زنم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ز-ن-م1 sîga, 2 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.زنمعتلزَنِيمٍبعد

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 2

▶ Ağı aç (3B)

زنم

ز - ن - م

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

Zenim (ze) : Kesilmiş ama kopmamış parça demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Zenim (ze) : Kesilmiş ama kopmamış parça demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR989 harf
باب الزاي والنون والميم معهما ز ن م، ز م ن، ن ز م، م ز ن مستعملات زنم: زَنَمَتا العَنز من الأُذُن، وزَنَمَتا الفُوق من السَّهْم، والزَّنَمَة: اللَّحْمة المُتدلِّية في الحلق، تُسَمَّى مُلازى. والزَّنَمةُ والزُّنمةُ شيءٌ واحد. والزَّنَمَةُ: سمة تحزّ ثم تُتْرك. والزَّنيم: الدَّعيّ، ومنه قوله تعالى: "عُتُلٍّ بعدَ ذلك زَنيم". والمزنّم: المُستَعْبَدُ، قال: فإنّ نِصابي إن سألتَ ومَنْصِبي من النّاس
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR683 harf
يقال: هو العبد زَنْمَةٌ وزُنْمَةٌ، وزَنَمَةٌ وزُنَمَةٌ، أي قَدُّهُ قَدُّ العبيد. وقال الكسائيّ: أي حقَّا. والزَنَمَةُ: شيءٌ يقطع من أذن البعير فيترك معلٌّقاً. وإنَّما يفعل ذلك بالكِرام من الإبل. يقال: بعيرٌ زَنِمٌ وأَزْنَمُ ومُزَنَّمٌ، وناقةٌ زَنِمَةٌ وزَنْمَاءُ ومُزَنَّمَةٌ. والزَنَمُ: لغةٌ في الزَلَمِ الذي يكون خلْفَ الظِلفِ. وأمّا الذي في الحديث: الضائنةُ الزَنِمَةُ فهي الكريمة: لأنَّ الضأن لا
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR3.233 harf
ز ن م زنم ، زمن ، مزن : ( مستعملات ) . زنم : قال الليث : الزَّنمتان : زَنَمَتَا الفُوق . قلتُ : وهما شرخا الفُوق ، وهما مَا أَشرف من حَرْفيه . قال : وزَنمتَا العَنز من الأُذن . والزَّنمة أيضاً : اللَّحمة المتدلِّية في الحلق تسمّى مُلازة . أبو عُبيد عن أبي عمرو : المُزَنّم والمُزلَّم الذي يُقطع أُذُنه ويُترك له زَنمة . ويقال : المُزنَّم المُزلّمُ للكريم ، وإنما يفعل ذلك بالكرام منها . الليث :
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.255 harf
(باب الزاءِ والنون والحرف المعتل) (زني) الزاء والنون والحرف المعتل لا تتضايف، ولا قياس فيها لواحدةٍ على أخرى. فالأوَّل الزِّنَى، معروف. ويقال إنّه يمدّ ويقصر. وينشد للفرزدق: أبا حاضِرٍ مَنْ يَزْنِ يُعرَف زنَاؤُهُ *** ومن يَشْرَبِ الخمر لا بدّ يَسْكرُ([1])ويقال في النسبة إلى زِنَىً زِنَويّ، وهو لزِنْيَةٍ وزَنْيَةٍ، والفتح أفصح. والكلمة الأخرى مهموز. يقال زَنَأت في الجبل أزنأ زُنُوءَاً وزَنْأً.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR381 harf
- الزنيم والمزنم: الزائد في القوم وليس منهم، تشبيها بالزنمتين من الشاة، وهما المتدليتان من أذنها، ومن الحلق، قال تعالى: ﴿عتل بعد ذلك زنيم﴾ [القلم/13]، وهو العبد زلمة وزنمة، أي: المنتسب إلى قوم معلق بهم لا منهم، وقال الشاعر: *فأنت زنيم نيط في آل هاشم **كما نيط خلف الراكب القدح* الفرد (البيت لحسان بن ثابت يهجو أبا سفيان بن الحارث، وهو في ديوانه ص 213، والبصائر 3/138، واللسان: زنم)
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR324 harf
ز ن م له عنز مزنمة وذات زنمتين‏.‏ ومـن المجـاز‏:‏ وضـع الوتـر بيـن الزنمتيـن وهمـا شرخـا الفـوق‏.‏ وفـي فلـان زنمـة خيـر وزنمـة شـر‏:‏ علامة‏.‏ وفلان زنيم ومزنم‏:‏ دعي معلق بمن ليس منه‏.‏ قال‏:‏ زنيم تداعاه الرجال زيادة كما زيد في عرض الأديم الأكارع وهم يقتفون المزنم وهو ما صغر من النعم لأ التزنيم يكون في حال الصغر‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR4.896 harf
زَنَمَتا الأُذن: هنتان تليان الشحمة، وتقابلان الوَتَرَةَ. وزَنَمَتا القُوقِ وزُنْمتاه (* قوله «وزنمتا الفوق وزنمتاه» كذا هو مضبوط في الأصل بضم الزاي وسكون النون في الثاني، ومقتضى القاموس فتح الزاي). والأَول أَفصح: أَعلاه وحرفاه. الزَّنَمَتان: زَنَمَتا الفُوق، وهما شَرَجا الفُوق، وهما ما أَشرف من حرفيه. والمُزَنَّمُ والمُزَلَّمُ: الذي تقطع أُذنه ويترك له زَنَمَةٌ. ويقال: المُزَلَّم والمُزَنَّمُ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR309 harf
* ز ن م * في الحديث ﴿الضائنة * الزَّنِمَةُ *﴾ أي الكريمة و * الزَّنِيمُ * المستلحق في قوم ليس منهم لا يُحتاج إليه فكأنه فيهم * زَنَمةٌ * وهي شيء يكون للمعز في أذنها كالقرط وهي أيضا شيء يقطع من أذن البعير ويترك معلقا وقوله تعالى ﴿عتل بعد ذلك زنيم﴾ قال عكرمة هو اللئيم الذي يعرف بلؤمه كما تعرف الشاة بزنمتها
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.365 harf
| | ( زُنَيْم كَزُبَير : والدُ سَارِيَةَ ) من بني | الدُّئِل من كِنانةَ ( الصَّحابِيّ ) ، ذكره | ابنُ سَعْد وأَبو مُوسى ، ولم يذكرا | ما يَدُل لَه على صُحْبة لكنه أَدْرَك ، | وهو ( الَّذي نَادَاه ) أَمِيرُ المُؤْمنين | ( عُمرُ ) بنُ الخطاب رضي الله | تعالى عنه بالمَدِينة على المِنْبر ( وهو | بنَهَاوَنْد ) مَدِينة في قبلة همذان ، | بينهما ثلاثة أيّام : يا سارِيةُ الجَبَلَ | الجَبَلَ ، وكانت
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.245 harf
تَزْنِيمٌ 2 تَزْنِيمٌ ذ [inf. n. of زنّم] The cutting a small portion of the ear of a camel or other animal, and leaving it hanging thereto. (KL. [See زَنَمَةٌ.]) ― -b2- [And hence,] The act of marking with a sign or token. (KL. [See also the same word as a subst. properly so termed, expl. below.]) ― -b3- And The conjoining any one with a people, or party, to which he does not belong. (KL.) ―
Maddenin bağlantısı

تَزْنِيمٌ 2 تَزْنِيمٌ ذ [inf. n. of زنّم] The cutting a small portion of the ear of a camel or other animal, and leaving it hanging thereto. (KL. [See زَنَمَةٌ.]) ― -b2- [And hence,] The act of marking with a sign or token. (KL. [See also the same word as a subst. properly so termed, expl. below.]) ― -b3- And The conjoining any one with a people, or party, to which he does not belong. (KL.) ― -b4- زَنَّمُوا اـِلَىَّ هٰذَا الخَصْمُ, (inf. n. تَزْنِيمٌ, TA,) They sent to me this adversary in order that he might contend in an altercation, dispute, or litigate, with me. (K.)

ازنم الشَّجَرُ 4 ازنم الشَّجَرُ ذ (tropical:) The tress had a ↓ زَنَمَة (K, TA) [i. e. an excrescence] resembling the زَنَمَة of the شَاة [app. here meaning sheep as well as goat; though sheep are said in the S, and in one place in the TA, to have no زَنَمَة]. (TA.)

زَنَمٌ زَنَمٌ ذ The [projecting] thing that is behind the cloven hoof; also called زَلَمٌ; (S, K;) of which it is a dial. var. (S.)

زَنِمٌ زَنِمٌ ذ A camel having a ↓ زَنَمَة, i. e. a thing [or portion] of the ear cut (S, K) and left hanging down [therefrom], (S,) which is done to camels of generous race (S, K) only; (S;) as also ↓ أَزْنَمُ and ↓ مُزَنَّمٌ: fem. زَنِمَةٌ and ↓ زَنْمَآءُ and ↓ مُزَنَّمَةٌ: (S, K:) pl. of pauc. أَزْنُمُ and زَنِمَاتٌ. (Yلkoot, TA.) [See also أَزْلَمُ.] ― -b2- ضَائِنَةٌ زَنِمَةٌ (assumed tropical:) A ewe that is held in high estimation; [not signifying having a زَنَمَة, as meaning “ having a kind of wattle; ”] for [it is asserted that] the sheep has no زَنَمَة; that pertaining only to the goat. (S. [But see زَنَمَةٌ.])

هُوَ العَبْدُ زَنْمَةً هُوَ العَبْدُ زَنْمَةً ذ and ↓ زُنْمَةً and ↓ زَنَمَةً and ↓ زُنَمَةً (S, K) i. q. زَلْمَةً &c., (K,) He is one whose proportion, or conformation, is that of the slave: or, as Ks says, (or Lh, TA,) the meaning is, truly. (S.) [See also زَلْمَة.] ― -b2- زَنْمَتَا الفُوقِ: see زَنَمَةٌ.

زُنْمَة زُنْمَة ذ : see what next precedes. -A2- زُنْمَةٌ also signifies A certain tree, having no leaves, as though it were the زَنَمَة of the شَاة [app. here meaning sheep as well as goat: see زَنَمَةٌ]. (TA.)

زَنَمَةٌ زَنَمَةٌ ذ of the ear of a camel: see زَنِمٌ: but accord. to El-Ahmar, it is a mark made by cutting off a portion of the ear. (TA.) ― -b2- [Of the ear of a man, it is app. The antitragus and also a small prominence of the antihelix immediately above the antitragus: for it is said that] زَنَمَتَا الأُذُنِ signifies two small things (هَنَتَانِ) next to the شَحُمَة [or lobule], opposite to the وَتَرَة [an evident mistranscription for وَتِدَة i. e. tragus]. (K. [So in all the copies that I have seen.]) ― -b3- Also [A kind of wattle, i. e.] a thing, (Msb,) or piece of flesh, (TA,) hanging from the حَلْق [here meaning throat, externally], (Msb, TA,) beneath each ear, (S and A and K in art. رعث,] of the شَاة [i. e., app., sheep as well as goat; though it is said in the S that “ the sheep has no زَنَمَة; that pertaining only to the goat; ” app. because it is uncommon in sheep]. (TA.) [See also زَلَمَةٌ; and see رَعِثَتْ and رَعْثَةٌ and رَعْثَآءُ.] ― -b4- To this is likened the زَنَمَة of a tree: see 4. (TA.) ― -b5- And [as the زَنَمَة of the ear of a camel, or of a goat or sheep, serves to distinguish it,] it signifies also (assumed tropical:) A mark, sign, or token. (TA.) ― -b6- زَنَمَتَا الفُوقِ (tropical:) The two edges [or cusps] of the notch of an arrow, (Msb, K, TA,) between which is put the bow-string; (Msb, TA;) as also الفوق ↓ زَنْمَتَا; (K;) but the former is the more chaste: (TA:) also called شَرْخَا الفُوقِ. (S in art. شرخ, and A and TA.) ― -b7- See also أُذُنَا القَلْبِ, voce أُذُنٌ. ― -b8- الزَّنَمَةُ also signifies (assumed tropical:) A certain herb, or leguminous plant, (K, TA,) of which AHn had heard mention made, but remembered not any description: it is said to grow in plain, or soft, tracts, and in the form of the زَنَمَة of the ear; to have leaves; and to be one of the worst of plants. (TA.) ― -b9- See also زَنْمَة.

زُنَمَة زُنَمَة ذ : see زَنْمَة.

زُنَامٌ زُنَامٌ ذ A calamity, misfortune, or evil accident. (K.) -A2- See also زُنَامِىٌّ.

زَنِيمٌ زَنِيمٌ ذ , applied to a goat, [and app. to a sheep also,] Having [two wattles, such as are termed] زَنَمَتَانِ [of which see the sing., زَنَمَةٌ]; as also ↓ مُزَنَّمٌ. (TA.) ― -b2- Also, and ↓ مُزَنَّمٌ, (tropical:) One adopted among a people to whom he does not belong, (Fr in explanation of the former word as used in the Kur lxviii. 13, and S and K,) to which some add, (TA,) not being needed; as though he were a زَنَمَة among them: (S, TA:) and i. q. دَعِىٌّ [as meaning likewise one who is adopted among a people or by a person (though understood in some other sense by F)]; (Mbr, Mgh, Msb, TA;) conjoined [with them or him]: thus the former was expl. by I 'Ab as used in the Kur ubi suprà: (Mbr, TA:) but Az says that the latter word has only the meaning assigned to it above, voce زَنِمٌ as an epithet applied to a camel. (TA.) And the former word, (tropical:) Base, ignoble, or mean; known by his baseness, ignobleness, or meanness, (S, K, TA,) or his evil character, (K, TA,) like as the شَاة [i. e. sheep or goat] is known by its زَنَمَة: (S, TA: [in the latter of which is added, “ because the cutting of the ear is a mark: ” but by its زنمة is here meant “ its wattle; ” for the cutting of the ear of the camel is a mark of generous race:]) thus expl. by 'Ikrimeh as used in the Kur ubi suprà. (S.) And (assumed tropical:) The son of an adulteress or a fornicatress. (TA.) ― -b3- Also A commissioned agent, a factor, or a deputy. (TA.) ― -b4- الأَبَدُّ الزَّنِيمُ The lion. (M and K in art. بد, q. v.)

نَاىٌ زُنَامِىٌّ نَاىٌ زُنَامِىٌّ ذ A ناى [or flute], so called because invented by ↓ زُنَام, a skilful زَمَّار [or player upon the musical reed] in the service of Er-Rasheed and El-Moatasim and El-Wلthik: vulgarly called زُلَامِىّ; said by Esh-Shereeshee to be thus miscalled by the common people of the West. (TA.)

أَزْنَمُ أَزْنَمُ ذ , and its fem. (زَنْمَآءُ): see زَنِمٌ. ― -b2- الأَزْنَمُ الجَذَعُ i. q. الأَزْلَمُ الجَذَعُ [q. v.]; (K, TA;) meaning (tropical:) Time, or fortune, to which trials are appendant: or, as some say, hard, or rigorous, in its course. (TA.) -A2- See also what next follows.

أَزْنَمِىٌّ أَزْنَمِىٌّ ذ A camel of those called الأَزْنَمِيَّةُ; thus called in relation to [a sub-tribe (بَطْن) of بَنُو يَرْبُوعٍ or of تَمِيم named] ↓ بَنُو أَزْنَمَ. (IAar, TA.)

تَزْنِيمٌ تَزْنِيمٌ ذ inf. n. of 2 [q. v.]. (TA.) ― -b2- And also a subst. like تَنْبِيتٌ and تَمْتِينٌ, signifying A certain mark of camels. (TA.)

مُزَنَّمٌ مُزَنَّمٌ ذ , and its fem. (with ة): see زَنِمٌ. ― -b2- See also زَنِيمٌ, in two places. ― -b3- Also Small in body; like مُزَلَّمٌ. (IAar, TA in art. زلم.) ― -b4- Also The young ones of camels. (S, K.) ― -b5- And A certain stallion [-camel]; (S, K;) accord. to some, who read thus, in a verse of Zuheyr, مَغَانِمُ شَتَّى مِنْ اـِفَالِ مُزَنَّمِ [Sundry spoils consisting of the young camels the offspring of Muzennem]: (S:) thus A'Obeyd read, instead of اـِفَالٍ مُزَنَّمِ, in which the latter word is used for مُزَنَّمَةٍ, [by poetic license,] because اـِفَالٌ is of a measure common to masc. and fem. words. (EM p. 120.)

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR119 harf
زَنَمَ زَنَمَ زُنَاْم 24 , a. Misfortune. زَنِيْم زَنِيْم 25 , a. Intruder. زَنَّمَ N. P. زَنَّمَ II , a. see 25 .
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok14.847 harf
زنم زَنَمَ - يَزْنِمُ - زَنِيْم زَنَمَ - يَزْنِمُ + كائن + في فعله وكلامه: يخنّ بصوته: يتكلم بخنة ونبرة خاصة لوجود زوائد لحمية في حلقه زَنِيْم : على وزن " فـَعيـْل": اسم فاعل مبالغة من " زَنَمَ - يَزْنِمُ ": كثير الزنم تكلفاً: من يكثر من الخن بصوته تكلفاً: يقلد بذلك الذي له زوائد في حلقه فيكون لصوته خنة ونبرة خاصة، وهذا يعرف عند الحلافين
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler2 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عتل

    1 ortak ayet · Hemen onu sürükleyin

  2. بعد

    1 ortak ayet · Baid uzak demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. عُتُلٍّ بَعْدَ ذَلِكَ زَنِيمٍ

    GereksizKaba, haşin ve bunlardan başka da kulağı kesik olana,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökزنم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerلصق, دعوة, طفي
Zıt Kökأصل
Çekirdek Özet 1Bir bütüne dışarıdan iliştirilmiş, asıldan olmayıp sarkıntı halinde tutturulmuş parça veya damga
Çekirdek Özet 2Soyca, ahlakça veya aidiyetçe bir topluluğa aslen dahil olmadığı halde sonradan yamanmış, kötülükle belirginleşmiş kimse
Çekirdek Özet 3Asli yapıya organik bağı bulunmayan fazlalık, dışsal eklemleme ve asalak aidiyet
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca kaba bir hakaret veya gayrimeşru çocukluk olarak anlayıp, asıl anlamı olan organik bağı kopuk dışsal yamanmışlık boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
زنBir sınıra sıkışma, dar bir hatta bitiştirilme ve asıl olmayan temas; nitekim زني kökünde meşru nikâh ve nesep bağı dışındaki eğreti ve sınıra tecavüz eden temas görülürمToplayıcı ve somutlaştırıcı mim harfiyle çekirdekteki eğreti temas, nesneleşerek bedene veya yapıya dışarıdan asılan somut bir sarkıntıya ve yamanmışlığa dönüşmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
زKesici aletBir bütünden ayrılma, çentik atma veya kesme hareketini temsil eder
نFiliz, yılan, balıkBir uzantının dışarıya doğru devam etmesi, sarkması ve hareketliliğini gösterir
مSuBütünü bağlayan, çevreleyen, toplayıcı ve kütlesel bir varlığı ifade eder
زنمKesici alet, uzayan filiz ve toplayıcı kütle birleşimiBütünden kısmen kesildiği halde tamamen koparılmayıp bir kütleye sarkıntı halinde bağlı bırakılan işareti ve dışsal eki simgeler

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDavar veya devenin kulağından kesilip koparılmadan sarkıtılan deri parçası (enlem/damga), koyunun kulağının veya boğazının altında sarkan et parçası; okun kiriş deliğindeki iki sivri çıkıntı
Cahiliye şiiri kullanımıŞair Hassân b. Sâbit, Ebû Süfyân b. el-Hâris'i hicvederken nesebe sonradan yamanan kimseyi devenin arkasına asılan eğreti kadehe benzeterek şöyle der: فأنْتَ زَنِيمٌ نِيطَ في آلِ هاشِمٍ / كما نِيطَ خَلْفَ الرَّاكِبِ القَدَحُ الفَرْدُ
Erken Arapça kullanımİbn Düreyd ve İbn Fâris'in aktardığı kadim bir beyitte, topluluk içinde aslı olmadığı halde fazlalık olarak nesebe yamanmaya çalışan kimse tabaklanmış derinin kenarına eklenen paçalara benzetilir: زَنيمٌ تَداعاهُ الرِّجالُ زيادةً / كما زِيدَ في عَرضِ الأديمِ الأكارعُ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīwānu Hassān b. Thābit.

Sami etimolojik katman

Arapça زنم kökü, Sami dillerinde özellikle bedensel çıkıntılar, kuyruk, meme ucu, sarkıntı ve damga anlamı taşıyan fonetik köklerle akrabalık gösterir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında kuyruk veya bedensel bir uzantı için kullanılan ז-נ-ב (Arapça ذنب ile denk) köküyle kavramsal ve fonetik bir paralellik taşır. Arapçada kökün somut anlamı, hayvanların kulağının veya gerdanının yarılarak derisinin tamamen koparılmadan bir damga ve işaret olarak sallandırılması işlemine odaklanmıştır. Bu somut çekirdek, zamanla bir topluluğa soy veya aidiyet bağı bulunmadığı halde sonradan dışarıdan bağlanan, yamanmış, asalak veya kötü şöhretiyle damgalanmış şahısları niteleyen soyut bir hakaret ve aidiyet terimine dönüşmüştür.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Arabic-English Lexicon, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönزنمة ve تزنيمKulağın kesilip sarkıtılması ve hayvanın işaretlenmesi fiilinden hareketle, bünyeye eğreti tutturulmuş her fazlalığa aktarılmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSami bedensel sarkıntı/kuyruk kökleriBedenden sarkan veya dışarıya taşan ek parça semantiğinde Aramice ve İbranice kuyruk/sarkıntı kökleriyle ortak morfolojik taban paylaşırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik bedensel ek/damga kökleriDışsal eklem ve işaretleme semantiği bulunmakla birlikte doğrudan kanıtlanmış bağımsız ödünçleme tespit edilmemiştirMuhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
زنمAnlamlıBir şeye dışarıdan asılmak, sarkmak, yamanmakKulaktan sarkan deri, nesebe yamanmış kimseHedef kök; Kur'an'da geçer
زمنAnlamlıVakit, süreklilik, müzminleşmekUzun süre, illetin bedene yerleşmesi, zamanHedef kökle kalb/permütasyon bağı; Kur'an'da geçmez
نزمAnlamlıSertçe ısırmak, kavramakYemen lehçesinde diş veya kuvvetle tutmaKur'an'da geçmez
نمزAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
مزنAnlamlıYağmur yüklü ak bulut, aydınlıkSu taşıyan beyaz bulut, lütuf ve bereketKur'an'da geçer (مزن)
منزAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
زنمMerkezAsalak eklemlenme ve dışsal aidiyetAsli unsur olmayıp sonradan bir kenara yamanmış, sarkıntı halinde tutturulmuş olmayı ifade ederAsıldan kopuk dışsal eklenti
لصقKomşuYapışma ve bitiştirilmeBir şeyin yüzeyine doğrudan yapışmayı anlatır; زنم gibi sarkıntı ve eğretilik şart değildirYüzeyel yapışıklık
دعوةKomşuİddia ve nesebe nispet edilmeBir kimsenin asıl babasından başkasına isnat edilmesini anlatır; nesep iddiası ağırlıklıdırİddia edilen aidiyet
طفيKomşuDavetsiz katılma, tufeylilikBir meclise veya nimete hak etmeden dahil olmayı belirtir; davranışsal asalaklıktırAsalak davranış
أصلZıtKök, temel, asaletBir yapının bizzat kaynağını, sağlam ve asli gövdesini ifade ederBünyenin özü ve temeli

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaزنمEğreti takıntı, yamanmış, alçakAsıldan kopuk dışsal eklemeyi ve kötü şöhretli dışlanmışı tam karşılarKesin
LatinceSpurius, appendicula, adscitusPiç, eğreti eklenti, dışarıdan katılmışDışsal eklemeyi ve gayrimeşru aidiyeti karşılar; kulağa takılan damga anlamını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceBastard, pariah, appendage, graftSoysuz, dışlanmış/yamantı, uzantı, asalak ekHem sosyal yabancılığı hem de bünyeye sonradan tutturulmuş uzantıyı kısmen karşılarGüçlü
AlmancaBastard, Anhängsel, SchmarotzerSoysuz, sarkıntı/eklenti, parazitOrganik olmayan eklenti ve dışlanmışlık yönünü iyi aktarırGüçlü
FransızcaBâtard, appendice, intrusSoysuz, eklenti, davetsiz araya girenToplumsal yabancılığı ve dışarıdan takılma durumunu verirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
زَنِيمٍTopluma dışarıdan yamanmış, nankörlük ve kötülükle damgalanmış şahsiyetVahye karşı kibirlenen, mal ve oğullarıyla şımarıp hakikate cephe alan şahsiyetin karakter tahlili; Kalem 68:13

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhlak ve karakter ontolojisiKötülüğün fıtrî mi yoksa sonradan kazanılan bir damgalanma mı olduğu tartışmasıHakikate karşı katılaşmış ve şerle maruf hale gelmiş insan tipi
FıkıhNesep hukuku ve ta'zirKişiye زنيم demenin kazif (zina iftirası) sayılıp sayılmayacağı ve haddi gerektirip gerektirmediğiHukuki olarak nesepten dışlama veya hakaret isnadı
TefsirKarakter ve siyer tahliliKalem 68:13 ayetinde kastedilen müşrikin (Velîd b. Mugîre veya el-Ahnes b. Şerîk) nesebe yamanmışlığı veya şerriyle meşhur olmasıKureyş içinde aslen sığıntı olduğu halde en azgın düşman kesilen profil
HadisAhlaki yergi ve nebevî ikazCennete giremeyecek kaba, katı ve zorba zümrelerin vasıfları arasında zikredilmesiKibirli, asılsız büyüklük taslayan ve topluma yük olan kimse

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİnanç ve nifakKalbî imanı olmadığı halde dine dışarıdan yamanmış sahte müntesipÇürüme ve iç sabotajHakiki bağı bulunmayan unsurların inanç topluluğuna musallat olmasıGüçlü
İlmiMetodoloji ve epistemolojiBir disipline dışarıdan eklenen temelsiz hipotez veya apandis bilgiKavramsal karmaşa yaratmaSistemin metodolojisine dayanmayan yabancı kabullerin varlığıGüçlü
SiyasiYönetim ve elitlerMeşruiyeti ve liyakati olmaksızın iktidara eklemlenen oligarşik sığıntıMeşruiyet erozyonuAsıl kurucu iradeye dayanmadan saraya veya otoriteye yamanan unsurlarGüçlü
İktisadiÜretim ve piyasaReel üretime katkı sunmadan sistemden pay emen asalak/rantçı yapıDeğer sömürüsü ve tıkanmaEkonomik bünyeye dışsal bir yük olarak eklenen verimsiz maliyetlerGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerParazitik döngü, lüzumsuz uzantı (appendage) veya gürültü (noise)Bir algoritmanın ana gövdesine ait olmayan, sisteme dışarıdan sarkan ve optimizasyonu bozan parazit eklentilerle eşyapısaldırGüçlü
Beşeri bilimlerMarjinallik, toplumsal asalaklık ve yapay aidiyetBir sosyal gruba organik aidiyet geliştiremeyip yalnızca menfaat bağıyla sarkan, yabancılaşmış ve saldırganlaşmış kimlik tipiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece sokak dili seviyesinde bir küfür veya gayrimeşru çocuk (veled-i zinâ) olarak tercüme edip bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamBir bütüne ait olmadığı halde oraya yamanan, asılsız bir kibrin arkasına sığınan ve kötülüğüyle toplumda bir damga gibi tebarüz eden karakter
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetin ahlaki ve sosyolojik eleştirisini kişisel bir biyolojik kökene indirgemek ve Kur'an'ın masum bir çocuğu doğumu sebebiyle kınadığı gibi batıl bir vehme kapılmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın insan karakterini tahlil ederken somut bedensel ve kültürel işaretlerden yola çıkarak nasıl derin bir sosyo-psikolojik tahlil inşa ettiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kalem Suresi'ndeki ahlaki çöküş, zorbalık (عتل), servetle şımarma ve peygambere karşı haksız kibir gösteren lider tiplemelerinin ele alındığı pasajda
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kur'an'ın insanları biyolojik kökenleri yüzünden değil; o köksüzlüğü örtmek için başvurdukları zulüm, yalanlama ve zorbalık damgası sebebiyle kınadığını ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir hayvanın kulağının kesilerek sallandırılan deri parçası, bedene asılan damga veya bir nesneye dışarıdan tutturulmuş fazlalık uzantı.
  • Soyut anlamBir topluluğa, aileye veya sisteme aslen ait olmadığı halde dışarıdan yamanmış; bu eğreti durumun yarattığı aşağılık duygusunu zorbalık ve kötülükle kapatmaya çalışan damgalı tip.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin ana gövdesine organik bağı olmaksızın dışarıdan eklemlenen, sistemin enerjisini tüketen ve işlevsiz bir yük oluşturan asalak unsur.
  • LaTeX modeliS=A∪{x}o¨yle kix∉A∧δ(x,A)→0∧ϕ(x)=Ω
  • LaTeX açıklaması

Modelde A ana bünyeyi veya meşru sistemi, {x} ise sisteme dışarıdan iliştirilen yabancı unsuru temsil eder. x∉A ifadesi elemanın aslen bu kümeye ait olmadığını, δ(x,A)→0 ifadesi aradaki mesafenin sıfırlanarak zoraki bir temas ve yamanma oluşturulduğunu, ϕ(x)=Ω fonksiyonu ise bu elemanın sistem üzerinde yıkıcı bir damga ve bozulma katsayısına dönüştüğünü gösterir.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ز