غدق

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: غ-د-قالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ٤ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».غدقطرقغَدَقًاسقيقوم

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ٤

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

غدق

غ - د - ق

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٣

Ğadek,Gür tatlı su kaynağı demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٣)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Ğadek,Gür tatlı su kaynağı demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٢٩٥
باب الغين والقاف والدال معهما غ د ق يستعمل فقط غدق: عينٌ غَدِقةٌ، وقد غَدِقَتُ. وقوله تعالى: "لأسقيناهم ماءً غَدَقا" أي فتحنا عليهم أبواب المعيشة لنختبرهم بالشكر. ومطر مُغْدَوْدِقٌ أي: كثير. والغَيْدَقُ والغَيْدَقانُ: عمُ، قال: جعد العناصي غبدقاناً أغيدا وقال: بعدَ التصابي والشباب الغَيْدَقِ
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٥٣
الماء الغَدَقُ: الكثير. وقد غدِقتْ عينُ الماء بالكسر، أي غَزُرَتْ. وشابٌّ غَيْدَقٌ وغَيْداقٌ أي ناعمٌ. ويقال لولد الضبّ: غَيْداقٌ. والغَياديقُ: الحيَّات.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٢٨٤
باب الغين والقاف مع الدال غدق استعمل من وجوههما : غدق . غدق : قال الليث : غدقت العين ، فهي غَدِقَةٌ عَذْبة . وماء غَدَق . قال : وَقوله تعالى ) الطَّرِيقَةِ لاََسْقَيْنَاهُم مَّآءً ) ( الجن : 16 ) أي لَفَتَحْنا عليهم أبوابَ المعيشةِ ، لِنَفْتِنَهُم بالشُّكرِ والصّبرِ . وقال الفراء نحوه ، يقول : لو استقاموا على طريقةِ الكفرِ لزِدنا في أموالهم فتنةً عليهم ، وبليةً . وقال غيره : ( وأنْ لو استقَامُوا
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٢٬٧٧٥
(باب الغين والدال وما يثلثهما) (غدر) الغين والدال والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على تَرك الشيء. من ذلك الغَدْر: نَقْضُ العَهْد وتَرْك الوفاءِ به. يقال غَدَر يَغْدِرُ غَدْراً. ويقولون في الذَّمِّ: يا غُدَرُ، وفي الجمع: يالَغُدَرَ([1]) . ويقال: ليلةٌ غَدِرَةٌ: بيِّنَة الغَدَر، أي مُظْلمة. وقيل لها ذلك لأنّها تُغَادِرُ النَّاسَ في بيوتهم فلا يَخْرُجُون من شدَّة ظُلْمتها. والغَدير: مُستنقَع ماء المطر،
اقرأ المدخل كاملًا

المفردات في غريب القرآن

الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١٥٥
- قال تعالى: ﴿لأسقيناهم ماء غدقا﴾ [الجن/16]، أي: غزيرا، ومنه: غدقت عينه تغدق (انظر: المجمل 3/6692؛ والأفعال 2/4)، والغيداق يقال فيما يغزر من ماء وعدو ونطق.
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٣٧٨
غ د ق تقول‏:‏ لمعت بروق صوادق فهمعت سحاب غوادق‏.‏ قال الطّرماح‏:‏ فلا حملت بصريّةٌ بعد موته جنيناً ولا أمّلن سيب الغوادق وماء غدق وغدق‏:‏ كثير وقد غدق غدقاً‏.‏ ومكان غدق ومغدق‏:‏ كثير الماء مخصب‏.‏ وعيش غدق ومغدق وغيدق وغيداق‏:‏ واسع‏.‏ وهم في غدق من العيش‏.‏ وعام وغيث غيدق‏.‏ وتقول‏:‏ ودقت السماء فأدرّت الغدق وأقرّت الحدق‏.‏ ولافن ملآن كالعين الغديقة في حر الوديقة‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٢٬٩٠٦
الغَدَق: المطر الكثير العامّ، وقد غَيْدَقَ المطرُ: كثر؛ عن أَبي العَمَيْثل الأَعرابي. والغَدَق أَيضاً: الماء الكثير وإِن لم يكُ مطراً. وفي التنزيل: وأَن لو استقاموا على الطريقة لأَسقيناهم ماءً غَدَقاً لِنَفْتِنَهم فيه؛ قال ثعلب: يعني لو استقاموا على طريقة الكفر لفتحنا عليهم باب اغْترارٍ، كقوله تعالى: لَجَعَلْنا لمن يكفر بالرحمن لبيوتهم سُقُفاً من فضة. والماءُ الغَدَقُ: الكثير؛ وقال الزجاج:
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٩٠
* غ د ق * الماء * الغَدَقُ * بفتحتين الكثير وقد * غَدِقَتْ * عين الماء أي غزُرت وبابه طرِب
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٢٬٤٩٢
الغدق محركة: الماء الكثير وإن لم يك مطرا. وقيل: هو المطر الكثير العام. وقوله تعالى: )وأن لو استقاموا على الطريقة لأسقيناهم ماء غدقا لنفتنهم فيه( قال ثعلب: أي طريقة الكفر لفتحنا عليهم باب اغترار، كقوله تعالى: )لجعلنا لمن يكفر بالرحمن لبيوتهم سقفا من فضة( وقال الفراء: أي لزدنا في أموالهم فتنة عليهم وبلية. وقال غيرهما: أي على طريقة الهدى لأسقيناهم ماء كثيرا. ودليل هذا قوله تعالى: )ولو أن أهل القرى
اقرأ المدخل كاملًا

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٬٧٦٢
غَدِقَتِ العَيْنُ 1 غَدِقَتِ العَيْنُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. غَدَقَ , inf. n. غَدَقٌ, (Msb,) The spring, or source, abounded with water; (S, O, Msb, K;) as also ↓ اغدقت, inf. n. اـِغْدَاقٌ. (Msb.) And غَدِقَ المَطَرُ, inf. n. as above; (Msb;) and ↓ اغدق, (O, Msb, K,) inf. n. أِغْدَاقٌ; (Msb;) and ↓ اِغْدَوْدَقَ; (K;) and ↓ غَيْدَقَ; (Abu-l-'Omeythil, TA;) The rain was, or became, copious. (O,
رابط المدخل

غَدِقَتِ العَيْنُ 1 غَدِقَتِ العَيْنُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. غَدَقَ , inf. n. غَدَقٌ, (Msb,) The spring, or source, abounded with water; (S, O, Msb, K;) as also ↓ اغدقت, inf. n. اـِغْدَاقٌ. (Msb.) And غَدِقَ المَطَرُ, inf. n. as above; (Msb;) and ↓ اغدق, (O, Msb, K,) inf. n. أِغْدَاقٌ; (Msb;) and ↓ اِغْدَوْدَقَ; (K;) and ↓ غَيْدَقَ; (Abu-l-'Omeythil, TA;) The rain was, or became, copious. (O, Msb, K, TA.) And غَدِقَتْ سَنَتُنَا [Our year was, or became, rainy]. (O.) And غَدِقَ, aor. and inf. n. as above, There was abundance of rain, or dew, or moisture, or of water, in the place. (Zj, TA.) ― -b2- غَدَقٌ is also used in relation to herbs, or herbage, as meaning The being plentifully irrigated, or flourishing and fresh, juicy, or moist. (En-Nadr, AHn, TA.) ― -b3- And you say, غَدِقَتِ الأَرْضُ, and ↓ اغدقت, meaning The land abounded, or became abundant, with herbage, or with the produce of the earth. (TA.) ― -b4- And غَدَقَتِ الأَرْضُ, aor. غَدِقَ , being of the class of ضَرَبَ, The land became moistened by abundant water. (Msb.)

4 أَغْدَقَ see the preceding paragraph in three places.

12 اـِغْدَوْدَقَ see 1, second sentence.

غَيْدَقَ Q. Q. 1 غَيْدَقَ ذ : see 1, second sentence. ― -b2- Also (tropical:) He (a man, Ibn-'Abbلd, O) had much saliva; (Ibn-'Abbلd, O, K, TA;) or, accord. to the L, much slaver. (TA.)

غَدَقٌ غَدَقٌ ذ [an inf. n.: and used in the sense of the part. n. ↓ غَدِقٌ, meaning] Abundant, or copious; applied to water; (S, O, Msb, K, TA;) not restricted to rain; (TA;) as also ↓ مُغْدِقٌ and ↓ مُغْدَوْدِقٌ, both applied to rain, and the latter [or both] applied to water [in general]; and ↓ غَيْدَاقٌ likewise, applied to water, and, as AA says, to rain: or غَدَقٌ is applied to rain as meaning abundant, or copious, [so as to be] general in its extent. (TA.) It is said in the Kur [lxxii. 16], لَوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُمْ مَآءً غَدَقًا [If they should go on undeviatingly in the way which they are pursuing, we would water then with abundant water]; (O, TA;) to try them thereby; the طريقة here being that of infidelity; so says Th, and in like manner Fr; but others say that it is that of the right direction: (TA:) 'ءsim Ibn-Abi-n-Najood read ↓ غَدِقًا. (O, TA.) In the saying, in a trad., اَللّٰهُمَّ اسْقِنَا غَدَقًا ↓ مُغْدِقًا, the last word is used as a corroborative [the meaning being O God, water us very abundantly]. (TA.) ― -b2- See also غَيْدَاقٌ.

غَدِقٌ غَدِقٌ ذ : see غَدَقٌ, in two places. You say also عَيْنٌ غَدِقَةٌ A spring, or source abounding with water. (Msb.) And أَرْضٌ غَدِقَةٌ Land that is moist and irrigated in the utmost degree; abounding with water. (TA.) And عُشْبٌ غَدِقٌ Herbs, or herbage, plentifully irrigated, or flourishing and fresh, juicy, or moist. (En-Nadr, AHn, TA.)

عَيْنٌ غُدَيْقَةٌ عَيْنٌ غُدَيْقَةٌ ذ : see عَيْنٌ, near the end of the paragraph.

غَيْدَقٌ غَيْدَقٌ ذ : see each in two places in the next paragraph.

غَيْدَقَانٌ غَيْدَقَانٌ ذ : see each in two places in the next paragraph.

غَيْدَاقٌ غَيْدَاقٌ ذ : see غَدَقٌ. ― -b2- [Hence,] عَيْشٌ غَيْدَاقٌ A life ample in its means, or circumstances; plentiful; as also ↓ غَيْدَقٌ: and مِنَ ↓ هُمْ فِى غَدَقٍ العَيْشِ and غَيْدَاقٍ [They are in an ample, or a plentiful, state of life]. (TA.) And عَامٌ غَيْدَاقٌ A year abounding in herbage, fruitful, or plentiful; and so سَنَةٌ غَيْدَاقٌ, without ة [to the latter word]. (TA.) ― -b3- And اـِنَّهُ لَغَيْدَاقُ الجَرْىِ and العَدْوِ Verily he is wide-stepping in respect of running. (TA.) ― -b4- And شَدٌّ غَيْدَاقٌ A vehement running. (TA.) ― -b5- غَيْدَاقٌ applied to a horse signifies طَويلٌ [app. meaning Long-bodied]. (O, K.) ― -b6- And, applied to a man, (S, O, TA,) Generous; (S, O, K, TA;) bountiful; large, or liberal, in disposition; munificent; (TA;) and so ↓ غَيْدَقَانٌ; (K, * TA;) or this, some say, signifies abundant, ample, as applied to anything. (TA.) ― -b7- Also, and ↓ غَيْدَقٌ, (S, O, K,) and ↓ غَيْدَقَانٌ, (O, K,) Soft, or tender; applied to a youth, or young man; (S, O, K;) and to youth, or youthfulness, (O, K,) as also غداقى [app. a mistranscription for ↓ غَيْدَاقِىٌّ]: (TA:) and it is said that غَيْدَاقٌ applied to a boy signifies that has not attained to puberty. (TA.) ― -b8- And غَيْدَاقٌ signifies also The young one of the [lizard called] ضَبّ, (AZ, S, O, K,) after the state in which it is termed حِسْلٌ [q. v.]. (AZ, S, O.) ― -b9- And [the pl.] غَيَادِيقُ signifies Serpents. (S, O, L, K.)

غَيْدَاقِىٌّ غَيْدَاقِىٌّ ذ : see the next preceding paragraph.

مُغْدِقٌ مُغْدِقٌ ذ : see غَدَقٌ, in two places. [مُغْدَّقٌ mentioned by Freytag as signifying “ copious, ” applied to rain, is a mistake: see the last paragraph of art. غدف.]

مُغْدَوْدِقٌ مُغْدَوْدِقٌ ذ : see غَدَقٌ, first sentence.

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٢١
غَدِقَ غَدِقَ A ( n. ac. غَدَق 4 ), a. Was full of water; was well-watered; was rainy ( year ). b. Was plenteous, heavy ( rain ). أَغْدَقَ أَغْدَقَ IV , a. see I (b) . غَدَق غَدَق 4 , a. Abundant, plentiful ( water ). غَدِق غَدِق 5 , a. Abounding in water; wellwatered. غَيْدَاق غَيْدَاق a. see 4 . b. Easy, ample ( life ). c. Ease. d. Soft, tender, delicate. غَيْدَاقِيّ
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٨٬٨٦٠
غدق غَدِقَ - يَغْدَقُ - غَدَق - غَدَقاً غَدِقَ - يَغْدَقُ + الكائن أو الشيء: يكثر ويتوفر ويعم الجميع بشكل مستمر لا ينقطع غَدَق: على وزن " فَعَل": اسم فعل من " غَدِقَ - يَغْدَقُ ": الكثير العميم المتوفر للجميع غَدَقاً: حال من " غَدَق": بشكل كثير وعميم وغزير ألفاظ الكثرة والوفرة والرغد والبركة - ضد المحل والجدب واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ٤ (الإجمالي: ٦)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. طرق

    الآيات المشتركة: ١ · Patika yol demektir

  2. سقي

    الآيات المشتركة: ١ · Sakiy: Kaba konmuş sudur

  3. موه

    الآيات المشتركة: ١ · Su

  4. قوم

    الآيات المشتركة: ١ · Hayvanların ön ayaklarına denir

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَأَلَّوِ اسْتَقَامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنَاهُمْ مَاءً غَدَقًا

    Bol

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökغدق
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerغزر, ثجج, وفر
Zıt Kökجدب
Çekirdek Özet 1Suyun topraktan veya gökten fışkırırcasına bol, tatlı ve kesintisiz akması, toprağı suya doyurması
Çekirdek Özet 2İmtihan ve sınama unsuru olarak verilen maddi refah, bolluk ve sınırsız rızık genişliği
Çekirdek Özet 3Varoluşsal bereketin doğru istikamet üzere tutulmadığında azgınlaştırıcı bir istidrâca dönüşebilme potansiyeli
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sıradan bir yağmur veya fiziki su bolluğu sayarak ayetteki varoluşsal sınama ve istidrâc nüansını gözden kaçırmak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
غدBir şeyin ilk vakitte belirmesi, taşması, henüz başındayken akışa ve harekete geçmesi; غدو kökünde günün erken vaktindeki ilk çıkış ve akış, غدر kökünde ise su birikintisinin geride taşarak kalması veya sözün başından cayılması hallerinde görülür.قKaf harfinin kattığı toplanma, yoğunlaşma ve şiddet niteliğiyle akışın süreklilik, gürlük ve yoğun bir debi kazanarak toprağı bütünüyle doyuran bol bir suya dönüşmesi sağlanmıştır.

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
غGöz imgesinden türetilmiş perdeleme ve derinlikSuyun yeraltındaki gizli damarlardan veya ufuktaki koyu, yüklü bulutların derinliğinden fışkırmaya hazır bekleyişini temsil eder.
دKapı; giriş, geçiş, açılma ve hareketKapalı bir balkanın veya yeraltı haznesinin ardına kadar açılarak suyun dışarıya engelsizce akışını simgeler.
قUfuktaki güneş veya toplanma halkası; sınır ve yoğunlukAçılan kapıdan salınan su kütlesinin belirli bir alanda toplanmasını, yoğunlaşmasını ve kesintisiz bir gürlük halinde yeryüzünü kuşatmasını gösterir.
غدقGizli kaynaktan kapının açılarak gür ve yoğun akışın salınmasıYeraltı veya gök haznelerinin sonuna kadar açılarak bol, tatlı ve yoğun bir akışla toprağın suya boğulması hareketini oluşturur.

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamPınarın veya su kaynağının kaynayarak taşması, suyunun kesilmeyecek kadar bollaşması; gür, aralıksız yağan ve toprağı bütünüyle suya doyuran sağanak yağmur.
Cahiliye şiiri kullanımıCahiliye ve erken dönem kullanımında bol yağmur yağdıran bulutlar için sıfat olarak geçer; şair et-Tırımmah bir beytinde bol su bırakan yağmur bulutlarını tanımlamak üzere kökün çoğul formunu kullanarak سيب الغوادق ifadesini zikreder.
Erken Arapça kullanımErken dönem bedevi dilinde bolluk içindeki rahat yaşantı için عيش غدق ve gür sakallı veya cömert kişi için الغَيْداق nitelemesi kullanılmıştır; pınarın taşması da غَدِقَتِ العَيْنُ şeklinde ifade edilir.

المصدر Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça غدق kökü, güneybatı Sami dillerinde özellikle yoğun nem, suyun çokluğu ve toprağın suyla ıslanması anlam alanında izlenebilen özgün bir fonetik yapı sergiler. Kuzeybatı Sami dillerinde ve klasik İbranicede kökün doğrudan üçlü birebir fonetik karşılığı belirgin bir şekilde teşekkül etmemiş olup, kök harflerinin ilki olan gayn harfinin Proto-Semitik köklerde ayın ile birleşmesi sebebiyle İbranicede nemlilik, su doygunluğu ve fışkırma bildiren köklerle dolaylı semantik temaslar kurulabilmektedir. Süryanicede de doğrudan غدق dizilimi mevcut olmayıp, kökün taşıdığı anlam Arap yarımadasının vahâ ve çöl ekolojisinde pınarların gürlüğü ve sağanak yağışların bereketi üzerinden yerel ve yoğun bir semantik derinleşme kazanmıştır. Kökün içerdiği akış ve taşma matrisi, Sami dillerindeki suyun coşması ve verimlilik kavramlarıyla paraleldir; ancak üç harfli dizilim itibarıyla Arapçada kristalleşmiş ve klasik bedevi zihninde zenginlik ve bolluğun zirvesi olarak yerleşmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönPınarın taşması ve aralıksız sağanakKökün çekirdeği suyun kesilmeden, toprağı suya doyuracak derecede çok akmasını anlatır; buradan geniş geçim ve refaha aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami su doygunluğu katmanıArapçaya özgüleşmiş bir morfolojik yapı arz etmekle birlikte, Sami dillerindeki nem, ıslaklık ve su baskını semantik alanıyla örtüşür.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer kollarda bu kök dizilimini doğrudan karşılayan doğrulanmış bir soydaş tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

المصدر David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Maqāyīs al-Lugha.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
غدقAnlamlıBol su ve gürlükSuyun pınardan veya gökten gür ve tatlı akması, refah genişliğiHedef kök; Kur'an'da geçer.
غقدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir.
دغقAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıArap dilinde kullanılmayan bir harf dizilimidir.
دقغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır.
قغدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır.
قدغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır.

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
غدقMerkezBol ve doyurucu suSuyun pınardan veya gökten içimi tatlı, toprağı doyuracak ve hayatı canlandıracak derecede yoğun ve gür akmasıSuyun hem niceliksel çokluğunu hem de tatlılık ve bereket niteliğini bir arada barındırır.
غزرKomşuÇokluk ve debiBir şeyin salt hacimsel ve sayısal olarak fazlalığıغزر sütten pınara kadar her şeyin tükenmez çokluğunu bildirir; غدق ise özellikle toprağı suya doyuran tatlı su bereketiyle özelleşir.
ثججKomşuŞiddetli dökülmeSuyun veya yağmurun yukarıdan aşağıya büyük bir sürat ve gürültüyle boşanmasıثجج dökülmenin şiddet ve akış dinamiğine odaklanırken, غدق suyun bolluğunun sağladığı kalıcı doygunluğa ve tatlılığa bakar.
وفرKomşuEksiksiz birikimBir şeyin tam ve kâmil biçimde toplanıp artması, eksiksiz oluşuوفر birikim ve zenginlik durumunu vurgular; غدق ise doğrudan akışkan, fışkıran ve tüketilebilir su kaynağını anlatır.
جدبZıtKuraklık ve kıtlıkYağmurun kesilmesi, toprağın kuruyup çatlaması ve su kaynaklarının çekilmesiSuyun tamamen yok olması, bitkisel ve hayati üretimin durması durumudur.

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaغدقBol, tatlı ve doyurucu suYeraltı veya gök kaynaklarının cömertçe akıp toprağı suya boğmasıKesin
Latinceexuberans, abundansTaşacak derecede bol, bereketliSuyun kabına sığmayıp taşmasını ve verimlilik getirmesini karşılar; pınar niteliğini dolaylı verir.Güçlü
İngilizcecopious, abundant, torrential waterBol, gür, bereketli suCopious suyun miktarını, torrential akış şiddetini karşılar; tatlı kaynak suyu vurgusu tam karşılanmaz.Güçlü
Almancaergiebig, reichlich, quellendVerimli, bol, kaynayanErgiebig toprağı ve kaynağı doyuran verimli bolluğu aktarır; fiziki su tasvirinde eksik kalabilir.Güçlü
Fransızcaabondant, ruisselant, copieuxBol, gürül gürül akanRuisselant akışkanlığı, abondant çokluğu karşılar; kökteki sınama boyutunu kapsamaz.Güçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
غَدَقًاGeniş rızık, refah ve istidrâc imtihanıİnsanların ve cinlerin dosdoğru yolda kalmaları veya küfür yolunda ısrar etmeleri halinde önlerine serilecek maddi zenginlik ve denenme vesilesi olan bol rızık; Cin 72:16.

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİstidrâc ve rızık-imtihan ilişkisiAyette geçen şart cümlesinin müminlerin istikametine mi yoksa kâfirlerin sapkınlığına mı bağlandığı; bol nimetin ilahi bir mükâfat mı yoksa helake sürükleyen bir mühlet mi olduğu tartışması.Nimetin bizatihi hayır değil, kulun tavrına göre azap veya mükâfat vesilesi olan bir sınama aracına dönüşmesi.
Fıkıhİstiskā ve su haklarıYağmur duası bağlamında bereketli ve zarar vermeyen bol yağmur talebi; tarım arazilerinin sulanmasında gür su kaynaklarının taksimi.Zarar ve afet doğurmayan, toprağı canlandıran tatlı ve dengeli su kaynağı.
TefsirTemsilî anlatım ve teşbihAyetteki suyun hakiki yağmur suyu mu yoksa refah ve geçim bolluğunu ifade eden bir mecaz-ı mürsel mi olduğu tahlili.Hayatın idamesi için en zaruri unsur olan su üzerinden bütün maddi refah kapılarının sembolleştirilmesi.
Hadisİstiskā dualarıResulullah'ın yağmur dualarında geçen bol, doyurucu ve bereketli yağmur nitelemeleriyle semantik örtüşme.Toprağı dirilten, afete dönüşmeyen yararlı ve kesintisiz sağanak.

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi lütuf ve sınamaMaddi nimetlerin taşmasıKulun şükür veya nankörlük sınırını açığa çıkarmaSu bolluğu, kalbin istikametini test eden bir fitne ve imtihan alanı olarak işler.Kesin
İlmiEkolojik hidrolojiDoygun akifer ve akiferik deşarjEkosistemin susuzluğunu giderip biyolojik döngüyü yeniden başlatmaToprağın su tutma kapasitesini aşarak canlılığa zemin hazırlayan doymuş su rejimi.Güçlü
SiyasiHükümranlık ve refah yönetimiToplumsal refah patlamasıOtoritenin kitleleri yönetme veya yozlaşmayı engelleme kapasitesini denemeAşırı zenginlik ve kaynak fazlalığı toplumsal disiplini çözebileceği için idari ahlak gerektirir.Güçlü
İktisadiLikidite ve kaynak fazlasıSınırsız girdi ve sermaye akışıÜretim kanallarını besleme veya aşırı genişlemeyle krize yol açmaSermayenin piyasaya denetimsiz ve bolca girmesi durumunda enflasyonist veya ahlaki gevşeme riski doğurması.Güçlü

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoygunluk sınırını aşan debi artışı ve aşırı yüklemeBir sistemin giriş parametresinin taşıma kapasitesini bütünüyle dolduracak ve dışarı taşacak şekilde maksimum seviyede beslenmesi olgusu.Güçlü
Beşeri bilimlerRefah şoku ve anomi riskiAni ve yoğun kaynak artışının toplumsal normları sarsması, bireyleri aşırı tatmin sebebiyle kuralsızlığa veya rehavete sürüklemesi dinamiği.Güçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca gökten düşen sıradan bir meteorolojik yağmur veya musluktan akan fiziki su miktarına indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da su hayattır; dolayısıyla kök yalnızca fiziki sıvıyı değil, can damarlarını besleyen bütün ekonomik, toplumsal ve biyolojik genişlikleri kapsayan varoluşsal bir refah patlamasını ifade eder.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyette geçen fitne ve sınama uyarısını atlayarak, maddi bolluğu her durumda mutlak bir rıza ve onaylama işareti zannetmek; istidrâc gerçeğini gözden kaçırmak.

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık düzeninde nimet ile ahlaki sorumluluk arasındaki hassas dengeyi kurar; refahın ilahi bir amaç değil, insan iradesini açığa çıkaran bir araç olduğunu tek bir kelimeyle gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cin suresinde (72:16) istikamet, rızık ve imtihan ekseninde kurulan ayet grubunda; ayrıca istidrâc, nimetlerin açılması ve toplumların helak öncesi rehavetini anlatan uyarılarda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Maddi zenginliğin her zaman Allah'ın o toplumdan razı olduğu anlamına geldiği yönündeki ilkel ve sığ teolojik yanılgıyı tashih eder.

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamYeraltı suyunun veya sağanağın toprağı suya doyuracak, pınarları fışkırtacak derecede gür, tatlı ve kesintisiz akması.
  • Soyut anlamBir sisteme veya topluma hayat bahşeden kaynakların sınırsız bir genişlikle açılması ve bu bolluğun varoluşsal bir imtihan vasıtasına dönüşmesi.
  • Sistematik karşılıkSisteme giren kaynak hacminin doygunluk eşiğini aşarak aktörlerin ahlaki ve iradi dengesini test eden dinamik refah yüklemesi.
  • LaTeX modeliR(t)=∫0tΦ(τ) dτ⟹lim⁡Φ→∞T(R)=F
  • LaTeX açıklamasıModelde Φ kökün temsil ettiği gür ve kesintisiz kaynak akış debisini, R(t) zamana bağlı olarak biriken toplam doygunluk ve refah hacmini gösterir. Akış debisinin doygunluk sınırını aşarak büyümesi (Φ→∞), bu refaha bağlı imtihan ve sınama fonksiyonunu (T(R)) kaçınılmaz olarak nihai bir fitne ve ayrışma noktasına (F) ulaştırır.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: غ