كوب
ك - و - ب
جذر- الورود: ٤
- الآيات: ٤
- الصيغ: ٣
- المعاجم: ١٣
Kap, kupa, bardak, küp anlamlarına gelir.المزيد ›
ملاحظاتي
المعاجم(١٣)
★ معجم آق إيفلر (بالتركية)التركية
Kap, kupa, bardak, küp anlamlarına gelir.
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ١٬٤٢٦الكاف والباء و"وايء" معهما
ك ب و، ك و ب، و ك ب، ب و ك، ب ك ي، ك أ ب، ب ك أ مستعملات كبو: كبا يَكْبُو كَبْواً فهو كابٍ، إذا انكبّ على وجهه، يقال ذلك لكل ذي روح. قال:
إذا استجمعت للمرء فيها أموره كبا كَبْوةً للوجه لا يستقيلـهـا
والكِبا: الكُناسة. والكِباء: ضرب من العود والبخور والدخنة.
والتراب الكابي: الذي لا يستقر على وجه الأرض.
وكبا الزند يَكْبُو كَبْواً، أي: لم يور، وأَكْبَى إكباءً لغة.
كوب:
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٤٦الكوبُ: كُوزٌ لا عُروةَ له، والجمع أكوابٌ. قال:
مُتَّكِئاً تُصْفَـقُ أبـوابُـهُيسعى عليه العَبْدُ بالكوبِ
والكوبة: الطبل الصغير المُخَصَّرُ.
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ٨٬١٩٥ك ب ( و ا ي ء )
كبا ، كأب ، كوب ، وكب ، بكا ، بكأ ، بوك ، كوكب : ( مستعملة ) .
كبا : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنّه قال : ( ما أَحَدٌ عَرَضْتُ عليه الإسْلاَمَ إلا كانت له عنده كَبْوَةٌ غَيْرَ أبي بَكْرٍ فإنّه لم يَتَلَعْثَم ) .
قال أبو عبيد : الكَبْوَةُ : مثل الوَقْفَةِ تكُونُ عند الشيء يكرهُه الإنسانُ يُدْعَى إليه أو يُرَادُ منه ، ومنه قيل : كَبَا الزَّنْدُ فهو يَكْبُو إذا لم يُخْرِجْ
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٤٬٤٦٤(باب الكاف والواو وما يثلثهما)
(كوي) الكاف والواو والياء أصلٌ صحيح، وهو كَوَيْتُ بالنَّار. وقد ذكرناه.
(كوب) الكاف والواو والباء كلمةٌ واحدة. وهي الكُوب: القَدَح لا عُروةَ ـله؛ والجمع أكواب. قال الله تعالى: ﴿وأَكْوَابٌ مَوْضوعَةٌ﴾ [الغاشية14]. ويقولون: الكُوبةُ: الطَّبلُ لِلَّعب.
(كود) الكاف والواو والدال كلمةٌ كأنَّها تدلُّ على التماسِ شيءٍ ببعض العَناء. يقولون: كادَ يكُود كَوْداً ومَكاداً.
المفردات في غريب القرآن
الراغب الأصفهاني · القرن ١١مترجمالحروف: ١١٥- الكوب: قدح لا عروة له، وجمعه أكواب. قال: ﴿بأكواب وأباريق وكأس من معين﴾ [الواقعة/18]. والكوبة: الطبل الذي يلعب به.
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ٦٤ك و ب
لا يزال معه كوب الخمر وكوبة القمر وهي النرد أو الشطرنج.
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ٩٨٢الكُوبُ: الكُوزُ الذي لا عُرْوَةَ له؛ قال عديّ بن زيد:
مُتَّكِئاً تَصْفِقُ أَبوابُه، * يَسْعَى عليه العَبْدُ بالكُوبِ والجمع أَكْوابٌ. وفي التنزيل العزيز: وأَكْوابٌ موْضوعة. وفيه: ويُطافُ عليهم بِصِحافٍ من ذهَبٍ وأَكْوابٍ. قال الفراء: الكُوبُ الكوزُ المستديرُ الرأْسِ الذي لا أُذُن له؛ وقال يصف مَنْجَنوناً: يَصُبُّ أَكْواباً على أَكوابِ، * تَدَفَّقَتْ من مائها الجَوابي ابن الأَعرابي: كابَ يَكُوب
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٩* ك و ب * * الكُوبُ * بالضم كوز لا عروة له وجمعه * أكْوَابٌ
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ١٬٢٢٥الكوب، بالضم: كوز لا عروة له، قال عدي بن زيد:
متكئا تصفـق أبـوابـه يسعى عليه العبد بالكوب المستدير الرأس الذي لا خرطوم له. وفي بعض الأمهات: لا أذن له، وهو قول الفراء؛ ج أكواب وفي التنزيل العزيز: وأكواب موضوعة ، وفيه: يطاف عليهم بصحاف من ذهب وأكواب ، وأنشد يصف منجنونا.
يصب أكوابا على أكواب تدفقت من مائها الجوابي عن ابن
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٣٢١كَابَ
1 كَابَ ذ , aor. يَكُوبُ; and ↓ اكتاب; He drank with a كُوب, the kind of mug or cup so called. (IAar, K.)
كوّب
2 كوّب ذ , inf. n. يَكْوِيبٌ, He pounded, or brayed, a thing with a فِهْر [or كُوبَة, q. v.] (K.)
8 اِكْتَوَبَ see 1.
كُوبٌ
كُوبٌ ذ A mug, or drinking-cup, (كُوزٌ,) without a handle: (Fr, S, K:) or one (with a round top, TA,) that has no spout: (K:) or a vessel, (Bd in lvi.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ٤٤٥كَابَ
كَابَ ( w ) U ( n. ac. كَوْب 1 ),
a. Drank from a mug.
كَوَّبَ
كَوَّبَ II ,
a. Pounded.
اِكْتَوَبَ
اِكْتَوَبَ VIII ,
a. see I .
كَوْبَة
كَوْبَة 1t ,
a. Sigh; regret.
كُوْب
كُوْب 3 , ( pl. أَكْوَاْب 38 ),
a. Mug; cup.
كُوْبَة
كُوْبَة 3t ,
a. Pestle.
b. Drum.
c. Chess.
d. Backgammon.
e. Lute.
كَوَب
كَوَب 4 ,
a. Slenderness of the neck.
كُوْبَان
كُوْبَان
a. see under
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيمترجمالحروف: ٤٬٥١٣كوب
كَابَ - يَكُوبُ - كُوْب - أَكْوَاب
كَابَ - يَكُوبُ + الكائن أو الشيء: يكون له شكل الكوب: دِقَّة العُنق وعِظَمُ الرأْس
كُوْب: اسم فعل من " كَابَ - يَكُوبُ ": وهي كذلك بمعنى مفعول : اسم آلة: الوعاء الذي يستعمل للشرب ويصنع من قوارير أو فضة، ولا يكون له أذن أو عروة يحمل بها: يكون دقيق العنق عظيم الرأس
أَكْوَاب : جمع " كوب "
واللفظ ينتمي إلى
الجذور المجاورةالمجاورة: ١٤ (الإجمالي: ٢٠)
- طوف
الآيات المشتركة: ٢ · Çeper demektir
- عين
الآيات المشتركة: ٢ · Ayn göz, “evya” göze demektir
- لذذ
الآيات المشتركة: ١ · “Rezak” tatlı üzüm
- كأس
الآيات المشتركة: ١ · Bitki suyu demektir
- صحف
الآيات المشتركة: ١ · Tepsi demektir
- فضض
الآيات المشتركة: ١ · Fidde, (dat) Gümüş demektir
- برق
الآيات المشتركة: ١ · Berg parlak taş demektir
- شهو
الآيات المشتركة: ١ · “Şeğefe” yağmur alan yüksek dağ demektir
- وضع
الآيات المشتركة: ١ · Koyar
- قرر
الآيات المشتركة: ١ · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür
- ذهب
الآيات المشتركة: ١ · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir
- خلد
الآيات المشتركة: ١ · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
الآيات التي ورد فيها(٤)
يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَأَنْتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
Ve kaplar
وَيُطَافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا
Ve kaplar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | كوب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (ecvef vāvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | كوز, قدح, كاس, برق |
| Zıt Kök | سكب |
| Çekirdek Özet 1 | Kulpu, tutamağı ve akıtma emziği bulunmayan, yuvarlak ağızlı içecek kabı |
| Çekirdek Özet 2 | Cennet tasvirlerinde zahmetsiz içimi ve hazır ikramı niteleyen içecek kabı |
| Çekirdek Özet 3 | Sıvıyı dökülmeden toplayan, her yönünden içilmeye açık simetrik hazne |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi modern kulplu kupa veya rastgele bardak sanarak, kulp ve emzikten arınmış simetrik daireselliğin sağladığı zahmetsiz kavrama ve içim nüansını gözden kaçırmak |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| كو | Bükülme, kıvrılma, yuvarlaklaşarak içbükey bir hacim oluşturma; bu hareket كور kökünde dairesel sarma ve toparlama, كود kökünde sınırına kadar toplanıp yaklaşma, كوي kökünde dairesel iz bırakma şeklinde belirir. | ب | İçe alma, barındırma ve sınırlama bildiren harfin eklenmesiyle, içbükey dairesel form sıvıyı içinde tutan, kulpsuz ve emziksiz kapalı bir hazneye dönüşmüştür. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ك | Avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Sıvıyı toplamak üzere avucun bükülerek içbükey bir çukur haline getirilmesi hareketini başlatır. |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Avuç benzeri çukur yapının sürekliliğini ve hacmin kendi ekseninde birleşmesini sağlar. |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Çukurlaşan ve bağlanan hacmin içine maddeyi alan, barındıran korunaklı bir iç mekân oluşturur. |
| كوب | Avuç içi benzeri çukurun birleştirilip kapalı bir hazneye dönüştürülmesi | Sıvıyı muhafaza eden, kulp ve çıkıntıya ihtiyaç duymadan elle doğrudan kavranan yuvarlak hazneli kabı tasvir eder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kulpu (tutulacak yeri) ve burnu (akıtma emziği) bulunmayan, yuvarlak ve geniş ağızlı, doğrudan iki elle veya tek elle gövdesinden kavranarak içilen su ve içki kabı. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Adî b. Zeyd el-İbâdî bir beytinde kökü hizmetkârın sunduğu kulpsuz içecek kabı anlamında kullanmıştır: مُتَّكِئاً تَصْفِقُ أَبوابُه، / يَسْعَى عليه العَبْدُ بالكُوبِ |
| Erken Arapça kullanım | Su dolabının (mencenûn) suyu çekip havuza boşaltan kulpsuz kovaları için erken dönemde şu beyitte yer almıştır: يَصُبُّ أَكْواباً على أَكوابِ، / تَدَفَّقَتْ من مائها الجَوابي |
المصدر Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça كوب kökü, Sami dil ailesinde içbükey kapları, çukurlaştırılmış kap kacakları ve içecek haznelerini niteleyen ortak Afro-Asyatik kök tabakasıyla örtüşür. İbranicede kōs (içecek kadehi, baykuş kursağı/çukuru) ve geç dönem Aramice/Süryanice kōbā / kūbīthā (şarap kadehi, yuvarlak kap) biçimleriyle fonetik ve semantik yönden paralel bir çizgidedir. Akatçada kabû veya kāpu köklerinde görülen kavisli kenar veya çanak formu, kökün ilksel somut çekirdeğinin dövülerek veya oyularak elde edilen içbükey kap yapısına dayandığını gösterir. Arapçada kelime, kulp ve emzik bulundurmayan, ağzı çepeçevre eşit yükseklikte olan yalın ve simetrik kabı niteleyerek komşu Sami dillerindeki daha genel kap/kadeh anlamından özelleşmiştir. Ayrıca Antik Yunancadaki kypellon ve Geç Latince cuppa sözcükleriyle olan tipolojik benzerlik, Akdeniz ve Yakındoğu havzasındaki kap kacak terminolojisinin kadim kültürel etkileşimine işaret eder.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lane’s Lexicon.
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | كوب - كوبة | Kulpsuz kadeh temelinden gövdesi dar ve yuvarlak küçük davul (kûbe) veya tavla/satranç tablası gibi dairesel/oyuk nesnelere genişlemiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice kōs, Süryanice kōbā / kūbīthā | Sıvı konulan kadeh, kupa ve derin kap isimleriyle doğrudan kökteş ve semantik olarak eştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Akdeniz havzası ve Geç Latince cuppa / kupa | Sıvı saklanan veya tüketilen çukur kap formunun ortak Yakındoğu-Akdeniz kültür kelimesi olarak yayılmasıdır. | Muhtemel |
المصدر David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| كوب | Anlamlı | Kulpsuz yuvarlak içecek kabı | Ağzı düz, kulpu ve emziği olmayan, doğrudan gövdeden kavranan kap; bu kökün Kur'an'daki biçimidir. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| كبو | Anlamlı | Yüzüstü tökezlemek, külün sönmesi | Bir şeyin öne doğru eğilip kapanması, tökezleme veya ateşin küllenerek kapanması. | Ortak içe kapanma ve eğilme motifi; Kur'an'da geçmez. |
| وكب | Anlamlı | Ağır ve vakur adımlarla ilerlemek | Kararlı, dengeli ve sıralı yürüyüş; mevhibe veya kafile hâlinde düzenli akış. | Hareketteki düzenlilik; Kur'an'da geçmez. |
| وبك | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimine ait müstakil bir kullanım kaydedilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| بكو | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Fonetik dizilim kuralı gereği Arapçada kök olarak mühmel bırakılmıştır. | Kur'an'da geçmez. |
| بوك | Anlamlı | İşe ilk kez girişmek, üstün deve | Bir işi ilk defa yapma veya seçkin, soylu deve anlamında nadir bedevi kullanımı. | Anlamsal bağ zayıftır; Kur'an'da geçmez. |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| كوب | Merkez | Kulpsuz içecek kabı | Kulpu ve akıtma ağzı olmayan, her yönünden eşit ve engelsiz içilebilen yuvarlak kap. | Kur'an'da cennet ikramındaki zahmetsiz ve simetrik sunumu ifade eder. |
| كوز | Komşu | Kulplu su kabı | Mutlaka tek kulpu (ʿurve) bulunan, taşımaya ve dökmeye yarayan ibrik benzeri kap. | Tutamağı olduğu için كوب kökünden kulp unsuruyla ayrılır. |
| قدح | Komşu | Geniş çanak, kase | İki kişiyi doyuracak veya içirecek genişlikte, daha yayvan ve büyük gövdeli kap. | Hacminin büyüklüğü ve yayvanlığı sebebiyle derin كوب formundan farklılaşır. |
| كاس | Komşu | İçi dolu içki kadehi | Yalnızca içinde içecek bulunduğu zaman bu adı alan, boşken kadeh denmeyen kap. | كوب kabın bizatihi fiziki formunu, bu kök ise kabın dolu oluş durumunu niteler. |
| برق | Komşu | Emzikli ve kulplu ibrik | Hem kulpu hem uzun akıtma borusu (burnu) olan, dökmek ve doldurmak için kullanılan kap (ابريق). | Kaynaktan akıtan aracı kaptır; كوب ise son tüketim haznesidir. |
| سكب | Zıt | Dökmek, akıtıp boşaltmak | Sıvıyı kabın içinde tutmanın ve muhafaza etmenin aksine kesintisizce dışarı akıtmak. | Kabın içine toplama ve tutma niteliğinin işlevsel zıddıdır. |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | كوب | Kulpsuz kadeh | Kulpu ve burnu olmayan dairesel içecek haznesi. | Kesin |
| Latince | poculum, calix | İçki kadehi, kulpsuz kap | poculum içme eyleminin aracını, calix ise çanak yapısını karşılar; kulp yokluğu vurgusu Arapçadaki kadar katı değildir. | Güçlü |
| İngilizce | tumbler, goblet, beaker | Kulpsuz bardak, kadeh | tumbler kulpsuz düz tabanlı bardağı tam karşılar; goblet kadeh formunu verir fakat ayaklı olabilir. | Güçlü |
| Almanca | Becher | Kulpsuz kupa, bardak | Tutacağı bulunmayan, doğrudan gövdeden tutulan içecek kabını tam olarak karşılar. | Kesin |
| Fransızca | gobelet | Kulpsuz bardak | Kulpu ve ayağı olmayan silindirik veya konik bardağı karşılar; emziksiz olma vasfıyla örtüşür. | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Dictionnaire Larousse.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| أَكْوَابٌ مَوْضُوعَةٌ | Dizilmiş, hazır bekletilen kulpsuz kadehler | Zahmetsiz erişim ve nizam bağlamında, cennet ehlinin önünde içilmeye hazır bekleyen kaplar (Gâşiye 88:14). |
| بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ | Hizmet sunumunda kullanılan içki kapları | Ölümsüz hizmetçilerin pınardan doldurulmuş içecekleri taşırken kullandığı farklı kap türleri arasında (Vâkıa 56:18). |
| بِصِحَافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ | Altın tepsiler eşliğinde ikram edilen zarif kaplar | Cennette nefislerin arzulayacağı her türlü lezzetin altın tepsiler ve kadehlerle sunulması bağlamı (Zuhruf 43:71). |
| وَأَكْوَابٍ كَانَتْ قَوَارِيرَا | Billurlaşmış gümüşten mamul saydam kadehler | Malzeme mucizesi bağlamında, gümüş gibi beyaz ve dayanıklı ama cam gibi saydam olan kadehler (İnsân 76:15). |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret ahvali ve cennet cismaniyeti | Cennetteki cismani nimetlerin (akwāb gibi nesnelerin) hakiki bir varlığa mı yoksa sadece temsili idrak biçimlerine mi işaret ettiği tartışması. | Nimetin hakikati, cennet ehlinin lezzeti zahmetsizce ve en estetik araçlarla tatması üzerinden cismani lezzetlerin ispatında yoğunlaşır. |
| Fıkıh | İçki ve eğlence aletleri hükümleri | Hadislerde geçen kûbe (طبل veya tavla/satranç) kelimesi üzerinden çalgı aletlerinin tahrimi ve altın/gümüş kapların kullanımı. | Dünyada altın-gümüş kap kullanımının haramlığı karşısında cennette bu kapların mubah ve mükafat kılınması zıtlığı. |
| Tefsir | Cennet kaplarının morfolojik farkları | كوب, كوز, ابريق ve كاس arasındaki lügavî farklar; kulpsuz olmanın içme kolaylığı ve her açıdan ağza yaklaştırılabilme üstünlüğü. | Kadehin kulpsuz ve emziksiz oluşunun, cennet ehline sunulan içeceğin hiçbir engele takılmadan her yönden içilebilmesi inceliği. |
| Hadis | Oyun aletleri yasağı ve havz tasviri | Peygamberimizin Havz-ı Kevser tasvirindeki kapların gökteki yıldızlar kadar çok olduğunu bildiren rivayetler ile kûbe yasağı. | Tüketim ve lezzet aracının temizliği ve ahiretteki mebzul bolluk manasında yoğunlaşma. |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uhrevi mükâfat hiyerarşisi | Kusursuz ikram aracı | İnayet ve ikramın kesintisiz kabulü | Cennette kulun hiçbir çaba harcamadan, önünde hazır bulduğu estetik kabul kabıdır. | Kesin |
| İlmi | Tasarım ve ergonomi | Fonksiyonel sadelik | Yön bağımsız kullanım | Kulp veya emzik gibi yönlendirici unsurlar taşımayan nesne, kullanıcısına 360 derece erişim serbestisi tanır. | Güçlü |
| Siyasi | Tebaaya sunulan adil refah | Eşit ve hazır kamu hizmeti | Ayımsız paylaştırma | İkramın herkese aynı standartta, dizilmiş (mevdûa) ve hazır ulaştırıldığı bir refah düzenini simgeler. | Muhtemel |
| İktisadi | Tüketim araçlarında bolluk | Nihai tüketim nesnesi | Katma değerli ürün arzı | Ham maddenin (altın, gümüş, cam) en rafine işçilikle nihai tüketiciye hazır kılındığı doyum ekonomisi. | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dairesel simetrik potansiyel kuyusu (Potential well) | Fizikte ve geometride her yönden merkeze doğru simetrik olan, yönelme açısına bağlı bariyer (kulp) içermeyen ve içeriği kararlı biçimde tutan içbükey potansiyel alanı gibidir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sürtünmesiz / aracısız etkileşim (Frictionless interface) | Kullanıcı ile nesne arasındaki tutamak, kulp veya yön zorunluluğunu ortadan kaldıran; doğrudan, sezgisel ve engelsiz erişim sağlayan arayüz tasarımıdır. | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi Türkçedeki kulplu porselen veya seramik kahve kupası yahut sıradan bir su bardağı gibi düşünmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kulp, tutacak ve akıtma ucu bulunmayan; dairesel, saydam, kusursuz simetriye sahip ve her noktasından zahmetsizce içilebilen saf içecek haznesi. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirindeki ergonomik ve estetik inceliği (kabın yön aramaksızın doğrudan dudakla buluşabilme kolaylığını) ıskalamak ve ayetlerdeki kap çeşitliliğinin sunduğu işlevsel hiyerarşiyi sıradanlaştırmak. |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Cennet tasvirlerinde ikram edilen nimetlerin sadece içeriğini değil, o içeriğin sunulduğu aracın estetik, ergonomik ve işlevsel yetkinliğini gösterdiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Cennet ehlinin ağırlanmasını, nimetlerin sunuluş tertibini ve içeceklerin niteliklerini tasvir eden Mekkî surelerdeki (Zuhruf, Vâkıa, İnsân, Gâşiye) ayet gruplarında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'daki kap kacak isimlerinin (kes, ebarik, suhaf, ekvab) rastgele seçilmiş eşanlamlılar olduğu zannını yıkarak; her birinin kulp, emzik, doluluk ve hacim bakımından ayrı bir morfolojiye ve amaca sahip olduğunu kanıtlar. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamKulp, tutamak ve akıtma burnu bulunmayan, dairesel ağızlı, doğrudan gövdeden kavranarak sıvıyı muhafaza eden simetrik kap.
- Soyut anlamDış engellerden, yönlendirici fazlalıklardan ve kısıtlardan arınmış, her yönden eşit erişim ve zahmetsiz alıcılık imkânı.
- Sistematik karşılıkAracısız kabul, pürüzsüz kavrama ve yön bağımsız doyumun sisteme dâhil edilmesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıFormülde , tabanı içbükey bir fonksiyonla sınırlanmış (), üst seviyesi belirli bir yüksekliğe () ulaşan üç boyutlu sıvı haznesini temsil eder. Kabın ağız sınırı (), kulp veya burun gibi çıkıntılardan arınmış kusursuz bir çemberdir (). Bu radyal simetri sonucunda, kabın çevresel açısına () bağlı tüketim potansiyeli gradyanı sıfırdır (); yani kap hangi açıdan tutulursa tutulsun içme eylemi için yönsel hiçbir direnç veya ek çaba gerektirmez.