جسس

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ج-س-س1 sîga, 19 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أكلظننغيبكثرجسسلحمبعضتَجَسَّسُواجنبحببأثموقيتوبموت

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 19

▶ Ağı aç (3B)

جسس

ج - س - س

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Cesese yere uzanmış ağaç kütüğü demektir. “Cass” (sad) kireç demektir. “Cesise” (sad) evleri ve obaları birbirine yakın topluluk demektir. “Cass” (sin) başka toplulukların içlerine girip sırlarını öğrenmeye çalışmak demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cesese yere uzanmış ağaç kütüğü demektir. “Cass” (sad) kireç demektir. “Cesise” (sad) evleri ve obaları birbirine yakın topluluk demektir. “Cass” (sin) başka toplulukların içlerine girip sırlarını öğrenmeye çalışmak demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR448 harf
باب الجيم مع السين ج س س، س ج ج مستعملان جسس: جَسستُه بيدي أي لمستُه لأنظُرَ مَجَسَّه أي مَمَسَّه. والجَسُّ جَسُّ الخبر، ومنه التَّجَسُّسُ للجاسُوسِ. والجَسّاسةُ: دابَّةٌ في جَزيرة البحر تُجسّ الأخبارَ وتأتي الدَّجّال. والجَواسُّ من الإنسانِ: اليَدان والعَينان والفَمُ والشَّمُّ، الواحدةُ جاسَّةُ، ويقال بالحاء. سجج: رُمّانَةٌ سَجسَحةٌ أي لا حامِضةٌ ولا حُلوة. وفي الحديث: "الجَنَّةُ سَجسَجٌ. لا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR181 harf
جَسَّهُ بيده واجْتَسَّهُ، أي مسّه. والمَجَسَّةُ: الموضع الذي يَجُسُّهُ الطبيب. وجَسَسْتُ الأخبار وتَجَسَّسْتُها، أي تفحَّحت عنها. ومنه الجَاسوس. وحكي عن الخليل: الجَواسُّ الحَواسُّ.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR299 harf
ج س س جس الطبيب يده ومجسته حارة‏.‏ وجس الشاة‏:‏ غبطها‏.‏ وكيف ترى مجستها فتقـول‏:‏ دالـة على السمن‏.‏ ومن المجاز‏:‏ جسوه بأعينهم وفلان واسع المجس كما تقول‏:‏ رحيب الذراع وفي ضده ضيق المجس وإنّ في مجستك لضيقاً‏.‏ وتجسسوا الأخبار وهو من جواسيس العدو‏.‏ واجتست الإبل البارض‏:‏ التمسته بأفواهها‏.‏
Maddenin bağlantısı

ج س س جس الطبيب يده ومجسته حارة‏.‏ وجس الشاة‏:‏ غبطها‏.‏ وكيف ترى مجستها فتقـول‏:‏ دالـة على السمن‏.‏ ومن المجاز‏:‏ جسوه بأعينهم وفلان واسع المجس كما تقول‏:‏ رحيب الذراع وفي ضده ضيق المجس وإنّ في مجستك لضيقاً‏.‏ وتجسسوا الأخبار وهو من جواسيس العدو‏.‏ واجتست الإبل البارض‏:‏ التمسته بأفواهها‏.‏

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.118 harf
الجَسُّ: اللَّمْسُ باليد. والمَجَسَّةُ: مَمَسَّةُ ما تَمَسُّ. ابن سيده: جَسَّه بيده يَجُسُّه جَسّاً واجْتَسَّه أَي مَسَّه ولَمَسَه. والمَجَسَّةُ: الموضع الذي تقع عليه يده إِذا جَسَّه. وجَسَّ الشخصَ بعينه: أَحَدَّ النظر إِليه ليَسْتَبِينَه ويَسْتَثْبِتَه؛ قال: وفِتْيَةٍ كالذُّبابِ الطُّلْسِ قلت لهم: إِني أَرى شَبَحاً قد زالَ أَوْ حالا فاعْصَوْصَبْوا ثم جَسُّوه بأَعْيُنِهم، ثم اخْتَفَوْه وقَرنُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR133 harf
* ج س س * * جَسَّهُ * بيده أي مسه وبابه رد و * اجْتَسَّهُ * أيضا مثله و * جَسَّ * الأخبار و * تَجَسَّسَها * تفحص عنها ومنه * الجاسوسُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.844 harf
الجس: المس باليد، كالاجتساس، وقد جسه بيده واجتسه، أي مسه ولمسه. وموضعه الذي تقع عليه يداه إذا جسه: المجسة، كالمجس، ويقال: مجسته حارة. من المجاز: الجس: تفحص الأخبار والبحث عنها، كالتجسس، قال اللحياني: تجسست فلانا، ومن فلان: بحثت عنه، كتحسست، ومن الشاذ قراءة من قرأ: فتجسسوا من يوسف وأخيه وقيل: التجسس بالجيم: أن يطلبه لغيره، وبالحاء: أن يطلبه لنفسه، وقيل: بالجيم: البحث عن العورات، وبالحاء:
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR463 harf
جَسَّ جَسَّ U ( n. ac. جَسّ 1 ), a. Felt, touched. b. Scrutinized, scanned, investigated; explored. c. Spied out, pried into. تَجَسَّسَ تَجَسَّسَ V , a. see I (b) , ( c ). اِجْتَسَسَ اِجْتَسَسَ VIII , a. Enquired into, about. مَجْسَس مَجْسَس 17 , مَجْسَسَة 17t , ( pl. مَجَاْسِسُ 44 ), a. Seat of feeling: mouth, palate; bosom &c. جَسَّاْس جَسَّاْس 28 , a. see 40 جَاْسُوْس جَاْسُوْس
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.781 harf
جسس جَسَّ - يَجُسُّ - تَجَسَّسَ - يَتَجَسَّسُ جَسَّ - يَجُسُّ + كائن + شيئاً أو أمراً: يتلمسه بشكل خفي ليتعرف عليه من غير أن يُشْعَرَ به: يحاول التعرف على ما خفي من شكل وأبعاد الشيء وقوامه بلمسه وتفحصه بأصابعه وبالضغط عليه، ومن غير أن يُشْعَرَ به: يفتش ويبحث عن الخبر الخفي والسري من حيث لا ينتبه إليه صاحبه، فيتبينه ويتثبته ثم ينقله لمن
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler19 mücavir (23 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. لحم

    1 ortak ayet · Et

  2. جنب

    1 ortak ayet · Yan demektir

  3. كره

    1 ortak ayet · Hoşlanmadı

  4. أثم

    1 ortak ayet · İsm hurmadan yapılan içkidir

  5. ظنن

    1 ortak ayet · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir

  6. غيب

    1 ortak ayet · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…

  7. توب

    1 ortak ayet · Eveye yuva demektir

  8. أخو

    1 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  9. حبب

    1 ortak ayet · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)

  10. بعض

    1 ortak ayet · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…

  11. أكل

    1 ortak ayet · Ekel pas demektir

  12. موت

    1 ortak ayet · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…

Geçtiği ayetler(1)

  1. … كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ …

    Casusluk etmeyinizEy iman edenler; zannın bir çoğundan kaçının. Çünkü bazı zan günahtır. Birbirinizin kusurunu araştırmayın, kiminiz kiminizi arkasından çekiştirmesin. Hangi biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır? Bundan tiksindiniz değil mi? Allah’tan korkun, şüphesiz ki Allah; Tevvab’dır, Rahim’dir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökجسس
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerحسس, بحث, كشف
Zıt Kökستر
Çekirdek Özet 1Elle dokunarak, sıkarak veya gizlice yoklayarak bir şeyin iç durumunu, nabzını ve gizli hallerini öğrenmeye çalışma.
Çekirdek Özet 2İnsanların mahremiyetini, örtülü hallerini ve gizli kusurlarını kasıtlı olarak araştırma yasağı.
Çekirdek Özet 3Özel hayatın ve bireysel mahremiyetin dokunulmazlığı; tecessüsün toplumsal güven ve kardeşlik bağını tahrip etmesi.
Kritik Hata RiskiTecessüsü yalnızca devletler arası siyasi ve askeri casusluk olarak anlayıp bireyler arası mahremiyet ihlalini kapsam dışı bırakmak.

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
جسBir nesnenin katılığına, yoğunluğuna ve iç yapısına temas yoluyla nüfuz etme; somut varlık ve cismaniyet (جسد, جسم).سMaddî kütleye dokunma anlamını, sürtünme ve ince bir hat boyunca gizlice deşeleyip saklı olanı yoklama hareketine dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
جdeve, taşıma, yol almaİçe doğru yönelme, mesafe katederek hedefe sokulma payı taşır.
سdiken, destek; tutunma, batmaİnce bir uçla yoklama, derine batarak temas kurma ve sürtünme payı taşır.
سdiken, destek; tutunma, batmaYoklamanın, deşelemenin ve arayışın sürekliliğini, derinleşen ısrarını temsil eder.
جسسGizlice sokularak ve ince bir uçla deşeleyip dokunarak saklı olanı ortaya çıkarma hareketi.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamEl ile dokunarak yoklama, tabibin nabız tutması veya bir koyunun etli ve semiz olup olmadığını anlamak için bedenini elle muayene etme.
Cahiliye şiiri kullanımıLisânü'l-Arab'da şahit gösterilen beyitte şair, bir karaltıyı gözleriyle dikkatle inceleyip süzmeyi şöyle aktarır: وفِتْيَةٍ كالذُّبابِ الطُّلْسِ قلت لهم / إِني أَرى شَبَحاً قد زالَ أَوْ حالا / فاعْصَوْصَبْوا ثم جَسُّوه بأَعْيُنِهم / ثم اخْتَفَوْه وقَرنُ الشمس قد زالا
Erken Arapça kullanımTabibin nabzı tutması (جس الطبيب مجسته), devenin taze otu ağzıyla araması veya gizli haber toplayan casusun faaliyeti anlamında kullanılmıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Sami dillerinde جس kök matrisi dokunma, elle hissetme, el yordamıyla arama ve kütlesel temas semantik alanı etrafında şekillenir. İbranicede geşeş fiili elle yoklamak, el yordamıyla aramak ve hissetmek anlamına gelir; Süryanicede gşaş biçimi de benzer şekilde dokunarak muayene etme ve yoklama bildirmektedir. Akadcada kütle ve toparlama bildiren köklerle dolaylı temas izleri bulunur. Arapçada kök, hem elle doğrudan fiziksel temasla kontrol etme (hekimin nabız yoklaması, hayvanın etini muayene etme) hem de buradan soyutlanarak gizli haber ve sır avcılığı (tecessüs, câsûs) anlamını kazanmıştır. Dokunma duyusunun fiziksel temasından zihinsel ve ahlaki mahremiyeti deşelemeye uzanan düzenli bir semantik kayma sergiler.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönElle dokunup nabız tutmaktan gizli kusur ve haberleri deşelemeye geçişSomut temas eylemi zamanla soyut bilgi toplama ve mahremiyete sızma anlamına evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice geşeş (elle yoklamak), Süryanice gşaş (dokunarak hissetmek)Temel somut temas ve arama eylemi ortak Sami zeminindedirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik kolun dışında güvenilir soydaş tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
جسسAnlamlıDokunarak yoklamak, tecessüs etmekElle dokunup iç durumu araştırmak, mahremiyeti deşelemekKur'an'da geçer, hedef kök
سجسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
سسجKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
جسسMerkezGizli olanı yoklayıp deşelemeKasıtlı, art niyetli ve mahremiyete sızarak kusur aramaGizli halleri ve ayıpları öğrenmek için takipte bulunmak
حسسKomşuDuyularla hissetme ve sezmeDuyu organlarıyla doğal olarak algılama veya hayır amaçlı iz sürmeGenel hissetme ve iyi niyetli araştırma anlamı ağır basar
بحثKomşuArama, kazıma ve araştırmaBir şeyi toprağı kazar gibi ortaya çıkarmak için genel incelemeNiyetten bağımsız olarak bir konuyu derinlemesine inceleme
كشفKomşuÖrtüyü kaldırma, açığa çıkarmaÜzerindeki örtüyü bizzat çekip alma eylemiGizlenen şeyi doğrudan görünür kılma
سترZıtÖrtme, gizleme, perdelemeMahremiyeti ve kusuru muhafaza edip örtülü tutmaTecessüsün aksine ayıbı araştırmayıp gizleme erdemi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaجسسElle yoklamak, gizlice araştırmakFiziksel dokunma ve mahrem bilgi avcılığını birleştirirKesin
Latincepalpare, explorareElle yoklamak, araştırmakPalpare fiziksel teması, explorare ise keşif ve casusluğu karşılarGüçlü
İngilizceto probe, to pry, to spy onYoklamak, burnunu sokmak, casusluk etmekTo pry mahremiyete izinsiz sokulmayı, to probe derinlemesine yoklamayı verirGüçlü
Almancaertasten, ausspionieren, nachspürenEl yordamıyla yoklamak, casusluk etmekErtasten fiziksel hissetmeyi, ausspionieren gizli bilgi toplamayı karşılarGüçlü
Fransızcapalper, fureter, espionnerYoklamak, deşelemek, casusluk yapmakPalper nabız yoklamasını, fureter gizli kusurları deşelemeyi verirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَجَسَّسُواİnsanların gizli hallerini ve ayıplarını araştırmaktan menedilmeMüminler arası kardeşlik ahlakı ve mahremiyet hukuku bağlamı (Hucurât 49:12)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİmanın bâtını ve kalplerin gizemiİnsanların kalbindeki inanç ve niyetlerin tecessüs edilemeyeceği ilkesiZâhire göre hüküm verme zorunluluğu
FıkıhMahremiyet hakkı ve delil toplama hukukuSuç soruşturmalarında ve hisbe teşkilatında tecessüs yasağı, hukuka aykırı delillerin geçersizliğiÖzel hayatın dokunulmazlığı ve gizli kusurları araştırmama
TefsirAhlaki sınır ve kardeşlik hukukuHucurât 49:12 ayetinde suizan, tecessüs ve gıybet zincirinin tahlili; tecessüs ile tahassüs ayrımıTecessüsün kötülük ve ayıp aramaya hasredilmesi
HadisRivayetlerdeki ahlaki yasaklarBirbirinizin kusurlarını araştırmayınız nehyi ve gizli konuşmaları dinleyenlerin uhrevi sorumluluğuKul hakkı ve toplumsal güvenin korunması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniKulluk ve günah bilinciGünahların gizlenmesi ve settâriyetKulları teftiş etmeyip tevbe kapısını açık tutmaBireyin iç dünyasının sadece Allah'a ait olması ilkesiKesin
İlmiBilgi edinme metodolojisi ve ahlakıGayrimeşru bilgi edinme yasağıBilgiye ulaşma yollarının meşruiyetini denetlemeDoğru bilgiye ulaşırken ahlaki ve hukuki sınırları aşmamaGüçlü
SiyasiDevlet-vatandaş ilişkisi ve kamu düzeniMahremiyet güvencesi ve istihbarat sınırıTotaliter gözetleme ve baskı rejimlerini engellemeİdarenin kendi tebaasının özel hayatını gözetlemesini yasaklamaGüçlü
İktisadiTicari sırlar ve piyasa ahlakıHaksız rekabet ve ticari casuslukPiyasa aktörlerinin özel bilgilerinin korunmasıHileli yollarla gizli ticari verilere sızmayı engellemeMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerKuantum ölçüm problemi ve müdahaleci sondajlamaSistemin doğal durumunu bozan agresif ölçüm; sinyal tespitinde gürültüye ve yapının bozulmasına yol açan harici sızmaGüçlü
Beşeri bilimlerPanoptikon ve gözetim toplumu kuramıSürekli gözetlenme tehdidinin bireyin özgürlüğünü, güven bağlarını ve toplumsal dokuyu tahrip etmesiKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiTecessüsü yalnızca devletler arası askeri ve istihbari casusluk faaliyeti olarak görmek.
Kur'an içi daha geniş anlamBireyin özel alanını, aile hayatını, gizli kusurlarını, konuşmalarını ve mahremiyetini hedef alan her türlü gayrimeşru merak ve gözetlemeyi kapsayan ahlaki ve hukuki ilke.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataToplumsal ilişkilerde denetim ve dedikodu mekanizmalarını meşrulaştırmak; insanların gizli zaaflarını deşifre ederek teşhir kültürüne zemin hazırlamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ahlak ve hukuk felsefesinde insan onurunun ve özel alanın dokunulmazlığını vazeden en temel kavramsal sınırlardan birini teşkil etmesi bakımından hayatidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Müminler arası ilişkileri, toplumsal ahlakı, suizan, gıybet ve kardeşlik hukukunu tanzim eden Hucurât suresindeki ahkâm ayetlerinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Din adına veya ahlakı koruma iddiasıyla insanların özel hayatlarına müdahale etmenin, gizli kusurlarını araştırmanın meşru olduğu yanılgısını kökten düzeltir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneye veya bedene elle bastırarak, yoklayarak içteki durumu ve nabzı hissetmeye çalışma.
  • Soyut anlamBir kimsenin gizli kalmış durumlarını, ayıplarını ve mahremiyetini kasten deşeleyip açığa çıkarmaya çalışma.
  • Sistematik karşılıkMahremiyet sınırını ihlal eden her türlü gayrimeşru nüfuz ve gözetlemenin haram kılınması ilkesi.
  • LaTeX modeliσ=A∩(UB∖EB)  ⟹  τ=0
  • LaTeX açıklamasıModelde A harici gözlemcinin veya aktörün müdahale alanını, UB hedeflenen bireyin tüm varlık ve yaşam kümesini, EB bireyin dışa açık ve alenî alanını temsil eder. UB∖EB fark kümesi bireyin mahrem ve gizli alanıdır. Harici aktörün bu mahrem alana izinsiz nüfuz etmesi eylemi σ (tecessüs) olarak gerçekleştiğinde, meşruiyet ve toplumsal güven değeri τ sıfırlanarak eylemin gayrimeşru olduğu sonucuna varılır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ج