زجج

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ز-ج-ج2 sîga, 23 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.بركضوأمسسزججشجرشكودرركودالزُّجَاجَةُزيتمثلشرقصبح

KökSîga 2Ayet 1Sure 1Mücavir 23

▶ Ağı aç (3B)

زجج

ز - ج - ج

KÖK
  • 2 geçiş
  • 1 ayet
  • 2 sîga
  • 9 sözlük

Cam demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cam demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.055 harf
باب الجيم مع الزاي ج ز، ز ج مستعملان جز: الجّزُّ جَزُّ الشَّعر والصُّوفِ وغيره. والجَزَزُ: الصُّوفُ الذي لم يُستعملُ بعدَ ما جُزَّ، وتقول: صُوفٌ جَزَزٌ. والجَزاز كالحَصاد يَقعُ على الحِينِ والأوانِ. وأجّزَّ النخلُ مثل أحصَدَ البُرُّ. وجَزَّةُ: اسم أرض، يقال: إن الدَّجّال يخرجُ منها. والجُزازُ: ما فَضَلَ من الأديم إذا قُطِعَ، الواحدة جُزازة. وصُوفُ كلِّ شاةٍ جِزَّةٌ. والجِزَائِزُ: عُهُونٌ
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR647 harf
الزُجُّ: طرف المِرفَق. والزُجُّ أيضاً: الحديدة التي في أسفل الرمح، والجمع زِجَجَةٌ وزِجاجٌ؛ ولا تقل أَزِجُّه. ابن السكيت: أَزْجَجْتُ الرمح فهو مُزَجٌّ، إذا عمِلت له زُجَّاً. قال: وزَجَجْتُ الرجلَ أَزُجُّهُ زَجَّاً فهو مزجوجٌ، إذا طعنتَه بالزُجِّ. والمِزَجُّ، بكسر الميم: رُمْحٌ قصيرٌ كالمِزْراق: والزَجَجُ: دِقَّةٌ في الحاجبَين وطولٌ. والرجل أَزَجُّ. وزَجَّجَتِ المرأة حاجبَها: دَقَّقَتْهُ
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR894 harf
ز ج ج لا تقـاس الصخـور بالزجـاج ولا الخرصـان بالزجـاج‏.‏ وزججـت الرمـح وأزججته‏:‏ جعلت له زجاً‏.‏ وقيل‏:‏ أزججته‏:‏ نزعت زجه‏.‏ وقال أوس‏:‏ أصـم ردينيـاً كـأن كعوبـه نوى القسب عراصاً مزجاً منصلاً وزججته زجاً‏:‏ طعنته بالزج وزججتـه بالرمـح‏:‏ زرقتـه بـه‏.‏ ورجـل أزج وامـرأة زجـاء‏:‏ بينـة الزجـج وهو دقة الحاجب واستقواسه‏.‏ وحاجب أزج وزججت حاجبها‏.‏ قال‏:‏ إذا ما الغانيات برزن يوماً وزججن
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.486 harf
الزُّجُّ: زُجُّ الرُّمْحِ والسَّهم. ابن سيده: الزُّجُّ الحديدة التي تُرَكَّبُ في أَسفل الرمح، والسِّنانُ يُرَكَّبُ عاليَتَه؛ والزُّجُّ تُرْكَزُ به الرُّمْح في الأَرض، والسِّنانُ يُطْعَنُ به، والجمع أَزْجاجٌ وأَزِجَّةٌ وزِجاجٌ وزِجَجَةٌ. الجوهري: جمع زُجّ الرمح زِجاجٌ، بالكسر، لا غير؛ وفي الصحاح: ولا تقل أَزِجَّة. وأَزَجَّ الرُّمْحَ وزَجَّجَه وزَجَّاه، على البدل: ركَّبَ فيه الزُّجَّ وأَزْجَجْتُه،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR235 harf
* ز ج ج * * الزُّجُّ * بالضم الحديدة التي في أسفل الرمح والجمع * زِجَجَةٌ * بوزن عنبة * وزِجَاجٌ * بالكسر لا غير و * الزَّجَجُ * بفتحتين دقة في الحاجبين وطول والرجل * أزَجُّ * وجمع * الزُّجَاجَةِ * * ِزَُجَاجٌ * بضم الزاي وكسرها وفتحها
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.510 harf
الزج، بالضم: طرف المرفق المحدد، وإبرة الذراع التي يذرع الذراع من عندها؛ قاله الأصمعي. وفي الأساس: ومن المجاز: اتكأ على زجى مرفقيه، واتكئوا على زجاج مرافقهم. وفي اللسان: زج المر}فق: طرفه المحدد، على التشبيه. والزج: زج الرمح والسهم. قال ابن سيده: الزج: الحديدة التي تركب في أسفل الرمح ، والسنان يركب عاليته. الوزج يركز به الرمح في الأرض، والسنان يطعن به. ج زجاج كجلال ، بالكسر جمع جل، قال
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR773 harf
زَجَّ زَجَّ U ( n. ac. زَجّ 1 ), a. Struck with the butt-end of a lance. b. [ acc. & Bi ], Shot at. c. Ran ( ostrich ). d. A ( n. ac. زَجَج 4 ), Was long & fine ( eye-brow ). أَزْجَجَ أَزْجَجَ IV , a. Put a foot to ( lance ). زُجّ زُجّ 3 , ( pl. زِجَجَة 7t , أَزْجِجَة 15t , زِجَاْج 23 , أَزْجَاْج 38 ), a. Foot of a lance. b. Arrow-head. c. Tip of the elbow. زَجَاْج زَجَاْج 22
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok16.920 harf
زجج زَجَّ - يَزُجُّ - زُجَاجَة زَجَّ - يَزُجُّ + كائن + شيئاً + في شيء: يشكه ويغرزه ويطعن به فيُدْخِلُه ويدفعه بقوة في داخل شيء زج الجنود في المعركة - زج الرمح في الأرض زُجَاجَة: على وزن " فـُعالة: اسم فعل بمعنى مفعول من " زَجَّ- يـَزُجُّ ": الشيء الذي زُجُّ فيه شيء: وهي اصطلاحاً: القدح من قوارير الذي " يُزَجُّ " فيه المصباح أو الفتيل، أو يزج
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler23 mücavir (32 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. شكو

    1 ortak ayet · Abajur gibi

  2. درر

    1 ortak ayet · Dürre (dal) : Büyük parlak inci demektir

  3. كوكب

    1 ortak ayet · “Necm” gezegen, “kevkeb” sabit yıldız demektir

  4. زيت

    1 ortak ayet · Zeytindir

  5. ضوأ

    1 ortak ayet · Aydınlattı

  6. وقد

    1 ortak ayet · Onun yakıtı

  7. شرق

    1 ortak ayet · Güneşin doğduğu yerdir

  8. غرب

    1 ortak ayet · Ğarb, Güneşin batığı yerdir

  9. كود

    1 ortak ayet · Neredeyse o

  10. شجر

    1 ortak ayet · Ağaç

  11. برك

    1 ortak ayet · Birkan yanardağ demektir

  12. صبح

    1 ortak ayet · Tan demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: الزُّجَاجَةُ
  1. … مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ …

    CamAllah; göklerin ve yerin nurudur. O’nun nurunun misali; içinde çerağ bulunan bir kandil yuvası gibidir. O çerağ bir sırça içindedir. Sırça sanki inci gibi parlayan bir yıldızdır. Güneşin doğduğu yere de, battığı yere de nisbeti olmayan mübarek bir ağaçtan, zeytinden tutuşturulup yakılır. Ateş değmese dahi, neredeyse yağın kendisi aydınlatacak. Nur üstüne nurdur. Allah; dilediğini nuruna kavuşturur. Allah; insana misaller verir. Ve Allah; her şeyi bilendir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökزجج
YapıÜçlü (sülâsî mücerred)
Özel DurumMüzâaf (mükerrer son harf)
Bağlamsal Yakın Köklerبلر, صفو, شفف
Zıt Kökكدر
Çekirdek Özet 1Mızrak veya okun alt ucuna takılan sivri demir, incelik, kavis ve saydam kırılgan nesne
Çekirdek Özet 2Işığı engellemeyip toplayarak yansıtan ve muhafaza eden berrak cam kandil haznesi
Çekirdek Özet 3Şeffaf sınır işleviyle içeriği dış etkenlerden korurken mahiyetini bütünüyle dışa aktarma
Kritik Hata RiskiCamı sadece estetik veya kırılgan bir nesne sayıp ışığı odaklama ve koruma işlevini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زجSivrilterek itmek, dar ve keskin bir uçla sevk etmek; زجر kökünde sesle menedip itme, زجو kökünde ise önündekini hafifçe sevk edip sürme hareketinde görüldüğü gibi itici bir hat boyunca ilerletmeجHareketi sabit bir uçta yoğunlaştırarak mızrak dipçiği, sivri kavis ve eriyikten süzülüp katılaşan saydam, ince bir zemin biçimine daraltır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletKeskinlik, ayrıştırma, ince ve sivri bir uç oluşturma hareketi
جDeğnek, deveDoğrultu boyunca yönelme, taşıma, bir yükü veya sınırı ileri sürme
جDeğnek, deveTaşınan etkinin yinelenerek belirli bir sınırda sabitlenmesi ve sertleşmesi
زججKesici alet ile sınırlandıran iki desteğin birleşimiKeskin ve ince bir ucun yahut sınırın, katılaşıp biçim alarak bir muhafaza ve odak noktası kurması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamMızrağın ve okun yere saplanan veya itmeye yarayan sivri demir dipçiği (زُجّ); ayrıca kaşın incelip yay gibi kavis alması (زَجَج)
Cahiliye şiiri kullanımıEvs b. Hacer şiirinde mızrağın demir dipçiğini anlatırken şöyle der: أَصَمَّ رُدَيْنِيّاً، كأَنَّ كُعُوبَهُ / نَوى القَضْبِ، عَرَّاضاً مُزَجّاً مُنَصَّلا. Züheyr b. Ebî Sülmâ ise barışa yanaşmayıp mızrak arkasıyla savuşturulamayanların sivri uçla muhatap olacağını belirtir: وَمَنْ يَعْصِ أَطْرَافَ الزِّجَاجِ فَإِنَّهُ / يُطِيعُ العَوَالِي رُكِّبَتْ كُلَّ لَهْذَمِ
Erken Arapça kullanımErken dönemde şeffaf kadehler, cam kaplar ve lambalar için زُجَاج kullanımı yaygınlaşmış; dirseğin sivri ucuna da mecazen زُجَّ المرفق denmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Dīvānu Evs b. Hacer, Dīvānu Züheyr.

Sami etimolojik katman

Arapça زجج kökü, Sami dillerinde hem keskin/sivri alet hem de cam malzemesiyle ilgili katmanlar taşır. İbranice z-ḵ-ḵ (זכך) kökünde bulunan arılık, berraklık, şeffaflık ve saflık anlamı (zəḵūḵīṯ / זְכוּכִית kelimesinde cam anlamında) Arapçadaki cam anlamıyla doğrudan anlamsal ve fonetik temas halindedir. Aramice ve Süryanicede z-g-g / z-k-k ekseninde şeffaf nesne ve cam şişe karşılıkları mevcuttur. Diğer taraftan kökün mızrak dipçiği ve itme bildiren fiziksel katmanı, Güney Sami ve erken bedevi Arapçasında nesnenin sivri ucu ve kavisli inceliği üzerinden gelişmiş özgün bir semantik hat sunar. Cam anlamının Sami coğrafyasında berraklık ve şeffaflık kökleriyle ortaklaşa veya ödünçleme yoluyla zenginleştiği kabul edilir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönزج ikili kökünden türeyen mızrak dipçiği, sivri kavis ve incelikKeskin, sert ve ince bir ucun biçimlendirilmesi üzerinden pürüzsüz ve berrak kap yapısına intikalKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice זכך (arı, berrak olmak; cam), Süryanice zəgūgīṯā (cam kap)Sami dillerinde ışığı geçiren saflık ve arılık ile cam nesne arasındaki kök bağıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afroasyatik dışı doğrudan kök bağı tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زججAnlamlıMızrak dipçiği, kaş inceliği, camSivri ve ince uç, kavis, saydam ve pürüzsüz cisimHedef kök; Kur'an'da geçer
جزجAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız bir anlam kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
ججزKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonotaktik yapı dolayısıyla Arapçada işlek kök olarak kurulmamıştırKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زججMerkezSaydamlık, muhafaza, incelikIşığı geçirip odaklayan, koruyucu ve berrak cam hazneFiziksel incelik ile saydamlığın birleştiği kap formu
بلرKomşuKristal berraklığıKırılgan camdan ziyade taşsı sertlikteki berrak kristal yapıyı ifade ederSaydamlıkta saflık ancak sert madeni yapı
صفوKomşuSaflık ve arılıkMaddenin şeffaf cisim oluşundan çok tortusuz, arınmış halini bildirirNiteliksel berraklık ve kirlilikten uzaklık
شففKomşuŞeffaflık ve incelikArkasındakini gösteren ince tül veya zar gibi örtüleri öncelerIşığı geçirme özelliği var ancak sert bir kap değildir
كدرZıtBulanıklık ve kesafetIşığın geçişini engelleyen tortulu, mat ve bulanık yapıBerraklık ve ışık geçirgenliğinin tam karşıtı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaزجج (زُجَاجَة)Cam kap, kandil haznesiHem saydamlığı hem de ışığı toplayıp koruyan ince cidarlı kabı karşılarKesin
LatinceVitrum, phialaCam, cam şişeVitrum genel cam maddesini, phiala ise sıvı veya ışık haznesini karşılar; mızrak dipçiği nüansı yokturGüçlü
İngilizceGlass, glass vesselCam, cam fanusMaddenin şeffaflığını ve kabı verir; kökün incelik ve kavis boyutu dışarıda kalırKesin
AlmancaGlas, GlaskolbenCam, cam küreSaydam muhafaza işlevini karşılar; etimolojik kök bağı farklıdırKesin
FransızcaVerre, fioleCam, saydam kapSaydamlık ve muhafaza anlamını tam taşır; Arapçadaki mızrak ucu bağlantısını içermezKesin

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زُجَاجَةٍ / الزُّجَاجَةُKandil ateşini rüzgârdan koruyan, ışığı dağıtmadan toplayıp inci gibi parıldatan berrak cam hazneİlâhî nurun kalpteki ve kâinattaki tecellisini tasvir eden misal bağlamı (Nûr 24:35)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNur ayetinin tevili ve marifet teorisiZücâce lafzının müminin berrak ve temiz fıtrattaki kalbine delaletiKalbin lekesiz, saydam ve hidayet ışığını bütünüyle yansıtan yapısı
Fıkıhİbadet kapları ve temizlikCam kapların necis maddeleri emmeyip kolay temizlenmesi ve suyun durumunu göstermesiGeçirgen olmayan, tortu tutmayan sert ve saydam cisim
TefsirNûr 24:35 ayetindeki teşbih unsurlarıZücâcenin ışığı rüzgârdan korurken aydınlığı kısmayıp aksine artıran niteliğiIşığı muhafaza eden, odaklayan ve yıldız gibi parıldatan saydam zemin
HadisRivayetlerde kadınlar ve zarafet tasviriKadınların nezaket ve hassasiyetini cam şişelere (kavârîr / zücâc) benzetme bağlamıKırılganlık, incelik ve özenle muhafaza edilme gereği

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniFıtrat ve vahiy karşılaşmasıArınmış kalp haznesiVahiy ateşini dış fitnelerden korurken nurunu engelsiz yaymaİmanın kalpte saf bir berraklık içinde parlamasıGüçlü
İlmiOptik ve gözlem araçlarıSaydam ortamIşığı kırmadan veya odaklayarak iletmeBilginin bozulmadan ve gizlenmeden aktarılabilirlik zeminiGüçlü
SiyasiYönetimde şeffaflık ve denetimAçık idari mekanizmaKararları ve işleyişi perdelemeden koruma altında tutmaGücün keyfiliğe kaçmasını önleyen saydam kurumsal sınırMuhtemel
İktisadiTicari şeffaflık ve emtia niteliğiAyıpsız, açık muameleDeğerin ve akdin taraflarca net görülmesini sağlamaAldatmayı ve kapalılığı ortadan kaldıran aleniyetMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerSaydam dielektrik ortam (Optik geçirgenlik)Işık dalgalarının absorbe edilmeksizin ve saçılmaksızın içinden geçebildiği, aynı zamanda sınır şartlarıyla ışığı hapseden ve yönlendiren fiziksel sınır ortamıGüçlü
Beşeri bilimlerKurumsal şeffaflık ve koruyucu zırhİç işleyişi dışarıya bütünüyle görünür kılarken iç dinamikleri dış baskı ve manipülasyonlardan koruyan hukuki çeperGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiCamı sadece sıradan, kırılgan ve dekoratif bir madde olarak görmek
Kur'an içi daha geniş anlamIşığı dış rüzgârdan koruyarak alevin sönmesini engelleyen, aynı zamanda ışığın parlaklığını inci gibi çoğaltarak yansıtan işlevsel bir optik odak ve muhafaza
Yanlış anlamanın doğuracağı hataNûr suresindeki misali sadece estetik bir ışık tasviri zannedip kalbin hem korunmaya muhtaç hassaslığını hem de vahyi kesintisiz yansıtma vazifesini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin ışığı ile insanın idrak zemini arasındaki irtibatı en berrak biçimde resmeden Nûr ayetinin temel imgesini oluşturduğu için
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İman, hidayet, ilâhî nur ve kalbin fıtri berraklığının işlendiği ayetlerde (Nûr 24:35)
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Korumanın mutlaka karanlık veya opak bir perdeyle sağlanacağı zannını yıkarak hem tam korunmanın hem de tam görünürlüğün bir arada bulunabileceğini gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamMızrağın itici ve delici sivri demir ucu, kaşın incelip yay gibi kavislenmesi ve pürüzsüz eritilerek şeffaflaştırılmış cam kap.
  • Soyut anlamÖzü ve içeriği dış etkenlere karşı koruyan, ancak ışığın ve bilginin geçişine hiçbir engel çıkarmayıp onu toplayarak yansıtan saydam sınır.
  • Sistematik karşılıkDış fitne ve rüzgârlara karşı koruyucu bir kalkan vazifesi görürken hakikatin tecellisini kısıtlamayan, aksine parlatan berrak fıtrat zemini.
  • LaTeX modeliT=ItIi≈1,Pd→0
  • LaTeX açıklamasıModelde Ii gelen ışık şiddetini, It camdan geçen ışık şiddetini, T ise saydamlık ve geçirgenlik katsayısını temsil eder; T≈1 değeri ışığın engellenmeden aktarıldığını gösterir. Pd ise dış yıkıcı etkenlerin (rüzgâr, toz vb.) içeriye geçiş olasılığını simgeler ve bu değerin sıfıra yaklaşması (Pd→0) kabın koruyucu muhafaza işlevini ifade eder. Böylece zücâce, içeriği korurken aydınlığı kesintisiz dışa aktaran mükemmel saydam sınırı temsil eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ز