لقح
ل - ق - ح
جذر- الورود: ١
- الآيات: ١
- الصيغ: ١
- المعاجم: ١١
معناه في القرآن: Aşılayanlar
ملاحظاتي
المعاجم(١١)
كتاب العين
الخليل بن أحمد · القرن ٨مترجمالحروف: ٤٬٢٦٤باب الحاء والقاف اللام معهما
ح ق ل، ق ل ح، ق ح ل، ل ق ح، ل ح ق، ح ل ق مستعملات
حقل:
الحَقْلُ: الزَّرْعُ إذا تَشَعَّبَ ورَقَهُ قبلَ أنْ يَغلُظَ. وأَحْقَلَتِ الأرضُ إحقالاً. والحَقيلةُ: ماءُ الرُّطْب في الأمعاء، ورُبَّما صَيَّرَه الشاعر حَقْلاً، قال:
إذا الفُرُوضُ اضْطَمَّتِ الحَقائِلا
والحِقْلَةُ حُسافة التَّمْر، وهو ما بَقي من نُفاياته. وحَقيل: اسم جَبَلٍِ بالبادية. والحَوْقَل: الشَّيْخ إذا
الصحاح
الجوهري · القرن ١٠مترجمالحروف: ١٬٠٩٥ألْقَحَ الفحلُ الناقةَ، والريحُ السحابَ. ورياحٌ لَواقِحُ، ولا يقال مَلاقِحُ. وهو من النوادر. وقد قيل: الأضل فيه مُلْقِحَةٌ ولكنها لا تُلْقِحُ إلا وهي في نفسها لاقِحٌ، كأن الرياح لَقِحَتْ بخيرٍ، فإذا أنشأت السحابَ وفيها خيرٌ وصلَ ذلك إليه. ولَقِحَتِ الناقةُ بالكسر لَقَحاً ولَقاحاً بالفتح فهي لاقِحٌ. واللَقاحُ أيضاً: ما تُلْقَحُ به النخلة. ويقال أيضاً: حَيٌّ لَقاحٌ، للذين لا يدينون للملوك، أو لم
تهذيب اللغة
الأزهري · القرن ١٠بلا ترجمةالحروف: ٢٢٬٩٠٩باب الحاء والقاف واللام
حقل ، حلق ، قلح ، قحل ، لحق ، لقح : مستعملات .
حقل : قال الليث : الحَقْلُ : الزرع إذا تَشعَّب قبل أن يَغْلُظ سوقه . يقال : أَحقَلَت الأرضُ وأحقلَ الزرعُ . وقال أبو عُبيد : الْحَقْلُ : القَراحُ من الأرض . قال : ومَثَل لهم : ( لا تُنبِت البقلةَ إلا الحَقْلةُ ) قال : ومنه نَهَى النبي ( صلى الله عليه وسلم ) عن المُحَاقَلة قال : وهو بَيْعُ الزرعِ في سُنْبُله بالبُر ، مأخوذٌ من
مقاييس اللغة
ابن فارس · القرن ١١مترجمالحروف: ٥٬٢٥٣(باب اللام والقاف وما يثلثهما)
(لقم) اللام والقاف والميم أصلٌ صحيح، يدلُّ على تناوُلِ طعامٍ باليد للفَم، ثم يقاس عليه. ولَقِمْتُ الطّعامَ ألقَمُه، وتلقّمته والتقَمته. ورجلٌ تِلْقَامةٌ: كثير اللَّقْم([1]). ومن الباب اللَّقَم: مَنْهَج الطَّريق، على التشبيه، كأنَّه لَقِم من مرَّ فيه، كما ذكرناه في السِّراط، وقد مضَى.
(لقن) اللام والقاف والنون كلمةٌ صحيحة تدلُّ على أخْذِ علمٍ وفَهْمِه. ولَقِن
أساس البلاغة
الزمخشري · القرن ١٢مترجمالحروف: ١٬٢٦٥ل ق ح
ناقة لاقح ونوق لواقح ولقّح وقد لقحت لقاحاً ولقحاً وتلقّحت وألقحها الفحل ولقّحها.
وعندي لقحة ولقوح: درور وهي الحلوب وجمعها لقاح.
ألسنا المكرمين لمن أتانا إذا ما حاردت خور اللقاح لأjavascript:openquran(1,1,1)ن اللبن باللقاح يكون.
ويقال: اللقوح الرّبعيّة مالٌ وطعامٌ.
" ونهي عن بيع الملاقيح والمضامين " أي الأجنّة والتي هي نطف في الأصلاب جمع: ملقوح.
قال مالك بن
لسان العرب
ابن منظور · القرن ١٣مترجمالحروف: ١٢٬٤٦٩اللِّقاحُ: اسم ماء الفحل
(* قوله «اللقاح اسم ماء الفحل» صنيع
القاموس، يفيد أَن اللقاح بهذا المعنى، بوزن كتاب، ويؤيده قول عاصم: اللقاح كسحاب مصدر، وككتاب اسم، ونسخة اللسان على هذه التفرقة. لكن في النهاية اللقاح، بالفتح: اسم ماء الفحل اهـ. وفي المصباح: والاسم اللقاح، بالفتح والكسر.) من الإِبل والخيل؛ وروي عن ابن عباس أَنه سئل عن رجل كانت له امرأَتان أَرضعت إِحداهما غلاماً وأَرضعت الأُخرى جارية: هل
القاموس المحيط
الفيروزآبادي · القرن ١٥مترجمالحروف: ٥٢٢* ل ق ح * * ألْقَحَ * الفحل الناقة والريح السحاب ورياح * لَوَاقِحُ * ولا تقل مَلاَقِح وهو من النوادر وقيل الأصل فيه * مُلْقِحَةٌ * ولكنها لا تُلقح إلا وهي في نفسها * لاَقِحٌ * كأن الرياح * لَقِحَت * بخير فإذا أنشأت الساحاب وفيها خير وصل ذلك إليه و * تَلْقِيحُ * النخل إباره يُقال * لَقَّحَ * النخلة * تَلْقِيحا * و * ألْقَحَها * و * المَلاَقِحُ * الفُحُول وهي أيضا الإناث التي في بطونها أولادها و *
تاج العروس
الزبيدي · القرن ١٨مترجمالحروف: ٩٬٧٩١لقحت الناقة كسمع تلقح لقحا، بفتح فسكون، ولقحا، محركة، ولقاحا، بالفتح، إذا حملت، فإذا استبان حملها قيل: استبان لقاحها. وقال ابن الأعرابي: قرحت تقرح قروحا، ولقحت تلقح لقاحا ولقحا: قبلت اللقاح،بالكسر والفتح معا، كما ضبط في نسختنا بالوجهين. وروى عن ابن عباس أنه سئل عن رجل كانت له امرأتان أرضعت إحداهما غلاما، وأرضعت الأخرى جارية، هل يتزوج الغلام الجارية? قال: لا اللقاح واحد. قال الليث: أراد أن ماء
معجم لين
إدوارد لين · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٠٬٦٥٤لَقِحَتْ
1 لَقِحَتْ ذ , (S, Msb, K,) aor. لَقَحَ , (Msb, K,) inf. n. لَقَحٌ (S, Msb, K,) and لَقْحٌ (K) and لَقَاحٌ; (S, K;) and لُقِحَتْ بِالْوَلَدِ, in the pass. form; (Msb;) She (a camel) conceived, or became pregnant; (Msb, TA;) received [into her womb] the seed of the stallion. (K.) ― -b2- لَقِحَتْ (inf. n. لَقَحٌ, syn. حَبَلٌ, K, TA: in the CK جَبَلٌ:) (tropical:) She (a woman) conceived,
لَقِحَتْ 1 لَقِحَتْ ذ , (S, Msb, K,) aor. لَقَحَ , (Msb, K,) inf. n. لَقَحٌ (S, Msb, K,) and لَقْحٌ (K) and لَقَاحٌ; (S, K;) and لُقِحَتْ بِالْوَلَدِ, in the pass. form; (Msb;) She (a camel) conceived, or became pregnant; (Msb, TA;) received [into her womb] the seed of the stallion. (K.) ― -b2- لَقِحَتْ (inf. n. لَقَحٌ, syn. حَبَلٌ, K, TA: in the CK جَبَلٌ:) (tropical:) She (a woman) conceived, or became pregnant. (Sh, T, L.) ― -b3- اِمْرَأَةٌ سَرِيعَةُ اللَّقَحِ A woman quick in conceiving, or becoming pregnant. The like is said with respect to any female. Perhaps the word thus used has this signification properly, or perhaps tropically. (TA.) ― -b4- أَسَرَّتْ لَقَحًا, and لَقَاحًا, She (a camel) concealed her having conceived, or become pregnant: i. e., she did not show signs of her having conceived by raising her tail and elevating her nose. (L.) ― -b5- لَقِحَتِ النَّخِيلُ, or لُقِحَت, (as in different copies of the S,) (tropical:) [The palm-trees became fecundated by the process termed اِلْقَاحٌ: see 4]: and of a single palm-tree (نَخْلَةٌ) you say لَقِحَتْ, or لُقِحَتْ, without teshdeed; (so, again, in different copies of the S;) and ↓ تَلَقَّحَتْ. (S, art. أبر) ― -b6- لَقِحَ العِجَافُ, inf. n. لَقَحٌ, (tropical:) The lands in which was no good became fecundated. (L.) [See also أَعْجَفُ.] ― -b7- لَقِحَتِ الحَرْبُ: see a verse cited voce عن.
2 لَقَّحَ see 4.
القح الفَحْلُ النَّاقَةَ 4 القح الفَحْلُ النَّاقَةَ ذ , (S, Msb,) inf. n. اِلْقَاحٌ; (Msb;) and ↓ لقّحها, (A,) [inf. n. تَلْقِيحٌ;] The stallion-camel made the she-camel to conceive, or become pregnant; impregnated her; got her with young. (Msb.) ― -b2- القح النَّخْلَةَ, inf. n. اِلْقَاحٌ, [and quasi-inf. n. لَقَاحٌ, q. v.; et vide infra;] and ↓ لقّحها, inf. n. تَلْقِيحٌ; (S, Msb, A, K;) and ↓ لَقَحَهَا, inf. n. لَقْحٌ; (K;) (tropical:) He fecundated the palm-tree by means of the ↓ لَقَاح, or spadix of the male tree, which is bruised, or brayed, and sprinkled [upon the spadix of the female]: (A:) or, by inserting a stalk of a raceme of the male tree into the spathe [of the female, after shaking off the pollen of the former upon the spadix of the female; for such is the general practice]: this is done in the following manner: you leave the spathe of the [female] palm-tree two or three nights after its bursting open: then you take a stalk of a raceme of the male tree, which is best if old, of the preceding year, and insert it into the spadix [of the female, after shaking off the pollen, as above mentioned]; and this you do according to a certain measure: it should not be done but by a man acquainted with the manner of proceeding in this case; for if he be ignorant, and do too much, he turns the spathe, and mars it; and if he do too little, many of the dates produced will be without stones; and if he do it not at all to the palm-tree, he will derive no advantage from the spadix thereof that year: (L:) ↓ لَقَحٌ is the name of that which is taken from the male palm-tree (الفُحَّال: so in the L: in the K, الفَحْل:) to be inserted in the other, [namely the spathe of the female]. (L, K.) [See also لَقَاحٌ. In the CK, for اِسْمُ مَا أُخِذَ الخ, we find اسم ماءٍ اخذ الخ, giving a different and false meaning.] جَآءَنَا زَمَنُ اللَّقَاحِ, or ↓ التَّلْقِيحِ, The time of the fecundating of the palm-trees has come to us. (L.) ― -b3- أَلْقَحَتِ الرِّيحُ السَّحَابَ (S) (tropical:) The wind impregnated, or fecundated, the cloud, or clouds; (L;) and in like manner, القحت الرِّيَاحُ الشَّجَرَ وَنَحْوَهُ [The winds fecundated the trees] (K) [and the like]. (TA.) ― -b4- القح بَيْنَهُمْ شَرًّا (tropical:) He engendered, or caused, evil, or mischief, between them. (A.) ― -b5- عَقْلَهُ ↓ جَرَّبَ الأُمُورَ فَلَقَّحَتْ (tropical:) [He became experienced in affairs, and they fecundated his intellect]. (A.) ― -b6- النَّظَرُ فِى عَوَاقِبِ الْأُموُرِ الْعُقُولِ ↓ تَلْقِيحُ (tropical:) [Consideration of the results, or issues, of things is (a means of) fecundation of the intellects]. (A.) ― -b7- لَا تُلْقِحْ سِلْعَتَكَ بِالأَيْمَانِ (tropical:) [Make not thy merchandise productive of a high price by means of oaths]. (A.)
تلقّحت 5 تلقّحت ذ She (a camel) pretended that she had conceived, or become pregnant, (by raising her tail, in order that the stallion might not approach her, TA,) when this was not really the case. (Fr, S, K.) ― -b2- See 1.
استلقحت النَّخْلَةُ 10 استلقحت النَّخْلَةُ ذ (tropical:) The palm-tree attained to the proper period for its being fecundated by the process termed اِلْقَاحٌ: [see 4: or required to be so fecundated]. (K.)
لَقَحٌ لَقَحٌ ذ : inf. n. of 1. q. v. ― -b2- see أَلْقَحَ النَّخْلَةَ, and see لَقَاحٌ.
لَقْحَةٌ لَقْحَةٌ ذ : see لِقْحَةٌ and لَقُوحٌ.
لِقْحَةٌ لِقْحَةٌ ذ (K) and ↓ لَقْحَةٌ (TA) (assumed tropical:) A woman suckling; or a woman who suckles. (K.) ― -b2- See لَقُوحٌ.
لَقَاحٌ لَقَاحٌ ذ (tropical:) The thing [namely flowers or pollen] with which a female palm-tree is fecundated, (S, L, K,) taken from a male palm-tree; (L;) the spadix of a male palm-tree, (A, K,) with which a female palm-tree is fecundated, it being bruised, or brayed, and sprinkled [upon the spadix of the female]. (A.) [See also لَقَحٌ, voce أَلْقَحَ, and لِقَاحٌ] -A2- حَىٌّ لَقَاحٌ A tribe that does not submit to kings, (S, K,) and that has not been governed by a king: (L:) or, that has not suffered captivity in the time of paganism. (S, K.) ― -b2- See 1.
لِقَاحٌ لِقَاحٌ ذ The semen genitale (L, K) of a stallion camel, and horse, and (tropical:) of a man. (L.) I'Ab, being asked respecting a man who had two wives, one of whom suckled a boy, and the other a girl, [not his own children,] whether the boy might marry the girl, answered “ No; because the لقاح [i. e., لِقَاح or ↓ لَقَاح, as shown below,] is one: ” meaning, says Lth, that the semen genitale which impregnated them both, and which was the source of the milk of both, was one, and that the two sucklings had thus become as though they were the children of the two women's husband: but, says Az, لقاح may here be a quasi-inf. n., syn. with اِلْقَاحٌ; like عَطَآءٌ and اِعْطَآءٌ &c.: (L:) [and the like is said in the Msb.] ↓ لَقَاحٌ and لِقَاحٌ, with fet-h and kesr, are substs. from أَلْقَحَ, [q. v.] syn. with اِلْقَاحٌ, signifying impregnation, or the getting with young; and so in the answer of I'Ab above mentioned. (Msb.)
لَقُوحٌ لَقُوحٌ ذ A camel (S, K) itself: (S:) pl. لِقَاحٌ. (S, K.) ― -b2- See لَاقِحٌ. ― -b3- لَقُوحٌ and ↓ لِقْحَةٌ (S, Msb, K) and ↓ لَقْحَةٌ, (Msb, K,) applied to a she-camel, i. q. حَلُوبٌ [meaning Milch, and a milch camel]: (S, Msb, K:) but Az says, that the former only is used as an epithet; you say ناقة لَقُوحٌ, and not ناقةٌ لِقْحَةٌ, but هٰذِهِ لِقْحَةٌ فُلَانٍ: (TA:) or لَقُوحٌ is [an epithet] applied to a she-camel during the first two or three months after her having brought forth; and after this she is termed لَبُونٌ: (AA, S, K:) and accord. to some, ↓ لِقْحَةٌ signifies a milch camel abounding with milk: or a she-camel from the time when the hump of her young one becomes fat, until the expiration of seven months, when she weans her young one, and this she does at the [auroral] rising of Canopus: (TA:) [which rising, in central Arabia, about the commencement of the era of the Flight was between the 30th of July and the 12th of August:] also ↓ لِقْحَةٌ and ↓ لَقْحَةٌ a she-camel that has lately brought forth: (L:) pl. of لَقُوحٌ, لِقَاحٌ (S, Msb, K) and لَقَائِحُ; (ISh;) and pl. of ↓ لِقْحَةٌ (and of ↓ لَقْحَةٌ, K, TA,) لِقَحٌ (S, Msb, K) and لِقَاحٌ. (ISh, Th, Msb.) ― -b4- The Arabs also said لِقَاحَانِ أَسْوَدَانِ [Two black herds of milch camels], like as they said قَطِيعَانِ; for they said لِقَاحٌ وَاحِدَةٌ in like manner as they said قَطِيعٌ وَاحِدٌ and اِبِلٌ وَاحِدَةٌ. (S.) ― -b5- المُسْلِمِينَ ↓ أَدِرُّوا لِقْحَةَ (tropical:) Milk ye the milch camel of the Muslims: occurring in a trad., alluding to the tribute (فَىْء and خَرَاج) whence were derived the stipends and fixed appointments of the persons addressed, and to the collecting it with equity. (TA.)
لَقَّاحٌ لَقَّاحٌ ذ A fecundator of palm-trees. (Az, TA in art. جنى.)
لاقِحٌ لاقِحٌ ذ (IAar, S, K) and ↓ لَقُوحٌ (K) and ↓ مَلْقُوحَةٌ (Msb) A she-camel having just conceived, or become pregnant; (IAar, K;) as also قَارِحٌ: afterwards, when her pregnancy has become manifestly apparent, she is termed خَلِفَةٌ: (IAar:) pl. of the former لَوَاقِحُ (K) and لُقَّحٌ; (TA;) and of the second, لُقُحٌ. (L, K, TA: in the CK لُقَّحٌ.) ― -b2- رِيَاحٌ لَوَاقِحُ (S, K, &c.,) (tropical:) Pregnant winds; so called because they bear the water and the clouds, and turn the latter over and about, and then cause them to send down rain; (TA;) or because they become pregnant, and then impregnate the clouds: (IJ:) the sing. is رِيحٌ لَاقِحٌ, the contr. of which is termed رِيحٌ عَقِيمٌ [or “ a barren wind ”]: (ISd:) or ريح لاقح signifies ذَاتُ لَقَلَاحٍ [possessing that which impregnates]; like as دِرْهَمٌ وَازِنٌ signifies ذُو وَزْنِ; رَجُلٌ رَامِحٌ, ذُو رُمْحٍ: (AHeyth:) or رياح لواقح signifies impregnating, or fecundating, winds; (S, K;) as also ↓ مَلَاقِحُ [pl. of مُلْقِحَةٌ]: (K:) or it is not allowable to say مَلَاقِحُ; (S;) but this is the regular form of the word; because the wind impregnates the clouds; (IJ;) and thus لواقح is extr.: or, as some say, the proper original word is مُلْقِحَةٌ; but the winds do not impregnate unless they are themselves pregnant; as though they were pregnant with good, and, when they raised the clouds, transmitted to them that good. (S.) ― -b3- حَرْبٌ لَاقِحٌ (K) (tropical:) War pregnant [with great events.] (TA.)
مُلْقِحٌ مُلْقِحٌ ذ A stallion camel: pl. مَلَاقِحُ. (S, K.) ― -b2- See لَاقِحٌ. ― -b3- (tropical:) A man to whom offspring is born. Occurring in a trad. (TA.)
مُلْقَحَةٌ مُلْقَحَةٌ ذ A female camel that has her young one in her belly: pl. مَلَاقِحُ: (S, K:) a pass. part. n. from أَلْقَحَ. (Msb.)
مَلْقُوحَةٌ مَلْقُوحَةٌ ذ (IAar, S, K, &c.) and مَلْقُوحٌ, (IAar,) which latter is also used in a pl. sense, (As,) What is in the belly of a she-camel: (A 'Obeyd, T, S, K, &c.:) or what is in the back of the stallion camel; [meaning his progeny in the elemental state;] (Aboo-Sa'eed, K;) but the former, says Az, is the correct signification: (L:) مَلْقُوحَةٌ is for مَلْقُوحٌ بِهِ, converted into a subst., (Msb,) from لُقِحَتْ, like مَحْمُومٌ from حُمَّ, and مَجْنُونٌ from جُنَّ: (S:) pl. مَلَاقِيحُ. (A 'Obeyd, S, K, &c.) The Muslims are forbidden to sell مَلَاقِيح and مَضَامِين. (L.) [See the latter of these words.] ― -b2- المَلَاقِيحُ is also used (sometimes, TA) to signify The mothers: and its sing. is مَلْقُوحَةٌ. (K.) ― -b3- See لَاقِحٌ.
قاموس سالمون
هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩مترجمالحروف: ١٬٧٥٤لَقَحَ
لَقَحَ A ( n. ac. لَقْح 1 ),
a. see IV (a) .
b. [ coll. ], Threw, cast, flung, hurled.
لَقِحَ
لَقِحَ A ( n. ac. لَقْح 1 , لَقَح 4 , لَقَاْح 22 ),
a. Was fecundated, fertilized; conceived, became pregnant.
لَقَّحَ
لَقَّحَ II ,
a. see IV (a) .
b. [ coll. ], see I (b) .
أَلْقَحَ
أَلْقَحَ IV ,
a. Fecundated, fertilized; impregnated.
b. [ Bain ], Engendered, caused ( mischief
كتاب الله
مستخلص من الاستعمال القرآنيبلا ترجمةالحروف: ٣٠٬٤٠٥لقح
لَقِحَت - تَلْقَحُ (لَقِحَ - يَلْقَحُ) - ألْقَحَ - يُلْقِحُ - مُلْقِح - لَوَاقِح - لَقَّحَ - يُلَقِّحُ
لَقِحَت - تَلْقَحُ (لَقِحَ - يَلْقَحُ) + الأنثى: قبلت اللقاح: وصلت إليها نطفة الذكر، فتهيأت للحمل
ألْقَحَ - يُلْقِحُ (وكذلك لَقَّحَ - يُلَقِّحُ) + الذكرُ + الأنثى: جعلها " تلْقَحُ ": أوصل إليها نطافه رجاء أن تحبل وتحمل منه: يدخل فيها، من
الجذور المجاورةالمجاورة: ٧ (الإجمالي: ١١)
- خزن
الآيات المشتركة: ١ · Hazen : Depo demektir
- سقي
الآيات المشتركة: ١ · Sakiy: Kaba konmuş sudur
- روح
الآيات المشتركة: ١ · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır
- موه
الآيات المشتركة: ١ · Su
- نزل
الآيات المشتركة: ١ · “Nezle” konaklama yeri demektir
- سمو
الآيات المشتركة: ١ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
- رسل
الآيات المشتركة: ١ · Saçak demektir
الآيات التي ورد فيها(١)
وَأَرْسَلْنَا الرِّيَاحَ لَوَاقِحَ فَأَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُ وَمَا أَنْتُمْ لَهُ بِخَازِنِينَ
Aşılayanlar
تحليل الجذر
تعريف الجذر والخلاصة
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لقح |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | حمل, ثمر, ولد |
| Zıt Kök | عقم |
| Çekirdek Özet 1 | Erkeğin dişiyi döllemesi, tohumun veya özsu/suyun birleşerek gebe bırakması, canlanma ve verim sürecini başlatması |
| Çekirdek Özet 2 | Rüzgârların bulutları ve bitkileri aşılayıcı, yüklenici ve yağmura/meyveye hazırlayıcı ilahi bir sebep kılınması |
| Çekirdek Özet 3 | Maddi ve manevi üretim süreçlerinde iki unsurun temas ve birleşimiyle potansiyelin fiili verime dönüşmesi prensibi |
| Kritik Hata Riski | Âyetteki aşılayıcı rüzgâr niteliğini salt mekanik bir hava hareketine indirgeyip biyolojik ve meteorolojik döllenme/üretim derinliğini göz ardı etmek |
التحليل الثنائي
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لق | Yakalama, alma, aniden karşılaşma ve kendine bağlama; لقط (yerden alıp toplama), لقف (hızla kapıp yutma), لقم (ağza lokma alma), لقي (karşılaşma, kavuşma) köklerinde görüldüğü üzere iki nesnenin temas edip birinin diğerini içine alması veya kavraması | ح | ح harfinin getirdiği içe nüfuz etme, canlılık, sürtünme ve tutunma karakteriyle teması dölleme, döl tutma, gebelik ve özün tutulması biçiminde özelleştirmiştir. |
التحليل التصويري للحروف
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire | Sevk etme, yönlendirme, harekete geçirme ve iki unsuru birbirine doğru sürme |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği | Merkezileşme, toplanma, dar bir kanaldan geçerek yoğunlaşma ve hedefe kilitlenme |
| ح | Çit, duvar | Muhafaza altına alma, çevirme, içe hapsetme ve himaye ederek barındırma |
| لقح | Yönlendirilen bir özün dar bir kanaldan içeriye sevk edilip rahimde veya haznede tutularak döllenmenin gerçekleşmesi | Dışarıdan sevk edilen tohumlayıcı/aşılayıcı unsurun alıcı yapıya nüfuz ederek orada tutulması ve yeni bir hayat/yük başlatması hareketini tasvir eder. |
الاستعمال التاريخي والمبكر
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Devenin erkek deve tarafından döllenmesi, döl tutması ve gebe kalması; erkeğin döl suyuna ve gebeliğin başlangıcına verilen ad |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebü’n-Necm el-İclî’nin nakledilen beytinde devenin döllenip döl tutması anlamında melfûh kelimesi kullanılmıştır: وقد أَجَنَّتْ عَلَقاً مَلْقُوحـاً / ضَمَّنَه الأَرحامَ والكُشُوحا |
| Erken Arapça kullanım | Câhiliye ve erken İslâm döneminde henüz doğmamış ceninlerin satışını yasaklayan hadislerde ana karnındaki döl için el-melâkīh tabiri kullanılmıştır; ayrıca hiçbir otoriteye boyun eğmeyen, haraç vermeyen kabileler için de istiare yoluyla kavmun lekāh denilmiştir. |
المصدر Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.
الطبقة الاشتقاقية السامية
Arapça لقح kökü, Sami dillerinde üreme, döllenme, döl sıvısı ve süt veren sağmal hayvan semantiğiyle doğrudan irtibatlı bir çekirdeğe dayanır. Kökün İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerindeki doğrudan sesçil türevleri sınırlı olmakla birlikte, Güney Sami (Arapça ve Güney Arapçası) sahasında özellikle bedevi hayvancılık kültürünün merkezinde yer alan deve ve davar döllenmesi, süt veriminin başlaması ve hurma ağaçlarının aşılanması bağlamında son derece zengin ve işlek bir morfolojik gelişim göstermiştir. Kökün temel anlamsal ekseni, alıcı bir bünyenin dölleyici bir aktarımı kabul etmesi, bu aktarım neticesinde kısırlıktan çıkıp yüklü ve üretken hale gelmesidir. İbranicedeki לקח (almak, kabul etmek, kavramak) köküyle semantik bir örtüşme ve fonetik temas ihtimali bulunsa da Arapçada لقح kökü spesifik olarak biyolojik ve fiziksel dölleme/aşılanma matrisine kilitlenmiştir.
درجة الثقة Güçlü
المصدر Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).
التحليل الاشتقاقي
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Dölleme, aşılanma, süt verme | Hayvanda döl tutma, ağaçta suni veya rüzgârla döllenme, rüzgârın bulutu yağmura hazırlaması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami biyolojik üretkenlik terimi | Kuzeybatı Sami dillerindeki kavramak ve almak kökleriyle muhtemel temas; Güney Sami'de döllenme ihtisası | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afroasyatik dışı soydaşlık tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
المصدر Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.
الجذور الشقيقة (التقاليب)
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لقح | Anlamlı | Döllemek, aşılamak | Dişinin erkek suyuyla döl tutması, rüzgârın aşılaması | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| لحق | Anlamlı | Yetişmek, katılmak | Bir şeyin diğerine ulaşıp ona eklenmesi, bitiştirilmesi | Kur'an'da geçer; temas ve birleşme bağı |
| قلح | Anlamlı | Diş kiri, sararmak | Diş üzerinde kir ve tabaka birikmesi, kurumak | Kur'an'da geçmez; yüzeye tutunma bağı |
| قحل | Anlamlı | Kurumak, sertleşmek | Derinin veya toprağın kuruyup büzüşmesi, kıtlık hali | Kur'an'da geçmez; nem ve döl tutmanın zıddı |
| حلق | Anlamlı | Tıraş etmek, boğaz | Kılları kazımak; boğaz çukuru; dairevi biçimde kesmek | Kur'an'da geçer; dar geçit ve kanal bağı |
| حقل | Anlamlı | Tarla, ekin yeri | Ekime elverişli toprak; ziraat yapılan açık arazi | Kur'an'da geçmez; tohumun atıldığı yer |
الجذور المجاورة والجذر المضاد
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لقح | Merkez | Döllenme, aşılanma | İki unsurun temasıyla verimli sürecin başlatılması | Alıcının tohumu/özü alıp gebelik ve verim aşamasına geçmesi |
| حمل | Komşu | Taşıma, gebelik | Yükün fiilen taşınması durumu | Döllenmeden sonraki ağırlığı yüklenme ve muhafaza etme evresi |
| ثمر | Komşu | Meyve verme, sonuç | Ürünün ve neticenin ortaya çıkışı | Aşılanmanın nihai semeresi, ağacın meyve bağlaması |
| ولد | Komşu | Doğum, türeme | Cenin veya yavrunun açığa çıkması | Döllenip gelişen varlığın harice çıkış fiili |
| عقم | Zıt | Kısırlık, döl tutmama | Döllemenin ve verimin tamamen kesilmesi | Rahim veya rüzgârın hiçbir döl tutmaması ve aşılamaması durumu |
مقابلات المعنى في لغات أخرى
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لقح | Döllemek, aşılamak | Canlıların ve bitkilerin tohumlanması, bulutların su tutar hale gelmesi | Kesin |
| Latince | fecundare, inseminare, pollinare | Döllemek, bereketli kılmak | Fecundare üretken hale getirmeyi, inseminare tohum ekmeyi karşılar; rüzgârın aşılayıcılığını içerir | Güçlü |
| İngilizce | fecundate, pollinate, impregnate | Döllemek, aşılamak, gebe bırakmak | Pollinate bitkisel tozlaşmayı, fecundate/impregnate biyolojik döllenmeyi ve bulutun dolmasını karşılar | Kesin |
| Almanca | befruchten, bestäuben | Döllemek, tozlaştırmak | Befruchten hem zihinsel hem biyolojik döllemeyi ve verimli kılmayı tam olarak kapsar | Kesin |
| Fransızca | féconder, polliniser | Döllemek, aşılamak | Féconder canlandırma ve verimli kılma sürecini eksiksiz yansıtır | Kesin |
المصدر Oxford Latin Dictionary, Wehr Arabic-English Dictionary.
الوجوه والنظائر
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لَوَاقِحَ (çoğul isim/sıfat) | Aşılayıcı, yükleyici, yağmura ve döllenmeye sevk edici rüzgârlar | Kozmik ve tabiat nizamı bağlamında rüzgârların bulutları ve bitkileri aşılaması (Hicr 15:22) |
سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tabiat kanunları ve illiyet nazariyesi | Rüzgârın aşılayıcı bir sebep olarak tayini, hakiki failin Allah olması ile zahiri sebeplerin nizamı | İlahi kudretin tabii sebepleri vasıta kılarak hayatı ve bereketi sürekli kılması |
| Fıkıh | Alım-satım akitleri (Büyû') | Henüz doğmamış yavrunun veya dölün satışı yasağı (el-melākīh ve'l-medāmīn) | Belirsizlik (garar) içeren dölün ve döllenmemiş tohumun müstakil satış konusu olamayacağı |
| Tefsir | Kevnî ayetlerin izahı | Hicr Suresi 22. ayetteki levākiha lafzının hem bulutları hem de bitkileri aşılaması yönündeki yorumlar | Rüzgârın hem buharı toplayıp bulutu yağmurla aşılaması hem de polenleri taşıması boyutu |
| Hadis | Ziraat ve hurma aşılanması | Hurmaların suni olarak aşılanması (te'bîr/telkīh) ile ilgili rivayetler ve dünya işleri sahası | İnsan emeği ile tabii döllenme kanunlarının ziraatta verimlilik için işletilmesi |
تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık nizamı ve lütuf | İhyâ vasıtası | Ölü toprağı ve tabiatı diriltme nizamı | Allah'ın rüzgârları vesile kılarak suyu indirmesi ve hayat döngüsünü kurması | Kesin |
| İlmi | Meteoroloji ve botanik | Biyolojik tozlaşma ve bulut fiziği | Polenlerin ve su damlacıklarının birleşimi | Havanın hareketiyle parçacıkların birleşip yoğunlaşarak verimli hale gelmesi | Kesin |
| Siyasi | Bağımsızlık ve hürriyet | İstiklâl (kavmun lekāh) | Boyun eğmeme ve vesayeti reddetme | Câhiliye istiaresinde hiçbir sultana haraç vermeyen, dölletilmeyen hür topluluklar | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim ve katma değer | Sermaye ve emeğin aşılanması | Atıl kapasiteyi üretime dönüştürme | İki iktisadi unsurun bir araya getirilerek yeni bir değer ve verim üretilmesi | Güçlü |
التماثل في العلوم العددية والإنسانية
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Katalizörlük ve faz geçişi tetiklemesi | Kimyada ve fiziksel kimyada birleşmeyen iki molekülün bir katalizör veya taşıyıcı vasıtasıyla reaksiyona girmesi, aşırı doymuş buharın yoğunlaşma çekirdekleriyle sıvı faza geçmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Disiplinlerarası sentez ve fikir aşılanması | Sosyoloji ve epistemolojide iki farklı düşünce veya kültürün temasıyla yeni paradigmaların, kurumların ve inovasyonun doğması | Güçlü |
التضييق الخاطئ وخطر الخطأ
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Âyetteki lafzı yalnızca modern botanikteki polen taşınması (tozlaşma) ile sınırlamak veya tam tersine sadece bulutların rüzgârla sürülmesine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Rüzgârın hem bulutu su yüklenmeye hazırlayan meteorolojik bir aşılayıcı hem de bitkilerdeki üretimi tetikleyen ekolojik bir dölleyici olması, genel hayat döngüsünün başlatıcılığı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'ın kevnî hakikatleri çok katmanlı ve kuşatıcı bir lafızla ifade etme mucizesini gözden kaçırıp lafzı tek bir fiziksel alt olaya hapsederek anlamı daraltmak |
خلاصة موجَّهة لفهم القرآن
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Tabiat olaylarının kör bir tesadüf değil, birbirini tamamlayan, aşılayan ve dölleyen kusursuz bir sebep-sonuç ve lütuf ağıyla yaratıldığını tek bir kelimeyle özetlediği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kâinatın yaratılışı, suyun gökten indirilmesi, rüzgârların gönderiliş gayeleri ve ölü toprağın diriltilmesini konu edinen kevnî ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Rüzgârın sadece yıkıcı veya kuru bir hava akımı olduğu zannını yıkar; onun birleştirici, dölleyici, hayat taşıyıcı ve bulutları rahmete gebe bırakıcı yapısını gösterir. |
التركيب النهائي والنموذج الرياضي
- Somut anlamErkeğin dişiyi döllemesi, devenin döl tutması, hurma ve bitkilerin tozlaşması, rüzgârın buluta su yüklemesi.
- Soyut anlamPasif veya potansiyel halde duran iki varlığın dinamik bir üçüncü unsur vasıtasıyla bir araya getirilip verimli bir sürece sevk edilmesi.
- Sistematik karşılıkVarlıkta kısırlık ve atıllığı gideren, temas ve nüfuz yoluyla yeni bir varoluşsal yük ve bereket meydana getiren aşılanma prensibi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde alıcı unsuru (bulut veya dişi organ), verici özü (tohum, polen veya yoğunlaşma çekirdeği), ise aşılayıcı etkeni (rüzgâr) temsil eder. vasıtasıyla gerçekleşen aşılanma fonksiyonu , ile arasında içsel bir temas ve birleşme () meydana getirir. Bu temas, zaman aralığı () neticesinde kısırlıktan uzak, dolu ve üretken bir mahsulü () doğurur.