ذعن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ذ-ع-ن1 sîga, 3 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كونذعنحققمُذْعِنِينَأتي

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

ذعن

ذ - ع - ن

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Zekane (kaf) çene altı demektir. Zeane (Ayn) çeneyi göğüse yapıştırmak, yani itaat etme işaretidir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Zekane (kaf) çene altı demektir. Zeane (Ayn) çeneyi göğüse yapıştırmak, yani itaat etme işaretidir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR262 harf
باب العين والذّال والنّون معهما يستعمل ذ ع ن فقط ذعن: يقال: أَذْعَنَ إِذْعاناً، وذَعِنَ يذْعَن أيضاً، أي: انقاد وسَلِسَ. ناقةٌ مِذعانٌ سَلِسَةُ الرأسِ منقادةٌ لقائدها.وفي القرآن: مُذْعِنين أي: طائعين قال: .........................وقرّبت مذعاناً لموعاً زمامُها
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR26 harf
أَذْعَنِ له، أي خضعَ وذلّ.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR796 harf
باب العين والذال مع النون ذعن أهملت وجوهها ما خلا : الإذعان ( عذن ) . ذعن : قال الله جلّ وعزَّ : ( وَإِن يَكُنْ لَّهُمُ الْحَقُّ يَأْتُو ( صلى الله عليه وسلم ) 1764 اْ إِلَيْهِ مُذْعِنِينَ ) ( النُّور : 49 ) . قال ابن الأعرابيّ : ( مذعنين ) مقرّين خاضعين . وقال أبو إسحاق : جاء في التفسير : مسرعين . قال : والإذعان في اللغة : الإسراع مع الطاعة ، تقول : قد أذعن لي بحقّي معناه : قد طاوعني لِما كنت
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.121 harf
(باب الذال والعين وما يثلثهما) (ذعف) الذال والعين والفاء كلمةٌ واحدةٌ: الذُّعَاف: السمُّ القاتل. طعام مذعوف. وذُعِفْ الرَّجُل: سُقِيَ ذلك. (ذعق) الذال والعين والقاف، ليس أصلاً ولا فيه لغة، لكنّ الخليلَ زعم أنَّ الذُّعاف لغة في الذُّعاق، ثم قال: ما أدْرِي ألغة هي([1]) أم لُثْغَةٌ. وكان ابنُ دريدٍ يقول : الذُّعاق كالزُّعاق، وهو الصِّياح. يقال ذَعَقَ وزَعَق، إذا صاحَ، بمعنىً. (ذعر) الذال والعين
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR116 harf
- ﴿مذعنين﴾ (الآية ﴿وإن يكن لهم الحق يأتوا إليه مذعنين﴾ سوة النور: آية 49) أي: منقادين، يقال: ناقة مذعان، أي: منقادة.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR282 harf
ذ ع ن أذعن له إذا سلس وانقاد وهوله مذعن‏.‏ وتقول‏:‏ هو في الإساءة إليك ممعن وأنت منقاد له مذعن‏.‏ وأذعن فلان بحقي‏:‏ أقر به‏.‏ وناقة مذعان‏:‏ سلسة القياد‏.‏ قال زهير‏:‏ تقرى الهموم إذا ضافت مذكرة حفاً منكّرة بالسير مذعاناً أي نكّرها السير غيّرها‏.‏ ويقال‏:‏ رجل مذعان مطواع‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR548 harf
قال الله تعالى: وإن يكن لهم الحقُّ يأْتوا إليه مُذْعِنين؛ قال ابن الأَعرابي: مُذْعِنين مقرّين خاضعين، وقال أَبو إسحق: جاء في التفسير مسرعين، قال: والإذعان في اللغة الإسراع مع الطاعة، تقول: أَذعَن لي بحقي، معناه طاوَعَني لما كنت أَلتمسه منه وصار يُسْرع إليه؛ وقال الفراء: مُذْعِنين مطيعين غير مستكرهين، وقيل: مذعنين منقادين. وأَذْعَنَ لي بحقي: أَقرّ، وكذلك أَمْعَنَ به أَي أَقرّ طائعاً غير مستكره.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR32 harf
* ذ ع ن * * أذْعَنَ * له خضع وذل
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.084 harf
: ( أَذْعَنَ له ) إذْعاناً : ( خَضَعَ وَذَلَّ ) ، كما في الصِّحاحِ . ( و ) أَذْعَنَ لي بحقِّي : ( أَقَرَّ ) ؛ وكذلِكَ أَمْعَنَ به ، أَي أَقَرَّ طائِعاً غَيْر مُسْتَكْرِهٍ . وقوْلُه تعالَى : ﴿وإن يَكُن لهم الحقُّ يأْتُوا إليه مُذْعِنِيْن﴾ أَي مُقِرِّين خاضِعِين . ( و ) قالَ أَبو إسْحق : أَذْعَنَ في اللّغَةِ : ( أَسْرَعَ في الطَّاعَةِ ) ؛ تقولُ : أَذْعَنَ لي بحقِّي ، معْناهُ طاوَعَنِي لما
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.919 harf
ذَعِنَ 1 ذَعِنَ ذ : see what next follows. اذعن لَهُ 4 اذعن لَهُ ذ , (S, Msb, * K, &c.,) inf. n. اـِذْعَانٌ, (Msb,) He was, or became, quick in obedience to him, or it: (K:) this is its [proper, or primary,] meaning, accord. to Aboo-Is-hلk, in the language of the Arabs: (TA:) and he acknowledged, or confessed, to him: (K:) and he was, or became, lowly, or humble, and abject, to him: (S, K:) and
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR195 harf
ذَعِنَ ذَعِنَ A ( n. ac. ذَعَن 4 ) a. [ La ], Obeyed, submitted to. أَذْعَنَ أَذْعَنَ IV , a. see I . b. [ Bi ], Confessed, avowed, owned to. ذُغْمُوْر ذُغْمُوْر a. Implacable, vindictive.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR3.550 harf
ذعن ذَعِنَ - يَذْعَنُ - أَذْعَنَ - يُذْعِنُ - مُذْعِن - مُذْعِنِيْن ذَعِنَ - يَذْعَنُ + كائن + لـِ كائن: خضع وانقاد وطاع لآخر بذلٍ، ولكن من غير إكراه : خضع وانقاد بإرادته ولكن مع شعور بالذل ورضا بالأمر الواقع أَذْعَنَ - يُذْعِنُ: على وزن " افعل من " ذَعِنَ - يَذْعَنُ ": جعله " يَذْعَنُ ": جعل نفسه " تَذْعَنُ ": أمر نفسه بالانقياد والطاعة
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler3 mücavir (6 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حقق

    1 ortak ayet · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

  2. أتي

    1 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  3. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَإِنْ يَكُنْ لَهُمُ الْحَقُّ يَأْتُوا إِلَيْهِ مُذْعِنِينَ

    Boyun eğenlerEğer hak, kendilerinden tarafa ise; boyunlarını bükerek gelirler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökذعن
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerطوع, قود, خضع
Zıt Kökأبي
Çekirdek Özet 1Başını veya boynunu çekmeden, uysallıkla ve süratle yönelebilme, çekilmeye direnç göstermeksizin yumuşakça boyun eğme
Çekirdek Özet 2Bir hükmün veya menfaatin kendi lehine olduğunu gördüğünde içsel bir istekle, zorlanmadan ve hızla teslim olma
Çekirdek Özet 3Şartlı, pratik ve kendiliğinden gelişen bir itaat biçimi; hakkın teslimi anında direncin tamamen kalkması
Kritik Hata RiskiKökün salt «korku veya baskı altında boyun eğme» sanılması; oysa kökte gönüllülük, kolaylık ve kendi isteğiyle koşma esastır

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ذعİtiş, çekiş veya ani yönelimle bir harekete maruz kalma; boyun, boğaz ve sevk hattındaki keskin eylemنÇekirdekteki fiziksel veya sert itiş hareketine süreklilik, yumuşama ve akışkanlık katarak dirençsiz bir boyun eğiş ve kolayca sürüklenme haline dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ذKapı pimi veya kesici çengel; tutunma noktasının serbest kalması, geçişe izin verme (türetme imge)Direnç oluşturan kilit noktasının çözülmesi, geçişi engelleyen tutumun ortadan kalkması
عGöz; idrak etme, kavrama, kaynağı görmeDurumun ve menfaatin farkına vararak bilinçli bir yöneliş sergileme
نFiliz, tohum veya yılan; akışkan hareket, esneklik, süreklilikYönlendirici iradeye karşı katılık göstermeksizin esnek ve uysal bir akış içine girme
ذعنDirencin çözülmesiyle birlikte farkına varılan yöne doğru esnek ve pürüzsüzce akmaKarşı koyma engelini kaldırıp algılanan istikamete uysallık ve süratle baş eğme hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir devenin yularından çekildiğinde başını kasmaksızın, direnmeksizin uysalca sürücüsünün peşinden gitmesi ناقة مذعان سلسة الرأس
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ uysal ve sevk edildiğinde zorluk çıkarmayan deveyi tasvir ederken kökü kullanmıştır تَقْرَى الهُمُومَ إِذَا ضَافَتْ مُذَكَّرَةً / حَرْفاً مُنَكَّرَةً بِالسَّيْرِ مِذْعَانَا
Erken Arapça kullanımBir kimsenin kendi aleyhine dahi olsa hakka veya çağrıya zorlanmaksızın, pürüzsüzce boyun eğmesi ve ikrar etmesi أذعن بحقي

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Arapça ذعن kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle «baş eğme, uysallık gösterme, sevk edilmeye dirençsiz uyum sağlama» anlam ekseninde gelişmiş özgün bir köktür. Kuzeybatı Sami dillerinde ve İbranicede birebir üçlü fonetik denkliği doğrudan aynı morfolojik gövdeyle yaygın biçimde korunmamış olmakla birlikte, kökün semantik matrisi boyun eğme, yumuşama ve başı öne eğme jestleriyle bağlantılı olarak bedensel tavır bildiren fiillerle kesişir. Arapçada kök, bir hayvanın sevk edilirken gösterdiği esneklik ve baş yumuşaklığı gibi somut bir bedevi tecrübesinden soyut hukuki ve ahlaki kabule doğru anlam genişlemesi yaşamıştır. Buradaki asıl semantik çekirdek, cebir ve zorlama altında boyun bükmek değil, sevk eden iradeye karşı çekişmeyi terk ederek kolaylık ve isteklilikle teslim olmaktır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönذعنBedenin ve özellikle başın sevk ipine uyum sağlaması; uysallık, kolay boyun eğme ve hakkı ikrar etmeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami uysallık ve yöneliş semantiğiFonetik olarak Arapçaya özgüleşmiş bir üçlü yapı sergilemekle birlikte, sevk edilmeye rıza gösterme matrisinde yer alırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yönelim kökleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ذعنAnlamlıUysallık, boyun eğmeSevk eden iradeye karşı direnci bırakıp kolayca uyma ve ikrar etmeHedef kök; Kur'an'da geçer
ذنعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
عذنKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
عنذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
نذعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez
نعذKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ذعنMerkezBoyun eğme ve uysallıkZorlanmadan, pürüzsüzce, hatta koşarak ve isteyerek teslim olma haliÇekilen yere uysallıkla uyma
طوعKomşuİtaat ve gönüllülükİçsel rıza ve istekle emre uyma; zorun zıddıEmre uyum sağlama bilinci
قودKomşuSevk ve yönlendirilmeBir bağ veya ip vasıtasıyla fiziksel ya da manevi olarak arkadan çekilmeSevk edilmeye açık olma
خضعKomşuTevazu ve alçalmaBedenin, başın veya sesin azamet karşısında alçalması ve kırılmasıAğırlıklı olarak fiziksel eğilme
أبيZıtDirenme ve reddetmeKendisine sunulan veya çekildiği yönü kesin bir tavırla reddetme, boyun eğmemeTeslimiyeti ve itaati geri çevirme

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaذعنBoyun eğmek, uysalca teslim olmakDirenci bırakıp kolaylıkla ve süratle boyun eğmeKesin
Latinceobtemperare, succumbereUymak, boyun eğmekBir otoriteye veya kurala karşı durmayıp pürüzsüzce uymaGüçlü
İngilizceyield readily, submit compliantlyİstekle/kolaylıkla teslim olmakDirenç göstermeksizin, uysal ve hazır bir tutumla itaat etmeKesin
Almancasich willig fügen, nachgebenİstekle boyun eğmek, uymakZorlanmadan, kendi çıkarı doğrultusunda uysalca intibak etmeGüçlü
Fransızcaobtempérer, se soumettre volontiersİtirazsız uymak, istekle teslim olmakİtirazı bir kenara bırakıp süratle rıza gösterme ve teslim olmaGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مُذْعِنِينَKendi lehine olan bir hükme veya sonuca isteyerek, süratle ve boyun eğerek gelmeMünafıkların çifte standardının tasviri; hak kendi lehlerine olduğunda dirençsizce ve koşarak hükme gelmeleri, Nûr 24:49

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİman ve teslimiyet ilişkisiMünafıklığın psikolojisi bağlamında imanın sadece zahiri boyun eğme mi yoksa kalbi teslimiyet mi olduğu tartışmasıŞartlı ve menfaate dayalı teslimiyet
FıkıhYargı kararına boyun eğmeHâkimin verdiği hükmü tarafların itirazsız kabul etmesi ve teslim olmasıMahkeme hükmüne rıza ve infaza kolaylık
TefsirNûr Suresi 49. ayetin tahliliMünafıkların hakkın kendi lehlerine tecelli edeceğini bildiklerinde sergiledikleri hızlı teslimiyetZorlanmaksızın, uysalca ve aceleyle gelme
HadisŞer’i emirlere itaat ahlakıMüslümanın hakkı duyduğu veya gördüğü anda çekişmeyi bırakıp hakka boyun eğme erdemiHakka karşı uysallık ve dirençsizlik

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi hükme teslimiyet tutumuŞartsız teslimiyetin sahte/şartlı biçimiSamimiyet testiDin yalnızca lehe olan durumlarda değil, aleyhe olan hükümlerde de boyun eğmeyi gerektirirKesin
İlmiHakikatin delili karşısında duruşBurhana boyun eğmeFikri taassubu kırmaAçık kanıt belirdiğinde zihinsel direnci terk edip veriye uysallık göstermeGüçlü
SiyasiHukukun üstünlüğü ve yargı erkiYargısal otoriteye uyumHükmün icrasıKarar lehine işlediğinde devlete boyun eğip aleyhine döndüğünde kaçınmama ilkesiKesin
İktisadiSözleşme ve borç ikrarıBorcu ve hakkı ikrar etmeİşlem güvenliğiKişinin hakkı teslim etmesi istendiğinde direnç göstermeden hakkı yerine getirmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerLaminar akış veya sıfır dirençli iletkenlikBir akışkanın veya akımın yüzeyde sürtünme ve karşı dirençle karşılaşmaksızın pürüzsüzce akması haliGüçlü
Beşeri bilimlerFırsatçı rıza veya pragmatik uyumBireyin bir norm veya otoriteye sadece fayda sağladığı sürece tam bir uysallıkla entegre olması tutumuKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece baskı altında, yenilgiye uğrayarak veya kahrından boyun eğmek şeklinde anlamak
Kur'an içi daha geniş anlamKök, kişinin hakkın kendi çıkarına olduğunu anladığında gösterdiği istekli, süratli, uysal ve dirençsiz intibakı ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNûr 24:49 ayetinde münafıkların Peygamber’e gelirkenki psikolojisi kavranamaz; onların isteksizce zorlandığı zannedilir, oysa onlar menfaat kokusu aldıkları için koşarak ve uysallıkla gelmektedirler

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Münafık zihniyetin «hakikat merkezli» değil «menfaat merkezli» teslimiyet stratejisini tek bir kelimeyle deşifre ettiği için hayati öneme sahiptir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Yargı, adalet, muhakeme olma ve münafıkların ikili ahlakını ele alan ayet gruplarında belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Münafıklığın her zaman açık bir isyan veya sürekli bir boyun eğmeme hali olduğu yanılgısını düzeltir; onların gerektiğinde en uysal teslimiyetçiler olabildiklerini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDevenin sevk ipine hiçbir mukavemet göstermeksizin, boynunu ve başını kolayca sürücünün yönüne bırakarak uysalca yürümesi.
  • Soyut anlamBir çağrı, hüküm veya duruma karşı zihinsel ve fiili direnci tamamen kaldırıp, özellikle fayda algısıyla birlikte hızla ve istekle teslim olma tutumu.
  • Sistematik karşılıkSistemin ürettiği çıktı öznenin beklentisiyle uyuştuğunda sürtünme katsayısının sıfıra inmesi ve tam uyumun gerçekleşmesi.
  • LaTeX modeliR(u)={0,u>0∞,u≤0
  • LaTeX açıklamasıModelde u değişkeni özneye yönelen hükmün veya durumun özne açısından fayda değerini, R(u) ise öznenin otoriteye veya sevk eden iradeye karşı gösterdiği direnci temsil eder. Hüküm öznenin lehine olduğunda (u>0) direnç tamamen sıfırlanmakta ve tam bir boyun eğiş hali doğmaktadır; hüküm aleyhe döndüğünde (u≤0) direnç sonsuza fırlamakta ve boyun eğme terk edilmektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ذ