زرب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ز-ر-ب1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.زرببثثوَزَرَابِيُّ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

زرب

ز - ر - ب

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Zerb : Zerab üstüne oturulan minderdir. Halı veya kilim anlamlarına da gelir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Zerb : Zerab üstüne oturulan minderdir. Halı veya kilim anlamlarına da gelir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.045 harf
باب الزاي والراء والباء معهما ز ر ب، ز ب ر، ر ز ب، ب ز ر، ب ر ز مستعملات زرب: الزَّرْب والزّريبة: موضع الغنم. والزَّرْبةُ: قُتْرةُ الرّامي. والزَّرابيّ، وواحداتها: زُرْبِيّة: من القُطوع الحِيريّة وما كان على صنيعتها. زبر: الزَّبْرُ: طيٌّ البِئْر، تقول: زَبَرْتها، أي: طَوَيْتها. الزَّبُور: الكِتابُ. والزّبور: اسم الكتاب الذي أنزل على داود. والزُّبْرةُ من الكاهل: الهَنَةُ النّاتئة من الأسد، وهو
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR326 harf
الزَرْبُ والزَريبَةُ: قُتْرَةُ الصائد. وقد انزرب الصائدُ، إذا دخل فيه. والزَرْبُ والزَريبَةُ أيضاً: حظيرةٌ للغنم من خشب. قال ابن السكيت: وبعضهم يقول: زِرْبٌ بالكسر. الكسائي: زَرَبْتُ للغنم أَزْرُبُ زَرْباً. وقال أبو عمرو: الزَرْبُ: المدخل؛ ومنه زَرْبُ الغنم. وزَريبة السَبُعِ: موضعه الذي يَكْتَنُّ فيه. والزَرابِيُّ: النَمارق.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.128 harf
ز ر ب زرب ، زبر ، برز ، ربز ، بزر ، رزب : مستعملات . بزر : قال الليث : البَزْر : كلُّ حَب يُنثَر للنَّبات ، تقول : بزَرْتُه وبَذَرتُه . أبو عبيد عن الأمويّ : بَزرْتهُ بالعَصَا بَزْراً : إذا ضَربتَه بها . ابن نجدة عن أبي زيد : يقال للعَصَا : البَيْزارةُ والقَصيدةُ . وقال اللّيث : المبْزَرُ : مِثلُ خَشَبة القَصّارِين تُبزَر به الثّياب في الماء . قال : والبَيْزارُ : الّذي يَحمِل البازيّ . قلتُ :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.877 harf
(باب الزاء والراء وما يثلثهما) (زرع) الزاء والراء والعين أصلٌ يدلُّ على تنمية الشيء. فالزّرع معروف، ومكانه المُزْدَرَع. وقال الخليل: أصل الزّرع التنمية. وكان بعضهم يقولُ: الزَّرع طرح البَذْر في الأرض. والزَّرْع اسمٌ لِمَا نبت. والأصل في ذلك كلّه واحد. وزارِع: كلبٌ.‏ (زرف) الزاء والراء والفاء أصلٌ يدلُّ على سعيٍ وحركة. فالزَّرُوف: النَّاقة الواسعة الخَطو الطويلةُ الرِّجْلين. ويقال: زَرَف، إذا
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR275 harf
- الزرابي: جمع زرب، وهو ضرب من الثياب محبر منسوب إلى موضع (قيل: منسوبة إلى الزرب، وهو الحظيرة التي تأوي إليها الغنم)، وعلى طريق التشبيه والاستعارة قال: ﴿وزرابي مبثوثة﴾ [الغاشية/16]، والزرب، والزريبة: موضع الغنم، وقترة الرامي (قترة الصائد: بئر يحتفرها الصائد يكمن فيها للصيد).
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR567 harf
ز ر ب رأيته قاعداً على زريبة وله الزرابي الحسان وهي القطوع الحيرية وما كان على صنعتهـا‏.‏ والغنم في زربها وزيبتها وزروبها وزرائبها‏.‏ قال اعلحماسيّ‏:‏ ترى رائدات الخيل حول بيوتنا كمعزى الحجاز أعوزتها الزرائب وزربت البهم في الزرب‏:‏ أدخلته فيه فانزرب‏.‏ ومن المجاز‏:‏ الصائد في زربه وزريبته وهي قترته شبهت بزرب البهم وانزرب فيها‏.‏ قال رؤبة‏:‏ المنتشر‏.‏ وقال ذو الرمة‏:‏ وبالشمائـل مـن جلـاّن
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR2.626 harf
الزَّرْبُ: الـمَدْخَلُ. والزَّرْبُ والزِّرْبُ: موضعُ الغنم، والجمع فيهما زُرُوبٌ؛ وهو الزَّرِيبَةُ أَيضاً. والزَّرْبُ والزَّرِيبةُ: حَظيرةُ الغنم من خشب. تقول: زَرَبْتُ الغنمَ، أَزْرُبُها زَرْباً، وهو من الزَّرْبِ الذي هو الـمَدْخَلُ. وانْزَرَب في الزَّرْبِ انْزِراباً إِذا دخل فيه. والزَّرْبُ والزَّرِيبةُ: بئر يَحْتَفِرُها الصائدُ، يَكْمُن فيها للصَّيْد؛ وفي الصحاح: قُترةُ الصائِدِ. وانْزَرَبَ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR142 harf
* ز ر ب * * الزَّرَابِيُّ * النمارق قلت النمارق الوسائد وهي مذكورة قبل آية الزرابي فكيف يكون الزرابي النمارق وإنما هي الطنافس المخملة والبُسُط
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR3.977 harf
الزرب: المدخل. وموضع الغنم، ويكسر في الأخير وج فيهما زروب. والزريبة: حظيرة للغنم من خشب، وهو مجاز، لأنه مأخوذ من الزرب الذي هو المدخل. وانزرب في الزرب انزرابا إذا دخل فيه. الزرب والزريبة: بئر يحتفرها الصائد يكمن فيها للصيد. وفي الصحاح: الزرب: قترة الصائد، كالزريبة فيهما. وانزرب الصائد في قترته: دخل. قال ذو الرمة: وبالشمائل من جلان مـقـتـنـص رذل الثياب خفي الشخص
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR8.049 harf
زَرْبٌ 1 زَرْبٌ ذ [as an inf. n.] signifies The constructing a زَرِيبَة, (K, TA,) i. e. an enclosure of wood, (TA,) for sheep, or goats: (K, TA:) you say, زَرَبْتُ الغَنَمَ, aor. أَزْرُبُهَا, inf. n. زَرْبٌ: (TA:) [or this, I think, is a mistake for what here follows:] زَرَبْتُ لِلْغَنَمِ, aor. أَزْرُبُ, inf. n. زَرْبٌ (Ks, S:) [i. e. I constructed an enclosure of wood for the sheep or goats:
Maddenin bağlantısı

زَرْبٌ 1 زَرْبٌ ذ [as an inf. n.] signifies The constructing a زَرِيبَة, (K, TA,) i. e. an enclosure of wood, (TA,) for sheep, or goats: (K, TA:) you say, زَرَبْتُ الغَنَمَ, aor. أَزْرُبُهَا, inf. n. زَرْبٌ: (TA:) [or this, I think, is a mistake for what here follows:] زَرَبْتُ لِلْغَنَمِ, aor. أَزْرُبُ, inf. n. زَرْبٌ (Ks, S:) [i. e. I constructed an enclosure of wood for the sheep or goats: this meaning is plainly indicated, though not expressed, in the S and TA:] but in some copies of the K, in the place of بِنَآءُ الزَّرِيبَةِ لِلْغَنَمِ, as explaining الزَّرْبُ, we find بنات الزريبة الغنم [meaning that ↓ بَنَاتُ الزَّرِيبَةِ signifies sheep, or goats]. (TA.) ― -b2- And زَرَبَ البَهْمَ فِى زَرْبِهَا or زَرِيبَتِهَا He put the بهم [i. e. lambs or kids, or young lambs or kids,] into their place [or enclosure of wood]. (A. [And the like is said in the Ham p. 195.]) -A2- زَرِبَ, aor. زَرَبَ , (K, TA,) said of water, (TA,) It flowed; (K, TA;) like سَرِبَ. (TA.)

انزرب البَهْمُ فِى الزَّرْبُ 7 انزرب البَهْمُ فِى الزَّرْبُ ذ The بهم [i. e. lambs or kids, or young lambs or kids,] entered into the زرب [or enclosure of wood]. (A, TA. *) ― -b2- And انزرب الصَّائِدُ (S, TA) فِى قُتْرَتِهِ (TA) (assumed tropical:) The hunter, or sportsman, entered into his lurking-place. (S, TA.)

ازربّ 9 ازربّ ذ , inf. n. اِزْرِبَابٌ, It (a plant, or herb,) became yellow, or red, while having in it greenness. (K, TA.)

زَرْبٌ زَرْبٌ ذ A place of entrance. (AA, S, A, K.) ― -b2- And hence, accord. to AA, (S,) the same word, (S, A, K,) and ↓ زِرْبٌ, (ISk, S, K,) as some pronounce it, (ISk, S,) and ↓ زَرِيبَةٌ, (S, A, K,) (assumed tropical:) The place of sheep or goats; (A, K, TA;) [i. e.] an enclosure of wood for sheep or goats: (S:) [said in the TA to be tropical; but not so accord. to the A:] pl. of the first (A, K) and second (K) زُرُوبٌ, (A, K,) and of the last زَرَائِبُ. (A.) ― -b3- And, as being likened thereto, (A,) زَرْبٌ and ↓ زَرِيبَةٌ signify also (tropical:) The lurking-place (قُتْرَة) of a hunter, or sportsman, (S, A, K,) or of an archer, or a shooter: (TA in explanation of the former word:) both signify a well [or pit] which the hunter, or sportsman, digs for himself that he may lie in wait therein for the game. (TA.) ― -b4- See also the next paragraph.

زِرْبٌ زِرْبٌ ذ : see the next preceding paragraph. ― -b2- Also A channel in which water flows; (K;) and so ↓ زَرْبٌ. (TA.) It is said in a rejez of Kaab, تَبِيتُ بَيْنَ الزِّرْبِ وَالكَنِيفِ She passes the night between the channel of water and the concealing, or protecting, place: meaning that she is fed in the enclosures for camels &c., [فِى الحظائر, thus I read for الحضائر (an evident mistranscription) in the TA,] and among the tents, or houses; not in the pasture-land. (TA.)

زِرْبِىٌّ زِرْبِىٌّ ذ and زُرْبِىٌّ, (K,) or, accord. to the L [and the A], on the authority of IAar, ↓ زَرْبِيَّةٌ, also said to be written زِرْبِيَّةٌ and زُرْبِيَّةٌ, (TA,) are sings. of ↓ زَرَابِىُّ, (K, TA,) which signifies نَمَارِقُ [app. as meaning Small pillows]: (S, A, K:) and carpets: or any things which are spread, and upon which one leans, or reclines: (A, K:) the like of this is said by Zj in explaining a phrase in which it occurs in the Kur lxxxviii. 16: or, accord. to Fr, it signifies carpets (طَنَافِس) having a fine nap, or pile: (TA:) also, [particularly,] (A,) carpets (قُطُوع, A, or طَنَافِس, Har p. 377) of the fabric of El- Heereh; and the like thereof in fabric: (A, and Har ubi suprà:) or ↓ زربيّة signifies [simply] a carpet (طِنْفِسَةٌ): and a carpet (بِسَاط) having a nap, or pile: and a [piece of leather that is spread upon the ground, such as is called] نِطَع: and the like thereof in make. (TA. [See also the last sentence of this paragraph.]) [Hence,] one says, البَغْضَآءِ بَيْنَهُمْ مَبْثُوثَةٌ ↓ زَرَابِىُّ (tropical:) [The embellished coverings of vehement hatred are spread between them; i. e. vehement hatred concealed by fair professions &c. subsists between them]. (A.) The following saying, of Artáh Ibn-Suheiyeh, وَنَحْنُ بَنُو عَمٍّ عَلَى ذَاتِ بَيْنِنَا فِيهَا بِغْضَةٌ وَتَنافُسُ ↓ زَرَابِىُّ is expl. by En-Nemiree as meaning (assumed tropical:) [And we are sons of a paternal uncle, but] upon our enmity is a comely covering beneath which it is latent; [therein are vehement hatred and envious competition;] زَرَابِىُّ signifying [properly] carpets of sundry colours: (Ham p. 196:) it is also said to mean, in this instance, (assumed tropical:) [concealed] enmities, and sayings that give pain; [the former of these two meanings being] from زَرَبْتُ البَهْمَ فِى الزَّرِيبَةِ, i. e. أَدْخَلْتُهُ: [the latter of them app. suggested by another reading, namely, زَأَانِبُ in the place of زَرَابِىُّ; mentioned and thus explained in the Ham ubi suprà: the poet, therefore, is supposed to have meant, upon our state of union, or concord, (ذات بيننا having two contr. significations,) have supervened concealed enmities, &c.:] or, as some say, the reading in the deewán of Artáh is زَرَائِبُ, as though pl. of ↓ زَرِيبَةٌ, which is likewise made to denote enmity because it is made to enter (تُزْرَبُ, i. e. تُدْخَلُ,) into the heart; or which may be metaphorically applied to a place of enmity latent in the bosom, from the same word as signifying the “ place in which are put lambs, or kids, and sheep, or goats: ” or, supposing the right reading to be ↓ زَرَابِىُّ, the poet may very properly mean, upon the vacant space between our tents, or houses, are carpets (طَنَافِس and بُسُط) spread for us, and we sit thereon, near together in the places, but with the hearts remote: (idem p. 195:) but with the reading زَأَانِبُ, mentioned above, occurs another variation, thus: عَلَى ذَاكَ بَيْنَنَا زَأَانِبُ; meaning, notwithstanding that, between us are sayings that give pain. (Idem p. 196.) ― -b2- ↓ وَيْلٌ لِلزَّرْبِيَّةِ, occurring in a trad., is said to mean (tropical:) Wo to those who go in to lords, or princes, and, when they say what is evil, or say anything, say, He has spoken truth: such persons being likened, in respect of their variable conduct, to one of the زَرَابِىّ mentioned above in the first sentence of this paragraph; or to sheep, or goats, which are thus called in relation to the زَرْب, i. e. the enclosure to which they repair, because they are obsequious to the lords, or princes, and follow their steps with the submissiveness of sheep or goats to their pastor. (TA.) ― -b3- Accord. to El-Muärrij, (TA,) ↓ زَرَابِىُّ is applied to plants, as meaning Such as have become yellow, or red, while having in them greenness: (K, TA:) and when they saw the colours in carpets and other articles of furniture that are spread, they likened them to such plants. (TA.)

زَرْبِيَّةٌ زَرْبِيَّةٌ ذ and زِرْبِيَّةٌ and زُرْبِيَّةٌ: see the next preceding paragraph, in three places. ― -b2- [Golius, finding the second and third of these words expl. by the Pers. شادروان, (which is often applied by Arabs in the present day to “ an artificial fountain that throws up water, ”) has erroneously, as Freytag has observed, supposed that they may signify “ Euripus, fons in altum saliens. ”]

زَرِيبَةٌ زَرِيبَةٌ ذ : see زَرْبٌ, in two places: and see 1, first sentence. ― -b2- Also (assumed tropical:) The lurking-place of a beast of prey. (S, K.) ― -b3- See also زِرْبِىٌّ.

زَرَابِىُّ زَرَابِىُّ ذ : see زِرْبِىٌّ, in five places.

زِرْيَابٌ زِرْيَابٌ ذ , (in the CK زِرْباب,) an arabicized word, (K, TA,) from [the Pers.] زَرْ آبْ, the hemzeh [in آبْ, for أَابْ,] being changed into ى, (TA,) Gold: (IAar, K:) or the water thereof [i. e. water-gold; which may be deemed the more correct, as agreeing with the original]. (K.) ― -b2- And Anything yellow. (K.) -A2- Also A certain black singingbird; (MF, TA;) called also ابو زولق, [app. a mistranscription for ابو زريق, as in Freytag's Lex., i. e. أَبُو زُرَيْقٍ,] accord. to the book entitled “ Mantik et-Teyr. ” (TA.)

مِزْرَابٌ مِزْرَابٌ ذ i. q. مِرْزَابٌ [q. v., said to be not a chaste word]. (K.)

مَزْرُبَانٌ مَزْرُبَانٌ ذ : see مَرْزُبَانٌ, in art. رزب.

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR927 harf
زَرَبَ زَرَبَ U ( n. ac. زَرْب 1 ), a. Housed, penned up ( cattle ). b. [ La ], Made a pen, a fold for ( cattle ). _ast; زَرِبَ زَرِبَ A ( n. ac. زَرَب 4 ), a. Flowed, ran; ran over; leaked out. زَرَّبَ زَرَّبَ II a. [ 'Ala ], Rebelled against. اِنْزَرَبَ اِنْزَرَبَ VII , a. Placed himself in ambush ( hunter ). زَرْب زَرْب 1 , ( pl. زُرُوْب 27 ), a. Enclosure, pen, fold. b. Hunter's
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR11.438 harf
زرب زَرَبَ - يَزْرُبُ - زِرْبِيَّة - زَرابي زَرَبَ - يَزْرُبُ + كائن + شيئاً: يدخله ويحشره في مكان ضيق محصور ويراكبه فوق بعضه زِرْبِيَّة: على وزن " فـِعـْليـَّة": اسم فعل بمعنى مفعول من " زَرَبَ - يـَزْرُبُ": اسم آلة أوأداة: الشيء المصنوع بحشر مكوناته وضغطها ومراكبتها فوق بعضها: وهي اصطلاحاً البسط والسجاد ذو الخملة العالية المنسوجة من الصوف
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (1 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بثث

    1 ortak ayet · Rüzgarın esmesi sonucu etrafa dağılan toz anlamından gelmiş…

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: وَزَرَابِيُّ
  1. وَزَرَابِيُّ مَبْثُوثَةٌ

    Ve halılarSerilmiş saçaklı halılar vardır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökزرب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبسط, فرش, نمرق, سند
Zıt Kökعري
Çekirdek Özet 1Kuşatıcı barınak, korunaklı sığınak ve içine girilip yerleşilen zemin
Çekirdek Özet 2Zahmetsiz sükûnet, tam güvence ve konfor sağlayan yaygı ve döşek
Çekirdek Özet 3Varlığın sert dış etkenlerden korunarak güvenli ve estetik bir düzende yerleşmesi
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca basit bir zemin örtüsü sanılarak kökündeki sığınak, koruma ve çevreleme boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زرSıkıştırma, bitiştirme, kuşatarak daraltma ve tutturma hareketi; زرع kökünde tohumun toprağa sıkıca gömülmesi, زرق kökünde dar aralıktan hızla geçiş, زري kökünde ise sınırlandırıp küçümseme anlamı görülür.بBarınma, içine alma ve içselleştirme imgesi eklenerek sıkıştırma ve çevreleme hareketini korunaklı bir barınağa, ağıla veya sergi zeminine dönüştürmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletSınırları belirleme, ayırma ve dış dünyadan tecrit etme hareketi
رİnsan başıÜstte olma, öncelik, kuşatan bir yapı veya örtünün tepe noktası
بEv, çadırİç mekân, sığınak, barınma ve korunaklı zemin oluşturma
زربKesici alet, insan başı ve çadır imgelerinin birleşimiDış ortamdan sınır çekilerek ayrılmış, insanın başını ve bedenini güvenle içine alan, korunaklı ve donanımlı barınma zemini

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDavarların ve küçükbaş hayvanların dış tehlikelerden korunmak için sokulduğu çalı veya tahtadan yapılmış ağıl; avcının pusuya yatmak için kazdığı çukur veya sığındığı korunaklı oyuk.
Cahiliye şiiri kullanımıZü'r-Rimme bir avcıyı tasvir ederken onun korunaklı pususuna sığınışını bu kökle ifade etmiştir: وبالشمائل من جلان مقتنص / رذل الثياب خفي الشخص منزرب
Erken Arapça kullanımRu'be b. el-Accâc pusu çukurundaki okçunun durumunu anlatırken kökü kullanmıştır: في الزرب لو يمضغ شربا ما بصق

Kaynak Kitābü'l-ʿAyn, Lisānü'l-ʿArab, Esâsü'l-Belâga, Dîvânü Zî'r-Rimme.

Sami etimolojik katman

Arapça زرب kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda belirginleşen, kuşatma, sınır çekme, korunaklı barınak edinme ve içine girilerek korunulan mekan inşa etme semantik alanına aittir. İbranicede doğrudan ses denkliğiyle birebir aynı kökten türeyen açık bir soydaş biçim bulunmamakla birlikte, kök içi unsurların daralma ve çevreleme bildiren köklerle örtüştüğü görülür. Aramice ve Süryanicede ağıl ve kafes türü sınırlandırılmış mekanları niteleyen kavramlarla tematik yakınlık taşır. Arapçada kök, hem hayvanların sığındığı korunaklı çit ve ağıl hem de zemin sertliğini kesip bedeni soğuktan ve tozdan koruyan havlı, kalın ve yumuşak Hîre dokuması yaygılar için kurucu bir anlama kavuşmuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Lane's Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBarınak, ağıl ve pusu çukurundan yaygıya semantik geçişDış dünyadan soyutlayan çukur veya ağıl anlamı, yere serilip bedeni yerin katılığından koruyan kalın örtüye aktarılmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiÇevreleme ve barınma çekirdeğiKuzeybatı Sami dillerinde kuşatma ve kafesleme kavramlarıyla dolaylı semantik bağ barındırır.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dışı soydaş tespit edilmedi.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Tahdhīb al-Lugha.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زربAnlamlıBarınak, ağıl, yaygıHayvan ağılı, avcı çukuru ve yere serilen havlı lüks kumaşHedef kök; Kur'an'da geçer
زبرAnlamlıSağlamca örmek, yazmakKuyuyu taşla örmek, kitabı yazmak veya metin haline getirmekKur'an'da geçer; çevreleyip tahkim etme yönüyle ilişkilidir
رزبAnlamlıSu oluğu, sert nesneSuyun aktığı kanal, oluk veya iri yapılı kimseKur'an'da geçmez; sınırlandırılmış kanal fikri taşır
ربزAnlamlıÇökmek, yerleşmekHayvanın veya insanın bir yere yerleşip oturmasıKur'an'da geçmez; sığınağa yerleşme anlamıyla uyuşur
بزرAnlamlıTohum, saçmakBitki tohumu, tohumu toprağa atmakKur'an'da geçmez
برزAnlamlıAçığa çıkmak, belirmekGizlendiği yerden dışarı çıkmak, meydana gelmekKur'an'da geçer; hedef kökün saklanma hareketine karşıt hareket içerir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زربMerkezKuşatıcı barınak ve konforlu sergiKoruyucu, kalın, havlı ve zemini bütünüyle izole eden yaygıİçine girilen sığınak ve kalın döşek
بسطKomşuYaymak, genişletmekEnine boyuna açma ve ferahlatma boyutu ön plandadır; koruyucu hav ve ağıl özelliği taşımazGenişleme ve yayılma
فرشKomşuDöşemek, sermekTabanı kaplamak üzere düzleme eylemidir; dokuma türüne veya sığınak niteliğine odaklanmazDöşenen her türlü örtü
نمرقKomşuYaslanılan yastıkOtururken veya yaslanırken dayanılan minderdir; taban yaygısı değildirDestek ve dayanma aracı
سندKomşuDayanmak, arkalanmakDik duruşu destekleyen ve arkaya yaslanılan unsurdur; zemin yaygısı değildirSırt dayama yeri
عريZıtAçıkta kalmak, örtüsüzlükHer türlü örtü, korunak ve sığınaktan mahrum biçimde korunmasız kalmaTecrit ve güvenceden yoksunluk

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزربKorunaklı zemin, kalın yaygıDış şartlardan yalıtan barınak ve üzerine oturulan lüks sergiKesin
LatinceTapete, stragulumKalın örtü, halı döşekMekânı kaplayan ve konfor sağlayan dokumayı karşılar; ağıl ve sığınak kök anlamını taşımazGüçlü
İngilizceRich carpet, cushioned rugZengin işlemeli halı, kalın yaygıYere serilen lüks örtüyü ifade eder; sığınma ve tecrit nüansını barındırmazGüçlü
AlmancaPrachtteppich, PolsterteppichKıymetli yaygı, dolgun halıHavlı ve rahat sergiyi karşılar; Arapçadaki pusu veya ağıl anlamını içermezGüçlü
FransızcaTapis moelleux, riche tapisYumuşak yaygı, konforlu sergiZemini tecrit eden lüks halıyı bildirir; ilksel sığınak fikrini vermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane's Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زَرَابِيُّCennet ehlinin istirahat ettiği, çevreye saçılmış göz alıcı ve konforlu yaygılarAhiret nimetlerinin ve huzurlu yerleşimin tasviri; Gāşiye 88:16

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri ve cennet nimetlerinin mahiyetiCennette zikredilen döşek ve yaygıların dünyevi cismaniyetle benzerliğinin mahiyetiTemsili ve hakiki nimet dengesi
Fıkıhİpek ve lüks mefruşat kullanımı hükümleriİpekli, havlı ve lüks yaygılar üzerinde oturmanın erkekler için caiz olup olmadığıZinet ve mefruşat fıkhı
TefsirCennet tasvirlerinin dilsel incelikleriKelimenin tekilinin tespiti ve bitki örtüsünün yeryüzünü halı gibi kaplamasıyla kurulan mecazRahatlık, estetik ve serilme
HadisZühd ve ev döşemesi rivayetleriEvlerde aşırı lüks halı ve döşek kullanımından kaçınma tavsiyeleriSadelik ve dünya metaından sakınma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUhrevi mükâfat alanıMeşakkatsiz sığınak ve huzur zeminiTevhit ehlinin dünyevi yorgunluktan sonra mutlak koruma altına alınmasıİmanı korumanın getirdiği ebedi güvenlik ve rahatlık tabanıdır.Güçlü
İlmiKavramsal çerçeveKorunaklı paradigmaZihni dış yanılgılardan ve karmaşadan koruyan sağlam zeminBilginin dağılmadan güvenli bir ilkeler ağında toplanmasıdır.Muhtemel
SiyasiToplumsal güvenceSosyal güvenlik ağı ve sığınakZayıf ve korunmasız bireyleri koruyan kurumsal barınakBireyin hayatını dış sarsıntılara karşı güvenceye alan yapısal tabandır.Muhtemel
İktisadiRefah ve konfor üretimiKatma değerli lüks tüketim ve mefruşatTemel ihtiyaç aşılıp estetik ve yüksek konforun sağlanmasıİktisadi zenginliğin yaşam kalitesine ve çevre konforuna yansımasıdır.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYalıtım tabakası ve sönümleme matrisiSistemi dış parazitlerden, titreşimden ve ısı kaybından koruyan tampon zemin mekanizmasıdır.Güçlü
Beşeri bilimlerSosyal refah tabanıToplumun en savunmasız fertlerini düşüşten ve sert zeminle temastan koruyan kurumsal güvenlik zeminidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin sadece ev dekorasyonunda kullanılan basit bir halı olarak anlaşılması
Kur'an içi daha geniş anlamBedeni dış dünyadan, yerin katılığından ve tehlikelerden yalıtan, sükûnet veren tam tecritli koruma ve konfor zemini
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennet tasvirlerinin yüzeysel bir mobilya lüksü gibi algılanarak kökteki mutlak sığınma, korunma ve dinginlik vadeden varoluşsal boyutun kavranamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın cennet tasvirlerinde kullandığı kelimelerin rastgele zinet eşyaları değil; göçebe ve zorlu çöl hayatında emniyet, yalıtım ve huzurun zirvesini temsil eden kök imgeler olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahiret tasvirleri, cennet nimetlerinin niteliği ve kıyamet sonrası sükûnet sahnelerini işleyen ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Nimetlerin yalnızca mekanik birer eşya olduğu zannını yıkar; onların meşakkati tamamen gideren koruyucu birer zemin olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlıyı sert zeminden ve dış tehlikelerden koruyan ağıl, avcı çukuru ve yere serilen havlı kalın yaygı.
  • Soyut anlamVarlığı sarsıntı, yıpranma ve dış baskılardan yalıtan korunaklı ve konforlu taban.
  • Sistematik karşılıkBireyi veya sistemi alt tabandaki sert gerçekliklerden koruyan ve ona dingin bir alan açan emniyet matrisi.
  • LaTeX modeliS=∫Ω(P−C) dωkos¸uluylaZ(x)=σ(x)⋅IΩ(x)
  • LaTeX açıklamasıFormülde Ω dış tehlikelerden arındırılmış korunaklı alanı, P sağlanan sükûnet ve koruma potansiyelini, C dış ortamın sertliğini temsil eder. Z(x) fonksiyonu, bu güvenli alan içinde yer alan x noktasına aktarılan koruyucu sönümleme ve konfor derecesini σ(x) ve alan gösterge fonksiyonu IΩ ile modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ز