عمل

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ع-م-لالصيغ: ٥٨ · الجذور المجاورة: ٢٦٢ · الآيات: ٣١٣ · السور: ٦٨؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».حبطيَعْمَلُونَحسنوَعَمِلَعَمِلُواخبرعملصلحأمنأجرتَعْمَلُونَعَمِلَسوأكونزين

الجذرالصيغ ٥٨الآيات ٣١٣السور ٦٨المجاورة ٢٦٢

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

عمل

ع - م - ل

جذر
  • الورود: ٣٦٠
  • الآيات: ٣١٣
  • الصيغ: ٥٨
  • المعاجم: ١٣

Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir. Abd kelimesi ile de akrabalığı vardır. Amel etmek başkasına iş yapmak demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir. Abd kelimesi ile de akrabalığı vardır. Amel etmek başkasına iş yapmak demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٣٣٨
باب العين واللاّم والميم معهما ع ل م، ع م ل، م ع ل، ل م ع مستعملات علم: عَلِمَ يَعْلَمُ عِلْماً، نقيض جَهِلَ. ورجل علاّمة، وعلاّم، وعليم، فإن أنكروا العليم فإنّ الله يحكي عن يوسف "إني حفيظ عليم" وأدخلت الهاء في علامة للتّوكيد. وما عَلِمْتُ بخبرك، أي: ما شعرت به. وأعلمته بكذا، أي: أَشْعَرْتُه وعلّمته تعليماً. والله العالِمُ العَليمُ العلاّمُ. والأَعْلَمُ الذي انشقّتْ شَفَتُه العُليا. وقوم عُلْمٌ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٤٩٣
عَمِلَ عَمَلاً. وأعْمَلَهُ غيره واسْتَعْمَلهُ بمعنًى. واسْتَعْمَلَهُ أيضاً: أي طلب إليه العمل. واعْتَمَلَ: اضطرب في العمل. وقال: إنَّ الكريم وأبيك يَعْتَمِلْ إن لم يَجِدْ يوماً على مَنْ يَتَّكِلْ ورجلٌ عَمِلٌ، أي مطبوعٌ على العمل. ورجلٌ عَمولٌ. واليَعْمَلَةُ: الناقة النجيبة المطبوعة على العمل. وطريقٌ مُعْمَلٌ، أي لَحْبٌ مسلوكٌ. وعامِلُ الريح: ما يلي السِنان، وهو دون الثعلب. وتَعَمَّلَ فلان
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ١٥٬٣٩٤
باب العين واللام مع الميم علم ، عمل ، لمع ، لعم ، ملع ، معل : مستعملات . علم : حدّثنا محمد بن إسحاق السعديّ حدثنا سعد بن مَزْيد حدثنا أبو عبد الرحمن المُقْرِى في قول الله جلّ وعزّ : ( وَإِنَّهُ لَذُو عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنَاهُ ) ( يُوسُف : 68 ) . فقلت : يا أبا عبد الرحمن ممن سمعت هذا ؟ قال : من ابن عُيَينة ، قلت : حَسْبي . وروي عن ابن مسعود أنه قال : ليس العلم بكثرة الحديث ولكن العِلم الخَشْية .
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٬٩٩٠
(باب العين والميم وما يثلثهما) (عمن) العين والميم والنون ليس بأصل، وفيه عُمان: بلد. ويقولون أعْمَن، إذا أتى عُمَان. قال: فإن تُتْهِمُوا أُنْجِد خلافاً عليكُم *** وإن تُعمِنُوا مستحقِبي الشَّرِّ أُعرِقِ([1]) (عمه) العين والميم والهاء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على حَيرة وقِلّة اهتداء. قال الخليل: عَمِهَ الرّجل يَعْمَهُ عَمَهاً، وذلك إذا تردَّد لا يدرِي أين يتوجَّه. قال الله: {وَيَذَرُهُم فِي
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٬١٢٨
- العمل: كل فعل يكون من الحيوان بقصد، فهو أخص من الفعل (قال أبو هلال العسكري: والفرق بين الفعل والعمل: أن العمل إيجاد الأثر في الشيء. يقال: فلان يعمل الطين خزفا، ويعمل الخوص زنبيلا، والأديم سقاءا. ولا يقال: يفعل ذلك؛ لأن فعل الشيء عبارة عما وجد في حال كان قبلها مقدورا، سواء كان عن سبب أو لا. انظر: الفروق اللغوية ص 109 - 110)، لأن الفعل قد ينسب إلى الحيوانات التي يقع منها فعل بغير قصد، وقد ينسب
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٨٩١
ع م ل تقول‏:‏ أعط العامل عمالته ووفّه جعالته‏.‏ وفلان ابن عمل إذا كان قوياً عليه‏.‏ ويقال لمشاة اليمن‏:‏ بنو عمل‏.‏ قال‏:‏ فذكر الله وسمّى ونزل بمنزل ينزله بنو عمل لا ضفف يشغله ولا ثقل ويقال للذين يعملون بأيديهم في طين وبناء ونحوه‏:‏ العملة‏.‏ وإنه لحسن العملة‏.‏ ويقال‏:‏ من الذي عمّل عليكم أي نصب عاملاً‏.‏ والرجل يعتمل لنفسه ويستعمل غيره‏.‏ ويعمل رأيه‏.‏ ويتعمّل في حاجات المسلمين أي
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٨٬٩٣٠
قال الله عز وجل في آية الصَّدَقات: والعامِلِين عليها؛ هم السُّعاة الذين يأْخذون الصَّدَقات من أَربابها، واحدهم عامِلٌ وساعٍ. وفي الحديث: ما ترَكْتُ بعد نَفقة عيالي ومَؤُونة عامِلي صَدَقةٌ؛ أَراد بعياله زَوْجاتِه، وبعامِله الخَلِيفة بعده، وإِنما خَصَّ أَزواجَه لأَنه لا يجوز نكاحُهُن فجَرَت لهنَّ النفقةُ فإِنهن كالمُعْتَدَّات. والعامِلُ: هو الذي يتوَلَّى أُمور الرجل في ماله ومِلْكِه وعمَلِه، ومنه
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥١٨
* ع م ل * * عَمل * من باب طرب و * أعْمَلَه * غيره و * اسْتَعملَه * بمعنى واستعمله أيضا أي طلب إليه العمل و * اعْتَمَل * اضطرب في * العَمَل * ورجل * عَمِلٌ * بكسر الميم أي مطبوع على العمل ورجل * عَمُولٌ * و * عَاملُ * الرمح ما يلي السنان وهو دون الثعلب و * تَعَمَّل * فلان لكذا و * التَّعْمِيل * تولية العمل يقال * عَمَّله * على البصرة و * العُمالة * بالضم رزق * العامِل * قلت قال الأزهري يقال *
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٧٬٥٨١
العمل، محركة: المهنة، وأيضا الفعل ج: أعمال وزعم بعض من أئمة اللغة والأصول أن العمل أخص من الفعل؛ لأنه فعل بنوع مشقة، قالوا: ولذا لا ينسب إلى الله تعالى، وقال الراغب: العمل كل فعل يصدر من الحيوان بقصده، فهو أخص من الفعل؛ لأن الفعل قد ينسب إلى الحيوانات التي يقع منها فعل بغير قصد، وقد ينسب إلى الجمادات، والعمل قلما ينسب إلى ذلك، ولم يستعمل في الحيوانات إلا في قولهم: الإبل والبقر العوامل، وقال
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٨٬٢١٥
عَمِلَ 1 عَمِلَ ذ , aor. عَمَلَ , inf. n. عَمَلٌ, (S, O, Msb, K,) He worked, or wrought; laboured; served, or did service: he did, acted, or performed: (K, TA:) [generally, he did, &c., with a sort of difficulty, or with intention; but sometimes said of an inanimate thing: (see عَمَلٌ, below:)] he did, or he made, wrought, manufactured, or constructed, a thing. (Msb. [See, again, عَمَلٌ, below.])
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٣٬٨٢٢
عَمِلَ عَمِلَ A ( n. ac. عَمَل 4 ), a. Worked, laboured, wrought. b. Did; made; performed, accomplished, executed; practised, exercised. c. Acted, worked, operated, produced an effect. d. [ 'Ala ], Worked, laboured, toiled at; applied himself to, busied himself with, engaged in. e. [ Fī ], Acted upon; influenced; governed ( a case ). f. [ La & 'Ala ], Ruled over, governed.... under (
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٦٦٬٦٢٨
عمل عَمِلَ - يَعْمَلُ - عَمَل - أَعْمَال - عَامِل - عَامِلُون عَمِلَ - يَعْمَلُ + كائن + شيئاً: يسعى لإحداث أثر في شيء بإرادة واعية: بدأ جهده وسعيه على شيء، فيستخدم قدراته التفكيرية والسلوكية لتكوين وبناء قول أو كلام أو فعل حركي أو نفسي، يؤثر على الفرد نفسه أو على الآخرين من كائنات: فالعمل هو بدء الفعل مع قصد وغاية ومراد: ولا يفهم من اللفظ
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(٥٨)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٢٦٢ (الإجمالي: ٦٢١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. صلح

    الآيات المشتركة: ٩٣ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  2. أمن

    الآيات المشتركة: ١٠١ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  3. حبط

    الآيات المشتركة: ١٦ · Habte suyu kurumuş kuyu demektir

  4. سوأ

    الآيات المشتركة: ٤٢ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir

  5. خبر

    الآيات المشتركة: ٢٢ · Haber : Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür

  6. جزي

    الآيات المشتركة: ٣٠ · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  7. كون

    الآيات المشتركة: ١٠٧ · Kevn, tepe demektir

  8. جنن

    الآيات المشتركة: ٣٥ · Bahçe demektir

  9. أجر

    الآيات المشتركة: ٢٤ · (EaCR) “Acur” tuğla demektir

  10. تحت

    الآيات المشتركة: ١٧ · Ayağın alt tarafı demektir

  11. حسن

    الآيات المشتركة: ٣١ · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…

  12. زين

    الآيات المشتركة: ١٥ · Ziynet : Süslemek için kullanılan çöplere, tüylere benzeyen…

الآيات التي ورد فيها(٣١٣)

عدد الآيات التي يرد فيها هذا الجذر: ٣١٣؛ ضيّق النطاق من شريط السور.

  1. … يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

    Yaparsınız

  2. … يُرَدُّونَ إِلَى أَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

    Yaparsınız

  3. وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    Yaparsınız

  4. … شَهَادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

    Yaparsınız

  5. وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِنَّهُ لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

    Yaparsınız

  6. … آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    Yaparsınız

  7. … عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

    Yaparsınız

  8. … لِلتَّقْوَى وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    Yaparsınız

  9. … ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

    Yaparsınız

  10. إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

    Yaparsınız

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökعمل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerفعل, صنع, كسب, سعى
Zıt Kökعطل
Çekirdek Özet 1İrade, niyet ve gayretle bir nesneye, hedefe veya bedene yöneltilen sürekli ve dönüştürücü emek
Çekirdek Özet 2İmanın zorunlu ve somut tezahürü, ahlaki-hukuki sorumluluğun ve karşılığın temel dayanağı olan kasıtlı davranış
Çekirdek Özet 3Bilginin ve inancın pratik değere, toplumsal ve uhrevi üretime dönüştüğü dinamik eylem sistemi
Kritik Hata Riskiİradesiz veya bilinçsiz fiziki hareketleri amel sayarak kavramı soyut bir refleks derecesine indirmek ya da sadece bedensel işçilikle sınırlandırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عمGenellik, toplayıcılık, kuşatıcılık, derinlik ve bir şeyi bütünüyle sarıp kaplama (karşılaştırınız: عمم, عمر, عمد, عمق)لGenel toplayıcılık ve içsel potansiyeli bir hedefe, işe veya gayeye doğru sevk ederek amaca yönelik, iradeli ve dönüştürücü somut eylem haline getirme

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عGöz; görme, bilme, kaynakBilinçli algı, niyet, basiret ve içsel kavrayışın eyleme kaynaklık etmesi
مSu; akış, çokluk, derinlikSüreklilik, içten gelen birikim, akışkan güç ve eylemin yayılımı
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaHareketi bir gayeye sevk etme, irade ile yönlendirme ve sonuca bağlama
عملGözün bilinci ve suyun dinamik gücünün bir amaç uğruna yönlendirilmesi; tasarlanan bilginin yönlendirici bir iradeyle dış dünyada işe ve esere dönüştürülmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir aleti zorlu bir işte kullanmak, çamur yoğurmak, taş ve kerpiçle inşa faaliyeti yürütmek; ayrıca mızrak demirinin hemen altındaki göğüs kısmına veya yük ve sefere alıştırılmış güçlü dişi deveye ad olmak
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şahitlerinde mızrak gövdesinin vurucu kısmı ve hedefe yönelen çaba anlamında geçer: أطعن النجلاء يعوي كلمها / عامل الثعلب فيها مرجحن
Erken Arapça kullanımKişinin başkasına dayanmadan kendi emeğiyle geçinmesi ve bizzat çalışması anlamında kullanılır: إن الكريم وأبيك يعتمل / إن لم يجد يوما على من يتكل

المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde عمل kökü, özellikle Orta ve Güney Sami kollarında bilinçli çaba, çalışma, yorulma ve üretim anlamlarını taşır. Kuzeybatı Sami grubunda (İbranice ve Ârâmîce) eylem alanı için daha çok فعل veya صنع köklerinin soydaşları öne çıkarken, kökün Arapçadaki gelişimi bedensel yorgunluk, aletli işçilik ve zihni bir planın icrası üzerinden özelleşmiştir. Kökün İbranice ve Süryanicedeki akraba biçimleri (örneğin İbranice עָמָל / amal) daha çok meşakkat, zahmet, ağır yük altında çalışma ve yorgunluk merkezli bir semantik çeper taşırken, Arapçada bu zahmet boyutu dönüştürücü üretkenlik, ahlaki sorumluluk ve kurumsal görev eksenine kayarak daha kapsamlı ve yapıcı bir eylem terimine evrilmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane's Arabic-English Lexicon.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönZahmetli çabadan maksatlı üretime geçişBedeni ve aleti yoran ilkel işçilikten (çamur, kazı, binek) irade, kast ve zanaat gerektiren her türlü şuurlu eyleme genişlemiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice amal ile ortak köken bağıOrtak Sami tabakasında meşakkat, çaba ve ağır emek ortak payda iken Arapçada meşakkat unsuru yerini kasıtlı ve gayeli iş üretimine bırakmıştırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çeperde bedensel gayret kökleriDoğu ve Güney Afro-Asyatik dillerinde güç harcama ve yük çekme temalı biçimlerle fonetik benzerlik gösterirMuhtemel

المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عملAnlamlıİradeli eylem ve emekBir amaç doğrultusunda planlı güç sarf etmek, üretmekHedef kök; Kur'an'da geçer
علمAnlamlıBilgi ve işaret koymaBir şeyin hakikatini kavramak, ayırt edici iz bırakmakZihni öncül; Kur'an'da geçer
معلAnlamlıHızlı hareket ve çekip almaSuyun akması, devenin hızla yürümesi, azımsamaKur'an'da geçmez
ملعAnlamlıHızla geçip gitmeAdımlarını açarak süratle koşmak, çekip çıkarmakKur'an'da geçmez
لعمAnlamlıYutma ve biriktirmeAğzına lokmayı almak veya kap içine bir şey koymakKur'an'da geçmez
لمعAnlamlıParlama ve işaret vermeIşığın çakması, el veya kılıçla uzaktan işaret etmeKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عملMerkezİradeli çaba ve işKasıt, niyet, zihni tasavvur ve devamlılık içeren fiilBilinçli bir failin bir gayeye dönük gerçekleştirdiği her türlü sorumlu eylem
فعلKomşuGenel eylemKasıtlı olsun veya olmasın her türlü oluş, hareket ve etkiHayvanlara, cansızlara ve anlık reflekslere de nispet edilebilen en genel hareket
صنعKomşuUstalık ve sanatİtina, ustalık, beceri ve nihai bir ürün hedefleyen biçimlendirmeAmelin özel bir türü olup estetik, teknik ve maharet gerektiren somut üretim
كسبKomşuKazanç odaklı eylemFailin kendisine fayda veya zarar getiren sonuç alıcı davranışıAmelin neticesinde faile dönen ahlaki, iktisadi veya cezai yükümlülük boyutu
سعىKomşuKoşma ve gayretBir hedefe varmak için harcanan tempolu, istekli ve dinamik enerjiEylemin içindeki hareket temposu, niyetin şiddeti ve arayış cehdi
عطلZıtAtıllık ve işsizlikİş görmez duruma gelmek, boş kalmak, işlevini yitirmekPotansiyelin fiile dökülmemesi, eylemsizlik, aletin veya organın işlevsiz bırakılması

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaعملİradeli iş, emek, uygulamaKasıt, plan ve sonuç ilişkisini barındıran bilinçli eylemKesin
Latinceopus, operari, laborEser, iş üretmek, emek sarf etmekopus ortaya çıkan eseri, labor ise harcanan zahmetli fiziksel çabayı vurgularGüçlü
İngilizcework, deed, act, labourİş, eylem, fiil, emekdeed ahlaki yönü, work ve labour ise maddi ve mesleki üretimi daha çok karşılarGüçlü
AlmancaWerk, Handlung, ArbeitEser, eylem, çalışmaHandlung iradeli davranışı, Arbeit zahmetli işi, Werk ortaya konan semereyi verirGüçlü
Fransızcaœuvre, action, travailYapıt, hareket, emekaction failin iradesini, œuvre manevi veya maddi üretilmiş yapıtı karşılarGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert Dictionnaire.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
İman ile yan yana gelen sâlih amel (عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ)İmanın pratik, ahlaki ve hukuki gereği olan ıslah edici fiillerKurtuluş, ebedi mükâfat ve müminlerin vasıflarının açıklandığı bağlamlar (Bakara 2:25, Kehf 18:107, Asr 103:3)
Kötülük ve günah işleme (عَمِلَ السُّوءَ / يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ)İradeli olarak yoldan sapma, taşkınlık ve bilerek suç işlemeİlahi ceza, sorumluluk ve tövbe kapısının açıklandığı bağlamlar (Nisâ 4:110, En'âm 6:132)
Boşa çıkan amel (حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ)İnkâr, riya veya şirk sebebiyle değeri ve sevabı sıfırlanan işlerAhirette hüsrana uğrayacak inkârcı ve münafıkların nitelendiği bağlamlar (Bakara 2:217, Kehf 18:104)
Kurumsal görev ve kamu hizmeti (الْعَامِلِينَ عَلَيْهَا)Bir toplumsal işi, kamu görevini veya zekât idaresini yürütmeHukuki yetki, görev ve hak ediş bağlamı (Tevbe 9:60)
Maddi üretim, zanaat ve inşa (يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ)Somut zanaat, yapı inşası ve teknik eser üretimiPeygamberlerin mucizevi inşa ve sanat faaliyetlerinin anlatıldığı bağlamlar (Sebe 34:13)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman-amel ilişkisi ve failin fiilleriAmelin imanın bir parçası (cüzü) olup olmadığı, büyük günah işleyenin durumu ve amellerin yaratılmasıİmanın varlık şartı mı yoksa kemal şartı mı olduğu ekseninde niyetli eyleme daralma
FıkıhHükümlerin konusu, kamu görevi ve iş akitleriMükellefin fiilleri (ef'âl-i mükellefîn), mudarebe/muamele akitleri ve zekât memurluğu (âmil) şartlarıHukuki sorumluluk doğuran, bedeli ve karşılığı olan tanzim edilmiş iş gücü
TefsirSâlih amel ve amellerin tartılması (vezn)Sâlih amelin sınırları, amellerin tecessümü veya tescili, amellerin boşa çıkması (ihbât)İmanın ahlaki ve toplumsal hayatta vücut bulmuş pratik tezahürleri
HadisNiyet-amel irtibatı ve amellerin değeriFiillerin niyetlere göre değerlendirilmesi, amellerin devamlılığı ve amellerin son anına göre hüküm almasıİhlasla yoğrulmuş, devamlı ve samimi pratik kulluk çabası

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve ahlak nizamıİmanın pratikleşmesiDini iddiayı doğrulamak ve uhrevi karşılığı üretmekİman soyut bir kabulden ibaret kalmayıp amel ile dışlaşarak meşruiyet kazanırKesin
İlmiBilgi-eylem bütünlüğüTeori ve uygulayımBilgiyi tecrübeye, teknolojiye ve hayata aktarmakAmelsiz ilim hedefsiz, ilimsiz amel ise boşa giden bir enerji kaybıdırGüçlü
SiyasiKamu idaresi ve ehliyetİdari görev ve tasarrufHukuku ve kamu düzenini icra etmekDevlet mekanizması liyakatli âmillerin somut faaliyetleriyle işlerlik kazanırGüçlü
İktisadiÜretim, emek ve ücretİktisadi iş gücüMaddi katma değer ve meşru kazanç oluşturmakEmek harcamadan kazanım meşru sayılmaz; ücret ancak yapılan amelin karşılığıdırKesin

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFizikte iş (work) kavramı (W=F⃗⋅d⃗)Bir kuvvetin bir kütleye etki ederek ona belirli bir doğrultuda yol aldırması gibi, amel de irade gücünün nesne üzerinde yönlü bir değişim meydana getirmesidirGüçlü
Beşeri bilimlerSosyolojide faillik (agency) ve toplumsal pratikBireyin salt yapısal şartlara maruz kalmayıp bilinçli tercihleriyle toplumsal yapıyı dönüştürmesi ve eyleminin ahlaki-hukuki sorumluluğunu taşımasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiAmeli sadece fiziksel beden hareketine veya dar anlamda ibadet ritüellerine (namaz, oruç) ya da yalnızca ücretli fabrika işçiliğine indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamZihinsel, ahlaki, iktisadi, hukuki, sanatsal ve toplumsal alanda iradeyle yapılan, niyetle yönlendirilen ve varlıkta ıslah veya ifsat üreten her türlü bilinçli tasarruf
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİmanın toplumsal ve ahlaki sorumluluktan koparılıp vicdani bir kanaate hapsedilmesi veya ibadet dışındaki mesleki ve bilimsel üretimin dini değer alanının dışına itilmesi

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan tasavvurunun merkezinde pasif kabul değil, aktif sorumluluk yer alır. عمل kökü, insanın yaratılış gayesinin (imtihan) ve ahiret adaletinin ölçüsünü teşkil eden temel eksendir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İman ile amelin birbirine atfedildiği ayetlerde (Bakara 2:25), sorumluluğun şahsiliğini bildiren ilkelerde (Necm 53:39), adalet ve ceza sahnelerinde (Zilzâl 99:7-8) ve kamu-zekât düzenini kuran teşri hükümlerinde (Tevbe 9:60).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Eylemsiz bir imanın insanı kurtaracağı yönündeki temelsiz avuntuları, amellerin niyetten bağımsız salt mekanik şekillerden ibaret olduğu yanılgısını ve dünya-ahiret ayrımını düzelterek hayatın her anını sorumlu bir inşa alanına çevirir.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamBir aleti veya bedeni belirli bir malzeme üzerinde zahmetle ve gayretle kullanarak dönüştürücü bir etki ve ürün meydana getirmek.
  • Soyut anlamBilinçli bir failin niyet ve iradesini bir amaca bağlayarak varlık dünyasında ahlaki, hukuki ve ontolojik sonuçlar doğuran sorumlu davranışlar üretmesi.
  • Sistematik karşılıkİnanç ve bilginin fiiliyat sahasında değer, adalet, toplumsal fayda ve ilahi rıza üretmek üzere örgütlenmiş pratik nizamı.
  • LaTeX modeliA=∫0T(I(t)⋅∇Φ(t)) dt  ⟹  R
  • LaTeX açıklamasıModelde A failin ortaya koyduğu toplam ameli temsil eder. I(t) zamana bağlı niyet, bilinç ve irade yoğunluğunu; ∇Φ(t) ise failin hedefine, ahlaki değer sistemine ve bilgi doğrultusuna işaret eden yönelimsel kuvvet vektörünü gösterir. İntegral, amelin anlık bir refleksten ziyade belirli bir zaman aralığı T boyunca sürdürülen sürekli ve gayretli bir süreç olduğunu ifade eder. Sembolik sonuç R ise bu eylemin varlıkta ve ahirette doğurduğu nihai karşılığı, mükâfatı veya sorumluluğu simgeler.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ع