ثري

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ث-ر-ي1 sîga, 4 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ثريتحتالثَّرَىسموبين

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 4

▶ Ağı aç (3B)

ثري

ث - ر - ي

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Sera bitkinin bittiği toprak demektir.devamı ›

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ثرو/ي · ثرى

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sera bitkinin bittiği toprak demektir.

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR yok20.909 harf
Madde başı: ثرىث ر ( وايء ) ثرى ، وثر ، ورث ، أرث ، رثأ ، راث ، رثى ، أثر ، ثأر ، ثار . ثور ثير : أبو العبّاس ، عن ابن الأعْرابيّ : الثائِر : الغَضْبان . يقال : ثَار ثائرُه ، وفار فائرُه ، إذا غَضِبَ . الأصْمعيّ : رأيتُ فلاناً ثائرَ الرَأْس ، إذا رأيتَه قد اشْعَانّ شَعَرُه ، أي انْتَشر وتَفَرَّق . ويُقال : ثارت نَفْسُه ، إذا جَشَأت ، أي ارْتَفَعت وجاشَت ، أي فارَتْ . ويقال : مَرَرْتُ بأَرَانِب فأَثَرْتُها .
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR2.542 harf
Madde başı: ثرو/ي(باب الثاء والراء وما يثلثهما) (ثرم) الثاء والراء والميم كلمةٌ واحدة يشتقّ منها، يقال ثَرَمْت الرّجلَ فَثَرِم، وثَرَمْت ثنيّته فانثرمت([1]). والثَّرْماء: ماءٌ لكِندة. (ثرو/ي) الثاء والراء والحرف المعتلّ أصلٌ واحد، وهو الكَثْرة، وخلافُ اليُبْس. قال الأصمعي: ثَرَا القومُ يَثْرُون، إذا كثُرُوا ونَمَوْا. وأَثْرَى القَومُ إذا كثُرَتْ أموالهُم. ثرا المالُ يَثْرُوا إذا كَثُر. وثَرَوْنا القومَ إذا
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.133 harf
ث ر ي شهر ثري وشهر تـري وشهـر مرعـي أي تكـون الـأرض نديـة أولاً ثـم تـرى الخضـرة ثـم يطـول النبات حتى يصلح للراعية‏.‏ وثرى المطر التراب يثريه وهو مثري ونريَ التراب فهو ثرٍ وثريت التراب‏:‏ نديته وثريت السويق‏.‏ ومن المجاز‏:‏ أثرى الرجل نحو أترب أي صار ذا ثرىً وذا تراب والمراد كثرة المال‏.‏ ورجل مثر وذو ثروة وثراء ومنه ثرى القوم يثرون إذا كثر عددهم‏.‏ وهم في ثروة وثراء‏.‏ قال ابن مقبل‏:‏
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR189 harf
Madde başı: ثرى* ث ر ى * الثَّرَى * التراب الندي و * الثَّراءُ * بالمد كثرة المال و * الثُّرَيَّا * النجم و * الثَّروةُ * كثرة العدد قال بن السكيت يقال إنه لذو عدد وكثرة مال و * أثْرَى * الرجل كثرت أمواله
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR4.952 harf
Madde başı: ثرى: ( ي ( *!الثَّرَى : النَّدَى . ( و ) في الصِّحاحِ : ( التُّرَاب النَّدِيُّ ) ؛ ) ومنه الحدِيثُ : فإذا كَلْبٌ يأْكُلُ الثَّرَى مِن العَطَشِ . زادَ ابنُ سِيدَه : ( أَو الذي إذا بُلَّ لم يَصِرْ طِيناً لازباً *!كالثَّرْياءِ ، مَمْدودَةً ) ؛ ) عن أَبي عبيدٍ ، وأَنْشَدَ : لم يبْقِ هذا الدهرُ مِنْ *!ثَرْيائِه غيرُ أَثافِيهِ وأَرْمِدائِه وقد تقدَّمَ هذا البيتُ في أيي ، وأَنْشَدَه الجَوْهرِيُّ : مِنْ
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR6.040 harf
Madde başı: ثرىثَرِيَتِ الأَرْضُ 1 ثَرِيَتِ الأَرْضُ ذ , aor. ثَرَىَ , inf. n. ثَرٌى, The earth, or land, became moist and soft, after drought and dryness: (M, K:) or became watered by rain that penetrated to its moistness. (Msb.) -A2- See also the same form of the verb in the first paragraph of art. ثرو, in six places. ثرّى 2 ثرّى ثر ثرى ثري ثريي , (T, S, M, K,) inf. n. تَثْرِيَةٌ, (S, K,) He moistened (T,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR361 harf
ثَرِيَ ثَرِيَ A ( n. ac. ثَرَى [ 4 ] ), a. Was moist, damp, wet. ثَرَّيَ ثَرَّيَ II , أَثْرَيَ IV , a. Moistened, besprinkled, wetted. ثَرًى ثَرًى [ 4 ] , ( pl. أَثْرَآء [ 38A ] ), a. Moisture, humidity, dew. b. Earth, clay. ثَرَآء ثَرَآء [ 22A ], a. see supra (a) . ثُرَيَّا ثُرَيَّا a. The Pleiades; the third Mansion of the Moon. b. Chandelier.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR16.815 harf
ثري ثَرِيَ - يَثْرَى - ثَرى ثَرِيَ - يَثْرَى + التراب: يُطَيِّن: يترشرش ويتبلل ويندى بالماء حتى يصير قريباً من الطين اللازب ثَرى: على وزن" فـَعـْل" اسم فعل " ثَرِيَ - يَثْرَى " وهوأيضاً ما يكون بفعل " ثَرِيَ - يَثْرَى ": التراب العميق الندي الرطب المبلل بالماء والذي صار قريباً من الطين اللازب واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " مسك التراب أو
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler4 mücavir (7 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. تحت

    1 ortak ayet · Ayağın alt tarafı demektir

  2. سمو

    1 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır

  3. أرض

    1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir

  4. بين

    1 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَمَا تَحْتَ الثَّرَى

    YerkabuğuGöklerde, yerde, ikisinin arasında ve toprağın altında bulunanlar O’nun.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökثري
YapıÜçlü kök
Özel DurumLâmel-fiili illetli (nakıs yâî)
Bağlamsal Yakın Köklerترب, طين, صلد
Zıt Kökيبس
Çekirdek Özet 1Yağmur suyuyla nemlenmiş, ufalanabilir, yumuşak ve üretken alt toprak tabakası
Çekirdek Özet 2Yerin altındaki görünmeyen nemli derinliği ve ilahi mülkiyetin dikey alt sınırını ifade etme
Çekirdek Özet 3Nem ve verimlilik tabanından türeyen bolluk, servet, çoğalma ve ontolojik alt kuşatıcılık
Kritik Hata RiskiKökü kuru toprak veya soyut bir yeraltı miti sanarak nem, üretkenlik ve egemenlik derinliğini ıskalamak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ثرSıvının, nemin veya sütün bolca fışkırması, akması, kabarması ve yayılması (ثرر, ثرب)يAkışkan nemi ve bolluğu toprak zemin ile birleştirerek toprağın içindeki kalıcı yaşlığa, verimli ıslaklığa ve buradan doğan zenginliğe özelleştirir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ثişaret, çarpı; imge ikiz harf olan ت üzerinden türetilmiş olup ses farkı yoğunlaşmayı gösterirBir sınıra nüfuz etme, sınırın ötesine geçerek yoğunlaşma ve yayılma hareketi.
رinsan başı; baş, ilk, üstBaşlangıç, üst yüzey, öncelikli tabaka veya merkez teşkil eden zemin.
يel ve kol; iş, yapma, uzanmaFaaliyet, uzanma, içine işleme, tutma ve süreklilik kazandırma.
ثريYağmur ve suyun üst tabakadan içeriye doğru nüfuz edip uzanması, toprağın derinliklerine işleyerek zemini nemli, tutucu ve üretken kılması.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamYağmur suyunun temas edip ıslattığı, kuruluğu gitmiş, ufalanabilir yumuşak ve nemli toprak.
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımServeti ve malı artan kimse için أثرى الرجل denilmesi; kabilenin fertleri çoğalıp güçlendiğinde ثرى القوم denilerek nemli toprağın bereketi ile nüfus ve zenginlik arasında bağ kurulması (Zemahşerî, Esâsü’l-Belâga).

Kaynak Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

Sami etimolojik katman

Arapça ثري kökü, Afro-Asyatik dil ailesinin Sami kolunda toprağın tazeliği, nemi ve bu nemden neşet eden bereket ile zenginlik alanına aittir. Kökün asli semantik çekirdeği kuru tozdan farklı olarak sıvı ile doymuş toprağı anlatır. İbranicede t-r-y kökü doğrudan taze, yaş ve nemli dokuyu (örneğin henüz kurumamış taze yara anlamında tiryāh) karşılarken, Arapçada bu kök toprağın alt katmanındaki kalıcı neme (الثَّرَى) ve mecazen malın çoğalmasına (ثروة) doğru genişlemiştir. Güney Sami dillerinde de su ile doymuş zemin ve zenginlik arasında benzer semantik geçişler mevcuttur. Kök, Samî dünyada yeryüzünün kuru yüzeyi ile altındaki hayat veren ıslak damar arasındaki farkı kuran temel kavramlardan biridir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönIslak toprak anlamından servet, zenginlik ve kalabalığa geçişYağmurun toprağı ıslatması (ثرى المطر التراب) fiilinden bolluk ve servet (ثروة / ثراء) türemiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice t-r-y ve Güney Sami dillerindeki tazelik ve nem kökleriSuyun ve nemin nesneye hayat vermesi ve tazeliğini koruması ortak semantik alandır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir bir dış aile bağı tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Gesenius.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ثريAnlamlıNemli toprak, servetYağmurla ıslanmış toprak ve bundan kaynaklanan bollukHedef kök; Kur'an'da geçer
ثيرAnlamlıHarekete geçirmek, tozu kaldırmakToprağı sürmek, altını üstüne getirmek veya bulutu harekete geçirmekKur'an'da geçer (ثور ile kökdeş)
رثيAnlamlıAğıt yakmak, acımakÖlen birinin iyiliklerini anarak hüzünle anmakKur'an'da geçmez
ريثAnlamlıAğır davranmak, gecikmekBir eylemde yavaş hareket etmek, acele etmemekKur'an'da geçmez
يثرAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır
يرثAnlamlıMiras almak, vâris olmakBir hakkın veya malın sonradan gelene intikal etmesiورث kökünün türevi; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ثريMerkezNemli alt toprakSuyun içeri nüfuz etmesiyle oluşan üretken ve yaş zeminHem fiziksel nemi hem de potansiyel bereketi bünyesinde tutar.
تربKomşuToprak cinsiNemli veya kuru ayrımı olmaksızın toprağın genel adı ve tozuNemi zorunlu kılmaz; genellikle kuru, savrulan zerreleri ifade eder.
طينKomşuÇamur, balçıkSu ile toprağın yoğrularak yapışkan ve şekil alabilir hale gelmesiUfalanabilir nemli toprak değil, kohezyonu yüksek yoğun karışımdır.
صلدKomşuSert taşlık zeminSuyun içine işlemediği, bitki bitirmeyen pürüzsüz sert yüzeyثري kökünün yumuşak ve su geçirgen yapısının zıddı bir sertlik taşır.
يبسZıtKurulukSuyun ve nemin tamamen çekilerek katılaşması ve canlılığını yitirmesiثري kökünün özü olan yaşlık ve nemin tam karşıtıdır.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaثريNemli toprak, servetYağmur suyuyla doymuş zemin tabakası ve bundan türeyen zenginlikKesin
Latincehumus, tellus uliginosaNemli toprak tabakası, yeryüzü derinliğiHumus organik nemli üst katmanı karşılar; servet metaforunu dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizcemoist earth, subsoilNemli toprak, alt toprak katmanıYalnızca fiziksel ıslaklığı ve jeolojik alt katmanı karşılar; kavramsal bereket yönü eksiktir.Güçlü
Almancafeuchte Erde, KrumeNemli toprak tabakası, verimli katmanTarımsal nemi ve üst katman verimini iyi açıklar; dikey kozmolojik derinliği vermez.Güçlü
Fransızcaterre humide, tréfondsNemli toprak, toprağın derinlikleriTréfonds mülkiyetin ve yerin en alt sınırını, terre humide ise nemi karşılar.Güçlü

Kaynak Lewis & Short, Oxford English Dictionary, Dictionnaire Gaffiot.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الثَّرَىYerin altındaki nemli tabaka, yerkürenin derinliğiGöklerin, yerin ve bu ikisi arasındakilerin mülkiyetinin ardından mutlak tasarrufun ulaştığı en alt dikey sınırı bildiren bağlam (Tâhâ 20:6).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamMülkiyet ve ilmin kuşatıcılığıTâhâ 20:6 ayeti çerçevesinde Allah'ın hâkimiyetinin en yüksek semadan yerin altındaki en karanlık ve nemli noktaya kadar eksiksiz oluşu.Mutlak dikey egemenlik ve her şeyi ihata eden ilim.
FıkıhArazi mülkiyeti ve maden haklarıBir araziye malik olan kimsenin yerin altına doğru mülkiyet sınırının derinliği ve yeraltı kaynakları üzerindeki hakları.Düşey mülkiyet ekseninin tespiti.
TefsirKozmolojik tasvir ve dil inceliğiAyetteki ifadenin mitolojik bir zemin tasavvuru mu yoksa yerkabuğunun altındaki nemli toprak mı olduğu yönündeki lügavî tahliller.Kuru toprak (turâb) ile ıslak toprak (serâ) arasındaki farkın vurgulanması.
HadisKabir, ölüm ve merhamet tasvirleriKabir toprağının ıslaklığı veya aşırı susuzluktan nemli toprağı yalayan bir köpeğe su verme rivayetlerindeki kullanım.Yaşam ile ölüm arasındaki nem ve su ihtiyacı.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık hiyerarşisiOntolojik alt sınırTevhidin ihata alanını tamamlamaAllah'ın mülkiyeti yalnızca insanların yaşadığı yüzeyi değil, görülmeyen dip tabakaları da içerir.Kesin
İlmiJeoloji ve hidrolojiDoygun taban kuşağıZemin mekaniği ve taban suyunun korunmasıToprağın nemi, su döngüsünün ve yeryüzündeki biyolojik üretimin ana taşıyıcısıdır.Güçlü
SiyasiHükümranlık yetkisiDüşey egemenlik sınırıYeraltı kaynakları üzerinde tam tasarrufYetki sadece yüzeydeki tebaa ile sınırlı olmayıp toprağın altındaki bütün kaynakları kapsar.Muhtemel
İktisadiServet ve hammadde tabanıGizli rezerv ve sermayeTarımsal verimlilik ve maden zenginliğiZenginliğin (serâ) kökeni, toprağın altındaki nem ve kaynak potansiyelinin harekete geçirilmesidir.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoygunluk sınırı ve potansiyel kuyu tabanıFizikte bir potansiyel alanın en alt referans seviyesi ve zemin mekaniğinde gözeneklerin suyla dolduğu taban nem zonu.Güçlü
Beşeri bilimlerGörünmeyen altyapı sermayesiİktisat ve sosyolojide yüzeydeki üretimi ve zenginliği mümkün kılan, gözle görülmeyen kurumsal ve doğal dip rezervler.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiثري lafzını alelade kuru toprak (turâb) gibi anlamak veya eski mitolojik yer altı tasvirlerine indirgeyerek somut nem ve bereket içeriğini göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamGökler, yer ve ikisi arasındakilerle birlikte zikredilerek, dikey varlık skalasının en alt, en gizli fakat hayat ve bereket potansiyeli taşıyan tabanını ilahi mülke dahil etmesi.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTâhâ 20:6 ayetinde geçen ifadenin sıradan bir söz tekrarı sanılması ve Kur'an'ın kurduğu düşey ontolojik ihata örgüsünün kavranamaması.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Varlığın düşey eksende en üst sınırından (arş ve semavat) en alt sınırına (الثَّرَى) kadar uzanan mutlak ilahi tasarruf ve mülkiyet bütünlüğünü kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Allah'ın mutlak ilmini, mülkiyetini ve kuşatıcılığını bildiren ulûhiyet ve kozmoloji ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzü egemenliğinin yalnızca gözle görülen yüzeyle sınırlı olduğu algısını yıkarak, derinliklerin ve görünmeyen tabanların da ilahi yasa ve tasarrufa tabi olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamÜstten gelen yağmurla ıslanmış, nemi bünyesine almış, ufalanabilir ve bitki besleyen alt toprak tabakası.
  • Soyut anlamVarlık düzeninde görünmeyen, en dipte yer alan, gizli fakat potansiyel olarak canlılığı ve bereketi besleyen ontolojik taban.
  • Sistematik karşılıkMülkiyet ve egemenlik sınırının dikey doğrultuda en alt referans noktasına kadar uzandığını gösteren alt sınır parametresi.
  • LaTeX modeliM=∫z0z1ψ(z) dz,z0<0
  • LaTeX açıklamasıFormüldeki M harfi ilahi mülkiyet ve tasarrufun toplam alanını temsil eder. z değişkeni düşey varlık eksenidir; z1 semavat ile temsil edilen üst sınırı, z0 ise yer kabuğunun altındaki nemli tabakayı (الثَّرَى) simgeler. ψ(z) fonksiyonu her seviyedeki varoluşsal tasarrufu ve mevcudiyeti gösterir; z0<0 şartı ise bu egemenliğin görünür yüzeyin altındaki en derin katmanları da eksiksiz biçimde kapsadığını ifade eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ث