حلقم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ح-ل-ق1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حلقمبلغالْحُلْقُومَ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

حلقم

ح - ل - ق

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 8 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Soluk borusu

Notlarım

Sözlükler(8)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR60 harf
الحلقمة: الحَلْقَمَةُ: قَطْعُ الُحْلُقوم. والجميع: الحلاقم.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR53 harf
الحُلْقومُ: الحَلْقُ. وحَلْقَمَهُ، أي قَطع حُلْقومَه.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.536 harf
الحُلْقُوم: الحَلْقُ. ابن سيده: الحُلْقُومُ مَجْرى النَّفَس والسُّعال من الجوف، وهو أَطْباقُ غَراضِيفَ، ليس دونه من ظاهر باطن العُنُقِ إلاَّ جِلْدٌ، وطرفُه الأسفل في الرئةِ، وطَرَفُهُ الأعلى في أَصل عكَدَةِ اللسان، ومنه مخرج النَّفَس والريح والبُصاق والصوت، وجمعه حَلاقِمُ وحَلاقيم. التهذيب قال: في الحُلْقُوم والحُنجور مَخْرَجُ النَّفَس لا يجري فيه الطعامُ والشراب المريء (* قوله «لا يجري فيه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR32 harf
* ح ل ق م * * الحُلْقُوم * الحلق
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.514 harf
* | | ( حَلْقَمَهُ ) حَلْقَمَةً : ذَبَحَه و ( قَطَعَ | حُلْقُومَه ) ، بالضَّمّ ، وإِنّما ترك ضَبْطَه | اعتمادًا على الشُّهْرَة ، ( أي : حَلْقَهُ ) ، | هكذا هو في الصّحاح . | | وفي المُحْكَمِ : الحُلْقُوم : مَجْرَى | النَّفَس والسُّعال من الجَوْفِ وهو | أَطْباقُ غَراضِيفَ ليس دونه من ظاهِرِ | العُنُقِ إِلاَّ جِلْدٌ وطَرَفُه الأَسفل في | الرِّئَة ، وطَرَفُه الأَعْلَى في أَصْل | عَكدَةِ اللِّسان ،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR2.417 harf
حَلْقَمَهُ Q. 1 حَلْقَمَهُ حلقمه حلقمة , (S, K,) inf. n. حَلْقَمَةٌ, (TA,) He cut, or severed, his حُلْقُوم [or windpipe]; (S, K;) accord. to the K, meaning his حَلْق; but see the explanations of حلقوم below: (TA:) he slaughtered him in the manner termed ذَبْحٌ. (TA.) [Mentioned in the Msb in art. حلق.] -A2- حَلْقَمَ الرُّطَبُ [or rather البُسْرُ] (assumed tropical:) The dates began to be ripe
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR182 harf
حَلْقَمَ حَلْقَمَ a. Cut the throat of. حُلْقُوْم حُلْقُوْم ( pl. حَلَاْقِيْمُ 67 ), a. Throat, windpipe. رَاحَة الحَلْقُوْم رَاحَة الحَلْقُوْم a. Rahat-lakoum: Turkish-delight.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR34.240 harf
حلقم حَلْقَمَ - يُحَلْقِمُ - حُلْقُوْم حَلْقَمَ - يُحَلقِمُ + الكائن: يستدير ويلتف ويحيط بشكل داثري مع حافة سميكة حول فتحة في شيء أو فوهة فيه حُلْقُوْم: على وزن " فـُعـْلول " اسم فاعل منه من " حَلْقَمَ - يُحَلْقِمُ: اسم آلة ومكان منه: وهواصطلاحاً العضو من جسم الإنسان المسؤول عن البلع والتنفس معاً في الرقبة والذي يتوضع بشكل حلقة حول فوهة
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بلغ

    1 ortak ayet · İş ayakkabısı

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: الْحُلْقُومَ
  1. فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ

    Soluk borusuHele can boğaza gelince;

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökحلقم
YapıDörtlü
Özel DurumMîm ziyadesiyle genişlemiş rubâî kök
Bağlamsal Yakın Köklerحلق, صدر, نحر
Zıt Kökجوف
Çekirdek Özet 1Kıkırdak halkalardan oluşan soluk borusu ve nefes kanalı
Çekirdek Özet 2Canın bedenden çıkışındaki son anatomik sınır ve geri dönüşsüzlük eşiği
Çekirdek Özet 3Varlık-yokluk, dünya-ahiret arasındaki dar ve kaçınılmaz ontolojik geçit
Kritik Hata Riskiİfadeyi yalnızca anatomik bir organ adı sayarak ayetteki can çekişme ve ontolojik acziyet eşiğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
حلÇözülme, açılma, serbest kalma ve dairesel hareket; حلل, حلف, حلم, حلي köklerinde görüldüğü üzere düğümün çözülmesi veya dairesel bir boşluk meydana gelmesi.قDairesel boşluk ve kuşatma anlamını daraltarak kıkırdak halkalardan kurulu boğaz boşluğu ve kesilme eşiği haline getirir (حلق).
حلقBoğaz, dairesel açıklık ve kökten kesme anlamı taşıyan üçlü yapı.مBoğazdaki dairesel yapıyı somut, boru biçimli ve nefesin akıp kesildiği müstakil bir organa (soluk borusuna) dönüştürerek sınır ve kapanma vurgusu katar (حلقم).

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
حÇit, duvarBir alanı çevreleyen, dışarıdan ayıran ve iç geçişi sınırlandıran muhafaza hattı.
لÇoban değneğiYönlendirme, bir doğrultu boyunca sevk etme ve akışı kontrol etme.
قUfuktaki güneş, iğne deliğiİki alanın birleştiği dar boğaz, dairesel sınır ve odaklanma noktası.
مSuAkışkanlık, can taşıyıcı unsur ve süreklilik gösteren madde akışı.
حلقمÇitle çevrili bir hatta yönelen ve dar bir dairesel sınırdan geçerek tükenen akışHayatî nefesin ve ruhun bedeni terk ederken toplandığı, kıkırdak halkalarla çevrili en son dar boğaz ve geçiş kanalı.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBoynun ön kısmında yer alan, kıkırdak halkalardan yapılı nefes ve ses borusu; hayvan kesiminde kesilmesi gereken hayatî geçit.
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde ve çöl dilinde boğazın nefes darlığını ve ölüm anındaki hırıltılı nefes tıkanmasını tasvir etmek üzere mecazen dar geçitler için kullanılmıştır; şairler darlığı nitelemek için deveyi veya vadiyi بوغاز veya حُلْقُوم teşbihiyle anarlar.
Erken Arapça kullanımKlasik rivayetlerde boğazlama eylemi için حَلْقَمَهُ (boğazını kesip soluk borusunu yardı) şeklinde; ayrıca Hasan-ı Basrî’nin Haccâc ile ilgili sözünde ülkenin en uç, dar ve uç sınırları için حَلاقِيمُ البِلادِ terkibiyle yer almıştır.

Kaynak Lisān al-ʿArab ve Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Arapça حلقم kökü, üçlü حلق (boğaz, halka, kıkırdak boğaz) kökünün sonuna eklenen mîm harfiyle genişletilmiş rubâî (dörtlü) bir isim-fiil türevidir. Batı Sami dillerinde boğaz ve dairesel boşluk anlamını taşıyan kökler doğrudan حلق tabanında temsil edilir; İbranicede חֵךְ (damak/boğaz) ve Süryanicede ܚܠܩܐ (halka, pay, boğaz dairesi) biçimleri bu tabanla ortak semantik matrise bağlanır. Dörtlü yapı olan حلقوم biçimi, Arapçaya özgü bir morfolojik yoğunlaşma göstererek soluk borusunu yemek borusundan (el-merî') ve şah damarlarından (el-vedeceyn) ayıran anatomik bir teknik terim haline gelmiştir. Bu ek mîm unsuru, organın bizzat kütlesini ve bir boru niteliğindeki kapalılığını somutlaştırır.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs ve David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönحلق + م türetimiDairesel kıkırdak boğaz anlamındaki köke eklenen mîm ile soluk borusunun somut adı ve kurban kesme fiili (halkame) türetilmiştir.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice ve Süryanice حلق/חלק tabanıBoğaz, kıkırdak halka ve dairesel oyuk kavramı ortak Sami kök hücresinde mevcuttur; dörtlü form Arapça içi morfolojik inkişaftır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami dili dışındaki Afro-Asyatik kollarda doğrudan dörtlü kök paraleli tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab ve David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
حلقمAnlamlıSoluk borusu, boğazlamakNefes borusunu ve ölüm anında canın geldiği anatomik boğazı ifade eder.Hedef kök; Kur'an'da geçer (Vâkıa 56:83).

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
حلقمMerkezBoğaz ve nefes borusuKıkırdak halkalardan oluşan soluk borusunun kendisi; canın bedeni terk ettiği son anatomik geçittir.Yalnızca nefesin aktığı kıkırdak boru.
حلقKomşuBoğaz ve traş etmeBoğaz bölgesinin tamamını veya dairesel kesme fiilini anlatır; حلقم kadar soluk borusuna odaklı değildir.Genel boğaz alanı ve dairesel çevre.
صدرKomşuGöğüs ve merkezNefesin ve hislerin toplandığı geniş göğüs kafesini belirtir; dar boğazı değil iç hazneyi kapsar.Nefesin çıkıştan önceki geniş havzası.
نحرKomşuBoğaz çukuru ve kurbanGöğsün boğazla birleştiği üst kesim; devenin boğazlandığı kesim yeridir.Boğazın göğse bitiştiği dış anatomik hat.
جوفZıtİç boşluk, karınBoğazın bittiği ve içe doğru açılan derin, geniş bedensel boşluk; dar geçidin zıddıdır.Darlık ve sınırlılık taşımayan iç derinlik.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaحلقممجرى النفس / الحلقومSoluk borusu, nefes kanalı, kıkırdak boğaz.Kesin
LatinceTrachea, gutturSoluk borusu, boğazTrachea kıkırdak yapıyı birebir karşılar; guttur ise genel boğazı ifade eder.Güçlü
İngilizceWindpipe, throat, tracheaSoluk borusu, boğazWindpipe nefes geçişi vurgusunu, trachea anatomik kıkırdak boruyu tam verir.Kesin
AlmancaLuftröhre, KehleSoluk borusu, gırtlakLuftröhre hava borusu işlevini ve anatomik yapıyı karşılar.Kesin
FransızcaTrachée, gorgeNefes borusu, boğazTrachée soluk borusunu tam karşılar; gorge genel boğaz alanıdır.Kesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Cassell’s German/English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
الْحُلْقُومَCan çekişme anında ruhun ulaştığı son sınır, can boğaz eşiğiÖlüm döşeğindeki insanın çaresizliği ve ilahi müdahalenin kaçınılmazlığı bağlamında (Vâkıa 56:83).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamEcel, tevbe ve can çekişme (ye's hali) bahsiCan حلقوم'a ulaştığında tevbe kapısının kapanıp kapanmadığı ve iradenin düşüşü.Hayat ile ahiret arasındaki ontolojik geri dönüşsüzlük sınırı.
FıkıhZebîha (kurban ve hayvan kesimi) hükümleriKesim sırasında حلقوم (soluk borusu) ve merî'nin (yemek borusu) kesilmesinin sıhhat şartı oluşu.Hayatî nefes akışının kesilmesiyle helal boğazlamanın gerçekleşme noktası.
TefsirCan çekişme tasvirleriİnsanın kudret iddiasının can حلقوم'a dayandığı andaki mutlak acziyetle kırılması.İnsanın kendi bedenine bile malik olamadığının somut delili.
HadisCan teslimi ve son an rivayetleriTevbenin can boğaza gelmedikçe (mâ lem yuğargır) kabul edileceğini bildiren beyanlar.Tevbe ve ihtiyar imkânının bittiği son sınır çizgisi.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİbadet ve kulluk bilinciSon imtihan eşiğiTevbe kapısının kapanma sınırını belirlemeCan boğaza geldiğinde gayb müşahedeye dönüşür ve teklif kalkar.Kesin
İlmiİnsan anatomisi ve tıpSolunum yolu (trachea)Hayatî oksijen akışını akciğerlere ulaştırmaKıkırdak halkaların tıkanması veya kesilmesi doğrudan biyolojik hayatı sonlandırır.Kesin
SiyasiHükümranlık ve iktidarKritik darboğaz ve geçitEgemenliğin denetim veya tıkanma noktasıDar geçitler ve can damarları siyasi egemenliğin kırıldığı veya korunduğu sınırlardır.Muhtemel
İktisadiTedarik zincirleriStratejik boğazlar ve kilit noktalarAkışın kesilme riski taşıdığı darboğazTicari ve lojistik akışların tıkandığı en hassas lojistik geçişi simgeler.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDarboğaz (bottleneck) ve kritik akış sınırıAkışkanlar mekaniğinde veya ağ teorisinde, hacmin aniden daralarak akış debisinin sınırlanıp kilitlendiği tekil kesit noktası.Güçlü
Beşeri bilimlerGeri dönüşsüzlük eşiği (point of no return)Karar alma süreçlerinde veya kriz anlarında bireyin iradesinin geçersizleştiği, sürecin deterministik olarak sonuçlandığı nihai kriz aşaması.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece solunum sistemine ait nötr bir et-kemik parçası veya basit bir boğaz ismi gibi okumak.
Kur'an içi daha geniş anlamİnsanın mülkiyet ve güç iddiasının çöktüğü, varlık ile yokluğun, gayb ile şehadetin birbirine temas ettiği kaçınılmaz ontolojik hesaplaşma eşiği olması.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataVâkıa suresindeki sorgulamanın retoriğini kavrayamamak; ayetteki meydan okumanın biyolojik değil, varoluşsal mülkiyet ve acziyetle ilgili olduğunu ıskalamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsanoğlunun en büyük yanılgısı olan bağımsızlık ve güç vehmini, tek bir nefesin beden sınırından çıkış anını tasvir ederek yerle bir eder; canın soluk borusuna tıkandığı andaki çaresizliği gözler önüne serer.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ölüm anı tasvirleri, can çekişme halleri ve insanın dünyevi kibir ile ilahi kudret karşısındaki acziyetini ele alan ayetlerde belirleyicidir (özellikle Vâkıa 56:83-87).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Hayatın kontrolünün insanda olduğu vehmini düzeltir; ruh bedenin en dar kıkırdak borusundan çekilirken seyirci kalmaktan başka hiçbir şey yapamayan insanın aczini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKıkırdak halkalardan örülü, akciğerle ağız/burun arasındaki hava ve nefes borusu.
  • Soyut anlamCanın bedenden çekilişindeki geri dönüşsüz ontolojik eşik, varlık darlığı ve mutlak acziyet hattı.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki akışın nihai sınıra ulaşıp kesildiği ve sistem dışına taştığı tekil darboğaz noktası.
  • LaTeX modeliS(t)=lim⁡x→xcΦ(x)=0  ⟹  Ω→Ω′
  • LaTeX açıklaması

Modelde Φ(x), hayatî nefes ve can akış potansiyelini temsil eder. xc, soluk borusuyla (حلقم) somutlaşan kritik anatomik ve ontolojik darboğaz eşiğidir. Can bu sınıra yaklaştığında (lim⁡x→xc) akış potansiyeli sıfırlanır (Φ(x)=0) ve sistem, dünya mülkiyeti alanından (Ω) gayb ve ahiret alanına (Ω′) deterministik biçimde geçiş yapar. Bu durum insanın müdahale kapasitesinin sıfırlandığı mutlak eşiği formüle eder.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ح