زكريا

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ز-ك-ر3 sîga, 37 mücavir kök, 6 ayet, 4 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عيسىحربزكرياإلياسنبتزَكَرِيَّافردوهبيَازَكَرِيَّاذرركفلغلممريم

KökSîga 3Ayet 6Sure 4Mücavir 37

▶ Ağı aç (3B)

زكريا

ز - ك - ر

KÖK
  • 7 geçiş
  • 6 ayet
  • 3 sîga
  • 0 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Zekeriya

Notlarım

Sözlükler(0)

Bu kök için sözlük maddesi yok.

Sîgalar(3)

Mücavir kökler37 mücavir (54 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. إلياس

    1 ortak ayet · Ve ilyas

  2. فرد

    1 ortak ayet · Ferd (dal) Düzlükte tek başına yükselen tepe demektir

  3. ربب

    4 ortak ayet · Ribve, tümsek demektir

  4. كفل

    1 ortak ayet · Üstüne oturulan keçe demektir

  5. حرب

    1 ortak ayet · Harbe mızrak ucu demektir

  6. حيي

    2 ortak ayet · Uyanık yılan demektir

  7. غلم

    1 ortak ayet · Ğulam, Genç, delikanlı demektir

  8. لدن

    1 ortak ayet · Katın

  9. وهب

    1 ortak ayet · Ve hibe ettik

  10. نبت

    1 ortak ayet · Bitki

  11. عيسى

    1 ortak ayet · İsa

  12. مريم

    1 ortak ayet · Meryem

Geçtiği ayetler(6)

  1. فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا …

    ZekeriyaBunun üzerine Rabbı onu güzel bir kabul ile karşıladı. Onu güzel bir bitki gibi yetiştirdi. Zekeriyya’nın himayesine verdi. Zekeriyya mihraba her girişinde onun yanında bir yiyecek bulurdu. Ey Meryem, bu sana nereden? derdi. O da: Allah tarafından, derdi. Şüphe yok ki Allah, dilediğini hesapsız rızıklandırır.

  2. … وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ …

    ZekeriyaBunun üzerine Rabbı onu güzel bir kabul ile karşıladı. Onu güzel bir bitki gibi yetiştirdi. Zekeriyya’nın himayesine verdi. Zekeriyya mihraba her girişinde onun yanında bir yiyecek bulurdu. Ey Meryem, bu sana nereden? derdi. O da: Allah tarafından, derdi. Şüphe yok ki Allah, dilediğini hesapsız rızıklandırır.

  3. هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ

    ZekeriyaOrada Zekeriyya Rabbına dua etti: Rabbım; bana katından temiz bir şey bahşet. Muhakkak Sen duayı işitensin.

  4. ذِكْرُ رَحْمَةِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّا

    ZekeriyaRabbının, kulu Zekeriyya’ya rahmetinin zikri.

Sîga sayfası: وَزَكَرِيَّا
Sîga sayfası: يَازَكَرِيَّا

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökزكريا
YapıÖzel ad
Özel DurumA’cemî (İbrânîce/Ârâmîce kökenli yabancı özel isim), gayr-ı munsarif
Bağlamsal Yakın Köklerذكر, عمران, يحيى
Zıt Kökنسي
Çekirdek Özet 1İbrânîce z-k-r kökü ve ilâhî isim bileşimiyle Tanrı hatırladı veya Rabbin andığı anlamında teoforik şahıs adı
Çekirdek Özet 2İleri yaşta neslin kesilme kaygısıyla yapılan duaya icabet, kesintisiz tebliğ ve Meryem’in kefaleti bağlamında nübüvvet temsili
Çekirdek Özet 3İlâhî vaadin biyolojik imkânsızlıkları aşarak zikri ve tevhidi sürdürme kanunu
Kritik Hata Riskiİsmi salt Arapça kök türetimi kabul edip kökenindeki teoforik anlamı ve tarihsel peygamberlik bağlamını göz ardı etme yanılgısı

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زكParlama, temizlenme, artma ve saflaşma hareketini ifade eden ses ve hareket çekirdeği (زكو kökünde görüldüğü gibi)رÇekirdeğin Sami dillerindeki ذكر (hatırlama, anma) köküyle tarihsel ilişkisine işaret eder; Arapça iç türetimi olmayıp İbrânîce z-k-r kök tabanına eklemlenir
زكParlama, temizlenme ve zihinsel uyanışياTeoforik eki temsil eden unsur eklenerek yalın anma eylemi ilâhî zâtla irtibatlandırılmış ve şahıs adına dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletKeskinlik, ayrılma, dikkat çekici biçimde öne çıkma ve unutuluşu kesme
كAvuç içiKavrama, himaye altına alma, kefalet ve duada açılan eller
رİnsan başıBilinç, zihin, ilk olma, öncülük ve hatırda tutma
يEl ve kolEylem, ilâhî kudretin müdahalesi, yönelme ve icabet
اÖküz başıGüç, ilâhî başlangıç, sarsılmaz irade ve vahyin teyidi
زكرياKesici alet, avuç içi, insan başı, el ve gücün birleşimiUnutuluş perdesini yırtarak ilâhî himaye ve bilinçle açılan ellerin ilâhî kudret eliyle karşılanıp bereketli bir nesille süreklilik kazanması hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÖzel isim olduğu için doğrudan bir fiziksel nesneye veya bedensel duruma delalet etmez; Sami dillerindeki kök anlamı unutulmayıp zihinde tutulan, yâd edilen kimsedir
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımİslâm öncesi Arap Hristiyan ve Yahudi topluluklarında Ârâmîce ve İbrânîce aktarımla peygamber ismi olarak kullanılmış; erken İslâm dönemi rivayetlerinde Meryem’in koruyucusu ve Yahyâ’nın babası olan İsrâiloğulları peygamberi olarak yer almıştır

Kaynak Lisânü’l-ʿArab, Tâcü’l-Arûs, Taberî Târîhu’r-Rusul ve’l-Mülûk.

Sami etimolojik katman

Kelime Sami dil ailesinin Kuzeybatı koluna (İbrânîce ve Ârâmîce) ait teoforik bir birleşik özel isimdir. İbrânîce זְכַרְיָה (Zəḵaryāh) veya זְכַרְיָהוּ (Zəḵaryāhū) formundan neşet etmiştir. Bu yapı z-k-r (hatırladı, andı) fiili ile ilâhî isim olan Yāh (Yahve) unsurunun birleşiminden oluşur ve Tanrı hatırladı, Tanrı yâd etti manasına gelir. Arapça ذكر köküyle tam bir ses ve semantik denklik taşır (Arapça zâ / İbrânîce zayin denkliği). Kelime Arapçaya doğrudan İbrânîceden ziyade Hristiyan-Ârâmî / Süryânî telaffuzu olan ܙܟܪܝܐ (Zḵaryā) vasıtasıyla aktarılmıştır. Arap dili fonetiğine uyarlanırken sonundaki elif elif-i memdûde veya maksûre ile karşılanmış, gayr-ı munsarif kabul edilmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Arthur Jeffery The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönMürekkep a’cemî alemKlasik Arap dilcileri kelimenin Arapça ذكر kökünden türetilmediğini, a’cemî (yabancı) bir özel isim olduğunu ve ucme ile te'nis/elif sebebiyle gayr-ı munsarif sayıldığını belirtirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbrânîce Zəḵaryāh / Süryânîce ZḵaryāKuzeybatı Sami dillerindeki hatırlama fiili ile ilâhî ismin kaynaşmasından türemiş teoforik isimdirKesin
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik z-k-r kök tabanıZihinsel faaliyet, anma ve kaydetme anlamı taşıyan arkaik Afro-Asyatik kök tabanına uzanırMuhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Arthur Jeffery, el-Müfredât fi Garîbi’l-Kur’ân.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زكرياAnlamlıZekeriya peygamberin özel adıİlâhî anmaya ve teoforik kökene dayanan peygamber ismiKur'an'da geçer (hedef kök)

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زكرياMerkezNübüvvet, teoforik isimİlâhî hatırlanışın ve duanın kabulünün şahsında tecelli ettiği peygamber adıKur'an'da adı geçen peygamber
ذكرKomşuAnma, hatırlamaİsmin etimolojik kökenindeki eylemi temsil eder; zihinde tutma ve dille yâd etmeOrtak Sami kök tabanı
عمرانKomşuAile, nesil, mabetZekeriya’nın akrabalık bağıyla ve mabet hizmetiyle bağlı olduğu haneÇağdaş ve akraba bağlam
يحيىKomşuHayat, varis, icabetZekeriya’nın duası üzerine ilâhî bir müjdeyle lütfedilen oğul ve nebiNübüvvet zincirinin devamı
نسيZıtUnutma, terk etmeHatırlanmanın, zikrin ve ilâhî vaadin zıddı olan yok oluş ve zihinden silinmeAnlamsal karşıtlık

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزكرياPeygamber adıİbrânîce kökenli, Tanrı hatırladı anlamına gelen teoforik isimKesin
LatinceZachariasZekeriyaGrekçe üzerinden aktarılan İncil şahsiyeti adıKesin
İngilizceZechariah, ZacharyZekeriyaKitab-ı Mukaddes ve Kur'an'da geçen peygamberin ismiKesin
AlmancaZachariasZekeriyaTeoforik kökenli peygamber ismiKesin
FransızcaZacharieZekeriyaSami kökenli peygamber ismiKesin

Kaynak Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Bauer Greek-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زَكَرِيَّاMeryem’in kefili ve mabetteki himaye önderiMeryem’in mabette adanmışlığı ve Zekeriya’nın onun bakımını üstlenmesi bağlamı (Âl-i İmrân 3:37)
زَكَرِيَّاİleri yaşta gizli niyazla temiz bir nesil dileyen nebiBiyolojik ümitsizlik anında gizlice Rabbine yalvarıp vâris isteyen kul bağlamı (Âl-i İmrân 3:38, Meryem 19:2)
وَزَكَرِيَّاSalihler ve hidayete erdirilmiş peygamberler zümresiPeygamberler silsilesinin bir halkası olarak salihler arasında sayılması bağlamı (En'âm 6:85)
وَزَكَرِيَّاYalnız bırakılmama duası kabul edilen ve Yahyâ müjdelenen nebiDuasına icabet edilip eşinin ıslah edilmesi ve Yahyâ’nın hibe edilmesi bağlamı (Enbiyâ 21:89)
يَازَكَرِيَّاDoğrudan ilâhî hitaba ve müjdeye mazhar olan elçiİlâhî tebşir ile Yahyâ’nın doğumunun bildirildiği nida bağlamı (Meryem 19:7)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNübüvvet ve duanın kudretle ilişkisiBiyolojik olarak kısır ve yaşlı bir çiftten çocuk var edilmesinin imkânı ve ilâhî iradenin sebepleri aşmasıSebepler üstü yaratılış ve ilâhî kudret
FıkıhKefalet, adak ve mabet hizmetiMeryem’in bakımını üstlenmek için çekilen kuralar ve yetimin/çocuğun velayet ve kefalet hükümleriVelayet ve kefalet hukuku
TefsirA’cemî lafızlar ve icabet ahlakıİsmin morfolojik yapısı (maksûr/memdûd kıraatleri) ile gizli yakarışın (nidâen hafiyyâ) edebi ve ahlaki boyutuHuşû, gizli yakarış ve tefsiri tahlil
HadisPeygamberlerin meslekleri ve faziletleriZekeriya’nın marangozluk yaparak el emeğiyle geçindiğine dair rivayetlerEl emeği, iffet ve peygamberlik ahlakı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVahiy ve dua kurumuKesintisiz tebliğ ve niyazİlâhî zikrin nesiller boyu devamını sağlamaŞahsi menfaat için değil, dini mirasın ve mabedin korunması için soy talebiKesin
İlmiSebepler ve ilâhî sünnetBiyolojik determinizmin aşılmasıİmkânsızlık algısını ilâhî bilgi ve kudretle dönüştürmeTıbbi/biyolojik engellerin ilâhî takdirle aşılabilirliğini kavramaGüçlü
SiyasiMabet yönetimi ve önderlikDinî-toplumsal rehberlikToplumun manevi emanetlerini koruma ve adaletle yönetmeMeryem’in velayeti meselesinde kuraya başvurarak çatışmayı önleme yöntemiGüçlü
İktisadiMabet vakıfları ve maişetEmek temelli geçimBaşkasına yük olmadan üretme ve emaneti gözetmePeygamberlik görevini dünyevi kazanca dönüştürmeksizin el emeğiyle geçinme ilkesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDüşük olasılıklı eşik aşımı (Stokastik rezonans)Sıfıra yaklaşmış bir sistem parametresinin (ihtiyarlık/kısırlık) dışsal bir etkiyle beklenmedik biçimde aktif duruma geçmesiMuhtemel
Beşeri bilimlerKültürel ve manevi mirasın aktarımı (Kuşaklararası süreklilik teorisi)Bir inanç ve anlam dizgesinin, fiziksel tükeniş anında yeni bir özne üzerinden geleceğe devredilmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiZekeriya kıssasını yalnızca yaşlı bir adamın çocuk sahibi olma mucizesine indirgeyip arkasındaki tevhidî davanın sürekliliği ve mabet sorumluluğu boyutunu dışarıda bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamKök, bireysel bir ebeveynlik arzusunu değil; Yâkub hanedanının manevi mirasını yüklenecek, bâtıl güçlerin elinde mabedi sahipsiz bırakmayacak bir varis yetiştirme davasını ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataKıssanın evrensel mesajı kaybolur; dua yalnızca maddi taleplere indirgenir ve ilâhî müdahalenin peygamberlik silsilesindeki sistemik konumu kavranamaz

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Vahyin umutsuzluk, tükeniş ve biyolojik imkânsızlık eşiğinde duaya nasıl icabet ettiğini ve ilâhî davanın devamlılığı ilkesini Zekeriya şahsında somutlaştırdığı için hayati önemdedir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Âl-i İmrân suresindeki mabet ve Meryem kıssalarında, Meryem suresinin girişindeki dua ve müjde sahnelerinde, Enbiyâ suresindeki enbiyâ münâcâtları bağlamında
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Sebepler dünyasına mutlak bağımlılık vehmini kırar; duanın pasif bir temenni değil, şartları dönüştüren aktif ve ihlaslı bir yöneliş olduğunu gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSami dillerindeki kökeni itibarıyla zikredilmiş, Tanrı tarafından unutulmayıp anılmış kimse manasına gelen özel peygamber ismi.
  • Soyut anlamMaddi imkânların tükendiği noktada ilâhî hafıza ve kudretin devreye girerek hayatiyeti, duayı ve hakikat tebliğini yeniden üretmesi.
  • Sistematik karşılıkNübüvvet kurumunda kesintisiz süreklilik kanunu, manevi mirasın intikali ve sebepleri aşan ilâhî icabet mekanizması.
  • LaTeX modeliZ(t)=lim⁡S→0Φ(D,K)=R+
  • LaTeX açıklamasıModelde Z, Zekeriya şahsında somutlaşan duayı ve ilâhî icabeti; S, biyolojik ve maddî imkân şartlarını; D, gizli ve ihlaslı yakarışı; K, ilâhî kudret ve lütfu; R+ ise tükeniş eşiğinde (S→0 durumunda) ortaya çıkan bereketli ve devamlı nesli/mirası temsil eder. Maddî şartlar sıfıra yaklaşsa dahi ihlaslı dua ile ilâhî kudretin birleşimi pozitif ve dönüştürücü bir sonuç üretir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ز