أيوب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: أ-ي-و2 sîga, 34 mücavir kök, 4 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.زبروهبأَيُّوبَعيسىأيوبسبطداودوَأَيُّوبَيوسفسحقندوإسماعيل

KökSîga 2Ayet 4Sure 4Mücavir 34

▶ Ağı aç (3B)

أيوب

أ - ي - و

KÖK
  • 4 geçiş
  • 4 ayet
  • 2 sîga
  • 3 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ve Eyüp

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءيب · أيب · ايب

Notlarım

Sözlükler(3)

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR118 harf
Madde başı: أيبابن الأَثير في حديث عكرمة، رضي اللّه عنه، قال: كان طالوتُ أَيَّاباً. قال الخطابي: جاءَ تفسيره في الحديث أَنه السَّقاءُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR337 harf
Madde başı: أيبالأياب ككتان عن ابن الأثير في حديث عكرمة قال: كان طالوت أيابا قال: قال الخطابي جاء في تفسيره في الحديث أنه السقاء، كذا في لسان العرب. والأيبة: الأوبة على المعاقبة، بمعنى الرجوع والتوبة، ظاهر أنه من آب يئيب كباع يبيع، وقد قالوا: إنها مادة مهملة وإنما خفف كما ذكرنا، فذكر المؤلف له هنا مستدرك، قاله شيخنا. فصل الباء الموحدة من بابها
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR90 harf
Madde başı: ايبFor words which might be supposed to be properly mentioned under this head, see art. اوّب.
Maddenin bağlantısı

For words which might be supposed to be properly mentioned under this head, see art. اوّب.

Sîgalar(2)

Mücavir kökler34 mücavir (43 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. داود

    2 ortak ayet · Davut

  2. سليمان

    2 ortak ayet · Süleyman

  3. يعقوب

    2 ortak ayet · Ve Yakup

  4. سحق

    2 ortak ayet · Suhk : Eskimiş, yıpranmış elbise demektir

  5. هارون

    2 ortak ayet · Harun

  6. نوح

    2 ortak ayet · “Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır

  7. ندو

    2 ortak ayet · Nedve halkın toplandığı yerdir

  8. مسس

    2 ortak ayet · Ona dokundu

  9. يونس

    1 ortak ayet · Ve Yunus

  10. سبط

    1 ortak ayet · Ve oymaklar

  11. زبر

    1 ortak ayet · “Zebra”, derisi çizgili yaban eşeğidir

  12. إسماعيل

    1 ortak ayet · Ve İsmail

Geçtiği ayetler(4)

  1. … وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُدَ زَبُورًا

    Ve EyüpNuh’a, ondan sonra gelen peygamberlere, İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Ya’kub’a ve torunlarına, İsa’ya, Eyyüb’a, Yunus’a, Harun’a ve Süleyman’a vahyettiğimiz gibi, şüphesiz sana da vahyettik. Davud’a da Zebur’u verdik.

  2. … وَنُوحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِ دَاوُدَ وَسُلَيْمَانَ وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسَى وَهَارُونَ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

    Ve EyüpVe Biz, ona İshak’ı ve Ya’kub’u ihsan ettik. Her birini hidayete erdirdik. Daha önce de Nuh’u ve onun soyundan Davud’u, Süleyman’ı, Eyyub’u, Yusuf’u, Musa’yı ve Harun’u hidayete erdirdik. İşte böyle mükafaatlandırırız ihsan edenleri.

  3. وَأَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ

    Ve EyüpEyyub’a da. Hani Rabbına niyaz etmiş: Bu dert beni sarıverdi. Sen, merhametlilerin merhametlisisin, demişti.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökأيوب
YapıÖzel ad (Dört harfli dizilim / İbrânîce menşeli a‘lem)
Özel DurumGayrimunsarif özel isim; hemzeli ve illetli harfler barındıran yabancı (a‘cemî) köken
Bağlamsal Yakın Köklerصبر, أوب, ضر
Zıt Kökجزع
Çekirdek Özet 1Ağır sınanma, elem ve düşmanlığa maruz kalıp sürekli sığınma ve yöneliş gösterme
Çekirdek Özet 2Büyük musibet ve bedensel ızdırap karşısında sabır, edep ve Allah’a kesintisiz dönüş timsali peygamber
Çekirdek Özet 3İlahi imtihan karşısında şikayeti kula değil yalnızca Allah’a arz etme ve arınma modeli
Kritik Hata Riskiİsmi salt Arapça أوب kökünden türemiş kabul edip tarihsel-semitik arka planını ve peygamberlik şahsiyetini göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
أيÇağrı, yönelme, ünleme ve dikkat çekmeوİlave edilen vāv harfi yöneliş ve iç çekişe süreklilik ve derinlik katar
أوبDönmek, geri gelmek, sürekli sığınmak (أوب)يİkincil harf olan yā harfi ile فَيْعُول kalıbına dönüşerek süreklilik ve şahsiyet kazandırır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıçİlahi iradeye ilk muhataplık, başlangıçtaki manevi kuvvet ve öncülük konumu
يEl ve kol; iş, yapma, uzanmaÇaresizlik anında ilahi yardıma uzanan el, yakarış ve ameli yöneliş
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaKopmayan bağ, rabıtanın musibet anında dahi gevşememesi ve ilahi vahye tutunma
بEv, çadır; iç, barınma, içinde olmaSığınağa dönüş, içsel huzura eriş ve nihai olarak ilahi rahmetin himayesine sığınma
أيوبGüçle yönelip rabıtayı koparmadan ilahi sığınağa dönüşBütün varlığı sarsan ağır bir imtihan sürecinde bağını koparmadan Allah’a dönen kulun hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel bir şahıs adı olması hasebiyle doğrudan fiziksel bir nesne anlamı taşımaz; Sami dillerinde düşmanlığa uğramış, musibete maruz kalmış kimse anlamıyla irtibatlandırılır
Cahiliye şiiri kullanımıUmeyye b. Ebi’s-Salt şiirlerinde sabır ve peygamber kıssaları bağlamında anılır; şair musibetlere tahammül örneği olarak Eyyûb’un sabrını zikreder
Erken Arapça kullanımKur’an öncesi ve erken İslami dönemde bela ve hastalıklara sabredenlerin darbımeseli olarak Eyyûb sabrı şeklinde yerleşik hale gelmiştir

Kaynak Kitâbü’l-Ayn, Lisânü’l-Arab, Taberî Tarihi.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde أيوب ismi, Batı Sami dillerindeki köklerle doğrudan irtibatlı bir özel addır. İbrânîce kutsal metinlerinde אִיּוֹב (Iyyōḇ) olarak geçen bu isim, tarihsel-filolojik açıdan iki ana semantik damarla açıklanır. Birinci ve daha yaygın kabul gören izaha göre isim, Batı Sami dillerindeki *ʔ-y-b (düşmanlık etmek, husumet beslemek) kökünden edilgen bir yapıda türemiştir ve düşmanlığa uğramış, hırpalanmış, hedef tahtası haline getirilmiş kimse anlamına gelir. İkinci izah ise Doğu Sami (Akadca) zeminindeki ayy-abu(m) (baba nerede?) sorusundan türeyen teoforik veya feryat bildiren bir ad olduğu yönündedir. Arap filologlarının bir kısmı kelimeyi Arapça فَيْعُول kalıbında ve أوب (rücû etmek, tövbe ile dönmek) kökünden türemiş kabul etseler de ekseriyet kelimenin a‘cemî (İbrânîce veya Süryânîce menşeli) olup Arapçalaştığını (ta‘rîb) belirtir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, HALOT, Gesenius Hebrew Grammar, Arthur Jeffery.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönأوب kökünden فَيْعُول kalıbıKlasik Arap dilcilerinin bir kısmına göre sürekli Allah’a dönen, evvâb manasında türemiş isimMuhtemel
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbrânîce אִיּוֹב (Iyyōḇ), Süryânîce ĪyōḇDüşmanlığa, baskıya veya ağır imtihana maruz kalmış kimse anlamında ortak mirasKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAkadca ayy-abu(m)Erken Mezopotamya onomastiğinde baba nerede veya sığınılacak merci nerede çağrışımlı isimMuhtemel

Kaynak Gesenius, HALOT, Lisânü’l-Arab, Jeffery.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
أيوبAnlamlıÖzel isimSabır timsali peygamberin özel adıHedef kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
أيوبMerkezİmtihan, sabır ve yönelişŞahsında ağır bedensel ve dünyevi kayıplara karşı mutlak teslimiyeti temsil eden peygamberBela anında edeple yalvarma
صبرKomşuNefsi tutma, direnç göstermeصبر fiili genel olarak zorluklara dayanmayı ifade eder; أيوب bu sabrın somutlaşmış şahsiyetidirPasif değil aktif tahammül
أوبKomşuGeri dönme, sığınmaأوب genel tövbe ve dönüş hareketidir; أيوب ismi bu dönüşün süreklilik kazanmış halidirKesintisiz ilahi irtibat
ضرKomşuZarar, darlık, hastalıkضر çekilen sıkıntı ve fiziksel ızdırabın adıdır; أيوب bu darlığa maruz kalan kuldurİmtihanın nesnesi
جزعZıtSabırsızlık, sızlanma, feryatجزع felaket karşısında tahammülsüzlük gösterip isyan etmektir; أيوب ise sızlanmayı terk edip edeple yalvarmadırSabrın ve teslimiyetin zıddı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaأيوبSabır timsali peygamberHem a'cemî özel isim hem de Allah'a çokça dönen anlamı taşırKesin
LatinceIobEyüp peygamberİbrânîce metinlerin Latinceye aktarımıyla sabır ve metanet timsali kişiKesin
İngilizceJobEyüp / tahammül timsaliHem kutsal metin şahsiyeti hem de olağanüstü sabrı ifade eden mecazi adKesin
AlmancaHiobEyüpHiobsbotschaft (kara haber) gibi deyimlerle felaket ve tahammülü anlatırKesin
FransızcaJobEyüpAğır acılar karşısında metanetini koruyan kimseyi niteleyen isimKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Duden.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أيوب (Peygamberler zincirinde anılma)Vahiy verilen ve hidayete erdirilen peygamberNübüvvet silsilesi ve vahiy ortaklığı bağlamı (Nisâ 4:163; En‘âm 6:84)
أيوب (Ağır hastalık ve şifa)Büyük darlık karşısında edeple dua edip şifa bulan kulIzdırap anında şeytanın vesvesesi ve ilahi rahmetle arınma bağlamı (Enbiyâ 21:83; Sâd 38:41)
أيوب (Sabır ve evvâblık övgüsü)Sabırlı ve sürekli Allah’a yönelen örnek kul (ni‘me’l-abd)İmtihandaki sebat ve güzel kulluk övgüsü bağlamı (Sâd 38:44)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİsmet-i enbiyâ (Peygamberlerin masumluğu)Peygamberlerin tenfir edici (insanları tiksindirici) ağır hastalıklara yakalanıp yakalanamayacağıPeygamberlik vakarını zedelemeyecek derecede hastalıkla sınırlı imtihan
FıkıhYemin ve keffâret bahsiEşine yönelik yemini yerine getirme tarzı (yüz adet çöp/sap ile bir kez vurma ruhsatı)Yeminde hile değil, şer‘î bir ruhsat ve çıkış yolu örneği (Sâd 38:44)
Tefsirİsrâiliyyât eleştirisiTevrat kaynaklı abartılı hastalık, kurtlanma ve tecrit rivayetlerinin metin tenkidiKur’an’ın edep ve haysiyet merkezli anlatısına dönüş
HadisMusibet ve sabır ahlakıİnsanlar içinde en ağır imtihana uğrayanların peygamberler olduğu ilkesiDerecelerin yükselmesi ve ilahi sevginin göstergesi olan imtihan

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve tevekkülMutlak sabır ve ihlasİmtihan anında şikayeti kula değil yaratıcıya iletmeMusibeti ceza değil manevi terakki vesilesi görme haliKesin
İlmiİmtihan psikolojisi ve tıp ahlakıPsikosomatik dirençBedensel çöküşte zihinsel ve ruhi dengeyi muhafaza etmeŞifa arayışında sebeplere tevessül (ayağını yere vur emri)Güçlü
SiyasiOtorite ve kriz yönetimiLiderlikte metanetToplumsal veya şahsi felaket anlarında çözülmeme modeliKriz anında istikametini ve ilahi adalete inancını kaybetmemeMuhtemel
İktisadiMülkiyet ve sermaye kaybıVarlıkta şükür darlıkta sabırAni ve radikal mülk kaybına karşı iktisadi psikolojiyi korumaZenginlikten yokluğa düşüşte mülkün gerçek sahibini hatırlamaGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDinamik sistemlerde sönümleme ve elastik toparlanma (Resilience)Dışsal bir şok veya yüksek gerilim altında sistemin kırılmadan deformasyona direnmesi ve ardından başlangıçtaki denge durumuna dönmesiGüçlü
Beşeri bilimlerTravma sonrası büyüme ve psikolojik dayanıklılıkBireyin ağır kayıp ve travmalara rağmen ahlaki ve zihinsel bütünlüğünü koruyarak daha üst bir olgunluk evresine geçişiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiأيوب şahsiyetini salt çaresiz bir pasif bekleyiş veya kaderci bir katlanma figürü olarak görmek
Kur'an içi daha geniş anlamSabrın yanı sıra fiili olarak dua eden, sebeplere sarılan (ayağını yere vuran) ve Allah’a aktif şekilde yönelen bir şahsiyet
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİsrâiliyyât kökenli hurafeleri tefsire sokarak peygamberlik onurunu zedelemek ve sabrı atalete indirgemek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlık ve yokluk, sağlık ve hastalık imtihanlarının ilahi sevgiden mahrumiyet anlamına gelmediğini, bilakis kemale erdirici olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Enbiyâ ve Sâd surelerinde peygamberlerin yakarış ve dualarının kabul edilişini anlatan tazarru ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Çekilen dünyevi acıların mutlaka bir günahın cezası olduğu yönündeki mekanik kaza-bela anlayışını ve kader isyanını düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğır dış baskı, bedensel ızdırap ve kayba maruz kalıp kopmadan ilahi merkeze yönelen kul.
  • Soyut anlamAşırı gerilim ve musibet dalgası altında içsel tutarlılığı ve ilahi irtibatı koruyarak arınma.
  • Sistematik karşılıkYüksek genlikli bir şok karşısında sistemin entropiye yenilmeyip başlangıç potansiyelini geri kazanması.
  • LaTeX modeliR(t)=∫0t[S(τ)⋅e−λ(t−τ)]dτ+δ(t−t0)⋅Φ
  • LaTeX açıklamasıModelde S(τ) maruz kalınan elem ve imtihan gerilimini, e−λ(t−τ) sabır ve tahammül katsayısı λ ile sağlanan sönümleme fonksiyonunu, R(t) ruhsal ve ahlaki direnç çıktısını, δ(t−t0)⋅Φ ise ilahi müdahale anı t0 itibarıyla gerçekleşen ani şifa, arınma ve toparlanma potansiyelini ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ا