سغب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-غ-ب1 sîga, 3 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.يومسغبطعممَسْغَبَةٍذو

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

سغب

س - غ - ب

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Sağebe : Sağm, bir avuç su, suyun yudum yudum içilmesine tesğim denir. sonra mim baya dönşmüş ve yağmurun yağmadığı zamanlarda azalan, kurumaya giden suyun adı olmuştur. Kıtlık yıllarına mesğabe denir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(12)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Sağebe : Sağm, bir avuç su, suyun yudum yudum içilmesine tesğim denir. sonra mim baya dönşmüş ve yağmurun yağmadığı zamanlarda azalan, kurumaya giden suyun adı olmuştur. Kıtlık yıllarına mesğabe denir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR491 harf
باب الغين والسين والباء معهما غ ب س، س ب غ، س غ ب مستعملات غبس: الغَبَسُ: لون الرماد والذئب. وأَغْبَسَ الليل وأغَبَش واحد. سبغ: سَبَغ الشَّعَرُ سُبُوغاً، وسَبَغَتِ الدرع، وكل شيء طال إلى الأرض فهو سابغٌ. وسَبَّغَتِ النّاقةُ تَسبيغاً إذا كانت كلما نبت الشعر على ولدها أجهضته. وإِسباغُ الوضوء: المبالغةُ فيه. والتَّسْبَغَةُ: شيء من حلق الدرع توصل به البيضة فيستر العنق، والبيضة يقال لها: سابغٌ. ويقال:
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR111 harf
سَغِبَ بالكسر يَسْغَبُ سَغَباً، أي جاع، فهو ساغِبٌ وسَغْبانُ وامرأةٌ سَغْبى. ويتيمٌ ذو مَسْغَبَةٍ، أي ذو مجاعة.
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR857 harf
(باب السين والغين وما يثلثهما) (سغل) السين والغين واللام أصلٌ يدل على إساءة الغِذاء وسوء الحال فيه. من ذلك السَّغِل: الولد السيِّئ الغذاء. وكلُّ ما أسيء غذاؤه فهو سَغِل. قال سلامة بن جندل يصف فَرساً:‏ ليس بأسْفَى ولا أقْنى ولا سَغِلٍ *** يُسقى دواء قَفِيّ السَّكْنِ مربُوبِ(1)‏ ويقال: بل السَّغِل: الدقيق القوائم الصغير. وقال ابن دريد: السغِل: المتخدِّد لحمه، المهزول المضطرب الخَلْق.‏ (سغم)
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR356 harf
- قال تعالى: ﴿أو إطعام في يوم ذي مسبغة﴾ [البلد/14]، من السغب، وهو الجوع مع التعب، وقد قيل: في العطش مع التعب، يقال: سغب سغبا وسغوبا (قال السرقسطي: سغب وسغب لغتان، ولغة سغب بالضم: جاع. وقال لعض أهل اللغة: لا يكون السغب إلا الجوع مع التعب، وربما سمي العطش سغبا، وليس بمستعمل، قال: والمصدر: السغابة والسغوب. انظر: الأفعال 3/519)، وهو ساغب، وسغبان، نحو: عطشان.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR150 harf
س غ ب هو ساغب لاغب وقد سغب وسغب وبه سغب ومسغبة وسغابة‏:‏ جوع مع تعب‏.‏ وهو سغبان‏.‏ ويوم ذو مسغبة وتقول‏:‏ لو بقي الليث في الغابه لات من السغابة‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR689 harf
سَغِبَ الرجلُ يَسْغَب، وسَغَبَ يَسْغُبُ سَغْباً وسَغَباً وسَغابةً وسُغُوباً ومَسْغَبةً: جاعَ. والسَّغْبة: الجُّوعُ، وقيل: هو الجوعُ مع التَّعَب؛ وربما سُمِّيَ العَطَش سَغَباً، وليس بمُسْتعمَلٍ. ورجلٌ ساغِبٌ لاغِبٌ: ذو مَسْغَبة؛ وسَغِبٌ وسَغْبانُ لَغْبانُ: جَوْعانُ أَوعَطْشانُ. وقال الفراءُ في قوله تعالى: في يومٍ ذِي مَسْغَبةٍ، أَي مَجاعةٍ. وأَسْغَبَ الرجلُ، فهو مُسْغِبٌ إِذا دخَل في الـمَجاعةِ،
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR116 harf
* س غ ب * * السَّغَبُ * الجوع وبابه طرب فهو * ساغِبٌ * و * سَغْبَانٌ * وامرأة * سَغْبَى * و * المَسْغَبَةُ * المجاعة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR648 harf
سغب الرجل كفرح يسغب سغب مثل نصر يسغب سغبا وسغبا المضبوط عندنا مصدر الثاني أولا والأول ثانيا، ففيه لف ونشر غير مرتب وسغابة وسغوبا بالضم في الأخير عن الصاغاني ومسغبة: جاع. والسغبة: الجوع أولا يكون ذلك إلا مع تعب نقله ابن دريد عن بعض أهل اللغة، فهو ساغب لاغب ذو مسعبة وسغبان لغبان وسغب ككتف أي جوعان أو عطشان، وهي أي الأنثى سغبى وجمعها سغاب. وقال الفراء في قوله تعالى: في يوم ذي مسغبة أي مجاعة. والسغب
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.872 harf
سَغِبَ 1 سَغِبَ ذ , aor. سَغَبَ ; (S A, Msb, K;) and سَغَبَ, aor. سَغُبَ ; (A, K;) inf. n. سَغَبٌ, (S, A, * Msb, K,) which is of the former, (Sudot;, Msb, TA,) and سَغْبٌ, (K,) which is of the latter, (TA,) and سُغُوبٌ (K) and سَغَابَةٌ and مَسْغَبَةٌ, (A, * K,) the last syn. with مَجَاعَةٌ; (S, Msb;) He was, or became, hungry: (S, A, Msb, K:) or suffered hunger together with fatigue. (A, Msb,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR356 harf
سَغَبَ سَغَبَ U سَغِبَ A ( n. ac. سَغْب 1 , سَغَب 4 , مَسْغَبَة 17t , سَغَاْبَة 22t , سُغُوْب 27 ), a. Was hungry, famished. سَغْبَة سَغْبَة 1t , a. Hunger. سَغْبَى سَغْبَى 1ya , a. fem. of سَغْبَاْنُ 33 . سَغِب سَغِب 5 , سَاْغِب 21 , سَغْبَاْنُ 33 , ( pl. سِغَاْب 23 ), a. Hungry, famished. سَغَّبَ N. P. سَغَّبَ II , a. Allowed, permitted.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR3.636 harf
سغب سَغِبَ - يَسْغَبُ (سَغَبَ - يَسْغُبُ) - مَسْغَبَة سَغِبَ - يَسْغَبُ + الكائن: يجوع بشدة مما يؤدي به إلى التعب الشديد والإرهاق مَسْغَبَة: على وزن " مـَفـْعـَلة ": مصدر ميمي من " سَغِبَ - يَسْغَبُ ": السغب بطريقة مخصوصة: المجاعة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور بالرغبة والميل للحصول على حاجة" وهي: حاجَ - يَحُوْجُ، سَغِبَ - يَسْغَبُ
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler3 mücavir (5 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. طعم

    1 ortak ayet · Yiyecek demektir

  2. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  3. يوم

    1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. أَوْ إِطْعَامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ

    KıtlıkYahut açlık gününde yemek yedirmektir,

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسغب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجوع, خمص, لغب
Zıt Kökشبع
Çekirdek Özet 1Takati tüketen ve meşakkatle birlikte gelen şiddetli açlık hali
Çekirdek Özet 2Kıtlık, çaresizlik ve toplumsal kriz anında muhtacın açlığını giderme sorumluluğu
Çekirdek Özet 3Kaynakların tükendiği kriz dönemlerinde infakın ahlaki ve varoluşsal zorunluluğu
Kritik Hata RiskiKökü sıradan bir biyolojik acıkma sayıp kriz, afet ve kıtlık kaynaklı takatsizlik boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سغTüketim, sindirme, boğazdan kolayca veya zorlanarak akıp gitme hissi; nitekim سوغ kökünde bir şeyin boğazdan rahatça geçmesi ve yutulması anlamı bulunurبTemas, yapışma ve içe kapanma niteliği eklenerek tükenişin bedene sirayet etmesi, gıdasızlığın bünyeyi zaafa uğratıp takatsiz bırakması anlamı özelleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekAyakta durmayı sağlayan desteğin, omurganın ve tutunma direncinin sembolü
غGöz örtüsü, karanlık (ikiz harf ع üzerinden türetme)Gücün kararması, zayıflaması, perdelenmesi ve görme/algı melekelerinin zaafa uğraması
بEv, barınak, iç mekanBünyenin içi, bedenin mahfaza alanı ve canın barındığı içsel kap
سغبDesteğin kararıp bünyenin zaafa düşmesiBedenin iç dayanağının besinsizlik ve tükeniş sebebiyle zaafa uğraması, takatin çekilip meşakkatin içeriye yerleşmesi hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl hayatında kuraklık ve uzun yürüyüşler sonucu yiyeceğin tamamen bitmesiyle bedenin halsiz düşmesi, açlıkla birleşen takatsizlik ve bitkinlik durumu
Cahiliye şiiri kullanımıErken Arap şiirinde açlık ile yol yorgunluğunun birleştiği anları anlatmak üzere ساغب لاغب ikilemesi içinde bitkin düşmüş savaşçı veya avcı tasvirinde kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımKlasik lügat rivayetlerinde ve erken hadis metinlerinde Hayber fethinde ordunun gıdasız kalıp takatsiz düşmesi hali مُسْغِبُونَ ifadesiyle aktarılmıştır

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça سغب kökü, merkezi Sami dillerinde özellikle bedensel tükeniş ve gıda yokluğuna bağlı meşakkat dairesinde varlık gösteren özelleşmiş bir morfemdir. İbranice ve Süryanice gibi kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan aynı ses dizilişiyle yaygın bir birincil kök olarak korunmamış; açlık ve kıtlık anlamları daha ziyade رعب veya كفن kökenli kelimelerle karşılanmıştır. Ancak Güney Sami ve Arapça sahasında kök, boğazdan geçiş ve yutma ile ilgili olan سوغ ve bedenin zaafı ile ilişkili olan لغب (yorgunluk, takatsizlik) morfemleriyle anlamsal bir matris oluşturur. Klasik dilbilimcilerin kökün yalnızca kuru bir açlık değil, meşakkat ve takatsizlikle birlikte olan açlık (الجوع مع التعب) olduğunu vurgulamaları, kökün erken dönemde çöl şartlarındaki fiziki kriz durumlarını tanımlamak üzere semantik olarak daraldığını gösterir.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab ve Brown-Driver-Briggs.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسغب / سوغ / لغبBesin alma imkânının kesilmesiyle bedenin meşakkate ve takatsizliğe sürüklenmesi ilişkisiGüçlü
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami leksik alanıAçlığın doğrudan biyolojik iştah değil, kıtlık ve sefer meşakkatiyle birleşen tükenmişlik biçiminde ifadesiMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışındaki Afro-Asyatik katmanlarda güvenilir ses denkliği gösteren eşasıllı biçim tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha ve Lane’s Arabic-English Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سغبAnlamlıAçlık ve meşakkatAçlığın beden üzerinde bitkinlik ve çaresizlik oluşturması, kıtlıkHedef kök; Kur'an'da geçer
سبغAnlamlıBolluk ve genişlikBir şeyin tam olması, örtünün veya zırhın yere kadar uzanıp bedeni sarması, nimetin bollaşmasıKalb ve semantik zıtlık taşır; Kur'an'da geçer
غسبKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydı
غبسAnlamlıKül rengi, alacakaranlıkRengin solması, grilik, kurdun rengi, gecenin karanlığının basmasıAnlam bağı zayıf; Kur'an'da geçmez
بسغKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydı
بغسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn mühmel kaydı

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سغبMerkezKıtlık ve takatsizlikAçlığın çaresizlik, afet ve meşakkatle birleştiği kriz durumunu ifade ederSalt besin eksikliği değil, canı tehdit eden takatsizlik
جوعKomşuGenel açlıkBiyolojik iştah ve besin ihtiyacının genel adıdırسغب gibi zorunlu olarak yorgunluk ve kıtlık şartı içermez
خمصKomşuKarın çekilmesiAçlıktan karnın içe çökmesi ve boşalması halidirDışsal meşakkatten ziyade bedensel bir anatomik durumu belirtir
لغبKomşuBitkinlik ve takatsizlikAşırı yorgunluk, çalışmaktan veya yoldan ötürü dermansız kalmaAçlıktan bağımsız olarak salt fiziksel tükenişi hedefler
شبعZıtDoygunlukBedenin besine doyması, boşluğun dolması ve takatin yerine gelmesiسغب kökünün tam zıddı olarak ihtiyacın karşılanma hali

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسغبŞiddetli açlık ve kıtlıkAçlıkla birlikte gelen takatsizlik ve kriz durumuKesin
LatinceFames, inediaKıtlık, uzun süreli açlıkBiyolojik açlığı ve gıdasız kalma halini karşılar fakat meşakkat nüansını tam yansıtmazGüçlü
İngilizceFamine, starvationKıtlık, açlıktan tükenmeBasit açlığı (hunger) değil, ölüme ve bitkinliğe sürükleyen ağır besinsizlik durumunu karşılarGüçlü
AlmancaHungersnot, Entkräftung durch HungerKıtlık, açlıktan bitap düşmeToplumsal gıda krizini ve açlığın getirdiği fiziki takatsizliği iyi derecede açıklarGüçlü
FransızcaFamine, inanitionKıtlık, gıdasızlıktan takatsiz kalmaBedenin besin yokluğundan ötürü erimesini ve tükenişini karşılarGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary ve Lane’s Arabic-English Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَسْغَبَةٍKıtlık, kriz ve darlık anındaki açlıkSarp yokuşu (akabe) aşmanın şartı olarak muhtaçları doyurma bağlamı; Beled 90:14

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRızık ve şer/musibet problemiKıtlık ve açlığın ilahi imtihan ve toplumsal yardımlaşma mükellefiyetiyle ilişkisiAçlığın ontolojik bir ceza değil, kulların ahlaki sorumluluğunu açığa çıkaran bir kriz hali oluşu
Fıkıhİt'am ve muztar haliHayati tehlike arz eden kıtlık dönemlerinde komşuyu ve yetimi doyurmanın farz-ı kifaye veya farz-ı ayn hükmüDoyurma fiilinin kriz zamanlarında nafileden bağlayıcı hukuki ödeve dönüşmesi
TefsirAkabe (sarp yokuş) analiziBeled suresinde kurtuluş yolu sayılan erdemin neden bollukta değil kıtlık gününde sınandığıKişinin kendi canının da daraldığı günde paylaşabilme fedakarlığı
HadisSefer ve fetih rivayetleriSefer esnasında ashabın düştüğü takatsizlik durumlarının tasviriAçlığın meşakkat, çaba ve imtihanla birlikte zikredilmesi

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhlaki sınavZirve fedakarlık eşiğiKişiyi bencillikten arındırmaKriz ve darlık anında başkasını kendine tercih edebilme erdemiKesin
İlmiSosyolojik analizKriz dönemi kırılganlığıToplumsal zaaf noktalarını teşhisAfet ve kıtlık şartlarının insan psikolojisi ve bedenindeki yıkıcı etkisini anlamaGüçlü
SiyasiKamu güvenliği ve nizamSosyal güvenlik garantisiKargaşayı ve çöküşü önlemeOtoritenin ve toplumun en zayıf fertleri açlıktan koruma yükümlülüğüGüçlü
İktisadiBölüşüm ve stok kriziArz çöküşü ve gıda kıtlığıKaynakları fedakarlıkla paylaştırmaMal biriktirme dürtüsüne karşı hayat kurtarma odaklı acil iktisadi müdahaleKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik enerji tükenişi ve entropi artışıSisteme giren enerjinin kritik eşiğin altına inmesiyle mekanizmanın durma ve çökelme noktasına gelmesiGüçlü
Beşeri bilimlerSosyal kırılganlık ve kriz anomisiHayati kaynakların tükenmesiyle birlikte toplumsal bağların dağılma riski ve acil dayanışma ihtiyacıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiİfadeyi sıradan bir yemek ikramı veya her zamanki fakir doyurma tavsiyesi olarak okumak
Kur'an içi daha geniş anlamKökün işaret ettiği durum, kaynakların kuruduğu, herkesin kendi nefsinin derdine düştüğü genel bir kıtlık ve meşakkat atmosferidir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAkabe kavramının büyüklüğünü kavramamak; zenginlik ve bolluk anında verilen fazlalık infakı ile can pazarında yapılan fedakarlığı bir tutmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ahlak mimarisinde imanın ve kurtuluşun en çetin eşiğini (akabe) tanımlarken sıradan bir infakı değil, kriz ve kıtlık anındaki hayati dayanışmayı şart koştuğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İnfak, yetim hakkı, kriz yönetimi ve nefsin cimriliğini aşma erdemini konu edinen Mekki ayet grubunda, bilhassa Beled suresinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dinî ödevlerin sadece refah ve kolaylık zamanlarında yerine getirilen ritüellerden ibaret olduğu yanılgısını yıkar; asıl sınavın darlık ve çaresizlik anında başkasını yaşatmak olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAçlığın uzun sürmesi ve gıdasızlığın yol yorgunluğu veya kıtlıkla birleşmesi neticesinde bedenin takatten düşüp tükenmesi.
  • Soyut anlamBireysel ve toplumsal kaynakların en kritik seviyeye indiği bir varoluşsal darlık ve çaresizlik ortamı.
  • Sistematik karşılıkSistemin çöküş eşiğinde bulunduğu bir kriz anında, eldeki kısıtlı girdiyi zayıf unsurlara aktararak entropik dağılmayı durduran ahlaki müdahale.
  • LaTeX modeliS(t)=lim⁡E→Emin⁡(ΔMΔE)  ⟹  Φ(A)=∫(R−C) dt
  • LaTeX açıklamasıFormülde E, canlının veya sistemin elindeki hayati enerji seviyesini; Emin⁡, tükenme ve çöküş sınırını; M, meşakkat ve fiziki takatsizliği temsil eder. Enerjinin kritik eşiğe indiği kıtlık anında (S(t)), sistemik kurtuluş potansiyeli Φ(A), eldeki rezervin (R) kriz maliyetine (C) rağmen paylaşılarak zamana bağlı entegre edilmesiyle devreye girer.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س