كدر

اختصارات لوحة المفاتيح

البحث
/
ملاحظة جديدة
n
الآية السابقة / التالية
[ ]
وضع القراءة
f
وضع الشبكة
g
كون القرآن
e
إغلاق / رجوع
Esc
تخطَّ الشبكة

شبكة الجذر

شبكة الجذر: ك-د-رالصيغ: ١ · الجذور المجاورة: ١ · الآيات: ١ · السور: ١؛ المحتوى نفسه مسرود في بطاقات «الصيغ» و«الجذور المجاورة» و«الآيات».كدرنجمانْكَدَرَتْ

الجذرالصيغ ١الآيات ١السور ١المجاورة ١

▶ افتح الشبكة (ثلاثية الأبعاد)

كدر

ك - د - ر

جذر
  • الورود: ١
  • الآيات: ١
  • الصيغ: ١
  • المعاجم: ١٢

Çökertidir. Kelebeklerin ışığa üşüşüp yanması demektir.المزيد ›

ملاحظاتي

المعاجم(١٢)

★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية

Çökertidir. Kelebeklerin ışığa üşüşüp yanması demektir.

كتاب العين

الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٣٬٠٨٨
الكاف والدال والراء معهما ك د ر، ك ر د، د ك ر، ر ك د، د ر ك مستعملات كدر: الكَدَرُ: نقيض الصفاء. وكَدِرَ عيشه كَدَراً فهو كَدِرٌ أكدرُ. وماء أَكْدَرُ: كَدِرٌ. والكُدْرَةُ في اللون، والكُدُورةُ في العيش والماء. والكَدَرُ في كل شيء. والكَدَرةُ: القلاعة الضخمة من مدر الأرض المثارة. والكُدْرِيةُ من القطا: ضرب منه، فهي كدراء اللون، فإذا نسبوا نعت الكَدْراء، قالوا: كُدْريّة، وللجَوْنيّة: جُونيّة.
اقرأ المدخل كاملًا

الصحاح

الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٨٢
الكَدَرُ: خلاف الصَفو. وقد كَدِرَ الماءُ بالكسر يَكْدَرُ كَدَراً، فهو كَدِرٌ وكَدْرٌ أيضاً. وأنشد ابن الأعرابي: لو كُنْتَ ماءً كنتَ غيرَ كَدْر وكَدُرَ الماء بالضم يَكْدُرُ كُدورَةً مثله، وكذلك تَكدَّرَ، وكَدَّرَهُ غيره تَكْديراً. ويقال: كَدَرَ عيشُ فلان، وتَكَدَّرَتْ معيشته. والكَدَرُ أيضاً: مصدر الأكْدَرِ، وهو الذي في لونه كُدْرَةٌ. ويقال لِحُمر الوحش: بناتُ أكْدَرَ، نُسبت إلى فحلٍ.
اقرأ المدخل كاملًا

تهذيب اللغة

الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٩٬٦٥٤
ك د ر كرد ، كدر ، دكر ، درك ، ركد ، ردك : ( مستعملة ) . كدر : قال الليث : الكَدَرُ : نقيض الصَّفاء ، يقال : عيشٌ أَكُدَرُ كَدِرٌ ، وماءٌ أَكُدَرُ كَدِرٌ . قال : والكدْرَةُ في اللّون خاصةً ، والكدُورَةُ في العيش والماء . ( الأصمعي ) : يقال : كَدِرَ الماءُ وكَدُرَ ، ولا يقال : كَدَرَ إلا في الصَّبِّ ، يقال كَدَرَ الشيء يَكْدُرُهُ كَدْراً إذا صبَّه . قال العجاج يصف جيشاً : فإن أصاب كدراً مدّ الكدر
اقرأ المدخل كاملًا

مقاييس اللغة

ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬١٧٨
(باب الكاف والدال وما يثلثهما) (كدر) الكاف والدال والراء أصلٌ يدلُّ على خلاف الصَّفو، والآخَر يدلُّ على حركة. فالأول الكَدَر: خلاف الصَّفْو، يقال كَدِر الماءُ وكَدُر. ويقولون: "خُذْ ما صَفَا ودع ما كَدَُر". ويُستعار هذا فيقال: كَدِر عيشه. والكُدْرِيُّ: القَطا؛ لأنَّه نُسِب إلى معظم القطا، وهي كُدْر. وهذا من الأوّل، لأنَّ في ذلك اللَّون كُدرة. ومنه الكُدَيْرَاء: لبنٌ حليب يُنقَع فيه تمرٌ. وبناتُ
اقرأ المدخل كاملًا

أساس البلاغة

الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٥٨٧
ك د ر كدر الماء عن ابن الأعرابيّ فيه اللغات الثلاث وماء كدرٌ وأكدر‏:‏ بيّن الكدر والكدرة والكدورة‏.‏ ونطفة سجراء كدراء‏:‏ حديثة عهد بالسماء لأن فيها كدرة حينئذ‏.‏ وطائر أكدر وطير كدر وقطاة كدريّة من قطاً كدريٍّ‏.‏ وكأنهن بنات أكدر‏:‏ حمير الوحش نسبت إلى فحل‏.‏ وانكدر النجم والطائر‏.‏ ومن المجاز‏:‏ كدر عيشه وتكدّر‏.‏ ‏"‏ وخذ ما صفا ودع ما كدر ‏"‏‏.‏ وكدر عليّ فلانٌ وهو كدر الفؤاد عليّ‏.‏
اقرأ المدخل كاملًا

لسان العرب

ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٣٬٨٠١
الكَدَرُ: نقيض الصفاء، وفي الصحاح: خلاف الصَّفْوِ؛ كَدَرَ وكَدُرَ، بالضم، كَدارَةً وكَدِرَ، بالكسر، كَدَراً وكُدُوراً وكُدْرَةً وكُدُورَةً وكَدارَةً واكْدَرَّ؛ قال ابن مَطِيرٍ الأَسَدِيُّ: وكائنْ تَرى من حال دُنْيا تَغَيَّرتْ، وحالٍ صَفا، بعد اكدِرارٍ، غَديرُها وهو أَكْدَرُ وكَدِرٌ وكَدِيرٌ؛ يقال: عَيْشٌ أَكْدَرُ كِدرٌ، وماءٌ أَكدَرُ كَدِرٌ؛ الجوهري: كَدِرَ الماءُ بالكسر، يَكْدَرُ كَدَراً، فهو
اقرأ المدخل كاملًا

القاموس المحيط

الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٣٢٢
* ك د ر * * الكَدَرُ * ضد الصفو وبابه طرب وسهل فهو * كَدِرٌ * و * كَدْرٌ * مثل فخذ وفخذ و * تكَدَّر * أيضا و * كَدَّرَهُ * غيره * تكديراً * و * الكَدَرُ * أيضا مصدر الأكْدَرِ * وهو الذي في لونه * كُدْرةٌ * و * الأكْدَريَّةُ * مسألة في الفرائض معروفة و * الكُنْدُرُ * اللبان و * انْكَدَرَ * أي أسرع وانقض ومنه انكدرت النجوم
اقرأ المدخل كاملًا

تاج العروس

الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٥٬٦٠٨
كدر، مثلثة الدال، الكسر والضم في التهذيب والمحكم، والفتح نقله الصاغاني، كدارة وكدرا، محركة مصدرا كدر ككرم، وكدورا، وكدورة، وكدرة، بضمهن مصادر البابين. واكدر اكدرارا، قال ابن مطير الأسدي: وكائن ترى من حال دنيا تغيرت وحال صفا بعد اكدرار غديرها وتكدر: نقيض صفا. وفي الصحاح: الكدر: نقيض الصفو، وهو أكدر وكدر، بين الكدورة والكدارة. ويقال: عيش أكدر كدر، وماء أكدر كدر. في
رابط المدخل

كدر، مثلثة الدال، الكسر والضم في التهذيب والمحكم، والفتح نقله الصاغاني، كدارة وكدرا، محركة مصدرا كدر ككرم، وكدورا، وكدورة، وكدرة، بضمهن مصادر البابين. واكدر اكدرارا، قال ابن مطير الأسدي: وكائن ترى من حال دنيا تغيرت وحال صفا بعد اكدرار غديرها وتكدر: نقيض صفا. وفي الصحاح: الكدر: نقيض الصفو، وهو أكدر وكدر، بين الكدورة والكدارة. ويقال: عيش أكدر كدر، وماء أكدر كدر. في الصحاح: كدر الماء، بالكسر، يكدر كدرا فهو كدر، وكدر، كفخذ وفخذ، كذلك كدير، كأمير. وكدره غيره تكديرا: جعله كدرا، والاسم الكدرة والكدورة. والكدرة من الألوان: ما نحا نحو السواد والغبرة، وقال بعضهم: الكدرة في اللون خاصة، والكدورة في الماء والعين. هكذا في سائر النسخ، والصواب: والعيش ، والكدر، محركة في الكل. وكدر لون الرجل، بالكسر، عن اللحياني، ويقال: كدر عيش فلان وتكدرت معيشته. ويقال: كدر الماء وكدر، ولا يقال: كدر إلا في الصب. كذا في اللسان، إلا أن الصاغاني أثبته فقال: كدر الماء أيضا: تكدر، لغة ثالثة في كدر وكدر، بالكسر والضم. وفي الأساس: كدر عيشه وتكدر من المجاز. ومنه: خذ ما صفا ودع ما كدر. وكذا قولهم: كدر علي فؤاده، وهو كدر الفؤاد علي. والكدرة، محركة، من الحوض: طينه وكدره عن ابن الأعرابي. وقال مرة: أو كدرته: ما علاه من طحلب ونحوه، كعرمض، والكدرة أيضا: السحاب الرقيق لا يواري السماء، قاله أبو حنيفة، كالكدري والكداري، بضمهما، ولم أر أحدا وصف السحاب بهما، بل هما من صفات الطير، كما يأتي في آخر المادة عن ابن الأعرابي. وقال الليث: الكدرة، بالتحريك: القلاعة الضخمة المثارة من مدر الأرض قال العجاج: وإن أصاب كدرا مد الكدر سنابك الخيل يصدعن الأير قال: الكدر جمع الكدرة، وهي المدرة التي تثيرها السن وهي ها هنا ما تثير سنابك الخيل. قال: والكدرة أيضا: القبضة المحصودة المتفرقة من الزرع ونحوه، الكدر، محركة، قال ابن سيده: وحكاه أبو حنيفة. من المجاز: انكدر يعدو: أسرع بعض الإسراع، وفي الصحاح: أسرع وانقض، ومنه قول العجاج في صفة البازي: أبصر خربان فضاء فانكدر

من المجاز: انكدر عليه القوم: انصبوا أرسالا. وفي البصائر: أي قصدوا متناثرين عليه، قال: ومنه قوله تعالى: وإذا النجوم انكدرت أي تناثرت. من المجاز: أطعمنا الكديراء كحميراء: حليب ينقع فيه تمر برني. وقيل: هو لبن يمرس بالتمر يسمن به النساء. وقال كراع: هو صنف من الطعام، ولم يحله. وقال الزمخشري: سميت لكدرة لونها. وحمار كدر بضمتين، وكندر وكنادر، بضمهما: غليظ، ويقال أتان كدرة. وذهب سيبويه إلى أن كندرا رباعي، وقد ذكره المصنف هناك. وبنات الأكدر: حمير وحش منسوبة إلى فحل منها. وأكيدر كأحيمر: تصغير أكدر: صاحب دومة الجندل، جاء ذكره في الحديث. والكدراء: د، باليمن شمالي زبيد ينسب إليه الأديم، وفي المعجم: هو من زاب تهامة اليمن، وهو ومور والمهجم من أعظم أودية اليمن. قلت: وكانت الخطابة والتدريس به لبني أبي الفتوح من الناشريين. والأكدر اسم. والأكدر: السيل القاشر لوجه الأرض، نقله الصاغاني. أكدر: اسم كلب. وكودر، كجوهر: ملك من ملوك حمير، عن الأصمعي. قال النابغة الجعدي: ويوم دعا ولدانكم عبـد كـودر فخالوا لدى الداعي ثريدا مقلقلا أو عريف كان للمهاجر بن عبد الله الكلابي، كما نقله الصاغاني. وكدر الماء يكدره كدرا، من حد نصر: صبه. والأكدرية في الفرائض: مسألة مشهورة، وهي: زوج، وأم، وجد وأخت لأب وأم، وأصلها من ستة، وتعول لتسعة، وتصح من سبعة وعشرين، قاله شيخنا. لقبت بها لأن عبد الملك بن مروان سأل عنها رجلا يقال له أكدر فلم يعرفها، أو كانت الميتة تسمى أكدرية، أو لأنها كدرت على زيد بن ثابت مذهبه، لصعوبتها وقد استفتيت فيها شيخنا الفقيه المحدث أبا الحسن علي بن موسى بن شمس الدين ابن النقيب حفظه الله تعالى فأجاب ما نصه: الزوج النصف ثلاثة، وللأم الثلث، اثنان، وللجد واحد، وأصلها من ستة، والقياس سقوط الأخت بالجد لأنها عصبة بالغير، ولكن فرض لها النصف ثلاثا لنص الله تعالى، وبالنص يترك القياس، فتصير المسألة من تسعة، ثم يعود الجد والشقيقة إلى المقاسمة أثلاثا: للذكر مثل حظ الأنثيين، فانكسرت السهام الأربعة على ثلاثة، مخرج الثلث ثلاثة من تسعة في ثلاثة بتسعة، وللأم الثلث عائلا اثنان في ثلاثة بستة، والباقي اثنا عشر، للجد ثمانية تعصيبا، وللأخت أربعة تعصيبا بالجد، ومن هنا حصل التكدير على الأخت لكون فرضها عاد تعصيبا، وحصل أيضا للجد لكونه كالأب يحجب الإخوة والأخوات، فعاد انفراده بالتعصيب إلى المقاسمة فشاركته الأخت في التعصيب، له الثلثان، ولها الثلث. فهذا وجه تلقيبها بالأكدرية. انتهى. والكدر كعتل: الشاب الحادر الشديد القوي المكتنز. وروى أبو تراب عن شجاع: غلام قدر وكدر، وهو التام دون المنخزل. والكدارة، كثمامة: الكدادة، وهي ثفل السمن في أسفل القدر. والمنكدر: فرس لبني العدوية نقله الصاغاني. وطريق المنكدر: طريق اليمامة إلى مكة شرفها الله تعالى. والكدر، ظاهره يقتضي أنه بالفتح، وضبطه الصاغاني بالضم وقال: ع قرب المدينة على ثمانية برد منها. وفي مختصر البلدان: ماءة لبني سليم بالحجاز في ديار غطفان ناحية المعدن. وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم خرج إلى قرقرة الكدر لجمع من سليم فوجد الحي خلوفا، فاستاق النعم، وكانت غيبته فيه خمس عشرة ليلة. وفي حديث عمر: كنت زميله في غزوة قرقرة الكدر ، وقد تقدم في ق-ر-ر. والأكادر جبال م، الواحد أكدر. قال شمعلة بن الأخضر:

ولو ملأت أعفاجها من رثـيئة بنو هاجر مالت بهضب الأكادر وفي مختصر البلدان: الأكادر: بلد من بلاد فزارة. والكدري، كتركي، والكداري، الأخيرة عن ابن الأعرابي: ضرب من القطا غبر الألوان قصار الأرجل رقش الظهور سود باطن الجناح صفر الحلوق. في ذنبها ريشتان أطول من سائر الذنب، قاله ابن السكيت، وزاد ابن سيده: فصيحة تنادى باسمها، وهي ألطف من الجوني، وأنشد ابن الأعرابي: تلقى به بيض القطا الكداري توائما كالحدق الصـغـار واحدته كدرية وكدارية، وقال بعضهم: الكدري: منسوب إلى طير كدر، كالدبسي منسوب إلى طير دبس وقال الجوهري: القطا ثلاثة أضرب: كدري، وجوني، وغطاط، فالكدري ما وصفناه وهو ألطف من الجوني، كأنه نسب إلى معظم القطا وهي كدر، والضربان الآخران مذكوران في موضعيهما. ومما يستدرك عليه: الأكدر: هو الذي في لونه كدرة، قال رؤبة: أكدر لفاف عناد الروغ ومن المجاز: تكادرت العين في الشيء، إذا أدامت النظر إليه، قاله الزمخشري. ومن أمثالهم: من رشك بله، ومن رماك بكدرة ارمه بحجرة. والكدر، محركة: موضع قريب من الحزن في ديار بني يربوع بن حنظلة. والمنكدر بن محمد بن المنكدر ثقة.

معجم لين

إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ٦٬٦٣٤
كَدِرَ 1 كَدِرَ ذ , aor. كَدَرَ ; and كَدُرَ, aor. كَدُرَ ; (S, A, Msb, K, &c.;) and كَدَرَ; (Sgh, K;) but this last is said in the L to be allowable only as signifying “ he poured out ” water; (TA;) inf. n. كَدَرٌ, (S, A, Msb, K,) of the first, (S, Msb,) or second, (TA,) and كُدُورَةٌ, (S, A, Msb, K,) of the second, (S, Msb,) and كَدَارَةٌ, (K,) also of the second, (TA,) and كُدُورٌ, and
اقرأ المدخل كاملًا

قاموس سالمون

هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٢٬١٦٢
كَدَرَ كَدَرَ U ( n. ac. كُدْرَة 3t , كَدَاْرَة 22t , كُدُوْر 27 , كُدُوْرَة 27t ), a. Was troubled, turbid, thick ( water ). b. U ( n. ac. كَدْر 1 ), Poured out ( water ). كَدِرَ كَدِرَ A ( n. ac. كَدَر 4 ), a. see supra (a) . b. ( n. ac. كُدْرَة 3t , كَدَر 4 ), Was dingy, dark, dusky. c. ( n. ac. كَدَر 4 , كُدُوْرَة 27t ), Was perturbed, unhappy. d. [ 'Ala ], Was set, biased
اقرأ المدخل كاملًا

كتاب الله

مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ١٥٬٨٣٦
كدر كَدَرَ - يَكْدُرُ - كَدَر - انْكَدَرَ - يَنْكَدِرُ كَدَرَ - يَكْدُرُ + شيء + شيئاً: يدخل فيه فيعكره ويذهب صفاءه ونقاءه وشفافيته، فلا يمر الضياء منه: مثال ذلك كَدَرُ الهواء والماء والقوارير، وكدر المزاج وصفاء النفس كَدَر: اسم فعل " كَدَرَ - يَكْدُرُ ": التعكر وانعدام الصفاء والشفافية انْكَدَرَ - يَنْكَدِرُ: على وزن " انفعل " من " كَدَرَ -
اقرأ المدخل كاملًا

الصيغ(١)

الجذور المجاورةالمجاورة: ١ (الإجمالي: ٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.
  1. نجم

    الآيات المشتركة: ١ · Gezegen yıldızdır

الآيات التي ورد فيها(١)

  1. وَإِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ

    Döküldü

تحليل الجذر

تعريف الجذر والخلاصة

AlanDeğer
Kökكدر
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعكر, هوى, طمس
Zıt Kökصفو
Çekirdek Özet 1Duruluğun bozulup bulanması, yukarıdan aşağıya hızla süzülüp dökülme
Çekirdek Özet 2Işığın sönmesi, ışıltının kararıp gök cisimlerinin yörüngesinden dökülmesi
Çekirdek Özet 3Kozmolojik ve ahlaki intizamın berraklığını yitirerek kaotik çöküşe uğraması
Kritik Hata RiskiKökü sadece ruhsal üzüntüye indirgeyerek kozmik ve fiziksel sönüş ile dökülüş boyutunu yok saymak

التحليل الثنائي

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
كدSertlik, zorluk, çaba ve aşındırıcı baskı hareketi; كدح kökündeki yorucu gayret ve didinme ile كدي kökündeki sert zemine çarpıp durma ve cimrilik durumlarında görülen dirençli yoğunlaşmaرÇekirdekteki zorlayıcı baskı ve kesafet hareketine akıcılık, tekrarlanma ve üst boyuttan aşağıya doğru yayılma dinamiği katarak berraklığı bozan tortulanma ve dökülme haline dönüştürür

التحليل التصويري للحروف

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
كavuç içi; kavrama, eğme, kaplamaVarlığı dışarıdan saran, üzerine çöken ve baskılayan örtücü kuvvet
دkapı; giriş, geçiş, hareketBir halden başka bir hale geçişi sağlayan eşik, boşalma ve akış yolu
رinsan başı; baş, ilk, üstYüksek bir mevkiden, üst düzlemden veya kaynağın başından başlayan hareket
كدرÜst düzlemdeki berraklık ve nizamın, kuşatıcı bir baskıyla eşikten boşalırcasına aşağı doğru akması, kararması ve dökülmesi

الاستعمال التاريخي والمبكر

AlanVeri
İlk fiziksel anlamSuyun saflığını yitirip içine toprak ve tortu karışarak bulanması; yırtıcı kuşun avına saldırmak üzere gökten aşağı doğru hızla süzülüp pike yapması
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımİbn Matîr el-Esedî dünyanın değişkenliğini ve suyun durulup bulanmasını şu mısralarla tasvir etmiştir: وكائنْ تَرى من حال دُنْيا تَغَيَّرتْ / وحالٍ صَفا، بعد اكدِرارٍ، غَديرُها

المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça كدر kökü, Sami dil ailesinde hem optik kararma hem de fiziksel çöküş hatlarını bünyesinde birleştiren köklü bir yapıya dayanır. İbranicede קדר (qādar) kökü 'gökyüzünün kararması, güneşin ve ayın ışığını yitirip matlaşması, yas ve keder tutmak' anlamlarını taşır. Süryanicede ܩܕܪ (qdar) biçimi 'kararmak, tutulmak, kasvetli hale gelmek' ekseninde gelişmiştir. Akadca qadāru fiili de benzer biçimde donuklaşma ve yas haliyle irtibatlıdır. Doğu ve Batı Sami dillerinde ağırlıklı olarak ışığın çekilmesi ve ışıltının sönmesi üzerinden şekillenen bu çekirdek, Arapçada hem renk ve sıvı matlaşmasını hem de yırtıcı kuşun inişinde ve gök cisimlerinin yörüngeden düşüşünde gözlenen süratli dökülme hareketini ifade edecek biçimde kapsamını genişletmiştir.

درجة الثقة Güçlü

المصدر Brown-Driver-Briggs, Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament, Payne Smith Syriac Dictionary, Maqāyīs al-Lugha.

التحليل الاشتقاقي

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönDuruluğun zıddı olan bulanıklık ile yukarıdan aşağıya hızla dökülme hareketi arasındaki çift kutuplu semantik gelişimKök hem optik ve fiziksel tortulanmayı hem de göksel bir cismin veya kuşun hızla aşağı boşalmasını tek bünyede cem ederKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קדר (qādar), Süryanice ܩܕܪ (qdar), Akadca qadāruIşığın sönmesi, gökyüzünün kararması, matlaşma ve kasvet duyma alanında düzenli ses ve anlam denkliği mevcutturGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dilleri dışındaki Afro-Asyatik kollarda doğrulanmış güvenilir bir kökteş tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

المصدر Brown-Driver-Briggs, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Lisān al-ʿArab.

الجذور الشقيقة (التقاليب)

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
كدرAnlamlıBulanmak, kararmak, dökülmekDuruluğun bozulup tortulanması veya yüksekten hızla aşağı inip saçılmasıHedef kök; Kur'an'da geçer
كردAnlamlıDüşmanı sürmek, boyun köküDüşman birliğini önüne katıp şiddetle kovalamak veya başın gövdeyle birleştiği etli kısımKur'an'da geçmez
دكرAnlamlıHatırlamak, sert toprakذكر kökünün dal harfiyle telaffuz edilen bir varyantı olup yâd etmek veya katı zeminKur'an'da geçmez
دركAnlamlıErişmek, alt tabaka, yetişmekBir şeyin peşinden gidip ona ulaşmak veya bir derinliğin en alt basamağına varmakOrtak hareket ve sonlanma nüansı; Kur'an'da geçer
ركدAnlamlıDurgunlaşmak, sakinleşmekSuyun veya rüzgârın hareketini kesip dibe çökerek durulması ve sabit kalmasıZıt yönlü durağanlık nüansı; Kur'an'da geçer
ردكAnlamlıDolgun kalça, ağır yürüyüşBedenin etli ve ağır olması sebebiyle yürürken çökme ve sallanma göstermesiKur'an'da geçmez

الجذور المجاورة والجذر المضاد

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
كدرMerkezKararma ve dökülmeParlaklığın sönmesi ile kütlenin yörüngesinden kopup hızla aşağı boşalmasını bir arada barındırırYıldızların ışığını kaybederek kaotik bir hızla dökülmesi
عكرKomşuTortulanma ve bulanıklıkSadece sıvıların içindeki tortunun kalkmasıyla meydana gelen duruluk kaybını anlatır, dökülme içermezSuyun veya yağın tortusunun karışarak berraklığını yitirmesi
هوىKomşuBoşluğa düşmeYüksekten aşağıya yerçekimi etkisiyle düşüşü ifade eder, kararma veya tortulanma boyutu taşımazCanlı veya cansız bir nesnenin bir boşluğa doğru yuvarlanması
طمسKomşuIşığın ve izin silinmesiVarlığın izinin, şeklinin veya nurunun tamamen silinip düzlenmesidir, saçılma hareketi içermezYıldızların veya gözlerin ışığının köreltilerek izinin kaybettirilmesi
صفوZıtDuruluk ve berraklıkHer türlü yabancı maddeden, kederden, kirden ve tortudan arınmış lekesiz olma durumuSuyun, havanın, göğün ve zihnin saf ve parlak hali

مقابلات المعنى في لغات أخرى

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaكدرBulanıklık, kararma, hızla dökülmeDuruluğun yok oluşunu ve göksel cisimlerin yörüngesinden düşüp sönmesini tek kökte karşılarKesin
Latinceturbare, caligare, labiBulanmak, kararmak, aşağı kaymakturbare düzenin ve berraklığın bozulmasını, caligare ışığın sönmesini, labi ise düşüşü verirGüçlü
İngilizceto become turbid, to dim, to fall crashinglyBulanıklaşmak, sönükleşmek, dökülmekto become turbid tortulanmayı, to dim ışığın zevalini, fall crashingly ise inkidârın düşüş yönünü açıklarGüçlü
Almancatrüben, verblassen, herabstürzenBulanmak, solmak/kararmak, düşmektrüben berraklığın kaybını, verblassen parlaklığın gitmesini, herabstürzen yıldızların düşüşünü karşılarGüçlü
Fransızcatroubler, s'obscurcir, choirBulanmak, kararmak, dökülmektroubler duruluğun zıddını, s'obscurcir ışığın kararmasını, choir ise yüksekten aşağı boşalmayı verirGüçlü

المصدر Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

الوجوه والنظائر

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
انْكَدَرَتْYıldızların ışıklarını yitirerek yerlerinden kopup hızla dökülmesi ve saçılmasıKozmolojik kıyamet tasvirlerinde gök düzeninin çözülmesi ve nurların sönerek cisimlerin düşüşü bağlamı (Tekvîr 81:2)

سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEşrâtü's-sâa ve kozmolojik nizamın bozulmasıKıyamet anında feleklerin ve yıldızların ışığının sönüp mekanik düzenin bozulması ve yok oluşa sürüklenmesi süreciKevnî nizamın berraklık ve ahenkten kaotik çözülmeye geçişi
FıkıhTahâret bahsi ve suların vasıflarıSuyun içine yabancı bir madde karışarak renginin, kokusunun veya tadının bulanması ve temizleyici vasfının değişmesiSıvı maddelerin saflık, berraklık ve duruluk kriterlerinin yitirilmesi
TefsirTekvîr Suresi tahliliAyetteki fiilin yıldızların 'ışığının sönmesi' mi yoksa 'yere dökülüp saçılması' mı olduğu yönündeki dilsel tercihlerIşığın zevali ile kütlenin yörüngeden kopup düşüşünü birleştiren bütüncül anlam
HadisFitne ve ahlak rivayetleriFitnelerin kalbe sirayet ederek kalbin manevi duruluğunu ters dönmüş bulanık bir testi gibi yitirmesi benzetmesiİman ve ihlas berraklığının günah tortularıyla kirlenip kararması

تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİhlas ve niyet saflığıNiyetin bulanması ve riya tortusuSamimiyetin bozulmasıDinin esası saf tevhiddir; amele yabancı niyetlerin karışması ibadetin berraklığını giderirGüçlü
İlmiEpistemoloji ve hakikat arayışıZihni berraklığın kaybı, şüphe tortusuİdrakin perdelenmesiAçık ve kesin delillere temelsiz zanların karışmasıyla aklın hakikati berrak görememesiGüçlü
SiyasiKamu düzeni ve meşru otoriteOtorite nizamının çözülmesi ve kargaşaKaotik dağılmaİdare mekanizmasındaki şeffaflık ve adaletin yitirilmesiyle toplumsal unsurların başıboş saçılmasıMuhtemel
İktisadiPiyasa ahlakı ve mübadele şeffaflığıPiyasada belirsizlik, aldatma ve spekülasyonGüvenin sarsılmasıFiyat ve mal kalitesindeki saflığın hile ve spekülatif tortularla bozulması sonucu ticaretin tıkanmasıMuhtemel

التماثل في العلوم العددية والإنسانية

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropi artışı ve optik türbidite (turbidity)Kapalı bir sistemde enerjinin düzenli formdan düzensiz ve kaotik forma evrilmesi; ortamın ışık geçirgenliğini kaybederek parçacıkların yörüngeden saçılmasıGüçlü
Beşeri bilimlerToplumsal anomi ve yabancılaşmaKolektif bilinçteki berrak ahlaki kuralların aşınması sonucu değerlerin bulanması ve bireylerin toplumsal yapıdan koparak savrulmasıGüçlü

التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece psikolojik bir hüzün veya üzüntü haline hapsedip, ayetteki kozmik ve fiziksel çözülme boyutunu göz ardı etme eğilimi
Kur'an içi daha geniş anlamKök, göksel cisimlerin hem ışık saçan parıltılarını yitirerek kararmalarını hem de yerçekimsel dengeden kopup hızla dökülmelerini tek süreçte kuşatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTekvîr 81:2 ayetinde geçen hadiseyi sadece mecazi bir matlaşma veya sadece sıradan bir taş düşmesi sayarak kıyametin kozmolojik dehşetini kavrayamamak

خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Âlemdeki dengenin ve ışıltının kıyamet anında hem optik hem de mekanik bakımdan nasıl aniden çökeceğini tek bir kavramla veciz biçimde anlattığı için önemlidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmik yaratılışın bozulmasını, gök cisimlerinin dağılmasını ve feleklerin sarsılışını bildiren kıyamet sahnelerinde belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yıldızların kıyametteki akıbetini yalnızca mekanik bir düşüşe veya yalnızca manevi bir sönüşe indirgeyen tek taraflı yorumları düzeltir

التركيب النهائي والنموذج الرياضي

  • Somut anlamSuyun içine tortu karışarak duruluğunu kaybetmesi; yırtıcı kuşun avına doğru yüksekten hızla süzülüp pike yapması.
  • Soyut anlamBir nizamın, ışıltının veya ahlaki berraklığın kirlenerek bozulması; düzenli bir yapıdan kaotik ve kararmış bir çöküşe geçiş.
  • Sistematik karşılıkFiziksel veya toplumsal bir sistemdeki potansiyel düzenin ve ışık geçirgenliğinin kırılarak entropik çözülmeyle aşağı saçılması.
  • LaTeX modeliΔC=−∇Φ⋅(L×Ω)→κ
  • LaTeX açıklamasıModelde L berraklığı ve ışık şiddetini, Ω yörüngesel intizamı, Φ potansiyel düzen alanını simgeler. −∇Φ ifadesi düzenin aşağı yönlü çöküş gradyanını; bu gradyanın ışık ve yörünge dengesiyle olan etkileşimi sonucu doğan ΔC berraklık kaybını; κ ise ulaşılan nihai bulanıklık, kararma ve dökülme halini ifade eder.
النسخة النصية (لأدوات الذكاء الاصطناعي)فهرس الجذور حسب الحروف: ك