arasındaki yeri | Canlıdan ayrılan yünün temiz sayılması ve bağımsız menkul mal vasfı |
| Tefsir | Nahl suresi nimetler panoraması | Ayetteki 'esâsen ve metâan' ifadesiyle yünün hem dayanıklı ev döşemesi hem de taşınabilir geçimlik araç kılındığının izahı | Maddi refah, korunma ve beşeri zanaatın temeli |
| Hadis | Zühd, giyim ve ibadet ritüelleri | Hz. Peygamber ve ashabının yün elbise (sevb-i sûf) giymesi, tevazu göstergesi sayılması ve yün dokumaların kullanımı | Lüks kumaşlara (ipek) karşı sadelik, doğallık ve zühd simgesi |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaradılış hikmeti ve şükür alanı | İlahi örtü ve korunma lütfu | İnsanı tabiat şartlarından koruyan ilahi ihsanın idraki | Canlıların tüylerinin insan için hazır giysi ve barınak kılınması tevhidi gösterir | Kesin |
| İlmi | Malzeme bilimi ve biyomimetik | Doğal polimer ve termal yalıtkan | Isıyı hapseden, nefes alan ve nem dengeleyen lif yapısı | Yünün lif morfolojisi mikro hava boşlukları üreterek koruma sağlar | Güçlü |
| Siyasi | Göçebe ve yerleşik toplum lojistiği | Taşınabilir ordu ve sığınak donanımı | Hızlı yer değiştirebilen çadır ve lojistik teçhizat temini | Dokuma çadırlar devletlerin sınır boylarında hareket kabiliyetini belirlemiştir | Muhtemel |
| İktisadi | Hayvancılık ve tekstil piyasası | Katma değerli hammadde ve menkul servet | Dokuma sanayii ve uluslararası ticaret metaı oluşturma | Hayvanın eti ve sütü dışında sürdürülebilir bir gelir ve sanayi girdisi üretir | Kesin |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termal yalıtım ve gözenekli ortam mekaniği | Birbirine dolanmış mikro liflerin hava paketçiklerini hapsederek ısı iletim katsayısını () düşürmesi ve entropi artışını yavaşlatması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal tamponlama ve sosyokültürel yalıtım | Toplumların dış krizler, kültürel şoklar veya ekonomik dalgalanmalar karşısında esnek ve koruyucu ara kurumlar inşa etmesi | Muhtemel |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece tarihsel bir tasavvufi zühd kıyafeti veya ilkel bir köylü dokuması olarak görüp evrensel ekolojik ve iktisadi değerini gözden kaçırmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da yün, insanın en temel biyolojik ve medeni ihtiyaçları olan örtünme, barınma (çadır), döşeme (eşya) ve ticari faydayı (metâ) bir arada sunan entegre bir nimet alanıdır |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nahl 16:80 ayetini yalnızca eski dönem Bedevilerinin çadır hayatına hasredip, ilahi sistemin hammaddeleri işleme ve katma değer üretme çağrısını ıskalamak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın doğal çevre ile insan teknolojisi (dokuma, döşeme, inşa) arasındaki bağı nasıl kurduğunu, hammaddelerin insan emeğiyle medeniyete dönüştürülmesini tek kelimeyle gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılış delilleri, ilahi in'âm ve nimetlerin sayıldığı, insanın yeryüzündeki yerleşim ve intikal imkanlarının açıklandığı ayet grubunda (özellikle Nahl suresi). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tabiatın insan için salt seyirlik değil, her bir zerresiyle (yün, tüy, kıl) fonksiyonel, dönüştürülebilir ve sürdürülebilir bir yaşam desteği olarak tanzim edildiğini gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamKoyun bedeninden elde edilen, kıvrımlı, yumuşak, bükülmeye elverişli ve birbirine kenetlenerek yüzey oluşturan yalıtıcı hayvansal lif.
- Soyut anlamDış etkenlere, soğuğa ve yıpranmaya karşı koruyucu bir katman oluşturma, yumuşaklık ve esneklikle sert şartları dengede tutma.
- Sistematik karşılıkBirincil biyolojik kaynaktan hareketle işleme ve zanaat yoluyla dayanıklı eşya ve sermaye üretme döngüsü.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormül Fourier ısı iletim bağıntısını modeller. Burada sistemden dışarıya transfer olan ısı miktarını, yünün mikro gözenekli lif yapısıyla minimize ettiği termal iletkenlik katsayısını, yün örtü ile kaplanan yüzey alanını, canlı organizma ile dış çevre arasındaki sıcaklık farkını, ise dokumanın veya yün tabakasının sağladığı yalıtım kalınlığını temsil eder. Model, kökün somut yalıtım ve koruma niteliğinin matematiksel ifadesidir.