حقف

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ق-ف1 sîga, 15 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عذبيديقومحقفعادذكربِالْأَحْقَافِخلوعبدخوفخلفألهيوم

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 15

▶ Ağı aç (3B)

حقف

ح - ق - ف

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Higbe kum yığını üzerindeki çöküntü, Hagebe fiil olarak devenin kum üzerine çökmesi demektir. (ha kaf fe) Kum yığını demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Higbe kum yığını üzerindeki çöküntü, Hagebe fiil olarak devenin kum üzerine çökmesi demektir. (ha kaf fe) Kum yığını demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.130 harf
باب الحاء والقاف والفاء معهما ح ق ف، ق ح ف، ف ق ح مستعملات حقف: الحِقْفُ: الرَّمْل ويُجْمَع على أحقاف وحُقُوف. واحقَوْقَفَ. واحقَوْقَفَ الرَّمْلُ، واحقَوْقَفَ ظَهْرُ البَعير: أي طالَ واعوَجَّ، قال العجاج: سَماوةَ الهلال حتّى احقَوْقَفا والأحقافُ في القرآن يقال: جَبَل مُحيطٌ بالدنيا من زَبَرْ جَدةٍ خَضراء يَلْتَهِبُ يومَ القيامة فيُحشَرُ الناسُ من كُلِّ أفق. ?قحف: القِحْفُ: العَظْم فوقَ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR93 harf
الحقْفُ: المعوجُّ من الرمل، والجمع حِقافُ وأَحْقافٌ. واحْقَوْقَفَ الرملُ والهلالُ، أي اعوجَّ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR4.419 harf
باب الحاء والقاف والفاء حقف ، فقح ، قحف ، قفح : مستعملة . حقف : قال الليث : يقال : للرَّمل إذا طال واعوَجَّ : قد احقَوْقَفَ . واحْقَوقَفَ ظهرُ البعير ، ويُجمَع الحِقْفُ أحقافاً وحُقُوفاً . وقال أبو عُبيد : قال الأصمعي : الحِقْفُ : الرملُ المُعَوجُّ ، ومنه قيل لِمَا اعوجَّ : مُحْقَوْقِف . وقال الفَرَّاء في قول الله جلّ وعزّ : ( عَادٍ إِذْ أَنذَرَ قَوْمَهُ ) ( الأحقاف : 21 ) واحِدُها حِقْف وهو
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.659 harf
(باب الحاء والقاف وما يثلثهما) (حقل) الحاء والقاف واللام أصلٌ واحد، وهو الأرض وما قاربه. فالحَقْل: القَرَاح الطيِّب. ويقال: "لا يُنبت البَقْلةَ إلا الحَقْلة". وحَقِيلٌ: موضع. قال: * مِن ذِي الأبارق إذْ رعَيْنَ حَقِيلا([1]) * والمُحاقلة التي نُهِي عنها([2]): بيعُ الزّرعِ في سنبُله بحنطةٍ أو شعير. ومن الباب قولهم: حَقِل الفرسُ، في قول بعضهم، إذا أصابَه وجَعٌ في بطْنه من أكل التراب. والأصل
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR217 harf
- قوله تعالى: ﴿إذ أنذر قومه بالأحقاف﴾ [الأحقاف/21]، جمع الحقف، أي: الرمل المائل، وظبي حاقف: ساكن للحقف، واحقوقف: مال حتى صار كحقف، قال: *سماوة الهلال حتى احقوقفا* *** (الرجز للعجاج. وهو في ديوانه ص 496؛ والمجمل 1/246)
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR319 harf
ح ق ف نزلنا بين قفاف وأحقاف‏.‏ وفلان مأواه الحقوف لا تظله السقوف‏.‏ والحقف نقاً يعوج ويدق‏.‏ واحقوقف الرمل‏.‏ واحقوقف ظهر البعير من الهزال‏.‏ واحقوقف الهلال‏.‏ قال العجاج‏:‏ سمـاوة الهلال حتى احقوقفا ومررت بظبي حاقف وهو المنعطف في منامه‏.‏ قال الحطيئة‏:‏ تطيـر الحصـى بعـرى المنسميـن إذا الحاقفـات ألفـن الظلالا
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.673 harf
الحِقْفُ من الرمل: الـمُعْوَجُّ، وجمعه أَحْقافٌ وحُقوفٌ وحِقافٌ وحِقَفةٌ؛ ومنه قيل لما اعْوَجَّ: مُحْقَوْقِفٌ. وفي حديث قُسٍّ: في تَنائِفَ حِقافٍ، وفي رواية أُخرى: حَقائِفَ؛ الحِقافُ: جمع حِقْفٍ، وهو ما اعْوَجَّ من الرمل واستطال، ويجمع على أَحْقافٍ، فأَما حَقائِفُ فجمع الجمع، أَما جمع حِقافٍ أَو أَحقافٍ، وأَما قوله تعالى: إذ أَنذر قومَه بالأَحْقافِ، فقيل: هي من الرِّمال، أَي أَنـْذَرَهم هنالك.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR232 harf
* ح ق ف * * الحِقْفُ * المُعوج من الرمل والجمع * حِقَافٌ * و * أحْقَافٌ * وفي الحديث ﴿أنه مر بظبي * حَاقِفٍ * في ظل شجرة﴾ وهو الذي انحنى وتثنى في نومه و * الأحْقافُ * ديار عاد قال الله تعالى ﴿واذكر أخا عاد إذ أنذر قومه بالأحقاف﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.282 harf
الحقف، بالكسر: المعوج من الرمل، ج: أحقاف. وحقاف، بالكسر، وعليهما اقتصر الجوهري، وفي العباب واللسان: حقوف، وجج، أي: جمع الجمع حقائف، وحقفة، بكسر ففتح، وفي حديث قس: في تنائف حقائف أما حقائف فجمع الجمع، إما جمع أحقاف أو حقاف، كذا في اللسان، وأما حقفة فسياق العباب يقتضي أنه جمع، لا جمع الجمع، فانظره، قال امرؤ القيس: فلما أجزنا ساحة الحي وانتحىبنا بطن خبت ذي حقاف عقنقل وأنشد الليث:
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.786 harf
حَقَفَ 1 حَقَفَ حقف , aor. حَقُفَ , inf.n. حُقُوفٌ, It (a thing) was, or became, curved, bent, or winding. (Msb.) حُقُوفٌ also signifies A gazelle's being in the condition denoted by [the part. n.] حَاقِفٌ in the phrase ظَبْىٌ حَاقِفٌ, which see below. (Ibn- 'Abbلd, K.) احقوقف 12 احقوقف احقوقف , said of sand, and of the هِلَال [or moon when, being near the sun, it shows a narrow rim of light],
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR196 harf
حَقَفَ حَقَفَ U ( n. ac. حُقُوْف 27 ), a. Was curved, bent, winding. حِقْف حِقْف 2 , ( pl. حِقَفَة 7t , حِقَاْف 23 , حُقُوْف 27 , أَحْقَاْف 38 , حَقَاْئِفُ 46 ), a. Narrow winding sandhill.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR8.505 harf
حقف حَقَفَ - يَحْقِفُ - حِقْف - أَحْقَاف حَقَفَ - يَحْقِفُ + الشيء: يعوج ويميل ويتثنى بشكل طولاني: يتشكل ويتوضع على شكل خط طويل متعرج حِقْف: على وزن "فـِعـْل" اسم فعل من " حَقَفَ - يَحْقِفُ ": وهو كذلك مايكون بفعل " حَقَفَ - يَحْقِفُ ": الشيء البارز والذي يتوضع على شكل خط طويل متعرج أَحْقَاف: جمع " حِقْف": وهو الكثيب من الرمل المائل،
Maddenin bağlantısı

حقف حَقَفَ - يَحْقِفُ - حِقْف - أَحْقَاف حَقَفَ - يَحْقِفُ + الشيء: يعوج ويميل ويتثنى بشكل طولاني: يتشكل ويتوضع على شكل خط طويل متعرج حِقْف: على وزن "فـِعـْل" اسم فعل من " حَقَفَ - يَحْقِفُ ": وهو كذلك مايكون بفعل " حَقَفَ - يَحْقِفُ ": الشيء البارز والذي يتوضع على شكل خط طويل متعرج أَحْقَاف: جمع " حِقْف": وهو الكثيب من الرمل المائل، والأحقاف اسم ديار عاد قوم هود وهي تقع اليوم في سلطنة عُمان: ويبدو أنها سميت بذلك لوفرة الأحقاف الرملية فيها . واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الحركة والتقدم بانحناء واعوجاج وتلوي"، وهي: حَاتَ - يَحُوْتُ، ثَعَبَ - يَثْعَبُ، رَاغَ - يَرُوْغُ، حَقَفَ - يَحْقِفُ، نَانَ - يَنُونُ، عَوِجَ - يَعْوَجُ (عاجَ - يَعُوجُ)

الأحقاف ﴿واذكر أخا عاد إذ أنذر قومه بالأحقاف وقد خلت النذر من بين يديه ومن خلفه ألا تعبدوا إلا الله إني أخاف عليكم عذاب يوم عظيم(21)﴾ الأحقاف مختار الصحاح ● [حقف] ح ق ف: الحِقْفُ المُعوج من الرمل والجمع حِقَافٌ و أحْقَافٌ وفي الحديث ﴿أنه مر بظبي حَاقِفٍ في ظل شجرة﴾ وهو الذي انحنى وتثنى في نومه و الأحْقافُ ديار عاد قال الله تعالى ﴿واذكر أخا عاد إذ أنذر قومه بالأحقاف﴾ معجم الفرائد القرآنية ح ق ف " الأحْقَافِ " في قوله تعالى :" وَاذْكُرْ أَخَا عـَادٍ إِذْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالأَحْقـَافِ وَقَدْ خَلَتِ النـُّذُرُ مِنْ بَيْـنِ يـَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ أَلاّ تَعْبُدُوا إِلاّ اللَّهَ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْـكُمْ عَذَابَ يَـوْمٍ عَظِيـمٍ "(21) الأحقاف . الأحقاف : جمح حِقْفٍ، وهو الكثيب من الرمل المائل، وقال الهروي ما عظم واستدار، والأحقاف اسم ديار عاد قوم هود وهي تقع اليوم في سلطنة عُمان . الراغب حقف - قوله تعالى: }إذ أنذر قومه بالأحقاف{ [الأحقاف/21]، جمع الحقف، أي: الرمل المائل، وظبي حاقف: ساكن للحقف، واحقوقف: مال حتى صار كحقف، قال: - 119 - سماوة الهلال حتى احقوقفا *** (الرجز للعجاج. وهو في ديوانه ص 496؛ والمجمل 1/246) ملخص اللسان 1. الحِقْفُ من الرمل: الـمُعْوَجُّ، 2. الحِقافُ: وهو مااعْوَجَّ من الرمل واستطال، 3. الأَحْقافُ ديار عاد. 4. واذكر أَخا عادٍ إذ أَنذر قومَه بالأَحْقافِ: وهو المستطيل المشرف، 5. بالأَحقاف بالأَرض، 6. الأَحقافُ في القرآن جبل محيط بالدنيا من زَبَرْجَدةٍ خضراء تَلْتَهِبُ يوم القيامة فتَحْشُرُ الناس من كل أُفُق؛ 7. والحِقْفُ: أَصْلُ الرَّمْلِ وأَصل الجبل وأَصل الحائط. 8. وقد احْقَوْقَفَ الرملُ إذا طالَ واعْوَجَّ. 9. واحْقَوْقَفَ الهِلالُ: اعْوجَّ. 10. : الظبي الحاقِفُ يكون رابِضاً في حِقْفٍ من الرمل أَو منطوياً كالحِقْف. 11. جمل أَحْقَفُ خَمِيصٌ. 12. ظبي حاقِفٍ في ظلّ شجرة؛ هو الذي نام وانحَنى وتَثَنّى في نومه، لسان العرب ● - حقف: الحِقْفُ من الرمل: الـمُعْوَجُّ، وجمعه أَحْقافٌ وحُقوفٌ وحِقافٌ وحِقَفةٌ؛ ومنه قيل لما اعْوَجَّ: مُحْقَوْقِفٌ. وفي حديث قُسٍّ: في تَنائِفَ حِقافٍ، وفي رواية أُخرى: حَقائِفَ؛ الحِقافُ: جمع حِقْفٍ، وهو ما اعْوَجَّ من الرمل واستطال، ويجمع على أَحْقافٍ، فأَما حَقائِفُ فجمع الجمع، أَما جمع حِقافٍ أَو أَحقافٍ، وأَما قوله تعالى: إذ أَنذر قومَه بالأَحْقافِ، فقيل: هي من الرِّمال، أَي أَنـْذَرَهم هنالك. قال الجوهري: الأَحْقافُ ديار عاد. قال تعالى: واذكر أَخا عادٍ إذ أَنذر قومَه بالأَحْقافِ؛ قال الفراء: واحدها حِقْفٌ وهو المستطيل المشرف، وفي بعض التفسير في قوله بالأَحقاف فقال بالأَرض، قال: والمعروف من كلام العرب الأَول، وقال الليث: الأَحقافُ في القرآن جبل محيط بالدنيا من زَبَرْجَدةٍ خضراء تَلْتَهِبُ يوم القيامة فتَحْشُرُ الناس من كل أُفُق؛ قال الأَزهري: هذا الجبل الذي وصفه يقال له قافٌ، وأَما الأَحْقافُ فهي رمال بظاهر بلاد اليمن كانت عاد تنزل بها. والحِقْفُ: أَصْلُ الرَّمْلِ وأَصل الجبل وأَصل الحائط. وقد احْقَوْقَفَ الرملُ إذا طالَ واعْوَجَّ. واحْقَوْقَفَ الهِلالُ: اعْوجَّ. وكلُّ ما طالَ واعْوَجَّ، فقد احْقَوْقَفَ كظهر البعير وشَخْص القَمَرِ؛ قال العجاج: ناجٍ طَواهُ الأَيْنُ مـمّا وجَفا، طَيَّ اللَّيالي زُلَفاً فزلفا، سَماوةَ الهِلالِ حتى احْقَوْقَفا وظبي حاقِفٌ فيه قولان: أَحدهما أَنَّ معناه صار في حِقْفٍ، والآخر أَنه رَبَضَ واحْقَوْقَفَ ظهرُه. الأزهري: الظبي الحاقِفُ يكون رابِضاً في حِقْفٍ من الرمل أَو منطوياً كالحِقْف. وقال ابن شميل: جمل أَحْقَفُ خَمِيصٌ. قال ابن سيده: وكل موضع دخل فيه فهو حِقْفٌ. ورجل حاقِفٌ إذا دخل في الموضع؛ كلُّ ذلك عن ثعلب. وفي الحديث: أَنه، صلى اللّه عليه وسلم، مرَّ هو وأَصحابه وهم مُحْرمُون بظبي حاقِفٍ في ظلّ شجرة؛ هو الذي نام وانحَنى وتَثَنّى في نومه، ولهذا قيل للرمل إذا كان مُنْحَنِياً حِقْفٌ، وكانت مَنازِلُ قوم عادٍ بالرِّمال. مقاييس اللغة: (حقف) الحاء والقاف والفاء أصلٌ واحد، وهو يدلُّ على مَيَل الشيء وعِوَجه: يقال احقوقَف الشيءُ، إذا مال، فهو مُحْقَوْقِفٌ وحَاقِفٌ. ومن ذلك الحديث: "أنه مرَّ بظبيٍ حاقِفٍ في ظلِّ شجرة" فهو الذي قد انحنى وتثنَّى في نَوْمِه. ولهذا قيل للرَّمل المنحني حِقْف، والجمع أحقاف. قال: فلما أجزْنَا ساحةَ الحيِّ وانتحى *** بنا بَطْنُ خبتٍ ذي حِقافٍ عَقَنْقَلِ([8]) ويروى: "ذي قِفاف". وقال آخر: * سَمَاوةَ الهِلالِ حَتى احقوقَفا([9]) * القاموس المحيط: الحِقْفُ، بالكسرِ المُعْوَجُّ من الرَّمْلِ، ج أحْقافٌ وحِقافٌ وحُقوفٌ، وجج حَقائِفُ وحِقَفَةٌ، أو الرَّمْلُ العَظيمُ المُسْتَديرُ، أو المُسْتَطيلُ المُشْرِفُ، أو هي رِمالٌ مُسْتَطيلَةٌ بِناحِيَةِ الشِحْرِ، وأصْلُ الرَّمْلِ، وأصْلُ الجَبَلِ، وأصْلُ الحائِطِ. وجَمَلٌ أحْقَفُ خَميصٌ. والجَبَلُ المُحيطُ بالدُّنيا قاف، لاَ الأَحْقافُ كما ذَكَرَهُ الليْثُ. وظَبْيٌ حاقِفٌ رابِضٌ في حِقْفٍ من الرَّمْلِ، أو يكونُ مُنْطَوِياً، كالحِقْفِ، وقَدِ انْحَنَى وتَثَنَّى في نَوْمِهِ، وهو بَيِّنُ الحُقُوفِ. وكمِنْبَرٍ: من لا يَأْكُلُ ولا يَشْرَب. واحْقَوْقَفَ الرَّمْلُ، والظَّهْرُ، والهِلالُ: طالَ واعْوَجَّ. تاج العروس: ح ق ف الْحِقْفُ بِالْكَسْرِ : الْمُعَوجُّ مِن الرَّمْل ج : أَحْقَافٌ . وحِقافٌ بالكَسْرِ وعليهما اقْتَصَرَ الجَوْهَرِيُّ وفي العُبَابِ واللِّسَانِ : حُقُوفٌ وجج أَي : جَمْعُ الجَمْعِ حَقَائِفُ وحِقَفَةٌ بكَسْرٍ ففَتْحٍ وفي حديثِ قُسٍّ : في تَنَائِفَ حَقَائِفَ أَمَّا حَقائِفُ فجَمْعُ الجَمْعِ إِمَّا جَمْعُ أَحْقَافٍ أَو حِقَافٍ كذا في اللِّسَانِ وأَمَّا حِقَفَةٌ فسِيَاقُ العُبَابِ يَقْتَضِي أَنَّه جَمْعٌ لا جَمْعُ الجَمْعِ فَانْظُرْه قال امْرُؤُ القَيْسِ : " فلَمَّا أَجَزْنَا سَاحَةَ الْحَيِّ وانْتَحَىبِنَا بَطْنَ خَبْتٍ ذِي حِقَافٍ عَقَنْقَلِ وأَنْشَدَ اللَّيْثُ : " مِثْل الأَفَاعِي اهْتَزَّ بالحُقُوفِ أَو هو الرَّمْلُ العَظِيمُ الْمُسْتَديرُ قالَهُ ابنُ عَرَفَةَ أَو الكَثِيبُ منه إِذا تَقَوَّسَ قالَه ابنُ دُرَيْدٍ أَو الْمُسْتَطِيلُ الْمُشْرِفُ قَالَهُ الفَرّاءُ أَو هي رِمَالٌ مُسْتَطِيلَةٌ بِنَاحِيَةِ الشِّحْرِ وبه فُسِّرَ قَوْلُهُ تَعالَى : " وَاذْكُرْ أَخَا عادٍ إِذْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالأَحْقَافِ " قال الجَوْهَرِيُّ : وهي دِيارُ عَادٍ وقال ابنُ عَرَفَةَ : قَوْمُ عَادٍ كانتْ مَنَازِلُهم في الرِّمالِ وهي الأَحْقَافُ وفي المُعْجَمِ : ورُوِيَ عن ابنِ عَبَّاسٍ أَنَّهَا وَادٍ بيْن عُمَانَ وأَرْضِ مُهْرَةَ وقال ابنُ إِسْحَاقَ : الأَحْقَافُ : رَمْلٌ فيما بيْنَ عُمَانَ إِلَى حَضْرَمَوْتَ وقال قَتَادَةُ : الأَحْقَافُ : رِمَالٌ مُشْرِفَةٌ علَى البَحْرِ بالشِّحْرِ من أَرْضِ اليَمَنِ قال ياقُوتِ : فهذه ثلاثةُ أَقْوَالٍ غيرُ مُخْتَلِفَةٍ في المعنَى وقال ابنُ الأَعْرَابِيِّ : الحِقْفُ : أَصْلُ الرَّمْلِ وأَصْلُ الْجَبَلِ وأَصْلُ الْحَائِطِ كما في العُبَابِ واللِّسَانِ وقال غيرُهُ : حِقْفُ الجَبَلِ : ضِبْنُهُ . وقال ابنُ شُمَيْلٍ : جَمَلٌ أَحْقَفُ : أَي خَمِيصٌ وأَمَّا الجَبَلُ الْمُحِيطُ بِالدُّنْيَا فإِنَّهُ قَافُ علَى الصَحِيحِ لا الأَحْقَافُ كَمَا ذَكَرَهُ اللَّيْثُ في العَيْنِ ونَصُّه : الأَحْقَافُ في القُرْآنِ : جَبَلٌ مُحِيطٌ بالدُّنْيَا مِن زَبَرْجَدَةٍ خَضْرارَ تَلْتَهِبُ يومَ القِيَامَةِ وقد نَبَّهَ علَى هذا الغَلَطِ الأَزْهَرِيُّ وتَبِعَهُ الصَّاغَانِيُّ وياقوتُ في الرَّدِّ عليه وكذا قَوْلُ قَتَادَةَ : الأَحْقَافُ : جَبَلٌ بالشَّأْمِ وقد رَوَوْا ذلك وصَوَّبُوا وما رَوَاهُ قَتَادَةُ وابنُ إِسْحَاقَ وغيرُهما قاله ياقوتُ وظَبْيٌ حَاقِفٌ : أَي رَابِضٌ في حِقْفٍ من الرَّمْلِ قَالَهُ ابنُ الأَعْرَابِيِّ أَو يَكُونُ مُنْطَوِياً كالْحِقْفِ قَالَهُ الأَزْهَرِيُّ زَادَ الصَّاغَانِيُّ : وقد انْحَنَى وفي الحديثِ : أَنَّه صلى الله عليه وآله وسلم مَرَّ هُوَ وأَصْحَابُه وهم مُحْرِمُونَ بظَبْيٍ حَاقِفٍ في ظِلِّ شَجَرَةٍ فقالَ : يا فلانُ قِفْ ههُنَا حتَّى يَمُرَّ النَّاسُ لا يَرِبْهُ أَحَدٌ بِشَيْءٍ هكذا رَوَاه أَبو عُبَيْدٍ وقال : هو الذي نَامَ وانْحَنَى وتَثَنَّى في نَوْمِهِ وقال إِبراهِيمُ الحَرْبِيُّ رَحِمَه اللهُ تعالى في غَرِيبِهِ : بِظَبْيٍ حَاقِفٍ فيه سَهْمٌ فقالَ لأَصْحَابِه : دَعُوهُ حتى يَجيءَ صَاحِبُهُ قال ابنُ عَبَّادٍ : هو ظَبْيٌ حَاقِفٌ بَيِّنُ الْحُقُوفِ بالضَّمِّ قال : المِحْقَفُ كَمِنْبَرٍ : مَن لا يَأْكُلُ ولا يَشْرَبُ وكأَنَّهُ مِن مَقْلُوبِ قَفَحَ . واحْقَوْقَفَ الرَّمْلُ والظَّهْرُ والْهِلاَلُ : طَالَ واعْوَجَّ اقْتَصَرَ الجَوْهَرِيُّ عَلَى الرَّمْلِ والهِلالِ وقال فيهما : اعْوَجَّ وأَنْشَدَ للعَجَّاجِ : " سَمَاوَةَ الْهِلاَلِ حَتَّى احْقَوْقَفَا وفي اللِّسَانِ وكلُّ ما طَالَ واعْوَجَّ فقد أحْقَوْقَفَ كظَهْرِ البَعِيرِ وشَخْصِ القَمَرِ وأَنْشَدَ الصَّاغَانِيُّ في الظَّهْرِ : قُوَيْرِحُ عَامَيْنِ مُحْقَوْقِفٌ ... قَلِيلُ الإِضاعَةِ للخُذَّلِ

Sîgalar(1)

Mücavir kökler15 mücavir (20 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عاد

    1 ortak ayet · Âd

  2. خلو

    1 ortak ayet · Haliy : Boş arı kovanıdır

  3. أخو

    1 ortak ayet · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…

  4. خوف

    1 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  5. يدي

    1 ortak ayet · El ve kol demektir

  6. نذر

    1 ortak ayet · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür

  7. خلف

    1 ortak ayet · Half : Ense demektir

  8. عظم

    1 ortak ayet · Büyük

  9. عبد

    1 ortak ayet · Ana kapının önündeki bekçidir

  10. ذكر

    1 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır

  11. عذب

    1 ortak ayet · Su yosunudur

  12. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: بِالْأَحْقَافِ
  1. وَاذْكُرْ أَخَا عَادٍ إِذْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالْأَحْقَافِ وَقَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ …

    Kum fırtınaları yardımıylaAd’ın kardeşini de hatırla. Hani kavmini; Allah’tan başkasına ibadet etmeyin, diyen nice uyarıcılar gelip geçmişken Ahkaf ile uyarıp; doğrusu ben, sizin için büyük günün azabından korkarım, diye korkutmuştu.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحقف
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعقم, كثب, ركم
Zıt Kökقوم
Çekirdek Özet 1Bir nesnenin bükülüp kavis yapması, eğrilmesi, hilal veya yay biçiminde yığılan kum tepesi
Çekirdek Özet 2Kur'an'da helak edilen Âd kavminin kavisli kum tepeleri ve vadileriyle kuşatılmış coğrafi yurdunu niteleme
Çekirdek Özet 3Mukavemeti ve sağlamlığı zannedilen devasa doğal ve beşeri yapıların rüzgarla biçim değiştiren kavisli kum yığınları gibi ufalanıp dağılması
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca sıradan bir soyut yer adına indirgeyerek kökün kavislenme, bükülme, zemin güvencesizliği ve değişken yığılma hareketini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حقKuşatıp sabitleme, daraltma, oyma veya sınırlandırma yoluyla belirgin bir hat oluşturma (حقق, حقب)فKenar, açıklık, yayılma ve boşalma momenti eklenerek sabitleşmiş yapıyı uca doğru incelen, kavis çizen, yay gibi bükülen bir kum sırtına dönüştürür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حçit, duvarÇevirme, sınır çekme, koruma ve dış etkilere karşı bir hat oluşturma
قufuktaki güneş, iğne deliğiToplanma, sınır noktası, yoğunlaşma ve kavisli dönme hareketi
فağızAçıklık, kenar, üfleme, dışa doğru yayılma ve saçılma
حقفÇevrelenip toplanan kütlenin kenara doğru kavislenerek bükülmesiBir hatta toplanıp biriken kütlenin uç kısımlardan dışa doğru bükülerek hilal veya yay biçimli bir kavis ve sırt meydana getirmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir nesnenin kavis çizerek eğrilmesi ve bükülmesi; özellikle rüzgarın yığarak hilal biçiminde kıvırdığı ve kenarları incelen kum tepesi (حِقْف), devenin zayıflıktan kavisleşen sırtı veya ceylanın uyurken yuvarlaklaşarak kıvrılması.
Cahiliye şiiri kullanımıİmruü’l-Kays bir beytinde kum sırtları ve kavisli tepeleri olan geniş çöl çukurluğunu tasvir eder: فلما أجزنا ساحة الحي وانتحى / بنا بطن خبت ذي حقاف عقنقل
Erken Arapça kullanımErken dönem recez şairi el-Accâc, hilalin gökte yay gibi kavislenip incelmesini bu kökle betimler: سماوة الهلال حتى احقوقفا

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça حقف kökü, merkezi Sami dillerinde somut morfolojik eğrilik, bükülme ve yay şeklini alma kavram alanı etrafında gelişmiştir. Kökün birincil çekirdeği olan bükülme ve kavislenme, Güney Sami ve Arap yarımadası çöl topoğrafyasında rüzgar etkisiyle oluşan kavisli kumul morfolojisini (barkan veya hilal kumulları) adlandırmada özelleşmiştir. Kökün permütasyon akrabası olan ve kafatasının kubbeli kavisini bildiren Arapça قحف biçimiyle kavramsal örtüşme gösterir. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan bu kök düzeninde belirgin bir çöl topoğrafyası terimi sınırlı olup, kökün kavis ve oyuklaşma semantiği Arap yarımadasının coğrafi şartlarında genişleyerek yerleşiklik kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحقف / احقوقَفBir şeyin bükülüp hilal veya yay biçimini alması; kavisli kum sırtıKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Arap ve merkezi çöl morfolojisiKavisli nesneler, çukurlaşma ve bükülme kökleriyle fonetik ve anlamsal yakınlıkGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çöl coğrafyası topoğrafik terimleriRüzgarla kavislenen kumul ve kabuksu yüzey şekilleriMuhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab, Lane’s Lexicon, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حقفAnlamlıKavislenme, bükülme, hilal kumuluBirikintinin kıvrılıp yay şeklini almasıHedef kök; Kur'an'da geçer
حفقAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştırKur’an’da geçmez
قحفAnlamlıKafatası kemiği, kırıp sıyırmaKafatasının kavisli üst kemiği veya kabı dibine kadar içip sıyırmaHedef kökle kavisli kemer yapısı ilişkisi; Kur'an'da geçmez
قفحAnlamlıKuru şeyi ağza atmaAğza un veya kavut atıp kuruca yutmaTehzib'de müsta'mel kaydedilmiştir; Kur’an’da geçmez
فحقAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştırKur’an’da geçmez
فقحAnlamlıTomurcuğun açılması, gözün belirmesiÇiçeğin açılarak kenarlarının ayrılmasıHedef kökün dışa yayılma yönüyle uzaktan akraba; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حقفMerkezKavisli kumul, eğimli yığılmaRüzgarın etkisiyle hilal biçiminde bükülmüş, kenarları incelen kum sırtıDayanaksız, şekil değiştirebilir kavisli yığılma
عقمKomşuKısırlık, kök kesicilikDoğurganlığı ve faydası kesilmiş, helak edici rüzgar niteliğiÂd kavmine gelen rüzgarın yıkıcılığını bildirir
كثبKomşuKum yığınıBir araya toplanmış, yığılmış fakat kavis şartı aranmayan kum kümesiŞekilden ziyade kütlevi toplanmayı ifade eder
ركمKomşuÜst üste yığılmaNesnelerin veya bulutların katman katman birbirine binmesiYoğunlaşma ve katmanlaşmayı vurgular
قومZıtDoğruluk, dikilme, sebatEğrilik ve bükülme olmaksızın dik durma, sarsılmaz zemin üzerinde kaim olmaKavisli, akışkan ve eğri kumulun tam zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaحقفKavisli kum sırtı, bükülmeRüzgarla kıvrılmış hilal biçimli kum tepesiKesin
Latincetumulus arenaceus, curvaturaKum tepesi, bükülmeYalnızca yükseltiyi ve eğriliği verir, çöl kumulunun dinamik kavisini tam karşılamazGüçlü
İngilizcebarchan, sand dune, curved ridgeHilal kumul, kavisli kum sırtıCoğrafi terim olarak barchan hilal biçimli kumulu eksiksiz karşılar; dune geneldirGüçlü
AlmancaSicheldüne, SanddüneHilal kumulu, kum tepeciğiSicheldüne kavisli ve hilal biçimli bükülmeyi birebir karşılarGüçlü
Fransızcabarkhane, dune courbéeKavisli kumul, barkanRüzgarın kavis verdiği hareketli çöl kumulu morfolojisini ifade ederGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford English Dictionary, Brockhaus.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
بِالْأَحْقَافِÂd kavminin yaşadığı kavisli kum tepeleri diyarıÂd kavminin uyarılması ve helak sürecinin anlatıldığı tarihi-coğrafi bağlam (Ahkâf 46:21)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet ve kavimlerin helakiDünyevi güç, mimari büyüklük ve iktidara güvenen toplumların temelsiz bir kum tepesi gibi çöküşüKök, istikrarsız ve fani zeminlere bel bağlamanın ontolojik kırılganlığına işaret eder
FıkıhVeri bulunamadıDoğrudan fıkhi bir hükme medar olan ıstılahi bir kullanımı yokturVeri bulunamadı
TefsirAhkâf 46:21 tefsiri ve kıssa coğrafyasıAhkâf'ın Umman-Yemen (Hadramut) arasındaki kavisli kum vadileri mi yoksa genel bir kum çölü mü olduğuKelimenin kavisli, hilal biçimli kum tepeleri manası esas alınarak coğrafi mekan tespiti yapılmıştır
HadisTasvir ve teşbih ifadeleriUyuyan ceylanın bükülüp kıvrılması (حاقف) veya ıssız kumul yolları (تنائف حقاف) rivayetleriKök, nesnelerin hilal gibi bükülüp yuvarlaklaşması anlamında fiziksel tasvir olarak yoğunlaşır

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve istikametÇarpıklıktan uzak durma, eğri ve kaygan zeminleri terk etmeUyarının mekanı ve nesnesiİnsanın sığınak sandığı eğri ve kavisli dünyevi yapıların zayıflığını kavratmaGüçlü
İlmiJeomorfoloji ve çöl dinamikleriRüzgar erozyonu ve barkan (hilal kumul) teşekkülüFiziksel hareket mekanizmasıAkışkan parçacıkların aerodinamik kuvvetle kavisli birikintiler oluşturmasıKesin
SiyasiGüç sarhoşluğu ve çöküşTemelsiz iktidar yapıları ve zevale mahkum kibirİktidar yanılsamasıÂd kavmi gibi fiziksel güce dayanan tiranlıkların kum tepeleri üzerinde yükselen boş hayallere dönüşmesiGüçlü
İktisadiKaynak güvenliğiSabit olmayan, akıcı ve yığılma temelli servetİktisadi zemin dayanıksızlığıÜretim ve sağlam taban yerine sadece geçici birikime dayanan zenginliğin dağılmasıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoğrusal olmayan kavislenme (eğrilik tensörü) ve akışkanlar mekaniğinde tanecikli yığılma dinamiğiDış kuvvet vektörlerinin etkisi altında taneciklerin stabil olmayan kavisli ve asimetrik yüzeyler meydana getirmesiGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal zemin kırılganlığı ve yanılsamalı güvenlik teorisiToplumların zenginlik ve coğrafi güçlerine aldanarak kurdukları nizamın, yapısal bir kriz anında kumul gibi kayarak dağılmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca haritada unutulmuş, tarihi geçmişte kalmış belirsiz bir kabile arazisinin özel ismi olarak görüp geçmek.
Kur'an içi daha geniş anlamحقف kökü, azametine ve sağlamlığına güvenilen uygarlıkların (Âd kavmi), hakikatte rüzgarın yön verdiği eğri, dayanıksız ve kaypak bir kum sırtı üzerinde inşa edilmiş olduğunu gösteren sembolik bir zemin metaforudur.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetin evrensel mesajını sadece coğrafi bir arkeolojiye indirgemek; güç, servet ve mimari büyüklüğe güvenen çağdaş sistemlerin ontolojik kumul zeminini fark edememek.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın kavim helaklerini anlatırken mekan ile kavmin psikolojik ve ahlaki durumu arasındaki muazzam mutabakatı gösterir; sağlam sanılan kibir kavisli bir kumulda tükenmiştir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Peygamberlerin kavimlerini uyardığı, geçmiş kavimlerin yıkılış sebeplerinin sergilendiği ve kozmik rüzgar azabının tasvir edildiği kıssa ayetlerinde (Ahkâf 46:21).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Mekanın rastgele bir isim olmadığını, bizzat kelimenin kök anlamındaki bükülme, kavislenme ve kaypak yığılma niteliğinin kavmin akıbetini haber verdiğini ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamRüzgarın sürükleyip bükmesiyle kavis ve hilal biçimi alan, uçları incelen oynak kum sırtı ve tepesi.
  • Soyut anlamDıştan devasa ve kuşatıcı görünen ancak içsel mukavemeti bulunmayan, rüzgarın esişine göre sürekli yön ve eğrilik değiştiren zemin kırılganlığı.
  • Sistematik karşılıkSabit bir temele ve adalete dayanmayan kibirli yapıların, fiziksel azametlerine rağmen bir kumul zayıflığında dağılmaya mahkum olması.
  • LaTeX modeliS(t)=κ⋅∇Φ(v)⋅(1−ρ)
  • LaTeX açıklaması

Formülde S(t) zamanla biçim değiştiren kavisli kumul yapısını ve zemin kararsızlığını; κ geometrik eğrilik ve bükülme katsayısını; ∇Φ(v) dış rüzgar ve kuvvet alanının akış gradyanını; (1−ρ) ise içsel bağlayıcılık ve yoğunluk eksikliğinden doğan yapısal dayanıksızlığı temsil eder. Model, yapının büyüklüğünün bir direnç oluşturmadığını, aksine akışkan dış etkenler karşısında kavislenerek çökmeye açık olduğunu matematiksel olarak gösterir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح