تفث

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ت-ف-ث1 sîga, 6 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.وفينذرتفثتَفَثَهُمْعتقطوفقضي

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 6

▶ Ağı aç (3B)

تفث

ت - ف - ث

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 11 sözlük

Tefes koltuk altı gibi kesilmesi gereken kıllar ve saç demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(11)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Tefes koltuk altı gibi kesilmesi gereken kıllar ve saç demektir.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR119 harf
التَفَثُ في المناسك: ما كان في نحوِ قصِّ الأظفار والشارِب وحلْق الرأس والعانة، ورمْي الجِمار، ونحْر البُدْن وأشباه ذلك.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR1.138 harf
ت ث ف تفث استعمل من وجوهه : ( تفث ) . تفث : قال الله جلّ وعزّ : ( ثُمَّ لْيَقْضُواْ تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُواْ نُذُورَهُمْ ) ( الحج : 29 ) . وحدَّثنا محمد بن إسحاق السِّنْدي قال : حدثنا عَلِي بن خَشْرَم عن عيسى عن عبد الملك عن عَطاءِ عن ابن عباس في قوله : ( ثُمَّ لْيَقْضُواْ تَفَثَهُمْ ) ( الحج : 29 ) . قال : التَّفَثُ الحَلْق والتّقصير والأخذُ من اللّحية والشّارب والإبط ، والذّبْح والرمي . وقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.914 harf
(باب التاء والفاء وما يثلثهما) (تفل) التاء والفاء واللام أصلٌ واحدٌ، وهو خُبْثُ* الشيء وكَرَاهَتُه. فالتَّفَل الرِّيحُ الخبيثة. وامرأةٌ تَفِلَةٌ ومِتْفال. وقال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم "لا تمنَعُوا إماءَ الله مساجدَ الله، وليَخْرُجْن إذا خرَجْنَ تَفِلات"، أي لا يكنَّ مطيَّبات. وقد أتْفَلْتُ الشيءَ، قال: يا ابنَ التي تَصيَّدُ الوِبارَا *** وتُتْفِل العَنْبَر والصُّوارا([1])وقال امرؤ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR186 harf
- قال تعالى: ﴿ثم ليقضوا تفثهم﴾ [الحج/29]، أي: يزيلوا وسخهم. يقال: قضى الشيء يقضي: إذا قطعه وأزاله. وأصل التفث. وسخ الظفر وغير ذلك، مما شابه أن يزال عن البدن. قال أعرابي: ما أتفثك وأدرنك.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR33 harf
ت ف ث رفضوا رفثهم وقضوا تفثهم‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.288 harf
التَّفَثُ: نَتْفُ الشَّعَر، وقَصُّ الأَظْفار، وتَنَكُّبُ كُلِّ ما يَحْرُم على المُحْرم، وكأَنه الخُروجُ من الإِحرام إِلى الإِحْلال. وفي التنزيل العزيز: ثم لِيَقْضُوا تَفَثَهم ولْيُوفُوا نُذُورَهم؛ قال الزجاج: لا يَعْرِفُ أَهلُ اللغة التَّفَثَ إِلاَّ من التفسير. ورُوي عن ابن عباس قال: التَّفَثُ الحَلْق والتَّقْصير، والأَخْذُ من اللحية والشارب والإِبط، والذبحُ والرَّمْيُ؛ وقال الفراء: التَّفَثُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR119 harf
* ت ف ث * * التَفَثُ * في المناسك ما كان من نحو قص الأظافر والشارب وحلق الرأس والعانة ورمي الجمار ونحر البدن وأشباه ذلك
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.037 harf
التفث- محركة، في المناسك-: الشعث ، هكذا في النسخ، وهو مأخوذ من عبارة ابن شميل، وفيها التشعث، وسيأتي نصها، نص عبارة الجوهري: التفث- في المناسك- :ما كان من نحو قص الأظفار والشارب وحلق الرأس و العانة ورمي الجمار ونحر البدن وغير ذلك ، وفي التنزيل العزيز ثم ليقضوا تفثهم، وليوفوا نذورهم . قال الزجاج: لا يعرف أهل اللغة التفث إلا من التفسير. وروى عن ابن عباس قال: التفث: الحلق والتقصير والأخذ من
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.215 harf
تَفِثَ 1 تَفِثَ تفث , aor. تَفَثَ , inf. n. تَفَثٌ, He left off, or abstained from, anointing himself, and shaving his pubes, and in consequence became dirty: (Msb:) or تَفَثٌ signifies the state of being dirty; (Mgh;) the state of having matted and dusty hair, or a dusty head, long left unanointed: (T, Mgh, K:) so in relation to the rites and ceremonies of the pilgrimage: (T, K:) thus explained
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR5.596 harf
تفث تَفَثَ - يَتْفُثُ - تَفَث تَفَثَ - يَتْفُثُ + الكائن + نفسه أو آخر: ينظفه ويزينه فيجعله متزيناً متطيباً حليقاً مسرح الشعر قضى - يقضي + كائن + تَفَثَهُ: يقوم بالأعمال اللازمة ليصير متزيناً متطيباً حليقاً مسرح الشعر: يترك آخر يحلق له ويطيبه ويصفف شعره ويزينه: يحلق ويعمل تواليت ومكياج وبديكور ومانيكور وما شابه تَفَث: على وزن " فـَعـَل"اسم
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler6 mücavir (7 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عتق

    1 ortak ayet · Eski

  2. طوف

    1 ortak ayet · Çeper demektir

  3. بيت

    1 ortak ayet · Beyt ev demektir

  4. قضي

    1 ortak ayet · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…

  5. وفي

    1 ortak ayet · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…

  6. نذر

    1 ortak ayet · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

Geçtiği ayetler(1)

  1. ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ

    Onların kirlerden temizlenmesiBilahare kirlerini gidersinler, adaklarını yerine getirsinler ve Beyt el Atik’i tavaf etsinler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökتفث
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerشعث, درن, وسخ
Zıt Kökطهر
Çekirdek Özet 1İhram veya sefer sürecinde bedende biriken saç, tırnak, koltuk altı kılları, ter ve tırnak altı kiri gibi tabii atıkların kesilip temizlenmesi.
Çekirdek Özet 2Kurban kesimi ve menasikin ifasıyla birlikte ihram kısıtlılığının sona erdirilip fıtri temizliğe ve ihramdan çıkış (tahallül) haline geçilmesi.
Çekirdek Özet 3Geçici bir ibadet veya sefer rejiminin ardından bedenin ve ferdin medeni, fıtri ve toplumsal temizlik nizamına geri döndürülmesi ilkesi.
Kritik Hata RiskiHacdaki bu temizlenme emrini fıtri ve bedensel bağlamından kopararak yalnızca soyut ve belirsiz bir ritüele indirgemek veya ihramdan çıkıştaki somut temizlik ahkâmını göz ardı etmek.

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
تفTükürme, üfleme, bedenden dışarıya atık veya tortu çıkarma; değersiz ve fazlalık olan şeyi savurma eylemi (تفل, تفه, تفر).ثÇekirdeğin atma ve savurma hareketine ث harfinin dökülme, yayılma ve saçılma niteliği eklenmiş; mana bedende zamanla biriken ve dağılan saç, tırnak, kir ve döküntülerin kesilip giderilmesine özelleşmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
تişaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, sonİbadetle belirlenmiş kısıtlılık döneminin sınırına, sürenin tamamlanışına ve fıtri sınır çizgilerine işaret eder.
فağız; söz, açıklık, kenarBedenin dış sınırlarını, yüzeyini, gözeneklerini ve içeriden dışarıya atılan döküntüyü simgeler.
ثişaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, son (türetme: dökülme ve yayılma yoğunlaşması)ت imgesinden türetilmiş olup sesin peltekliğiyle birlikte bedende uzayan, saçılan tırnak, kıl ve kir partiküllerinin çoklu yayılımını ifade eder.
تفثKısıtlılık sınırının nihayete ermesiyle, bedenin dış kenar ve yüzeylerinde biriken dağınık saç, tırnak ve kirlerin kesilip atılarak nizamın yeniden kurulması hareketi.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamTırnak altı kiri, uzayan tırnaklar, tıraş edilmemiş saç ve sakal ile koltuk altı ve etek kıllarının bedende oluşturduğu kir ve dağınıklık birikintisi.
Cahiliye şiiri kullanımıErken dilciler bu kökün Cahiliye şiirinde delil getirilecek müstakil bir şahidinin bulunmadığını kaydetmiştir: Veri bulunamadı.
Erken Arapça kullanımÇöl bedevilerinin kirlenmiş ve bakımsız kimseler için kullandığı ما أتفثك وأدرنك sözü ile İbn Abbas ve erken dönem fakihlerinin ihramdan çıkarken tırnak kesme, saç tıraşı ve kirleri giderme fiilleri için yaptığı nitelemeler.

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa, el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Arapça تفث kökü, klasik sözlük biliminde müstakil türev alanı oldukça dar olan ve Zeccâc gibi erken dilcilerce "Arap dilcilerinin ancak tefsir yoluyla bildiği" ifade edilen nadir (garîb) kelimelerdendir. Kökün Sami dilleri ailesindeki izleri doğrudan üç harfli olarak yaygın değildir; ancak ilk iki harften oluşan تف biliteral tabanı, Sami dillerinde tiksinme, tükürme, beden atıklarını fırlatma ve tatsız/değersiz olma bildiren ses yansımalı köklerle semantik bir bağ sergiler. Akatça gibi doğu Sami kollarında doğrudan birleşik bir karşılık kesinleşmemiş olmakla birlikte, kökün bedensel artık ve kirlerin giderilmesi şeklindeki özgül manası, Arap yarımadasındaki hac ibadeti ve ihram kısıtlılığı etrafında terimleşmiş bir Arapça içi semantik daralmaya işaret etmektedir.

Güven Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönتف ikili tabanından bedensel döküntü ve kir manasıBeden üzerinde biriken ve atılması gereken kıl, tırnak ve kirlerin giderilerek ihramdan çıkılması fiili.Güçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiTükürme ve atık bildiren ses yansımalı köklerSami dillerinde tükürme ve küçük değersiz şeyleri atma fiilleriyle zayıf ve dolaylı bir ortak çekirdek ilişkisi mevcuttur.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda kökün üç harfli yapısını birebir karşılayan düzenli bir soydaş tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
تفثAnlamlıKir ve bedensel fazlalıkları gidermeİhram sonrasında saç, tırnak, koltuk altı kılları ve bedensel kirlerin temizlenmesi.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
تثفAnlamlıTencere ayağı koyma, intizam vermeTencerenin altına üç ayağın (esâfî) yerleştirilmesi veya bir şeye sıkıca bağlanıp oturma.Kur'an'da geçmez.
فتثAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez.
فثتAnlamlıKaynamayı ve öfkeyi dindirmeKaynayan suyun taşmasını engelleme veya hiddeti teskin etme.Kur'an'da geçmez.
ثتفAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez.
ثفتAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
تفثMerkezBedensel atık ve kir gidermeİbadet rejiminin getirdiği geçici yasakların bitimiyle saç, tırnak ve kirin giderilerek arınma hali.İhramdan çıkış anındaki bedensel fazlalıkların ve kirlerin tasfiyesini doğrudan ifade eder.
شعثKomşuSaç baş dağınıklığı ve tozlanmaSaçın taranmaması, tozlanması ve bedenin bakımsız kalması durumudur; kirin kendisinden ziyade intizamsızlık halidir.İhramlının kısıtlılık anındaki fiziki görünümünü tanımlar; تفث bu durumun giderilmesidir.
درنKomşuDeri ve elbise kiriDeriye ve kumaşa işleyen yapışkan pislik ve lekedir.Yalnızca kir ve lekeyi anlatır; تفث gibi tırnak ve kıl kesimini içermez.
وسخKomşuGenel pislik ve pasHer türlü nesne veya beden yüzeyinde biriken görünür kir tabakası.Genel kirliliktir; menasikle veya ibadi bir kısıtlılık döngüsüyle bağı yoktur.
طهرZıtMaddi ve hükmi temizlikBedenin, elbisenin ve kalbin necasetten, hadesten ve her türlü kirden arınmış olması.تفث temizlenmesi gereken birikintiyi ve bu birikintinin atılmasını anlatırken, طهر ulaşılan nihai safiyet durumudur.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaتفثKir ve bedensel atıkları gidermeİhram kısıtlılığının sona ermesiyle saç, tırnak ve kirin tasfiyesi.Kesin
Latincesordities, purgatioKir, pislik; arınma, temizlenmeSordities beden ve eşya üzerindeki kiri, purgatio ise arındırma fiilini verir; ritüel bitişi nüansı dışarıda kalır.Güçlü
İngilizcebodily grime, ritual cleansingBeden kiri, ritüel temizliğiBodily grime kir tabakasını, ritual cleansing arınmayı karşılar; tahallül terim anlamını tam yansıtmaz.Güçlü
AlmancaUnrat, rituelle ReinigungKir/döküntü, ritüel temizlikUnrat bedensel atık ve döküntüyü, Reinigung temizliği anlatır; iki kavram bir arada manayı kuşatır.Güçlü
Fransızcacrasse corporelle, désacralisation purificatriceBeden kiri, arındırıcı desakralizasyonCrasse bedendeki birikintiyi, désacralisation purificatrice kutsal yasak halinden temizlikle çıkışı ifade eder.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَفَثَهُمْHac kısıtlılığı sonucu bedende biriken saç, tırnak ve kirlerin giderilerek fıtri temizliğe dönülmesiHac ibadetinde kurbanın ardından ihramdan çıkış (tahallül) ve Kâbe'yi tavafa hazırlık emri (Hac 22:29).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVeri bulunamadıVeri bulunamadıVeri bulunamadı
FıkıhHac menasiki ve ihram ahkâmıİhramdan çıkışın (tahallül) hangi fiillerle tamamlanacağı; saç tıraşı (halk/taksîr), tırnak kesimi ve kurban kesiminin sırası ve bağlayıcılığı.Bedensel temizlik ve kıl/tırnak kesiminin menasikin farz veya vacip bir cüzü olarak tescili.
TefsirGarîb lafızlar ve menasik tefsiriKelimenin Arap dilinde şiir şahidinin bulunmayışı; mananın İbn Abbas rivayetleri ve sahabi kavilleri üzerinden tayin edilmesi.Ayetteki ifadenin doğrudan tırnak kesme, saç kısaltma ve beden kirlerini giderme olarak tespiti.
HadisMenasik ve ihram rivayetleriİhramlının saçının başının dağınık ve tozlu kalma halinin kurban ve tıraş ile nihayete erdirilmesi.İhram yasaklarının kalkmasıyla temiz ve fıtri hale dönüşün sünnetteki uygulaması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİhram ve tahallül dengesiKısıtlılık halinin tasfiyesiİbadet rejiminden fıtri nizama geçişİbadetin çilecilik veya kalıcı pejmürdelik olmadığını, geçici yasakların ardından mutlak temizliğe dönülmesini sağlar.Kesin
İlmiKur'an leksikografisi ve filolojiGarîb lafız tahliliDilsel anlamı örf ve nassla kurmaCahiliye şiirinde yer almayan kelimelerin Kur'an ve tefsir pratiğiyle nasıl sabit bir terime dönüştüğünü gösterir.Güçlü
SiyasiHac organizasyonu ve kamusal intizamToplu arınma ve intizam kuralıKaostan nizama geçişMilyonlarca hacının kısıtlılık hali sonrası kamusal alanda topluca temizlenip nizam ve hijyene kavuşmasını yönetir.Muhtemel
İktisadiHac hizmetleri ve kurban ekonomisiTemizlik ve bakım iktisadıHizmet sektörünün devreye girmesiSaç tıraşı, berberlik, temizlik, banyo ve kurban kesim tesisleri gibi devasa bir hac hizmet piyasasının doğuşunu tetikler.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSistem temizliği ve gürültü/tortu tasfiyesi (resetleme)Süreç boyunca kapalı veya yarı iletken sistemlerde biriken entropik atıkların, gürültünün veya tortuların periyodik olarak sıfırlanması.Güçlü
Beşeri bilimlerDesakralizasyon ve normale dönüş ritüeli (eşik sonrası intibak)Bireyin olağanüstü/kutsal bir kısıtlılık evresinden, birikintilerini ve yüklerini terk ederek medeni ve toplumsal hayata temiz bir statüyle yeniden katılması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca manevi ve batıni bir temizliğe indirgeyip, ayetin doğrudan emrettiği saç tıraşı, tırnak kesimi ve bedensel kiri giderme gibi fıtri hijyen boyutunu önemsizleştirmek.
Kur'an içi daha geniş anlamKısıtlılık ve riyazet halinin bir amaç olmadığını, Allah'a yönelişin (Beyt-i Atîk'i tavafın) temizlenmiş, arınmış ve fıtrata dönmüş bir bedenle yapılması gerektiğini vazetmesi.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataHac ibadetini mistik bir çilecilik veya bedeni ihmal etme pratiği olarak kurgulamak; menasikin fıtratla, temizlikle ve somut beden hijyeniyle olan kopmaz bağını kavramamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İbadetin bedensel gerçeklikten, biyolojik atıklardan ve fıtri hijyenden bağımsız olmadığını; Kur'an'ın bu somut durumları en hassas lafızlarla düzenlediğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hac menasikini, ihram kısıtlılıklarını, kurbanı ve tavaf ahkâmını düzenleyen teşri ayetlerinde (Hac 22:27-33).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinî adanmışlığın bedeni kirli, saç başı dağınık ve bakımsız bırakmakla eşdeğer olduğu yönündeki zahidane veya riyazetçi yanılgıları düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamİhram kısıtlılığı süresince bedende biriken uzamış saç, sakal, koltuk altı ve etek kılları ile uzamış tırnak ve kirlerin kesilip giderilmesi.
  • Soyut anlamGeçici yasak ve kısıtlılık rejiminin sona erdirilerek fıtri nizama, arınmaya ve medeni hayata yeniden dahil oluş.
  • Sistematik karşılıkİbadet sürecinde sistemde biriken atıkların tasfiyesi ve sistemin fıtri baz durumuna geri döndürülmesi (tahallül operatörü).
  • LaTeX modeliSt+1=St∖Δ
  • LaTeX açıklamasıModelde St hac veya ibadet süreci boyunca kısıtlılık altında bulunan bedensel durumu, Δ bu kısıtlılık sürecinde bedende biriken atık, kir, uzamış saç ve tırnak kümesini (تفث), St+1 ise bu atıkların kümeden çıkarılmasıyla ulaşılan fıtri ve temiz tahallül durumunu temsil etmektedir. İşlem, birikintilerin tasfiyesi yoluyla sistemin arınmasını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ت