سرمد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ر-م1 sîga, 14 mücavir kök, 2 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.نهرألهضوأسمعسرمدليلقولسَرْمَدًاغيرسكنجعلأتيبصر

KökSîga 1Ayet 2Sure 1Mücavir 14

▶ Ağı aç (3B)

سرمد

س - ر - م

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 10 sözlük

“Semed” simit, çeperi yuvarlak olan halkadır. “Sermed” sonu gelmeyen dolanmadır.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Semed” simit, çeperi yuvarlak olan halkadır. “Sermed” sonu gelmeyen dolanmadır.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.364 harf
السين والدال د ف ن س، د ر ف س، ف ر د س، د ر و س، د ر ي س، س ن د ر، س ر ن د، س ب ن د، س ن د س، س ر م د، س م د ر مستعملات دفنس: الدِّفنِسُ: المرأةُ الحَمْقاء. والدِّفنِس والدِّفناسُ: الأحمق درفس: الدِّرَفْسُ: الضّخم من الإبل، الواحدة بالهاء. والدِّرَفس: خِرْقَةُ الدّابّة، والدِّرَفْسُ: الحرير. فردس: الفِرْدَوْس: جنّة ذات كَرْم. وكَرْمٌ مُفَرْدسٌ، أي: مُعَرَّش، قال: وكلاكلاً ومَنْكِباً مفردسا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR18 harf
السرْمَدُ: الدائم.
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR116 harf
- السرمد: الدائم، قال تعالى: ﴿قل أرأيتم إن جعل الله عليكم الليل سرمدا﴾ [القصص/71]، وبعده: ﴿النهار سرمدا﴾ [القصص/72].
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR225 harf
السرْمَدُ: دوام الزمان من ليل أَو نهار. وليل سرمد: طويل. وفي التنزيل العزيز: قل أَرأَيتم إِن جعل الله عليكم النهار سرمداً؟ قال الزجاج: السرمد الدائم في اللغة. وفي حديث لقمان: جَوّابُ ليل سَرْمَد؛ السرمد: الدائم الذي لا ينقطع.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR34 harf
* س ر م د * * السَّرْمَدُ * الدائم
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR733 harf
السرمد: الدائم، قاله الزجاج. وعليه اقتصر الجوهري وغيره وفي حديث لقمان: جواب ليل سرمد السرمد: الدائم الذي لا ينقطع.ومثله في النهاية. وقال الخليل: السرمد: هو دوام الزمان، واتصاله من ليل أو نهار. قاله المرزوقي في شرح الحماسة. ومثله في اللسان. والسرمد: الطويل من الليالي، يقال ليل سرمد، أي طويل. وفي التنزيل العزيز: قل أرأيتم إن جعل الله عليكم النهار سرمدا وفسره الزجاج بما تقدم. وسرمد: ع من عمل حلب،
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.063 harf
سَرْمَدٌ سَرْمَدٌ ذ [signifies, or implies,] Continuance, or incessant continuance, (دَوَام, Kh, M, L, and اِتِّصَال, Kh, L,) of time, (Kh, M, L,) either of night or of day. (Kh, L.) [I have said “ or implies ” because I have not found it used otherwise than as an epithet, in the following senses.] ― -b2- Continuing; or continuing incessantly, or endlessly; syn. دَائِمٌ; (Zj, S, L, K;) or دَائِمٌ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR221 harf
سَرْمَدَ سَرْمَدَ سَرْمَد 51 , a. Lasting, enduring; very long ( night ). سَرْمَدِيّ سَرْمَدِيّ 51yi , a. Eternal. سَرْمَدِيَّة سَرْمَدِيَّة 51yit , a. Eternity. سَرْمَق سَرْمَق P. , a. Orache; all-heal ( plants ).
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR2.449 harf
سرمد سَرْمَدَ - يُسَرْمِدُ - سَرْمَد - سَرْمَداً سَرْمَدَ - يُسَرمِدُ + الكائن أو الشيء: لا يتغير ويبقى على حال واحدة مهما امتد به الزمن سَرْمَد: على وزن " فـَعـْلـَل" اسم فاعل صفة مشبهة من " سَرْمَدَ - يُسَرْمِدُ ": الذي لا يتغير ويبقى على حال واحدة مهما امتد به الزمن سَرْمَداً : حال من " سَرْمَد ": بشكل لا يتغير ويبقى على حال واحدة مهما
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler14 mücavir (20 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ليل

    2 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…

  2. غير

    2 ortak ayet · Ğayr, Ğayr dışında demektir

  3. رأي

    2 ortak ayet · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…

  4. جعل

    2 ortak ayet · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

  5. ضوأ

    1 ortak ayet · Aydınlattı

  6. يوم

    2 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  7. أتي

    2 ortak ayet · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır

  8. قوم

    2 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  9. سكن

    1 ortak ayet · “Sikkin” bıçak demektir

  10. قول

    2 ortak ayet · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

  11. نهر

    1 ortak ayet · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…

  12. بصر

    1 ortak ayet · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

Geçtiği ayetler(2)

  1. قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ اللَّيْلَ سَرْمَدًا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ إِلَهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِضِيَاءٍ أَفَلَا تَسْمَعُونَ

    Sonu gelmeyenDe ki: Şayet Allah; geceyi kıyamete kadar üzerinizde sürekli kılsaydı; Allah’tan başka size ışık getirecek tanrı kimdir? Hala dinlemeyecek misiniz?

  2. قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَيْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ إِلَهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ أَفَلَا تُبْصِرُونَ

    Sonu gelmeyenDe ki: Şayet Allah gündüzü kıyamet gününe kadar üzerinizde sürekli kılsaydı; size içinde dinleneceğiniz bir geceyi getirecek Allah’tan başka tanrı kimdir? Hala görmeyecek misiniz?

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسرمد
YapıDörtlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخلد, ابد, دوم
Zıt Kökفني
Çekirdek Özet 1Kesintiye uğramadan ardı ardına sürüp gitme, aralıksız akış ve kesintisiz süreklilik
Çekirdek Özet 2Zaman döngüsünün tek bir hâlde takılıp kalması ve ilahi müdahale olmaksızın bölünemez sonsuz tekdüzeliğe dönüşmesi
Çekirdek Özet 3Varlığın hayatiyetini sürdürebilmesi için mutlak sürekliliğin ritmik ve zıt kutuplu döngülerle bölünmesi zorunluluğu
Kritik Hata RiskiKelimenin yalnızca soyut bir sonsuzluk olarak algılanıp gece ile gündüzün hayat veren ritmik ve fonksiyonel dönüşümünü ortadan kaldıran statik bir felaket bağlamının ıskalanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سرİlerleme, kesintisiz akış, peş peşe gitme ve gizli ya da açık doğrusal yayılma (سرب, سرح, سرد, سري)مAkışkanlık, yayılma ve devamlılık kazandırarak hareketin süresini zamansal bir kütleye dönüştürmüştür
سردBirbirine ekleme, peş peşe dizme, delip geçerek kesintisiz bağ kurmaدKatılaşma, sınırlanma ve nihai durağanlık katarak peş peşe dizilen kesintisizliği sabit ve bölünmez bir zaman hâline getirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekBir çizgi veya hat boyunca tutunma, dayanma ve sapmadan devam etme hareketini başlatır
رİnsan başıBaşlangıç, yönelme, bir sürecin en başından ileriye doğru yön bulması payını taşır
مSuDalgalanma, kesintisiz akış, hacimsel yayılma ve aralıksız sürüş dinamiğini katar
دKapıGeçiş, sınır ve döngünün kapanıp açılamaz biçimde sabitlenmesi hareketini yükler
سرمدDestekli akışın kesintisiz bir sınır ve kütle halinde kilitlenmesiBaşlayan ve doğrusal bir hat boyunca tutunarak akan sürecin, dış müdahale olmaksızın sonu gelmez bir zamansal blok hâlinde kesintisizce sürmesini ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKesintiye uğramaksızın birbirini izleyen, arasına başka bir unsur girmeyen uzun zaman dilimi veya aralıksız maişet
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi tasavvurunda gecenin bitmek bilmeyen uzunluğunu ve yolculuğun aralıksız devamını nitelemek üzere lisan kayıtlarında جَوّابُ ليل سَرْمَد terkibiyle şahitlendirilmiştir
Erken Arapça kullanımKlasik lisan bilginleri ve ez-Zeccâc tarafından dilsel planda kesintisi bulunmayan ve ardı arkası kesilmeyen daimî varoluş biçimi olarak kaydedilmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Arapça سرمد lafzı, morfolojik açıdan dörtlü bir gövde arz etmekle birlikte klasik dilcilerin çoğunluğuna göre سرد (kesintisiz birbirine ulamak, peş peşe dizmek) kökünden mim ilavesiyle genişletilmiş veya doğrudan sürekli zaman bloklarını anlatan müstakil bir kök hüviyetindedir. Doğu Sami kolunda (Akadca) zamanın sürekliliği ve ardışıklığı kavramları farklı morfolojik tabanlarla karşılansa da, Batı ve Kuzeybatı Sami dillerinde düzenli dizilim ve kesintisiz akış ifade eden kök tabanlarıyla fonetik ve anlamsal yakınlık sergiler. İbranice ve Süryanicede düzenlilik, aralıksız tertip ve süreklilik ifade eden köklerle semantik bir matris paylaşımı sezilir; ancak dörtlü yapının Arapça içindeki gelişimi, zamanın (özellikle gece ve gündüzün) bölünmez bir kütle gibi uzayıp gitmesini betimleyen özgün bir morfolojik yoğunlaşmaya işaret eder.

Güven Muhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسرد kökünden türetme veya müstakil dörtlü gövdeBirbirine eklenip ardı arkası kesilmeyen dizilim anlamındaki köke mim harfinin eklenmesiyle zamansal süreklilik manası pekişmiştirGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiKuzeybatı Sami dillerindeki süreklilik ve dizilim kökleriDüzenli dizilme, kesintisiz takip etme semantik alanıyla kavramsal akrabalık taşırMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik çerçevenin dışındaki dil aileleriyle doğrulanmış doğrudan bir köken bağı tespit edilmemiştirVeri bulunamadı

Kaynak Mekâyîsü’l-Luğa, Tâcü’l-Arûs, David Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سرمدAnlamlıKesintisiz süreklilikZamanın bölünmeksizin ve aralıksız akıp gitmesiHedef kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سرمدMerkezZamanın kesintisizliğiAralıksız, birbirini kesmeyen ve dış etki olmadıkça değişmeyen zamansal akışZaman blokunun tek tipleşmesi ve bölünmezliği
خلدKomşuVarlık halinin sürmesiDeğişime ve bozulmaya uğramaksızın bir mahalde uzun süre kalmaMekân ve hâl eksenli süreklilik, zamansal akıştan ziyade yıpranmazlık vurgusu
ابدKomşuUcu bucağı olmayan gelecekSonu gelmeyen, geleceğe doğru uzanan sınırsız zaman boyutuVarlığın geçmişinden çok gelecekteki tükenmezliği
دومKomşuHâlin devamıBir durumun kesilmeden, durgun veya sabit şekilde sürmesiNiteliksel süreklilik ve aralıksız varoluş
فنيZıtYok oluş ve tükenmeVarlığın veya sürecin sona ermesi, zeval bulması ve sınırına ulaşıp silinmesiSürekliliğin tamamen kesintiye uğrayıp sıfırlanması

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسرمدAralıksız ve kesintisiz sürenZamanın ritimsiz ve son bulmaz tekdüzeliğini kuşatırKesin
LatincePerpetuus, aeternusSürekli, ebedi, kesintisizKesintisiz zincirleme süreci karşılar ancak kozmik felaket imasını tam vermezGüçlü
İngilizcePerpetual, unceasing, endlessAralıksız, ardı arkası kesilmeyenSüreç kesintisizliğini iyi yansıtır fakat ontolojik tekdüzeliği dışarıda bırakabilirGüçlü
AlmancaUnaufhörlich, ewig währendDurmaksızın devam edenFonksiyonel akışı aktarır, ilahi nizamın karşıt kutbunu kuran boyutunu eksik bırakırGüçlü
FransızcaPerpétuel, ininterrompuKesintisiz, sürekliAkışın bölünmezliğini karşılar, durağan kütleleşme nüansını tam içermezGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سَرْمَدًاKesintisiz ve sonu gelmez geceİlahi bir ceza veya kozmik dengenin bozulması varsayımıyla, kıyamete kadar aydınlıktan yoksun kalma tehdidi; Kasas 28:71
سَرْمَدًاKesintisiz ve sonu gelmez gündüzDinlenme ve sükûnet imkânının bütünüyle kalktığı, hayatı tüketici aralıksız aydınlık varsayımı; Kasas 28:72

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamZaman ve beka sıfatıYaratılmış zamanın zıddı olarak Allah'ın ezeliyeti ve ebediyeti ile yaratılmışların zaman içindeki sonluluğuMutlak kesintisizliğin yalnızca ilahi kudretin tasarrufunda olduğu
FıkıhVeri bulunamadıTerimleşmiş bir fıkhi hüküm tespit edilmediVeri bulunamadı
TefsirKozmolojik delillendirmeGece ile gündüzün birbirini izlemesinin insani yaşam ve biyolojik denge açısından zorunlu bir lütuf oluşuSarmal ve döngüsel ritmin yokluğunun mutlak helak getireceği idraki
HadisZamanın ve gecenin tavsifiUzun ve uykusuz gecelerin veya bitmek bilmeyen süreçlerin tasvirinde lügavi kullanımıSonu gelmez gibi algılanan ağır ve meşakkatli süreç

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniVarlık ve nimet dengesiİlahi lütfun ritmik düzeniMonotonluğu kırarak tefekkürü uyandırmaKesintisiz aydınlık veya karanlığın ibadet ve hayatı imkânsız kılacağıKesin
İlmiKozmolojik ve biyolojik dengePeriyodik döngü zorunluluğuYaşam için entropi ve döngü sürekliliği sağlamaSirkadiyen ritim ve dinlenme-çalışma fazlarının biyolojik varoluşu korumasıGüçlü
SiyasiYönetim ve iktidar döngüsüMonolitik ve değişimsiz iktidar yapısıTiranlığa ve çürümeye yol açan durağanlıkGücün ve zamanın tek bir elde kesintisiz kalmasının sistemi tıkamasıMuhtemel
İktisadiÜretim ve tüketim ritmiDinlenmesiz ve aralıksız çark dönüşüYıkıcı aşırı üretim veya mutlak durağanlıkİktisadi canlılığın çalışma ve dinlenme çevrimleriyle ayakta kalabilmesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDoğru akım veya periyotsuz sonsuz dalgaFrekansı sıfır olan, hiçbir salınım, yükseliş veya iniş barındırmayan sabit genlikli doğru hatGüçlü
Beşeri bilimlerMonotonik tükenmişlik ve anomiToplumsal veya psikolojik hayatın hiçbir ritim, tatil veya kriz aralığı olmaksızın tek bir duruma mahkûm kalmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin sadece zamansal bir sonsuzluk veya cennet-cehennem ebediyeti gibi soyut bir sonsuzluk kavramına indirgenmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da bir kozmik lütuf karşıtı olarak, gecenin veya gündüzün diğerini yok edecek biçimde kesintisizleşmesinin bir felaket senaryosu olarak kurgulanması
Yanlış anlamanın doğuracağı hataDoğadaki ritmik ve zıt kutuplu dönüşümlerin (gece-gündüz) hayati kıymetinin kavranamaması ve sonsuz tekdüzeliğin bir azap unsuru olabileceğinin gözden kaçırılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın varlık tasavvurunda hayatın mutlak bir tekdüzelikle değil, karşıtların (gece-gündüz, sükûn-hareket) ardışık ritmiyle mümkün olduğunu gösterdiği için önemlidir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Tevhidin tabiat delillerine dayandırıldığı, kozmolojik nizamın insani ihtiyaçlarla ilişkilendirildiği Kasas suresindeki ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Nimetin yalnızca aydınlıktan ibaret sanılması yanılgısını düzeltir; karanlığın ve dinlenmenin de en az ışık kadar hayati bir rahmet olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBirbirini kesmeyen, arasına başka hiçbir unsur girmeksizin uzayıp giden doğrusal ve kesintisiz zaman akışı.
  • Soyut anlamVarlığı felç eden, karşıtıyla dengelenmemiş, tek bir duruma hapsolmuş bölünmez ve ritimsiz süreklilik.
  • Sistematik karşılıkYaşamı ve dengeyi mümkün kılan periyodik salınımın felce uğraması; tek kutuplu mutlak durağanlık.
  • LaTeX modeliS(t)=C,dSdt=0,lim⁡Δt→∞∫tt+Δtf(τ)dτ=∞
  • LaTeX açıklamasıFormülde S(t) zaman içindeki durumu, C hiçbir değişime uğramayan sabit tekil fazı (yalnızca gece veya yalnızca gündüz), dSdt=0 zamansal dönüşümün ve ritmik dalgalanmanın sıfır olduğunu, limit ifadesi ise bu durumun kesintisizce sonsuza doğru akarak dengeleyici karşıt fazı bütünüyle dışarıda bıraktığını simgeler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س