لغب
ل - غ - ب
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 2 sîga
- 13 sözlük
Yalpa yapan bozuk ok demektir. Sağa sola yalpalayarak yürüyen adam anlamında yorgunluk demektir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Yalpa yapan bozuk ok demektir. Sağa sola yalpalayarak yürüyen adam anlamında yorgunluk demektir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.093 harfباب الغين واللام والباء معهما
غ ل ب، ب ل غ، ب غ ل، ل غ ب مستعملات غلب: غَلَبَ يغلِبُ غَلَباً وغَلَبةً.
والغِلابُ: النَّزاعُ.
والمُغَلَّبُ الذي يَغلِبُه أقرانه فيما يمارس.
والمُغَلَّبُ قد يكون المفضل على غيره.
والأَغْلَبُ: الغليظ الشديد القصرة واسد أَغْلَبُ.
وقد غَلِبَ غَلَباً، يكون من داء أَيضاً.
وهضبة غَلَباءُ، وعِزَّةٌ غَلْباءُ وتَغِلْبُ كانَتْ تسمى الغَلْباءَ واغلَوْلَبَ العُشْبُ في الأرض إذا
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR894 harfاللُغوبُ: التعب والإعياء. تقول منه: لَغَبَ يَلْغُبُ بالضم لُغوباً. ولغِب بالكسر يلغَب لغوباً لغةٌ ضعيفة فيه. وألغبته أنا، أي أنْصَبْتُهُ. ورجلٌ لغْبٌ بالتسكين، أي ضعيفٌ بيِّن اللَغابَةِ. الأصمعي: عن أبي عمرو بن العلاء: قال سمعت أعرابيًّا يقول: فلانٌ لَغوبٌ، جاءته كتابي فاحتَقَرها. فقلت: أتقول جاءته كتابي? فقال: أليس بصحيفة. فقلت: ما اللَّغوبُ? فقال: الأحمق. واللَّغْبُ أيضاً: الريش الفاسد مثل
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR3.859 harfغ ل ب
غلب ، بلغ ، بغل ، لغب : مستعملة .
غلب : قال الليث : يقال : غَلَبَ يَغْلِبُ غَلَبَةً وغَلَباً ، والغِلابُ : المُغَالبة ، وأنشد بيت كعب بن مالك :
هَمَّتْ سخينةُ أن تُغَالِبَ ربَّها
وليُغْلَبَنَّ مغالِبُ الغلاّب
وفي مثل للعرب : جرى المذكيات غلاب ، أراد بالمذكيات مَسَانّ الخيل وقُرّحَها ، أراد أنها تغلب من سابقها غلاباً لِقوَّتها .
قال : والأغلب : الغليظ القَصَرَةِ ، أسدٌ أغلب ، وقد غَلِبَ
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR2.906 harf(باب اللام والغين وما يثلثهما)
(لغم) اللام والغين والميم كلمة واحدة صحيحة، وهي المَلاَغم: ما حَوْلَ الفم. ومنه قولهم: تلغَّمت بالطِّيب([1]): جعلته هناك. قال ابن دريد: تلَغَّم بالطِّيب: تلطّخ([2]). فأمّا قولهم: لَغَمْتُ ألغَم لَغْماً، إذا أخبرتَ صاحبَك بشيء لا يَسْتَيْقِنُهُ، فهو من الإبدال، إنّما هو نَغَمْتُ بالنون. قال الخليل: لغم البعيرُ لُغامَهُ: رَمى به.
(لغو) اللام والغين والحرف المعتل
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR501 harf- اللغوب: التعب والنصب. يقال: أتانا ساغبا لا غبا (انظر: أساس البلاغة (لغب) ؛ والمجمل 3/810)، أي: جائعا تعبا. قال: ﴿وما مسنا من لغوب﴾ [ق/ 38]. وسهم لغب: إذا كان قذذه (القذذ: جمع قذة، وهي ريش السهم. وللسهم ثلاث قذذ، وهي آذانه. اللسان (قذذ) ) ضعيفة، ورجل لغب: ضعيف بين اللغابة. وقال أعرابي: فلان لغوب أحمق، جاءته كتابي فاحتقرها. أي: ضعيف الرأي، فقيل له في ذلك: لم أنثث الكتاب وهو مذكر؟ فقال: أو ليس
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR363 harfل غ ب
تعب حتى لَغِبَ يلغُبُ.
ومسّه لغوبٌ.
وأتانا ساغباً لاغباً.
وتقول: تلعّبت بهم القفار وتلغّبتهم الأسفار.
ومن المجاز: رياحٌ لواغب كما قيل: مرضى.
قال ذو الرمة: بريح الخزامى حرّكتها بسحرة من الليل أنفاس الرياح اللواغب واكفف عنا لغبك أي فاسد كلامك وقبيحه.
قال الزبرقان: ألم أك باذلاً ودّي ونصري وأصرف عنكم ذربي ولغبي من الريش اللّغب.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR3.553 harfاللُّغُوبُ: التَّعَبُ والإِعْياءُ.
لَغَبَ يَلْغُبُ، بالضم، لُغُوباً ولَغْباً ولَغِبَ، بالكسر، لغة ضعيفة: أَعْيا أَشدَّ الإِعْياءِ. وأَلْغَبْتُه أَنا أَي أَنْصَبْتُه. وفي حديث الأَرْنَب: فسَعَى القومُ فلَغِـبُوا وأَدْركْتُها أَي تَعِـبُوا وأَعْيَوْا. وفي التنزيل العزيز: وما مَسَّنا من لُغُوبٍ. ومنه قيل: فلانٌ ساغِبٌ لاغِبٌ أَي مُعْيٍ. واستعار بعضُ العربِ ذلك للريح، فقال، أَنشده ابن الأَعرابي:
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR100 harf* ل غَ ب * * اللُّغُوبُ * بضمتين التعب والإعياء وبابه دخل و * لَغِبَ * بالكسر * لُغُوباً * لغة ضعيفة
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR6.000 harfلغب لغبا بفتح فسكون ، ولغوبا كصبور ، ولغوبا بالضم ، هكذا في نسختنا . وأعتمد المصنف على ضبط القلم ، ولو ذكرها بعد أوزان الفعل ، لكانت الإحالة على قواعد الصرف في مصادر الفعل ، ورد كل ضبط إلى ما يقتضيه قياسه كما فعله الجوهري حيث قال : لغب ، يلغب ، بالضم ، لغوبا . ولغب ، بالكسر ، يلغب ، لغوبا ، والذي حققه شيخنا تبعأ لأئمة الصرف أن لغبا يجوز فيه تسكين الغين المعجمة وفتحها . وظاهره أنه يقال بسكونها
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR5.261 harfلَغَبَ
1 لَغَبَ ذ , aor. لَغُبَ (S,) and لَغَبَ (K); and لَغِبَ, aor لَغَبَ ; (S, K;) but this latter is of weak authority; (S;) and لَغُبَ, aor. لَغُبَ ; (Lb, K;) inf. n. لَغْبٌ, (K,) which is said to be inf. n. of لَغَبَ, aor. لَغُبَ , (TA,) and لُغُوبٌ, (S, K,) inf. n. of لَغَبَ, aor. لَغُبَ , and of لَغِبَ, (S,) and لَغُوبٌ, (K,) which deviates from constant rule, like وَضُوءٌ and قَبُولٌ,
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.057 harfلَغَبَ
لَغَبَ A , U ( n. ac. لَغْب 1 ),
a. Was fatigued, exhausted.
b. A ( n. ac. لَغْب 1 ), Deceived, misinformed, made false representations to.
c. [ 'Ala ], Thwarted, hindered.
d. Lapped ( dog ).
لَغِبَ
لَغِبَ A ( n. ac. لَغَب 4 ) لَغُبَ U ( n. ac. لَغُوْب 26 , لُغُوْب 27 )
a. see I (a) .
لَغَّبَ
لَغَّبَ II ,
a. see IV (a) .
أَلْغَبَ
أَلْغَبَ IV ,
a. Fatigued, wearied, exhausted;
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR14.743 harfلغب
لَغَبَ - يَلْغُبُ - لًغُوْب
لَغَبَ - يَلْغُب + الكائن: يتعب ويجهد ويعيا أشد الإعياء: يشعر بالجهد والمشقة والضعف بعد عمل شاق أو طويل، فلا يقوى على الاستمرار فيه
لًغُوب: على وزن " فـُعول" اسم فعل مبالغة من " لَغَبَ - يَلْغُبُ ": التعب والإعياء الشديدين
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " إنفاذ الإرادة وإنجاز العمل ببذل التعب والمشقة والجهد"،
Mücavir kökler12 mücavir (18 toplam)
- مسس
2 ortak ayet · Ona dokundu
- سدس
1 ortak ayet · سندس Hint kumaşıdır
- نصب
1 ortak ayet · Dikili taş demektir
- حلل
1 ortak ayet · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…
- دور
1 ortak ayet · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
- فضل
1 ortak ayet · Fadl Deriden yapılan gömlektir
- خلق
1 ortak ayet · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
- سمو
1 ortak ayet · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
- يوم
1 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir
- أرض
1 ortak ayet · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
- بين
1 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir
- قوم
1 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir
Geçtiği ayetler(2)
الَّذِي أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِنْ فَضْلِهِ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ
BitkinlikKi O; lutfuyla bizi kalınacak diyara yerleştirdi. Orada bize ne bir yorgunluk dokunacaktır, ne de bıkkınlık gelecektir.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | لغب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | تعب, نصب, عيا |
| Zıt Kök | قوة |
| Çekirdek Özet 1 | Okun yeleğindeki bozukluktan ötürü yalpalaması ve mecali tükenen bünyenin dermansız kalarak düşmesi |
| Çekirdek Özet 2 | Yaratılış düzeninde ve ebedi hayatta ilahi kudrete ve cennet ehline hiçbir tükeniş ve zafiyetin değmemesi |
| Çekirdek Özet 3 | Sistemin iş yapabilme potansiyelini entropik bir çöküşe veya güç kaybına uğramadan koruması |
| Kritik Hata Riski | Kavramı sıradan bir yorgunluk sanarak ilahi tenzihteki mutlak tükenmezliği ve cennetteki yıpranmasızlığı sıradanlaştırma riski |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| لغ | Dengesizlik, hedefsizlik, kusur, boşluk ve amaçtan sapma taşıyan hareket (karşılaştır: لغو) | ب | İki dudak arasında kapanma ve içe nüfuz etme niteliği taşıyan ses unsuru, bu dengesizliği ve mecal kaybını bedenin veya nesnenin içine yerleştirerek fiziki takatsizliğe ve bitkinliğe dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ل | Çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Hareketi sevk eden irade, yönelim ve eforun icrası |
| غ | Göz; görme, bilme, kaynak (ikiz harf ع üzerinden buğulanma ve örtünme türetimi) | Görüşün bulanıklaşması, gücün örtülmesi ve hedefin zafiyete uğraması |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Yaşanan zafiyetin bünyenin ve varlığın içine yerleşmesi, çöküş |
| لغب | Yönlendirici gücün ve hedefin bir zafiyet ve bulanıklık örtüsüyle kesintiye uğrayıp bünyenin içine çökerek yalpalaması |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Okun tüylerinin dengesiz ve kusurlu olması sebebiyle hedefine düz gitmeyip yalpalaması; bu fiziksel bozukluktan hareketle takati tükenen insanın veya hayvanın sendelemesi ve aşırı bitkin düşmesi. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair Taabbata Şerran bir beytinde kabilesine acziyet isnat etmediğini ve kendisinin de zayıf veya dengesiz tüylerle donatılmış kusurlu bir ok gibi olmadığını şöyle ifade eder: ما ولدَتْ أمِّي من القوم عاجزاً / ولا كان رِيشِي من ذُنابى ولا لَغْبِ |
| Erken Arapça kullanım | Sahabenin bir av esnasında tavşanı kovalarken takatten düşmesini anlatan erken dönem rivayetinde kök fiil kalıbında yer almaktadır: فسَعَى القومُ فلَغِـبُوا وأَدْركْتُها |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn.
Sami etimolojik katman
Arapça لغب kökü, merkezi Sami dilleri dairesinde belirgin biçimde fiziksel tükeniş, güç kaybı ve dengesini yitirme semantik alanında konumlanan özelleşmiş bir yapıya sahiptir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan üçlü kök olarak aynı fonetik dizilimle yaygın bir sözlüksel karşılığı bulunmaktan ziyade, iç Arapça gelişimde لغ ikili çekirdeğinin (boşluk, dengesizlik, amaca ulaşamama) bedensel bitkinlik ve alet kusuru ile birleştiği bir leksikalleşme sergiler. Kökün işaret ettiği mefhum, özellikle çöl hayatının zorlu intikallerinde, koşu ve av gibi yüksek efor gerektiren durumlarda canlının mecalinin sıfırlanarak sendelemesini adlandırmada özgün bir yere kavuşmuştur.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, Maqāyīs al-Lugha.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سهم لغب ifadesindeki kusurlu ve dengesiz tüylü ok algısından türeyiş | Okun tüyündeki zayıflığın hedeften sapmaya yol açması gibi, bedendeki mecal tükenişinin de yalpalamaya ve çöküşe sebep olması | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | لغ çekirdeği üzerinden savrulma ve işlevsizleşme matrisi | Kuzeybatı Sami dillerindeki boşluk ve yararsızlık kökleriyle kavramsal akrabalık; Arapçada fiziksel tükenişe hasredilme | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin dış soydaş tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Cohen.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| لغب | Anlamlı | Aşırı bitkinlik, dermansızlık, kusurlu ok | Takatin tamamen bitmesiyle gelen düşüş ve yalpalama | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| لبغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kayıtlıdır |
| غلب | Anlamlı | Üstün gelmek, yenmek, baskın çıkmak | Bir kuvvetin diğer kuvveti alt ederek ona hâkim olması | Kur'an'da geçer; tükenişin zıddı bir kuvvet baskınlığıdır |
| غبل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kayıtlıdır |
| بلغ | Anlamlı | Ulaşmak, erişmek, kemale ermek | Bir mesafeyi, gayeyi veya olgunluğu tamamlayıp hedefe varmak | Kur'an'da geçer; mecalin hedefe eriştirmesi yönüdür |
| بغل | Anlamlı | Katır; geniş ve yayvan adımlarla yürümek | Yük taşımada dayanıklılık ve özel adımlama tarzı | Kur'an'da geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| لغب | Merkez | Mecal tükenişi, bitkinlik | Eforun sonunda enerjinin tamamen tükenmesiyle sendeleme | Takatin sıfıra inip bedenin veya sistemin durma eşiğine gelmesi |
| تعب | Komşu | Yorgunluk, zahmet | Çalışma veya hareket esnasında duyulan genel bedensel yorulma | Henüz iç rezervlerin tamamen bitip çöküşün gerçekleşmediği olağan durum |
| نصب | Komşu | Meşakkat, bitap düşme | Bir iş üzerinde dikilip sürekli çaba göstermekten doğan yıpranma | İşin sürecindeki zahmet ve dikelme baskındır, mecalin tamamen sıfırlanması şart değildir |
| عيا | Komşu | Acizlik, çaresizlik | Bir işi yapmaya veya taşımaya gücün ve aklın yetmemesi | Yalnızca fiziksel yorgunluğu değil, kudret ve basiret yetersizliğini de içerir |
| قوة | Zıt | Güç, kuvvet, direnç | İşi sürdürme, ağırlığı taşıma ve zorluğa karşı koyabilme kudreti | Varlıktaki direncin ve takatin tam olması, zaafın bulunmaması |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | لغب | Aşırı yorgunluk, bitkinlik, takatten düşme | Enerjinin tükenmesiyle hedeften sapma ve iş göremez hale gelme | Kesin |
| Latince | lassitudo, defectio virium | Aşırı yorgunluk, güçlerin tükenmesi | defectio virium mecalin tamamen kesilip çökmesini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | utter exhaustion, weariness, languor | Tam tükenmişlik, aşırı bitkinlik | Sıradan yorgunluğun ötesinde, iç enerjinin tamamen çekilmesini ifade eder | Kesin |
| Almanca | Erschöpfung, Entkräftung | Tükenme, takatsiz kalma | Kaynakların bitmesiyle sistemin ya da bedenin iş göremez duruma gelmesi | Güçlü |
| Fransızca | épuisement, lassitude extrême | Aşırı bitkinlik, tükenme hali | Bütün gücün tüketilip bünyenin dermansız kalmasını tam olarak karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| لُغُوبٌ | Yaratma fiilinde hiçbir takatsizlik ve acziyet hissetmeme | Göklerin, yerin ve arasındakilerin yaratılışında Allah'a hiçbir yorgunluk ve tükenişin dokunmadığını ilan eden tenzih bağlamı (Kâf 50:38) |
| لُغُوبٌ | Cennet hayatında bedensel ve ruhsal tükenişin tamamen kalkması | Cennet ehlinin orada kendilerine hiçbir zahmetin ve mecal kaybının değmeyeceğini bildiren ebedi selamet bağlamı (Fâtır 35:35) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tenzih ve ilahi kudret sıfatı | Allah'ın yaratma fiilinde bir sınır, dinlenme ihtiyacı veya yorgunluktan mutlak münezzeh oluşu | Yaratılışın ardından dinlenme tasavvur eden antromorfik iddiaların reddi |
| Fıkıh | Mükellefiyet ve ruhsat sınırları | İbadetlerde aşırı meşakkatin mecal tükenişine varmaması ilkesi | Aşırı yıpranmanın ibadette ifrata ve terk edişe yol açmasını önleyen ruhsatların temellendirilmesi |
| Tefsir | Tenzih ve eskatoloji tahlili | نصب ile لغب arasındaki ince nüans farkının ortaya konulması | نصب ibaresinin işin içindeki zahmeti, لغب ibaresinin ise işin sonunda mecalin bitip serilmeyi ifade etmesi |
| Hadis | Beden hakkı ve ibadette itidal | İnsanın yaratılış kapasitesini tüketip ibadetten bıkacak raddeye gelmesinin nehyedilmesi | Takatin son damlasına kadar harcanıp işlevsiz kalınmasının menedilmesi ve itidalin emredilmesi |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ulûhiyet ve tenzih | Mutlak tükenmezlik | Kudretin sonsuzluğunu ve aşkınlığını koruma | İlahi fiillerde yorgunluk tasavvurunu kökten kaldırarak tevhid inancını saflaştırır | Kesin |
| İlmi | Termodinamik ve biyomekanik | Enerji tükenişi ve entropik artış | Sistemin faydalı iş üretme sınırını gösterme | Biyolojik veya mekanik bir yapının iç kaynaklarını tüketerek işlevsiz kalmasını açıklar | Güçlü |
| Siyasi | Yönetim kapasitesi ve kurumsal yapı | Kurumsal tükenmişlik | Karar alma mekanizmalarının felç olmasını engelleme | Devlet mekanizmasının aşırı kriz yüklenmesi sonucu reflekslerini ve mecalini yitirmesini ifade eder | Muhtemel |
| İktisadi | Üretim faktörleri ve emek | Emek gücünün aşırı yıpranması | Üretkenliğin sürdürülebilirliğini temin etme | İş gücünün yenilenme payı bırakılmaksızın tüketildiğinde sistemin çökeceğini ve atıl kalacağını gösterir | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Entropi ve termodinamik dengeye düşüş | Kapalı bir sistemde iş yapabilir enerjinin tükenmesiyle sistemin artık dönüşüm gerçekleştiremeyip atıl kalması haliyle örtüşür | Kesin |
| Beşeri bilimler | Bireysel ve örgütsel tükenmişlik sendromu | Sürekli stres ve yük altında kalan birey veya örgütün içsel başa çıkma kaynaklarını tüketerek iş göremez ve yalpalayan bir duruma gelmesidir | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramın yalnızca günlük ve geçici bir yorgunluk olarak görülüp تعب kelimesiyle eşanlamlı kabul edilmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Takatin ve iç kaynakların tamamen tükenerek bünyenin dengesini yitirmesi, sendelemesi ve iş göremez hale gelmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kâf 50:38'deki mutlak ilahi tenzihin derinliğinin gözden kaçması ve Fâtır 35:35'te müjdelenen cennet hayatındaki ebedi yıpranmasızlığın sıradan bir istirahat gibi algılanması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İlahi yaratmanın hiçbir tükenişe ve enerji kaybına uğramadığını, cennet ehlinin ise ebediyen hiçbir fiziki veya ruhi yıpranmaya maruz kalmayacağını bildiren en keskin tenzih ve esenlik kavramı olduğu için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Göklerin ve yerin kusursuz yaratılışını ve ilahi kudretin sınır tanımazlığını bildiren tevhid ayetlerinde (Kâf suresi) ve ahiret nimetlerinin kesintisizliğini ve meşakkatsizliğini tasvir eden eskatolojik ayetlerde (Fâtır suresi) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Yaratıcının yaratma eylemi sonrasında dinlenmeye ihtiyaç duyduğu yönündeki antropomorfik sapmaları ve cennette zaman geçtikçe bezginlik veya fiziki mecal kaybı yaşanabileceği zannını düzeltir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamBozuk ve dengesiz tüylü okun hedefe varamayıp yalpalaması; bu durumdan hareketle aşırı efor sarf eden canlının mecalinin tükenip sendelemesi ve yere yığılması.
- Soyut anlamBir sistemin ya da failin harcadığı güç neticesinde iç enerji rezervlerini tamamen tüketerek dengesini, işlevini ve hedefe yönelme kabiliyetini yitirmesi.
- Sistematik karşılıkYaratılmışlar için kaçınılmaz bir entropik tükeniş ve yıpranma riski iken, ilahi kudret sahasında mutlak surette sıfırlanan ve cennet nizamında tamamen ortadan kaldırılan mecal kaybı.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde ortaya çıkan tükeniş ve mecal kaybını (لغب), icra edilen fiil ve harcanan iş yükünü, ise sistemin iç enerji ve dayanma rezervini temsil eder. İlahi kudrette iç rezerv sınırsız olduğundan (), icra edilen yaratma faaliyeti ne kadar büyük olursa olsun tükeniş daima mutlak sıfırdır (). Cennet ehli için de ilahi lütuf ile sürekli yenilenme sağlandığından mecal kaybı oluşmaz (). Sonlu ve yaratılmış varlıklarda ise yapılan iş rezervi aştığı anda () tükeniş () kaçınılmaz hale gelir ve yalpalama başlar.