عمق

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-م-قالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٧ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».أنسأذنعمقعَمِيقٍضمرفججرجلأتي

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٧

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عمق

ع - م - ق

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٢

معناه في القرآن: Ulaşılması zor

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٨٠٨
باب العين و القاف والميم )ع ق م، ع م ق، م ع ق، ق ع م، ق م ع، م ق ع كلهن مستعملات( عقم: حَرْبٌ عَقامٌ وعُقامٌ، لُغتانِ، أي شَديدةٌ مُفْتِنَةٌ لا يلوي فيها أحدٌ على أحَدٍ، قال : حِفافاهُ مَوْتٌ ناقِعٌ وعُقامُ والعَقْمُ: المِرْطُ، ويقال: بل هُوَ ثَوْبٌ يُلْبَسُ في الجاهلية، ويقال: كلُّ ثَوْبٍ أحْمَرَ عَقْمٌ. وعُقِمَت الرَّحِمُ عُقْماً. وذلك هَزْمَةٌ تَقَعُ فيها فلا تَقْبَلُ الوَلَدَ. وكذلك عُقِمَت
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٣٧٤
العُمقُ والعَمْقُ: قعر البئر والفجِّ والوادي. وتَعْميق البئر وإعْماقها: جعلها عَمِيقةً. وقد عَمُقَ الرَكِيُّ عَماقَةً. وعَمَّقَ النظرَ في الأمور تَعْميقاً. وتَعَمَّقَ في كلامه، أي تنطَّعَ. والعُمْقُ والعَمْقُ أيضاً: ما بَعُدَ من أطراف المفاوز، ومنه قول رؤبة: وقاتِمِ الأعماقِ خاوي المُخْتَرَقْ والعِمْقى، بكسر العين: شجرٌ بالحجاز وتِهامةَ. يقال: بعيرٌ عامِقٌ، للذي يرعاه.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٤٨٤
باب العين والقاف مع الميم عقم ، عمق ، قمع ، قعم ، معق ، مقع : مستعملات . عقم : عمرو عن أبيه قال : العَقْميُّ : الرجُل القديمُ الكرم والشَّرف . قال : والعُقمي من الكلام : غريبُ الغريب . وقال أبو الهيثم : قال ابن بُزْرج : امرأةٌ عَقَام ورجلٌ عَقَام ، إذا كانا سيِّئَيء الخُلُق . وما كان عَقاماً ولقد عَقُم تَخلّقه . قال : وامرأة عقيم : لا تلد . ورجلٌ عقيم : لا يُولَد له . قال : وجمع العَقام والعَقيم
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٬٩٩٠
(باب العين والميم وما يثلثهما) (عمن) العين والميم والنون ليس بأصل، وفيه عُمان: بلد. ويقولون أعْمَن، إذا أتى عُمَان. قال: فإن تُتْهِمُوا أُنْجِد خلافاً عليكُم *** وإن تُعمِنُوا مستحقِبي الشَّرِّ أُعرِقِ([1]) (عمه) العين والميم والهاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على حَيرة وقِلّة اهتداء. قال الخليل: عَمِهَ الرّجل يَعْمَهُ عَمَهاً، وذلك إذا تردَّد لا يدرِي أين يتوجَّه. قال الله: {وَيَذَرُهُم فِي
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٦٠
- قال تعالى: ﴿من كل فج عميق﴾ [الحج/27]، أي: بعيد. وأصل العمق: البعد سفلا، يقال: بئر عميق ومعيق (انظر: جمهرة اللغة 3/131؛ واللسان (عمق) ) : إذا كانت بعيدة القعر.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٧
ع م ق جاءوا من كل بلد سحيق وفج عميق وهو المضرب البعيد‏.‏ وتعمّق في الكلام‏:‏ تنطّع‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٨٠٠
العُمْق والعَمْق: البعد إِلى أَسفل، وقيل: هو قعر البئر والفجِّ والوادي، قال ابن بري ومنه قول الشمّاخ: وأَفْيح من رُوْضِ الرُّبابِ عَمِيق أَي بعيد. وتَعْمِيقُ البئر وإِعْماقها: جَعْلُها عَمِيقةً. وتقول العرب: بئر عَمِيقةٌ ومََِعقيةٌ بعيدة القعر، وقد عَمُقتْ ومَعُقَتْ وأَعْمَقْتُها، وإِنها لبعيدة العَمْقِ والمَعْق. قال الله تعالى: وعلى كل ضامر يأْتين من كل فَجٍّ عَمِيق؛ قال الفراء: لغة أَهل الحجاز
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٢٢٦
* ع م ق * * العَمْقُ * بضم العين وفتحها قعر البئر والفج والوادي و * تَعْمِيقُ * البئر و * إعْماقُها * جعلها * عَمِيقة * وقد * عَمُقَ * الركى من باب ظرف و * عَمَّقَ * النظر في الأمور * تَعْميقا * و * تَعَمَّقَ * في كلامه تنطَّع
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٤٬٤١٠
العمق، بالفتح، وبالضم، وبضمتين: قعر البئر والفج والوادي ونحوها، وقيل: هو البعد الى أسفل وقد عمق الركي، ككرم عماقة، ومعق، وبئر عميقة، ومعيقة، على القلب، أي: بعيدة القعر. وبئار عمق بضمتين، وعمق كعنب، وعمائق، وعماق بالكسر. ويقال: ما أبعد عماقتها، وما أعمقها وما أمعقها. وذكر ابن الأعرابي عن بعض فصحاء العرب: رأيت خليقة فما رأيت أعمق منها. الخليقة: البئر الحديثة الحفر. وقوله تعالى: )وعلى كل ضامر يأتين
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٥٬٩٥٠
عَمُقَ 1 عَمُقَ ذ , (S, O, K,) or عَمُقَتْ, (Msb,) [aor. عَمُقَ ,] inf. n. عَمَاقَةٌ (S, O, Msb) and عُمْقٌ, (Msb,) said of a well (رَكِىٌّ, S, O, or بِئْرٌ Msb), It was, or became, deep: (S, * O, * Msb, K, * TA:) and so مَعُقَ. (TA.) One says, مَا أَبْعَدَ عَمَاقَةَ هٰذِهِ الرَّكِيَّةِ (O, K *) and ↓ مَا أَعْمَقَهَا (K) [How great, or far-extending, is the depth of this well !]: and so مَا
رابط المدخل

عَمُقَ 1 عَمُقَ ذ , (S, O, K,) or عَمُقَتْ, (Msb,) [aor. عَمُقَ ,] inf. n. عَمَاقَةٌ (S, O, Msb) and عُمْقٌ, (Msb,) said of a well (رَكِىٌّ, S, O, or بِئْرٌ Msb), It was, or became, deep: (S, * O, * Msb, K, * TA:) and so مَعُقَ. (TA.) One says, مَا أَبْعَدَ عَمَاقَةَ هٰذِهِ الرَّكِيَّةِ (O, K *) and ↓ مَا أَعْمَقَهَا (K) [How great, or far-extending, is the depth of this well !]: and so مَا أَمْعَقَهَا. (TA.) ― -b2- And عَمُقَ and عَمِقَ, inf. n. (of the former, TA) عُمْقٌ and (of the latter, TA) عَمَاقَةٌ, said of a [road such as is termed] فَجّ, It was, or became, far-extending: or long: (K:) but accord. to a saying of IAar, app. not used in the latter sense when said of a road. (TA.) And عَمُقَ said of a place, It was, or became, distant, remote, or far off. (Msb.)

2 عَمَّقَ see 4. ― -b2- [Hence,] عمّق النَّظَرَ فِى الأُمُورِ, (S, O, K,) inf.n. تَعْمِيقٌ, (S,) He exceeded the usual bounds [in looking, or examining, or rather he looked, or examined, deeply, into affairs, or the affairs]. (K, TA.)

اعمق البِئْرَ 4 اعمق البِئْرَ ذ , (Msb, K,) inf. n. اـِعْمَاقٌ; (S, O;) and ↓ عَمَّقَهَا, (Msb, K,) inf. n. تَعْمِيقٌ; (S, O;) and ↓ اِعْتَمَقَهَا; (O, K;) He made the well deep: (S, O, Msb, K, TA:) and so امعقها. (TA.) ― -b2- مَا أَعْمَقَهَا: see 1.

تعمّق فِى كَلَامِهِ 5 تعمّق فِى كَلَامِهِ ذ He went deeply, or far, in in his speech; syn. تَنَطَّعَ. (S, O, K.) And تعمّق فِى الشَّىْءِ He went, or dived, deeply, or far, in, or into, the thing. (MA.) And تعمّق فِى الأَمْرِ He was, or became, nice, exquisite, refined, or scrupulously nice and exact; or he chose what was excellent, or best to be done; and exceeded the usual bounds; in the affair. (TA. [See also the part. n., below.])

8 اـِعْتَمَقَ see 4.

عَمْقٌ عَمْقٌ ذ (S, O, Msb, K, TA) and ↓ عُمْقٌ, (S, O, K, TA,) or the latter is an inf. n., (Msb,) and ↓ عُمُقٌ, (K, TA,) The bottom (قَعْر) of a well (S, O, K, TA) and the like, (K, TA,) and of a [road such as is termed] فَجّ, and of a valley: (S, O, TA:) or the depth of a well (Msb, TA) and the like; [i. e.] the distance to the bottom: (TA:) [and عُمُوقٌ, which may be a pl. of the first or second, and perhaps of the third, signifies deep places of the ground: (see خَسْفٌ:) and ↓ عُمْقٌ signifies also depth of anything; or distance between the two opposite surfaces thereof:] but accord. to IAar, ↓ عُمْقٌ as an attribute of a road signifies distance: and as an attribute of a well it is the length of its cavity, or interior, from top to bottom. (TA.) ― -b2- And عَمْقٌ and ↓ عُمْقٌ signify also The distant, or remote, extremity of a desert, or waterless desert: pl. أَعْمَاقٌ: (S, O, K, TA:) which is also expl. as signifying sides, regions, or tracts; and extremities; without restriction: and sides, regions, or tracts, of the earth, or of a land. (TA.) Ru-beh says, فِى سَبْسَبٍ مُنْجَرِدِ الأَعْلَاقِ الأَعْمَاقِ ↓ غَيْرِ الفِجَاجِ عَمِقِ [In a desert, or waterless desert, bared of the beaten tracks, except the far-extending (?) remote in respect of the extremities]. (O.) -A2- And عَمْقٌ Full-grown unripe dates put in the sun to dry (AHn, K, TA) and to ripen. (AHn, TA.) ― -b2- [And accord. to Forskهl, (Flora Aeg. Arab. p. cxii.,) The Euphorbia officin. arborea; mentioned by him as found at a place in Tihلmeh, which suggests that its name may perhaps be correctly عِمْقَى, q. v.]

عُمْقٌ عُمْقٌ ذ : see the next preceding paragraph, in four places.

عَمَقٌ عَمَقٌ ذ A right, or due. (ISh, O, K.) So in the saying, فِى هٰذِهِ الدَّارِ عَمَقٌ [In this house is a right, or due, pertaining to some one]: (ISh, O:) and لَهُ فِيهِ عَمَقٌ [There pertains to him, in it, a right, or due]. (K.)

عَمِقٌ عَمِقٌ ذ : see عَمِيقٌ, and the verse cited above.

عُمُقٌ عُمُقٌ ذ : see عَمْقٌ, first sentence. ― -b2- [And see عَمِيقٌ.]

عَمَقَةٌ عَمَقَةٌ ذ Feculence (وَضَرٌ) of clarified butter, [adhering to the interior] in a skin: (Lh, O, K:) the م is asserted by Lh to be a substitute for ب. (TA voce عَبَقَةٌ.)

عِمْقَى عِمْقَى ذ , (S, O, K,) said by Aboo-Nasr to be of the fem. gender, (O,) A species of trees, (S,) or a certain plant, (O, K,) in El-Hijلz and Tihل- meh, (S, [see عَمْقٌ, last sentence,]) of which AHn states his not having found any one who described its qualities, or attributes, (O,) and said by IB to be spoken of as more bitter than the colocynth; (TA;) also called ↓ عَمَاقِيةٌ, (O, K,) which occurs in a verse of Sل'ideh Ibn-El-'Ajlلn, or, as some relate it, the word there is عَبَاقِيَة [q. v.]. (O.)

عُمْقِىُّ الكَلَامِ عُمْقِىُّ الكَلَامِ ذ A man whose speech has depth. (TA.)

عَمِيقٌ عَمِيقٌ ذ is of the dial. of the people of El-Hijلz: and the tribe of Temeem say مَعِيقٌ. (Fr, TA.) One says بِئْرٌ عَمِيقَةٌ (S, O, Msb, K) and مَعِيقَةٌ, formed by transposition, (O,) A deep well: (S, * O, * Msb, K, * TA:) pl. عُمُقٌ and عِمَقٌ and عَمَائِقُ and عِمَاقٌ. (K.) ― -b2- Also, applied to a [road such as is termed] فَجّ, (O, K,) as in the Kur xxii. 28, (O,) Remote, or far-extending; (Mujلhid, O, K;) and so as applied to a place; (Msb;) [so too ↓ عَمِقٌ, applied to a desert, as in the verse cited above, voce عَمْقٌ;] and, applied to a road, عَمِيقٌ is more used than مَعِيقٌ: (Lth, TA:) or عَمِيقٌ applied to a فَجّ signifies long; (K;) or, app., accord. to IAar, not thus when applied to a فَجّ as meaning a road. (TA. [See عَمْقٌ.])

عَمَاقِيَةٌ عَمَاقِيَةٌ ذ : see عِمْقَى.

بَعِيرٌ عَامِقٌ بَعِيرٌ عَامِقٌ ذ A camel feeding upon the [trees, or plants, called] عِمْقَى: (S, O, K;) and اـِبِلٌ عَامِقَةٌ camels so feeding. (TA.)

أَعْمَقُ أَعْمَقُ ذ [Deeper: and deepest]. IAar mentions his having heard one of the Arabs of chaste speech say, رَأَيْتُ خَلِيقَةً فَمَا رَأَيْتُ أَعْمَقَ مِنْهَا i. e. [I saw] a recently-dug well [and I have not seen any deeper than it]. (O.)

مُتَعَمِّقٌ مُتَعَمِّقٌ ذ One who exceeds the usual bounds in an affair; who acts with forced hardness, vigour, or hardiness, therein; seeking to accomplish the utmost thereof. (TA.)

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٩٨٧
عَمِقَ عَمِقَ A ( n. ac. عَمَاْقَة 22t ), a. Was long, farextending, extensive, wide, vast. _ast; عَمُقَ عَمُقَ U ( n. ac. عُمْق 3 , عَمَاْقَة 22t ), a. Was deep. b. see supra. عَمَّقَ عَمَّقَ II , a. Made deep, deepened. b. see V (a) . أَعْمَقَ أَعْمَقَ IV , a. see II (a) . b. Made to penetrate deeply into. تَعَمَّقَ تَعَمَّقَ V a. [ Fī ], Went deeply, penetrated, plunged,
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ١٢٬٠٧١
عمق عَمُقَ - يَعْمُقُ - عَمِيْق عَمُقَ - يَعْمُقُ + الكائن أو الشيء: يكون في أسفل وأخفض مكان من الشيء، أو يتحرك متجهاً للأسفل بدءاً من سطح هو مرجع للحساب عَمِيْق: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة من " عَمُقَ - يَعْمُقُ ": بعيد نحو الأسفل، وهو وصف لكل غائر في بثر أو فج أو أكنان أو وديان، أو سبل أوطرق عميقة بين جبلين مثلاً واللفظ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٧ (الإجمالي: ١١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. ضمر

    الآيات المشتركة: ١ · Zayıf binek

  2. فجج

    الآيات المشتركة: ١ · Fecc İki dağ arasındaki geçit yol, bel demektir

  3. حجج

    الآيات المشتركة: ١ · Hacebe kaş demektir

  4. رجل

    الآيات المشتركة: ١ · Rical ayak demektir

  5. أذن

    الآيات المشتركة: ١ · Kulak demektir

  6. أنس

    الآيات المشتركة: ١ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir

  7. أتي

    الآيات المشتركة: ١ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ

    Ulaşılması zor

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعمق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerسحق, بعد, غور
Zıt Kökقرب
Çekirdek Özet 1Kuyuda veya vadi tabanında dibe doğru uzanan derinlik, ötelenmiş dikey veya yatay uzaklık
Çekirdek Özet 2Hac çağrısına icabet için yeryüzünün en uzak, derin ve sarp vadilerinden merkeze yönelme
Çekirdek Özet 3Merkez ile çeper arasındaki nihai mesafeyi kateden ve meşakkatle gerçekleşen toplanma hareketi
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca dikey kuyu çukuru veya soyut zihinsel derinlik sayıp Kur'an'daki engin coğrafi uzaklık ve meşakkat boyutunu göz ardı etmek

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عمKuşatma, bütüne yayılma, köklü ve kapsamlı olma hali. عمم kökünde bütünü sarıp genelleşme, عمر kökünde mekanı doldurup imar etme, عمل kökünde gücü bütünüyle ortaya koyma, عمد kökünde ana dayanak kurma ve عمي kökünde görüşün bütünüyle kapanması örneklerinde bu kuşatıcı yapı görülür.قKuşatıcı ve köklü yapıyı nihai sınıra, dip noktaya veya aşılamaz bir uzaklık çizgisine bağlayarak dikeyde derinlik, yatayda ise aşılması güç dipsel uzaklık boyutu kazandırmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عgöz; görme, bilme, kaynakBakışın, kaynağın ve dip algısının odaklandığı çıkış noktası
مsu; akış, çokluk, derinlikAşağıya doğru süzülen, yayılan ve dipte biriken engin kütle
قufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırBakışın veya yolun son bulduğu en uzak ufuk çizgisi ve dip sınır
عمقGözün veya suyun nihai sınıra doğru uzanmasıBakışın veya hareketin kuyu dibi ya da dağ vadileri boyunca ufkun en uç, sarp ve görünmez dip sınırına kadar uzanıp orada toplanması hareketidir.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKuyunun kazılarak dibinin iyice uzaklaştırılması, su kuyusunun derin olması veya dağlar arasında tabanı basık, dip mesafesi uzak vadiler.
Cahiliye şiiri kullanımıŞemmâh bin Dırâr beytinde geniş ve ötelenmiş uzak araziyi nitelemek üzere şöyle kullanılmıştır: وأَفْيح من رُوْضِ الرُّبابِ عَمِيق
Erken Arapça kullanımKuyuyu iyice derin kazmayı ifade eden أعْمَقَ الحافرُ البئر tabiri ve vadilerin birbirinden son derece uzak çukurlarını anlatan بطن عميق deyişi.

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça عمق kökü, Sami dillerinde genel olarak "derin olmak", "derine inmek" veya "dip topoğrafya" kavram alanıyla doğrudan bağlantılı köklü bir mirastır. İbranicede עָמֹק (ʿāmōq - derin olmak, dipsiz olmak), עֵמֶק (ʿēmeq - derin vadi, ova, çukur arazi) ve Aramice ile Süryanicede ʿamqā (derinlik, çukur, alçak vadi tabanı) biçimlerinde düzenli fonetik ve semantik ses denkliğiyle korunmuştur. Akadcada emēqu ve umqu formlarıyla hem fiziksel derinliği hem de buna bağlı olan kavranması güç bilgelik ve özen gösterme durumunu ifade eder. Erken Sami katmanında kök öncelikle topografik bir alçaklığı, kuyu tabanını ve iki dağ arasındaki basık vadi zeminini işaret ederken; Arapçada bu dikey çukur boyutu, ufukta kaybolan ve iki yükselti arasındaki derin vadilerden geçen yatay uzaklık semantiğiyle genişlemiş ve hem dikey derinliği hem de yataydaki son derece meşakkatli ırak mesafeyi kapsayan çift yönlü bir genişlik kazanmıştır.

درجة الثقة Kesin

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönKuyu ve vadi tabanının uzaklığından hem dikey derinliğe hem yatay boyutta ötelenmiş uzak mesafeye intikalKuyunun dibinin uzak olması anlamından türeyerek her türlü dipsel uzaklığı ve sarp vadi yollarını kapsayacak şekilde genişlemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ʿāmōq, Aramice ve Süryanice ʿamqā, Akadca emēqu/umquDüzenli fonetik denklikle derin vadi, kuyu dibi ve nüfuz edilmesi güç derinlik anlamı korunmuştur.Kesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir bir dış aile akrabalığı tespit edilmedi.Veri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عمقAnlamlıKuyuda ve yolda derinlikDibe doğru uzanan derinlik ve ötelenmiş uzak mesafeHedef kök, Kur'an'da geçer
عقمAnlamlıKısırlık ve verimsizlikRahmin dölyatağının kapanması, neticesiz kalma, darlık ve kısır rüzgarKur'an'da geçer, neticenin kesilmesi
معقAnlamlıKuyu dibi ve göz pınarıKuyunun uzak dibi veya gözün iç ucuKur'an'da geçmez, hedef kökün kalbidir (metatez)
مقعAnlamlıŞiddetle çekip içmeSuyu veya sütü dibine kadar çekip tüketme, yüksekten düşmeKur'an'da geçmez
قعمAnlamlıBurun veya boyun eğriliğiBurnun içe doğru basık olması, bir şeyi kökünden çekip almaKur'an'da geçmez
قمعAnlamlıBaşını ezme ve bastırmaBir şeyi şiddetle bastırıp boyun eğdirme, genişten dara akıtmaKur'an'da geçer, zorlayıcı bastırma

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عمقMerkezDikey ve yatay dip uzaklıkKuyunun dibi veya vadilerin sarp tabanları boyunca uzanan son derece ötelenmiş mesafeBoyutsal derinliği ve meşakkatli mesafeyi birlikte barındırır.
سحقKomşuDüzlemsel son derece uzaklıkAşınma, ezilme ve parçalanma ile ufukta gözden kaybolacak kadar uzaklaşmaMekanın yatayda silinip aşınacak denli uzak oluşunu anlatır, dip veya kuyu boyutu taşımaz.
بعدKomşuGenel mutlak uzaklıkYön ve topoğrafya gözetilmeksizin bir şeyin diğerinden ayrı ve ırak olmasıHer türlü zamansal ve mekansal ayrılığı ifade eder, topoğrafik derinlik şartı aramaz.
غورKomşuDibe batıp kaybolmaSuyun veya bir cismin yerin derinliklerine çekilip görünmez hale gelmesiMesafenin büyüklüğünden ziyade nesnenin dipte batıp saklanmasını ve erişilemez oluşunu vurgular.
قربZıtYakınlık ve bitişiklikİki nokta arasındaki mesafenin tamamen daralması, erişilebilir olmaMesafenin sıfırlanması ve derinliğin ortadan kalkması durumudur.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعمقDerinlik ve ötelenmiş uzak mesafeKuyunun dibi ile iki dağ arasındaki vadinin nihai uzaklığını aynı anda karşılar.Kesin
Latinceprofundus, distansDerin, dipte bulunan, uzakProfundus dikey derinliği tam karşılarken ufkî dağ ve vadi uzaklığını ancak mecazen içerir.Güçlü
İngilizcedeep, profound, remoteDerin, dipsel, son derece uzakDeep dikey boyutu ve soyut kavrayışı verir; Kur'an'daki yol bağlamını ise remote ve distant kelimeleri tamamlar.Güçlü
Almancatief, entlegenDerin, sapa ve çok uzakTief kuyu ve kavrayış derinliğini, entlegen ise sarp ve aşılması güç uzak mesafeyi karşılar.Güçlü
Fransızcaprofond, lointainDerin, engin, ötelenmişProfond derinlik boyutunu, lointain ise uzaklığı verir; iki yönün tek kökte toplanmasını tam yansıtmaz.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
عَمِيقSon derece uzak, sarp ve ötelenmiş vadi yoluHac ibadeti için yeryüzünün en ırak çeperlerinden Kâbe'ye doğru yönelen kitlelerin aştığı meşakkatli mesafeler bağlamı (Hac 22:27)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamDinde aşırı derinleşme (teammuk)Aklın yetki sınırlarını aşan gaybî ve müteşabih konularda ifrata kaçan zihinsel zorlamalarNassın sınırlarını zorlayan lüzumsuz kurgulardan sakınma
FıkıhHaccın vucûbiyeti ve sefer hükümleriYeryüzünün en uzak noktalarından gelen hacıların seferilik halleri, mikat sınırları ve meşakkatin getirdiği kolaylıklarCoğrafi uzaklık ve fiziksel meşakkatin mükellefiyete etkisi
Tefsirİbrahim'in (a.s.) evrensel çağrısıHac 22:27 ayetindeki terkibin salt derin dağ kanyonları mı yoksa mutlak ırak yollar mı olduğu meselesiTevhid merkezinin çekim gücünün en ücra çeperlere ulaşması
HadisFıtrata aykırı aşırılığın reddiDinde aşırı gidip kendini tüketen müteammikûn kimselerin kınandığı rivayetlerAmelde ve tefekkürde fıtri ölçüyü koruma, tekellüften kaçınma

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniEvrensel hac ibadetiÇeperden tevhidi merkeze akışBütünleştirmeDünyanın en ötelenmiş, dip ve sarp noktalarındaki inananların tek bir merkezde (Kâbe) toplanmasıKesin
İlmiİdrak ve araştırma düzeyiAsla ve kökene inen derinlikEsası kavramaBilgide yüzeyselliği aşarak hakikatin dip temeline inme, fakat haddi aşan teammuktan sakınmaGüçlü
SiyasiMerkez-çevre teşkilatlanmasıEn uç sınır boyları ve çeperHakimiyet ve intikalDevletin veya ortak vicdanın merkezinden en uzak sınır boylarına kadar nüfuz edebilme kabiliyetiMuhtemel
İktisadiKüresel ticaret ve tedarik hatlarıUzak mesafe lojistiğiEmtia ve insan dolaşımıEn sarp ve uzak coğrafi derinliklerden ana ticaret pazarına emtia, kurbanlık ve insan akışının sağlanmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel kuyu (Gravitational potential well)Bir çekim merkezinin uzay-zamanda oluşturduğu geometrik derinlik; çeperdeki serbest parçacıkların bu kuyu tabanındaki merkeze doğru ivmelenerek toplanması davranışıGüçlü
Beşeri bilimlerMerkez-çevre kutuplaşması ve çekim dinamikleriSosyoloji ve beşeri coğrafyada en yalıtılmış ve izole çeperlerden ortak simgesel ve ritüel merkeze doğru gelişen kitlesel intikal ve bütünleşme dinamiğiGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece kuyu gibi dikey bir çukur veya felsefi bir zihin derinliği kalıbına sokup Kur'an'daki yatay, coğrafi ve topoğrafik sarp uzaklık boyutunu bütünüyle terk etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, Kâbe'ye yönelen hacıların katettiği, dağlar ve vadiler arasında uzanan son derece meşakkatli, aşılması güç, ötelenmiş ve dipsel coğrafi mesafeleri niteler.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHac 22:27 ayetindeki ilahi tasvirin somut gücünü kaybetmesi; haccın fiziki meşakkati, küresel çeperden merkeze doğru gerçekleşen kitlesel toplanışı ve coğrafi engelleri eriten tevhid enerjisini kavrayamamak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tevhid merkezinin (Kâbe) ilahi çekim gücünün, yeryüzünün en ücra, izole ve aşılamaz vadilerindeki insanları dahi harekete geçirdiğini tek bir sıfatla ilan ettiği için hayati öneme sahiptir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İbrahim'in (a.s.) insanlığı hacca davet edişini, Kâbe'nin evrensel sığınak ve toplanma yeri kılınışını anlatan hac ve menasik ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Haccın yalnızca Hicaz bölgesine veya yakın çevrelere özgü yerel bir ibadet olduğu yanılgısını yıkar; çağrının coğrafi derinlikleri aşan evrensel ve küresel mahiyetini ispatlar.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamKuyu tabanının veya iki dağ arasındaki vadinin aşağıya ve ileriye doğru uzanan derinliği ve son derece ötelenmiş uzaklığı.
  • Soyut anlamBir merkeze olan boyutsal mesafe, aşılması büyük meşakkat gerektiren enginlik ve bu mesafeyi katederek hedefe ulaşma azmi.
  • Sistematik karşılıkÇeperdeki en izole ve dip noktalardan ana çekim merkezine doğru yönelen evrensel toplanma ve intikal dinamiği.
  • LaTeX modeli∥x⃗−x⃗0∥≫0  ⟹  v⃗=−∇Φ(x⃗)
  • LaTeX açıklamasıFormülde x⃗0 evrensel tevhid merkezini (Kâbe), x⃗ yeryüzünün en uzak ve sarp çeperindeki noktayı (fecce amîq) temsil eder. İki nokta arasındaki mesafenin büyüklüğü (∥x⃗−x⃗0∥≫0) kökün ifade ettiği dipsel uzaklıktır. Φ ilahi çağrının oluşturduğu manevi çekim potansiyelini, −∇Φ(x⃗) bu potansiyelin doğurduğu merkeze doğru çekim kuvvetini, v⃗ ise engelleri aşarak merkeze akan kitlelerin intikal hız ve yön vektörünü ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع