زمهر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ز-م-ه1 sîga, 4 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.زمهرأركزَمْهَرِيرًاوكأرأي

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 4

▶ Ağı aç (3B)

زمهر

ز - م - ه

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Zehre çiçek demektir. Zemherir her tarafın karla kaplı olduğu zamandır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(9)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Zehre çiçek demektir. Zemherir her tarafın karla kaplı olduğu zamandır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR904 harf
الهاء والزاي دهلز: دهليز: إعراب دلّيج، فارسيّة. زهدم: زَهْدَمٌ: اسمُ رَجُل، قال: جزاني الزَّهدمانِ جزاءَ سَوْءٍ وكنتُ المرء يُجْزَي بالكرامهْ هزبر: الهِزَبْرُ: من أسماء الأسد. هبرز: الهِبْرِزيّ: الجَلْدُ النّاِفُذ. والهِبْرَزيّ: الخُفُّ الجيِّدُ بلُغَة أهلِ اليمن، والهِبْرِزيّ: الأٍسد، قال: ترى الثَّوْرَ يمشي راجعاً من ضَحائِهِ بها مثلَ مَشْي الهِبْرِزيّ المُسْـروَلِ بهزر: يُقال للنّخلة التي
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR205 harf
الزَمْهَريرُ: شدةُ البردِ. قال الأعشى: من القاصِراتِ سُجوفَ الحِجالِ لم تَرَ شمساً ولا زَمْهَريرا أبو زيد: زَمْهَرَتْ عيناه: احمرَّتا من الغضب. وازمَهَرَّت الكواكب: لمحت. والمُزْمَهِرُّ: الشديد الغضب.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR602 harf
الزَّمْهَرِيرُ: شدة البرد؛ قال الأَعشى: من القَاصِراتِ سُجُوفَ الحِجالِ، لم تر شَمْساً ولا زَمْهَرِيرَا والزمهرير: هو الذي أَعدّه الله تعالى عذاباً للكفار في الدار الآخرة، وقد ازْمَهَرَّ اليومُ ازْمِهْرَاراً. وزَمْهَرَتْ عينتاه وازْمَهَرَّتا: احْمَرَّتا من الغضب. والمُزْمَهِرُّ: الذي احمرّت عيناه، وازْمَهَرَّتِ الكواكب: لَمَحتْ. والمُزْمَهِرُّ: الشديد الغضب. وفي حديث ابن عبد العزيز قال: كان عمر
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR236 harf
* ز م ه ر * * الزَّمْهَرِيرُ * شدة البرد قلت وقال ثعلب الزمهرير أيضا القمر في لغة طي وأنشد وليلة ظلامها قد اعتكر قطعتها والزمهرير ما زهر وبه فسر بعضهم قوله تعالى ﴿ولا زمهريرا﴾ أي فيها من الضياء والنور ما لا يحتاجون معه إلى شمس ولا قمر
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR526 harf
الزمهرير: شدة البرد. قال الأعشى: من القاصرات سجوف الحجا ل لم تر شمسا ولا زمهريرا والزمهرير، هو الذي أعده الله تعالى عذابا للكفار في الدار الآخرة. والزمهرير: القمر، في لغة طيئ. وازمهرت الكواكب: لمعت وزهرت واشتد ضوءها. وازمهرت العين: احمرت غضبا، كزمهرت، وذلك عند اشتداد الأمر. وازمهر الوجه: كلح، يقال: وجهه مزمهر. وازمهر اليوم: اشتد برده. والمزمهر: الغضبان، وفي حديث
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR968 harf
Q. 1 زَمْهَرَ see the next paragraph. اِزْمَهَرَّتْ Q. 4 اِزْمَهَرَّتْ ذ They (the stars) shone, (S, K,) and were intensely bright. (TA.) ― -b2- It (the eye) became red by reason of anger, (K,) on the occasion of some distressing event; (TA;) as also ↓ زَمْهَرَتْ. (AZ, S, K.) ― -b3- ازمهرّ It (the face) grinned, so as to display the teeth; or became contracted, with a stern, an austere, or a
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR191 harf
زَمْهَرَ زَمْهَرَ a. Flashed, blazed with anger ( eye ). اِزْمَهَرَّ اِزْمَهَرَّ a. see I . b. Shone ( stars ). c. Was bitterly cold ( day ). زَمْهَرِيْر زَمْهَرِيْر a. Intense cold.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR3.445 harf
زمهر زَمْهَرَ - يُزَمْهِرُ - زَمْهَرِيْر زَمْهَرَ - يُزَمْهِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: جَمَّده: جعله شديد البرودة زَمْهَريْر: اسم فاعل من " زَمْهَرَ - يُزَمْهِرُ ": الذي يجعل الأشياء تتجمد: البرودة الشديدة ازْمَهَرَّ - يَزْمَهِرُّ: على وزن " افـْعلـَلَّ" : فعل " زَمْهَرَ - يُزَمْهِرُ " عندما يقع بشكل ذاتي: يتجمد: يبرد بشدة واللفظ ينتمي إلى
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler4 mücavir (7 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. أرك

    1 ortak ayet · Misvak ağacıdır

  2. وكأ

    1 ortak ayet · “Vika” arkalık, sırtın yaslandığı şeydir

  3. شمس

    1 ortak ayet · Güneş demektir

  4. رأي

    1 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: زَمْهَرِيرًا
  1. مُتَّكِئِينَ فِيهَا عَلَى الْأَرَائِكِ لَا يَرَوْنَ فِيهَا شَمْسًا وَلَا زَمْهَرِيرًا

    SoğukOrada tahtlara yaslanırlar, ne yakıcı sıcak ne de dondurucu soğuk görmezler.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökزمهر
YapıDörtlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerبرد, قرر, صرر
Zıt Kökحرر
Çekirdek Özet 1İliği donduran, büzüştüren, gözleri yuvalarında kızartıp yüzü ekşiten aşırı ve yakıcı soğuk
Çekirdek Özet 2Cennet ehlinin mutlak itidal ve dengede olduğunu, yakıcı güneş ile dondurucu soğuktan bütünüyle korunduğunu bildirme
Çekirdek Özet 3Isıl ve ruhsal ifrat-tefrit dengesizliğinin kalktığı, fizyolojik ve ontolojik sükûnet ortamı
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca mevsimsel bir kış soğuğu zannedip ayetteki ontolojik denge ve azap-nimet karşıtlığını sıradan bir iklim tasvirine indirgemek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زمBir şeyi büzmek, sıkıştırmak, toparlamak ve bağlamak; زمر kökünde sesin ve topluluğun sıkışıp toplanması, زمل kökünde örtüye bürünüp büzüşmeهBüzülme ve toplanma hareketine içsel bir gerilim, şiddet ve dışa vuran nefes ve açığa çıkma boyutu eklenmiştir
زمهİçten büzüşerek sertleşme ve şiddetlenmeرHarekete süreklilik, keskinlik, tekrarlanan titreme ve bedeni baştan aşağı saran dondurucu sertlik katılmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletHavanın keskin biçimde ısırması, teni bıçak gibi kesen sert temas
مSuYoğunlaşma, sıvının donmaya yüz tutması ve maddesel akışın durması
هKollarını kaldırmış insanAçığa çıkma, keskin havanın nefesi kesmesi ve görsel bir şiddet oluşturması
رİnsan başıBaştan aşağı sirayet eden, başı ve uzuvları titreten baskın kuşatma
زمهرKesici aletin suyun akışını dondurup kaskatı kesmesi, şiddetle nefesi dondurarak bütün bedeni büzüştürmesiMaddenin genleşmesini durdurup onu kaskatı bir büzüşmeye ve şiddetli soğuğa mahkûm eden çatlatıcı hareket

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamHavanın insanın etini kesecek ve gözlerini yuvalarında kızartacak derecede sertleşip donması, öfkeden gözlerin kızarıp dışarı fırlaması ve yüzün asılması
Cahiliye şiiri kullanımıEl-A'şâ divanında örtüleri ardındaki korunan kadınları överken kökü dondurucu soğuk anlamında kullanmıştır: من القَاصِراتِ سُجُوفَ الحِجالِ، لم تر شَمْساً ولا زَمْهَرِيرَا
Erken Arapça kullanımErken dönem hadis ve rivayet rivayetlerinde şiddetli öfke ve sert yüz ifadesi için kullanılmıştır; Ömer b. Abdilazîz'den nakledilen rivayette kâfire karşı sergilenen tavizsiz sertlik كَانَ مُزْمَهِرّاً عَلَى الْكَافِرِ sözüyle anlatılmıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Tāj al-ʿArūs ve Dīvānü’l-Aʿşâ.

Sami etimolojik katman

Dörtlü bir kök olan زمهر yapısı, Sami dillerindeki büzülme, sıkarak katılaştırma ve nefesi kesme semantiği taşıyan ikili زم çekirdeği ile parıldama, donuk beyazlık ve keskin ışık bildiren morfemlerin kaynaşmasından doğmuştur. İbranicede kaskatı kesilme, buz tutma veya büzülme alanındaki köklerle ve Süryanicedeki dondurucu kırağı tasvirleriyle tematik bir paralellik gösterir. Kökün içerdiği parıltı ve göz kızarması boyutu, çöl gecelerindeki ayazın yıldızları aşırı parlak ve hareketsiz göstermesi algısıyla doğrudan bağlantılıdır. Arapçada bu yapı, yalnızca ısının düşmesini değil, havanın büzüştürücü bir baskıyla varlığı felç eden şiddet boyutunu ifade eden bağımsız bir dörtlü köke evrilmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs ve David Cohen kök sözlüğü verileri.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönزم ikili çekirdeğinden türeyen dörtlü genişlemeBüzülme ve toparlanma kökünden şiddetli ayaza ve öfkeden kasılmaya evrilmiştirKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKuzeybatı Sami dillerindeki büzülme ve kaskatı kesilme kökleriSıcaklığın sıfırlanmasıyla gelen fiziksel hareketsizlik ve kristalleşme ortak algıdırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik katmanda dörtlü gövde için doğrudan kanıtlanmış akraba kök tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Lisān al-ʿArab ve Brockelmann karşılaştırmalı dilbilim kayıtları.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زمهرAnlamlıAşırı dondurucu soğuk ve öfkeden kasılmaAyazın şiddetlenmesi, gözlerin öfkeden kızarması ve yüzün asılmasıHedef kök; Kur'an'da tek ayette geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زمهرMerkezDondurucu ve felç edici soğukIsının mutlak düşüşüyle birlikte gelen büzülme, kasılma ve yakıcı ayazVarlığı kaskatı kesen, ilikleri donduran şiddetli soğuk
بردKomşuGenel soğuklukSıcaklığın düşmesini ifade eden genel ve yalın durumزمهر gibi büzüştürücü ve azap verici bir şiddet şartı taşımaz
قررKomşuTitreten ayaz ve yerleşik soğukİnsanı içeriye sığınmaya mecbur bırakan, titretici ve durulmuş kış soğuğuKararlılık ve yerleşme boyutu öne çıkar, زمهر kadar yakıcı tahribat içermez
صررKomşuKavurucu ve kurutucu soğuk rüzgârEkinleri ve canlıları yakıp kurutan, sesli ve sert esen dondurucu rüzgârRüzgârın sesi ve kurutma etkisi belirgindir; زمهر ise durağan ayazın iliğe işlemesidir
حررZıtSıcaklık ve hararetIsının yükselmesi, yakıcılık ve genleşmeDondurucu soğuk ve büzülmenin doğrudan varlıksal zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزمهرŞiddetli dondurucu soğukBüzüştürücü ayaz ve iliklere işleyen dondurucu azap haliKesin
LatinceAlgor, geluŞiddetli soğuk, buz kesmeHavanın donduruculuğunu karşılar; öfke ve göz kızarması yan anlamlarını taşımazGüçlü
İngilizceBitter cold, biting frostİliklere işleyen keskin soğukKesici ve dondurucu niteliği verir; kökün yüz ekşitme ve büzüştürme boyutunu tam karşılamazGüçlü
AlmancaGrimmige Kälte, FrostŞiddetli ayaz, sert donDon ve sertlik boyutunu içerir; Kur'an'daki dengelenmiş iklim kontrastını tek başına vermezGüçlü
FransızcaFroid glacial, âpre froidBuz gibi keskin ayazFiziksel yakıcılığı karşılar; kökteki ontolojik kasılma semantiğini dışarıda bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زَمْهَرِيرًاDondurucu ve büzüştürücü soğukCennet nimetlerinin itidalini, aşırı sıcağın ve aşırı soğuğun bulunmadığı mutlak iklim dengesini beyan bağlamı; İnsân 76:13

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret halleri ve cehennem azabının mahiyetiCehennem azabının yalnızca ateşle mi yoksa dondurucu soğukla da mı olacağı meselesiAteşin zıddı olan yok edici ve dondurucu azap katmanı
FıkıhVeri bulunamadıIstılahî bir hüküm veya fıkhî kategori olarak doğrudan kullanılmamıştırVeri bulunamadı
TefsirCennetin iklimsel ve ruhsal dengesiÂyette güneş ile zemheririn birlikte nefyedilmesinin mutlak mutedil havaya delaletiIsıl uçların sıfırlandığı mükemmel itidal ve sükûnet ortamı
HadisCehennemin nefesleri ve kışın şiddetiCehennemin biri yazın sıcağında diğeri kışın dondurucu ayazında olmak üzere iki nefes alması rivayetiKışın iliklere işleyen en sert dondurucu soğuğun cehennemî bir kaynağa bağlanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret dengesiİtidal haliNimetin kemaliCennet, aşırı yakıcılık ile dondurucu soğuğun nefyedildiği mutlak esenlik yurdudurKesin
İlmiTermodinamikMutlak sıfıra yakın enerji kaybıMoleküler donmaIsının yokluğu moleküler hareketi durdurur ve büzüşmeye yol açarGüçlü
SiyasiYönetim dengesiAşırı baskıcı ve dondurucu atmosferToplumsal felçZulmün bir türü yakıcı tahripken diğer türü hayatı donduran otoriter baskıdırMuhtemel
İktisadiPiyasa hareketliliğiDurgunluk ve likidite donmasıSirkülasyonun durmasıPiyasada sermaye akışının tamamen kesilerek faaliyetlerin kaskatı kesilmesidirMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerEntropik duraksama ve aşırı büzüşmeIsı enerjisinin kritik eşiğin altına inmesiyle sistemin genleşme yeteneğini yitirip kaskatı kesilmesi haliGüçlü
Beşeri bilimlerDuygusal ve ilişkisel donuklukAşırı korku, baskı veya sevgisizlik sebebiyle bireyin ve toplumun tepki veremez hale gelip büzüşmesi haliGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü sadece takvimsel kış mevsiminin belli bir kırk günlük periyoduyla sınırlı meteorolojik bir terim saymak
Kur'an içi daha geniş anlamCennet ehline sunulan kusursuz varoluşsal dengenin, yakıcılık ve donduruculuk gibi her türlü ontolojik ifrat ve tefritten arındırılmış olması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİnsân suresindeki ayeti yalnızca fiziksel bir hava durumu raporu gibi algılayıp nimetin metafizik itidal ve sükûn boyutunu gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Cennet tasvirlerindeki saadet kavramının sadece zevklerin varlığıyla değil, can sıkıcı ve helak edici zıtlıkların dengelenmesiyle kaim olduğunu anlamayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Cennet ahvalini, oradaki bedenî ve ruhî konforu ve ilahi nimetlerin ifrat-tefrit dengesini anlatan ayet grubunda belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın sadece yakıcı ateşten, nimetin ise sadece gölgeden ibaret olduğu yönündeki tek boyutlu algıyı yıkar; dondurucu soğuğun da bir azap türü olduğunu gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamCanlıyı büzüştüren, gözleri kızartıp yüzü buruşturan, maddeleri kaskatı kesen şiddetli ve dondurucu ayaz.
  • Soyut anlamVarlıktaki dinamizmi ve akışı durduran, felç edici ve katılaştırıcı tefrit hali.
  • Sistematik karşılıkİdeal varoluşsal dengenin korunması adına hem aşırı genleşmenin hem de dondurucu büzüşmenin bertaraf edildiği itidal noktası.
  • LaTeX modeliE={x∈Ω∣Tmin<T(x)<Tmax}velim⁡T→TminΦ(x)=⊥
  • LaTeX açıklamasıModelde Ω varoluş uzayını, x nimet veya ortam durumunu, T(x) ise ortamın sıcaklık ve denge fonksiyonunu temsil eder. Tmin dondurucu sınırı, Tmax ise yakıcı sınırı gösterir. Cennet hali olan E, sistemin bu iki uç değerden arındırıldığı mutlak itidal aralığıdır. Sıcaklığın dondurucu sınıra yaklaşması durumunda canlının fonksiyonel etkinliği sıfırlanıp felç olmaktadır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ز