سنم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ن-م1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.سنممزجتَسْنِيمٍ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

سنم

س - ن - م

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 13 sözlük

“Selem”, yüksek kaya, “teslim” yüksek yerden dökülen akar su demektir. “Lam” “nun”a dönüşmüş “tesnim” olmuştur.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

“Selem”, yüksek kaya, “teslim” yüksek yerden dökülen akar su demektir. “Lam” “nun”a dönüşmüş “tesnim” olmuştur.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.969 harf
باب السين والنون والميم معهما س ن م، س م ن، ن س م، ن م س، م س ن مستعملات سنم: السَّنَمُ: رأس شَجَرة من دِقِّ الشَّجَر، على رأسها شِبهُ ما يكونُ على رأس القَصَب، إلاّ أنّه ليّنٌ تأكلُه الإبلُ. أكلاً خَضماً. وأفضل السّنم سَنَمةً تُسَمَّى الأَسْنامة، من أَعْظَمِها سَنَمةً. وجَمَلٌ سَنِمٌ: عظيم السَّنام، وناقةٌ سَنِمة، قال: يَسُفنَ عِطْفيْ سَنِمٍ هَمَرْجلِ وأَسْنَمَتِ النّار: عَظُم لَهَبُها
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR438 harf
السَنامُ: واحد أَسْنِمَةِ الإبل. وسَنامُ الأرض: نَحْرُها ووسَطُها. ونبتٌ سَنِمٌ، أي مرتفعٌ، وهو الذي خرجَت سَنَمَتُهُ، وهو ما يعلو رأسَه كالسُنبُل. وبعيرٌ سَنِمٌ، أي عظيم السَنام. وماءٌ سَنِمٌ على وجه الأرض. وأَسْنَمَ الدخانُ أي ارتفع. وقال: كَدُخَانِ نارٍ ساطِعٍ إِسْنامُها وتَسَنَّمَهُ، أي علاه. وقوله تعالى: "ومِزاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ" قالوا: هو ماءٌ في الجنة، سمِّي بذلك لأنّه يجري فوق الغُرَف
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.909 harf
باب السين والنون مع الميم سنم ، سمن ، نسم ، نمس ، مسن ، منس : ( مستعملة ) . سنم : قال الليث : السَّنَمُ : جِمَاعٌ . الواحدة سَنَمة ، وهي رأسُ شجرةٍ من دِقِّ الشجر يكون على رأسِها كهيئة ما يكون على رأس القَصَب ، إلاّ أنه ليّن تأكُلُه الإبل أكلاً خَضْماً . قال : وأفضَلُ السَّنَم شجرةٌ تسمَّى الأسْنَامَة ، وهي أعظمُها سَنَمة . قلت : السَّنَمة تكون للنَّصِيّ والصِّلِّيَّان والغَضْوَرِ والسَّنْطِ وما
Maddenin bağlantısı

باب السين والنون مع الميم سنم ، سمن ، نسم ، نمس ، مسن ، منس : ( مستعملة ) . سنم : قال الليث : السَّنَمُ : جِمَاعٌ . الواحدة سَنَمة ، وهي رأسُ شجرةٍ من دِقِّ الشجر يكون على رأسِها كهيئة ما يكون على رأس القَصَب ، إلاّ أنه ليّن تأكُلُه الإبل أكلاً خَضْماً . قال : وأفضَلُ السَّنَم شجرةٌ تسمَّى الأسْنَامَة ، وهي أعظمُها سَنَمة . قلت : السَّنَمة تكون للنَّصِيّ والصِّلِّيَّان والغَضْوَرِ والسَّنْطِ وما أشبَهَها . وقال اللَّيث : جَمَلٌ سَنِم ، وناقةٌ سَنِمة : ضَخْمَةُ السَّنام . وأسْنَمَتِ النارُ : إذا عَظُم لَهَبُها . وقال لبيد : كدُخانِ نارٍ ساطعٍ إسْنامُها ويروى : أسْنامها فمن رواه بالفتح أرادأعاليَها ، ومن رواه بالكسر فهو مصدر أسْنَمتْ : إذا ارتفعَ لهَبُها إسْناماً . وقال اللّيث : سنام : اسم جَبَل بالبَصْرة يقال : إنّه يسير مع الدَّجَّال . قال : وأسنُمةُ الرَّمْلِ : ظهورُها المرتِفعة من أَثْباجِها ، يقال : أسنِمة وأَسنُمَة ، فمن قال : أسنُمة جعَلَه اسماً لرَمْلةٍ بعَيْنها ، ومن قال : أسنِمة جعلها جمعَ سنام ، ويقال : تسنَّمتُ الحائطَ : إذا علوْتَه من عُرْضِه . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : تَشَيَّمه الشَّيْبُ ، وتَسَنَّمَه وأوْشَمَ فيه بمعنًى واحد . وقولُ الله جلّ وعزّ : ( الْمُتَنَافِسُونَ وَمِزَاجُهُ مِن تَسْنِيمٍ ( ) تَسْنِيمٍ ) ( المطففين : 27 ، 28 ) ، أي : من ماء يتَنَزَّلُ عليهم من مَعالٍ ، وتُنصَب عَيْناً على جهتين : إحداهما : أن تَنوِيَ من تسنيم عينٍ فلما نُوّنَتْ نُصِبَتْ . والجهة الأخرى : أن تَنوِيَ من ماء سنِّم عَيْناً ، كقولك : رُفِع عَيْناً ، وإن لم يكن التسنيمُ اسماً للماء فالعينُ نَكِرة ، والتّسنيم مَعرِفة ؛ وإن كان اسماً للماء فالعينُ مَعْرفة فخرجتْ نَصْباً ، وهذا قولُ الفرَّاء . وقال الزَّجَّاج قولاً يَقرُب معناه ممّا قاله الفرَّاء . وقبرٌ مُسَنَّم : إذا كان مرفوعاً عن الأرض ، يقال : تسنَّمَ السحابُ الأرضَ : إذا جادَها . وتسنَّم الجملُ الناقةَ : إذا قاعَها . والماءُ السَّنِمُ : الظاهرُ على وَجْه الأرض . وفي الحديث : ( خيرُ الماءِ السَّنِم ) . وكلُّ شيء عَلا شيئاً فقد تَسَنَّمه . أبو زَيد : سَنَّمْتُ الإناء تَسْنِيماً : إذا مَلأْتَه ثمّ حَمَلتَ فوقَه مِثْلَ السَّنام من الطّعام أو غيرِه . وتَسَنَّمَ الفحلُ الناقةَ : إذا ركبَ ظهرَها ، وكذلك كلُّ ما ركبته مُقْبِلاً أو مدبِراً فقد تَسَنَّمْتَه . وكان في بني أسد رجل ضمن لهم رزق كل بنت تولد فيهم ، وكان يقال له : المنسِّم محيي النّسمات ، ومنه قول الكميت : ومنا ابن كور والمنسّمُ قبله وفارس يوم الفيلق العضْبُ ذو العَصبِ نسم : رَوَى شمر بإسنادٍ له عن النبيِّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( مَن أعتق نَسَمةً مؤمنةً وَقَى الله عزّ وجلّ بكلّ عُضْوٍ منه عُضْواً من النار ) . قال شمر : قال خالد : النَّسَمَة : النّفْس . قال : وكلُّ دابّة في جَوْفها رُوح فهي نَسَمة . والنَّسَم : الرّوح . وكذلك النسيم . قال الأغلب : ضَرْبَ القُدَارِ نَقِيعَةَ القدِيم يَفْرُقُ بين النّفْس والنَّسِيم قال أبو منصور : أراد بالنفس ههنا : جسم الإنسان أو دمه ، لا الروح . وأراد بالنسيم : الروح . ومعنى قوله عليه السلام : ( مَن أعتق نسَمةً ) أي : من أعتق ذا نَسَمة . وقال ابن شميل : النَّسَمة : غُرَّةٌ عبدٌ أو أَمَةٌ . وحدّثنا الحسين بنُ إدريسَ قال : حدّثنا سويد عن ابن المبارك ، عن عيسى بن عبد الرحمن ، قال : حدّثني طلحةُ اليامِيَّ عن عبد الرحمن بن عَوْسَجَة عن البَرَاء بن عازب قال : جاء أعرابيٌّ إلى النّبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) فقال : عَلِّمْني عَمَلاً يُدْخِلُنِي الجنَّةَ ، فقال : ( إن كنت أَقْصَرت الخُطْبَة فَقَد أعرَضْتَ المسألة ، أَعْتِقْ النَّسَمة ، وفُكَّ الرَّقبة ) . قال : أَوَلَيْسَا واحداً ؟ قال : ( لا ، عِتْقُ النّسَمة أن تَفَرَّدَ بِعِتْقِهَا وفكُّ الرَّقبة أنْ تُعينَ في ثَمَنِها والمِنْحة الوَكوف والقيءُ عَلَى ذي الرَّحم الظالم ، فإن لم تُطِقْ ذلك فأَطْعِم الجائعَ واسْقِ الظمآن ومُرْ بالمعْروف وانْهَ عن المنكر ، فإِنْ لم تُطِق فكُفَّ لسانَك إلاّ من خير ) . وقال شمر : قال ابن الأعرابيّ : الناسِمُ : المريضُ الذي قد أَشفَى عَلَى الموت ، يقال : فلانٌ يَنْسِم كنَسْم الرِّيح الضعيف ، وقال المَرَّار : يَمْشين رَهْواً وبعْدَ الجَهْدِ من نَسمِ ومن حَياءِ غَضيضِ الطّرفِ مَسْتورِ ويقال : نَسّمْتُ نَسَمةً : إذا أحيَيْتَها أو أعتَقْتَها ، قال الكميت : ومِنَّا ابنُ كُوزِ والمُنَسِّمُ قَبلَهُ وفَارِسُ يومِ الفَيْلَقِ العَضْبُ ذُو العَضْبِ والمُنسِّم : مُحيِي النَّسمات . قال : وقال بعضهم : النّسَمة : الخَلْق يكون ذلك للصّغير والكَبير والدوابّ وغيرِها ، ولكلِّ من كان في جَوْفه روحٌ حتى قالوا للطَّيْر . وأنشد شمر : يا زُفَر القَيْسِيّ ذا الأنْف الأشَمّ هَيَّجْتَ من نخلة أمثالَ النَّسَمْ قال : النَّسَم : ههنا طيرٌ سِراع خِفافٌ لا يَستبِينُها الإِنسان من خِفَّتها وسرعتها . قال : وهي فوقَ الخطَاطيف ، غُبرٌ تعلوهنّ خُضْرة . قال : والنَّسَم كالنَّفَس ، ومنه يقال : ناسمتُ فلاناً أي : وجدتُ ريحَه ووَجَدَ رِيحِي ؛ وأنشد : لا يأمَننَّ صُرُوفَ الدَّهْرِ ذو نَسَمِ أي : ذو نَفَس . وقال الليث : النَّسَمُ : نَفْس الرُّوح ، ويقال ما بها ذو نَسم ، أي : ذو رُوح . قال : ونَسيمُ الرِّيح : هبُوبُها . وقال ابن شميل : النّسِيم من الرِّياح ، أي : الرُّوَيْدُ . قال : وتَنسَّمتْ ريحها بشيءٍ من نسيمٍ : أي : هبت هُبوباً رُويداً ذات نَسيم ، وهو الرُّوَيْد . قال أبو عبيد : النّسيم من الرّياح التي تجيء بنَفَس ضَعِيف ، وفي الحديث : ( تنكَّبُوا الغُبارَ فإنّ منه تكون النّسَمة ) ، قيل : النّسَمة ههنا الرَّبْو ، ولا يزال صاحبُ هذه العلَّة يتَنَفّس نَفَساً ضعيفاً ، فسمِّيَت العِلَّة نَسَمة لاستراحَتِه إلى تنفُّسِه . ويقال : تنسَّمت الريحُ وتنسَّمتُها أنا ، وقال الشاعر : فإِنَّ الصَّبَا رِيحٌ إذا ما تَنسَّمتْ على كِبْدٍ مَحْزونٍ تَجَلّتْ هُمومُها وإذا تَنسَّم العليل أو المحزون هبوبَ الرّيح الطيّبة وجَد لها خَفّاً وفَرَحاً . وفي حديثٍ مرفوعٍ إلى النّبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( بعثتُ في نَسَم الساعة ) ، وفي تفسيره قولان : أحدُهما : بُعِثتُ في ضَعْف هُبوبها وأوّل أشراطِها وهذا قول ابن الأعرابيّ . وقال : النَّسِيمُ : أوْل هُبوبِ الرِّيح . وقال غيرُه : معنى قوله : بُعِثْتُ في نَسَم الساعة ، أي : في ذَوِي أرْواحٍ خَلَقهم الله وقتَ اقتراب الساعة ، كأنه قال : في آخِر النَّشء من بني آدم . وقال ابن الأعرابي : النَّسِيم : العَرَق ، والنَّسْمَةُ : العَرْقة في الحمَام وغيره ، ويُجْمَع النَّسَم بمعنى الخَلْق أناسِم ، يقال : ما في الأناسِم مثلُه . كأنّه جمع النَّسَم أَنْساماً ، ثم أناسِمُ جمعُ الجمع . وفي حديث عَمرو بن العاص وإسلامِه أنّه قال : لقد استقام المنْسِم وإن الرّجلَ لنبيٌ فأسلَم ؛ يقال : قد استقام المنسِم ، أي : تَبَيّنَ الطّريقُ . ويقال : رأيتُ مَنْسِماً من الأمر أعرِفُ به وَجْهَه ؛ وقال أوسُ بنُ حَجَرَ : لَعَمري لقد بيّنْتُ يومَ سُوَيْقَةٍ لِمن كان ذا رأيٍ بِوجْهَةِ مَنْسِمِ أي : بوجهِ بَيان . والأصلُ فيه مَنْسَمَا خُفِّ البعير ، وهما كالظفْرَين في مقدَّمه ، بهما يُستَبان أثرُ البَعير الضّال ؛ لكلّ خُفَ مَنسِمان ، ولخُفّ الفِيلِ منْسِم ، وللنَّعامة مَنْسم . وقال أبو مالك : المنْسِم : الطريق ، وأنشَد للأحوص : وإن أظلمْت يوماً على الناس غَسْمةٌ أضاءَ بكمْ يا آلَ مروانَ مَنْسِمُ يعني الطريق . والغَسْمَةُ : الظُّلمة . نمس : قال اللّيث : النَّمَسُ : فسادُ السَّمْن وفسادُ الغالية ، وكذلك كلّ طِيبٍ ودُهْن إذا تغيّر وفَسَد فساداً لَزِجاً ؛ والفعلُ نَمِس يَنْمسَ نَمَساً فهو نَمس . وقال غيرُه : نَمسَ الوَدَك ونَسِم : إذا أنتنَ . ونمَّس الأقِطُ فهو منمس : إذا أَنتَن . قال الطِّرِمّاح : مُنمِّسُ ثيرانِ الكَرِيصِ الضَّوائِنِ والكَرِيص : الأقِط . وقال اللّيث : النِّمسُ : سَبعُ ، من أَخبَث السِّباع . وقال غيرُه : النمس : دُوَيْبَّة يتّخذها الناظرُ إذا اشتدَّ خوفُه من الثّعابين ، لأنّ هذه الدابّة تتعرّض للثّعبان وتتضاءل . وتَستَدِقّ حتّى كأنَّها قطعةُ حَبْل ، فإذا انْطَوَى عليها الثُّعْبان زَفَرتْ وأَخذتْ بنَفَسِها ، فانتفخ جَوْفها فيتقطّع الثعبان وقد تطوَّى عليه النمس فَظَعاً من شِدّة الزَّفْرة . وفي حديث المَبعَث : أنّ خديجةَ وصفتْ أمرَ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) لورَقَةَ بنَ نَوْفلَ ، وكان قد قرأ الكُتُب ، فقال : إن كان ما تقولين حَقّاً فإنّه ليأتيه النَّاموس الّذي كان يأتي موسى عليه السلام . قال أبو عُبَيد : الناموس : صاحبُ سِرِّ الرَّجُل الّذي يَطَّلِع على سِرِّه وباطنِ أمره ، ويَخُصّه بما يَستُره عن غيره ، يقال منه : قد نَمَسَ يَنْمِس نَمْساً ، وقد نامَسْتُه منامَسَةً : إذا سارَرْتَه . وقال الكميت : فأبلِغْ يَزِيدَ إِنْ عَرَضْتَ ومُنْذِراً عَمَّيْهِمَا والمستسِرَّ المُنامِسَا قال : ويقال : انَّمَسَ فلانٌ انِّماساً إذا انْغَلَّ في سُتْرةٍ . قال : والناموسُ أيضاً : قُترَةُ الصائد الّتي يَكمُن فيها للصَّيْد ، ومنه قولُ أَوْس بنِ حَجَر : فلاقَى عليها من صُباح مُدَمِّراً لِنامُوسِه مِن الصَّفيحِ سَقائفُ المدمِّر : الذي يدخن بأبوار الإبل في قترته لئلا يجد الوحش ريحه فينفر . أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ قال : النّاموس : بيتُ الراهب . وقال غيرُه : النامُوس النَّمّام ، وهو النّمّاس أيضاً . ويقال للشّرَك : ناموسٌ ، لأنّه يُوارَى تحتَ التراب ، وقال الراجز يصف الرِّكاب ، يعني الإبل : يَخْرجنَ عن مُلتَبِسٍ مُلَبَّسِ تَنْمِيسَ ناموسِ القَصا المُنمَّسِ يقول : يخرجن من بلدٍ مشتبِه الأعلام يَشتبه على من يسلُكُه ، كما يَشتبِه على القَطَا أمرُ الشَّرَك الّذي يُنصَب له . وقال ابن الأعرابي : نَمَس بينهم ، وأنمس ، وأرّش بينهم وأكل بينهم . وأنشد : وما كنت ذا نَيْرَب فيهمُ ولا مُنْمساً بينهم أنْملُ أؤرّش بينهم دائباً أدِبّ وذو النملة المُدْغَلُ ولكنني رائبٌ صَدْعَهُم رَقوءٌ لما بينهم مُسْمِلُ رَقوءٌ : مُصلح . رقأت : أصلحت . رواه ثعلب عنه . سمن : ابن السكيت : سَمَنْتُ له : إذا أدَمْتَ له بالسَّمْن . وقد سمّنْتُه : إذا زوّدْتَه السَّمْنَ . وجاءوا يَسْتَسْمِنون : أي : يَطْلبون أن يُوهَب لهمْ السَّمْن . وقال اللّيث : السِّمْن نَقيضُ الهُزال ، والفعل سَمِن يَسْمَن سِمْناً . ورجل مُسْمِنٌ : سَمين . وأَسْمَن الرجلُ : إذا اشتَرى سَميناً . والسُّمْنَة : دواءٌ تُسمَّنُ به المرأة . وفي الحديث : ( ويلٌ للمسمَّنات يومَ القيامة مِنْ فَتْرةٍ في العِظام ) . واستَسْمنتُ اللحمَ : أي : وجَدْتَه سَمِناً . والسَّمْن : سِلاءُ اللَّبَن ، ويقال : سَمَّنْتُ الطعامَ فهو مَسْمُون : إذا جعلتَ فيه السّمْنَ . والسُّمَّانيَ طائرٌ وبعضهم يقول : إنه السَّلوَى . وسُمْنان : موضع في البادية . وقال بعضُهم : يقال للطائر الواحد سُمانَى وللجميع سُمَاني . وبعضُهم يقول للواحدة سُمَاناة . وفي الحديث : أن فلاناً أُتيَ بسَمَكٍ مَشْوي فقال سَمِّنْه . قال أبو عُبَيد : معنَى سَمِّنهُ : بَرِّدْه . ورَوَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابي أنه قال : التَّسْمِين : التبريدُ . وفي حديثِ النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( يكون في آخِر الزَّمان قومٌ يَتَسَمّنُون ) ، قيل : معنى قوله : ( يتسمنون ) ، أي : يتَكَثَّرون بما ليْس فيهم من الخير ويَدّعُون ما ليس لهم من الشّرف . وقيل : معناه : جمْعُهم المالَ ليُلحَقوا بذَوِي الشّرف . ويقال : أسْمَنَ القومُ : إذا سَمِنَتْ نَعَمُهم ، فهم مُسْمِنون . ورجلٌ سامِن ، أي : ذو سَمْن ، كما يقال : رجلٌ تامِر ولابِن ، أي : ذو تَمْر وَلَبن . والسُّمَنيَّةُ : قومٌ من الهِند دُهْرِيّون . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الأسْمالُ والأسْمانُ : الأزُر الخُلْقانُ . قال : ويقال : سَمّنْتُه وأسمَنْتُه : إذا أطعمتَه السَّمْن . ورجل سَمِين مُسْمِن بمعنًى ، والجميعُ : السِّمان والمُسْمِنُون . وضع محمد بن إسحاق حديثاً : ( ثم يجيء قوم يتسمّنون ) في باب كثرة الأكل وما يذم منه . قال : حدثنا حماد بن الحسن قال : حدثنا أبو داود قال : حدثنا هشيم عن بشر عن عبد الله بن شقيق العقيلي . عن أبي هريرة قال : قال رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) ( وخير أمتي القرن الذي أنا فيهم ثم الذين يلونهم ثم يظهر قوم يحبون السّمانة يشهدون قبل أن يُسْتشهَدوا ) . وفي حديث آخر عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) يقول لرجل سمين ويومىء بأصبعه إلى بطنه : ( لَوْ كان هذا في غير هذا لكان خيراً لك ) . منس : أبو العبَّاس عن ابن الأعرابي ، قال : المَنَسُ : النَّشاط . والمَنَسةُ : المَسَّةُ من كلّ شيء . مسن : عمرو عن أبيه : المَسْن : المُجُون ، يقال : مَسَنَ فلانٌ ومَجَنَ بمعنًى واحد . وفي كتاب الليث : المَسْنُ : الضّرْبُ بالسَّوْط . قلتُ : هذا تَصحيف ، وصوابه : المَشنُ : الضربُ بالسَّوط بالشين ، واحتجَّ الليث بقول رؤبة : وفي أخَادِيدِ السياطِ المُسَّنِ فرَواه بالسين والرُّواة روَوْه بالشين ، وهو الصواب . وقال أبو عمرو : المَشْن : الْخَدْش .

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.796 harf
(باب السين والنون وما يثلثهما) (سنه) السين والنون والهاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على زمانٍ. فالسَّنَة معروفة، وقد سقطت منها هاء. ألا ترى أنّك تَقول سُنيْهَة. ويقال سَنَهَتِ النخلةُ، إذا أتت عليها الأعوام([1]). وقوله جل ذكره: ﴿فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ﴾ [البقرة 259]، أي لم يصر كالشيء الذي تأتي عليه السنُون فتغيِّره. والنَّخْلة السَّنْهاء([2]). (سني) السين والنون والحرف
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR264 harf
- قال: ﴿ومزاجه من تسنيم﴾ [المطففين/27]، قيل: هو عين في الجنة رفيعة القدر (سئل ابن عباس عن قوله تعالى: ﴿ومزاجه من تسنيم﴾ ؟ قال: هذا مما قال الله: ﴿فلا تعلم نفس ما أخفي لهم من قرة أعين﴾ انظر: الدر المنثور 8/452. )، وفسر بقوله: ﴿عينا يشرب بها المقربون﴾ [المطففين/28].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR664 harf
س ن م جمل سنم وناقة سنمة‏:‏ عظيمة السنام‏.‏ قال‏:‏ سريع‏.‏ ومن المجاز‏:‏ بدت أسنمة الرمال‏:‏ أثباجها المرتفعـة‏.‏ وتسنـم الفحـل الناقـة‏:‏ نـزا عليهـا وتسنـم الرجل المرأة‏.‏ قال‏:‏ تسنمتها غضبي فجاء مسهـدا وأفضـل أولـاد الرجـال المسهـد وتسنمت الحائط‏:‏ علوته‏.‏ وتسنم السحاب الرياض‏:‏ جادها‏.‏ وفلان قد تسنم ذروة الشرف‏.‏ ورجل سنيم‏:‏ عالي القدر وهو سنام قومه‏.‏ وقبر مسنم وتسنيم القبور
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR5.224 harf
سَنامُ البعير والناقة: أَعلى ظهرها، والجمع أَسْنِمَة. وفي الحديث: نساء على رؤوسهن كأَسْنِمة البُخْت؛ هُنَّ اللَّواتي يَتَعَمَّمْنَ بالمَقانِع على رؤوسهنَّ يُكَبِّرْنَها بها، وهو من شِعار المُغَنِّيات. وسَنِمَ سَنَماً، فهو سَنِمٌ: عَظُمَ سَنامُه، وقد سَنَّمه الكَلأُ وأَسْنمه. وقال الليث: جمل سَنِمٌ وناقة سَنِمة ضخْمة السَّنام. وفي حديث لُقْمان: يَهَب المائة البكْرَةَ السَّنِمةَ أَي العظيمة السنام.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR197 harf
* س ن م * * السَّنَامُ * واحد * أَسْنِمةِ * الإبل و * تَسَنَّمَهُ * أي علاه وقوله تعالى ﴿ومزاجه من تسنيم﴾ قالوا هو ماء في الجنة سمي بذلك لأنه يجري فوق الغرف والقصور و * تَسْنيمُ * القبر ضد تسطيحه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.885 harf
| | ( السَّنَامُ كَسَحابٍ ) من البَعِير | والنَّاقَةِ : ( م ) مَعْروف ، وهو أَعْلَى | ظَهْرِهما ( ج : أَسْنِمَةٌ ) ، ومنه | الحَدِيث : نِساءٌ على رُؤُوسِهُنّ | | كأَسْنِمَة البُخْت ، هُنَّ اللَّواتِي | يتَعَمَّمْنَ بالمَقانِع على رُؤُوسِهِنّ | يُكَبِّرْنَها بِهَا . ( و ) السَّنَامُ ( من | الأَرض ) : نَحْرُها و ( وَسَطُها ) ، وما | سَنِم على وَجْه الأرضِ ، كما في | الصّحاح . | | ( و )
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR7.216 harf
سَنِمَ 1 سَنِمَ ذ , (M, Msb, K,) aor. سَنَمَ , (Msb, K,) inf. n. سَنَمٌ; (M, Msb;) so some say; others saying سُنِمَ, in the pass. form; and ↓ أَسْنَمَ, as some say; others saying ↓ أُسْنِمَ; (Msb;) He (a camel) was, or became, large in the سَنَام [or hump]. (M, Msb, K.) سنّمهُ 2 سنّمهُ ذ , (M, K,) inf. n. تَسْنِيمٌ, (K,) It (herbage, or pasture,) made him (a camel) large in the سَنَام [or
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR655 harf
سَنِمَ سَنِمَ A ( n. ac. سَنَم 4 ), a. Had a high hump; was tall, high, prominent. سَنَّمَ سَنَّمَ II , a. Fattened; made to bulge out, made convex. b. Filled. أَسْنَمَ أَسْنَمَ IV , a. see II (a) . b. Rose high. تَسَنَّمَ تَسَنَّمَ V , a. Rode upon ( camel ). b. Surprised. c. Became abundant. سَنَمَة سَنَمَة 4t , a. Blossom. سَنِم سَنِم 5 , a. High. سَنَاْم سَنَاْم 22 , ( pl.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok14.333 harf
سنم سَنِمَ - يَسْنَمُ - تَسَنَّمَ - يَتَسَنَّمُ - تَسْنِيْم سَنِمَ - يَسْنَمُ + الكائن: يرتفع ويعلو ويرقى على مكان عال أو برج يشرف على ما دونه تَسَنَّمَ - يَتَسَنَّمُ + كائن: على وزن " تـَفـَعـَّلَ" من " سَنِمَ - يَسْنَمُ ": يجهد أن يتبوأ أعلى مكان أو برج يشرف على ما دونه تَسْنِيْم: اسم فعل " تَسَنَّمَ - يَتَسَنَّمُ ": وهو كذلك ما يكون
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (2 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. مزج

    1 ortak ayet · Acı bademdir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ

    TesnimOnun katkısı yüce kaynaktandır.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسنم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerعلو, رفع, ذرو, سمو
Zıt Kökسفل
Çekirdek Özet 1Bir şeyin en tepe noktası, kubbeleşerek yükselen hörgüç ve zirve kabarıklığı
Çekirdek Özet 2Cennet ehline yukarıdan akıtılan veya sunulan en üstün, katışıksız ve yüce pınar
Çekirdek Özet 3Bir hiyerarşide veya nitelik dizilişinde erişilebilecek en mutlak doruk ve aşkınlık
Kritik Hata RiskiKelimeyi sadece soyut bir özel isim kabul edip dikey irtifa ve zirveden akıtılma niteliğini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سنYukarı doğru belirme, sivrilme, dikey doğrultuda uzama ve kesintisiz akış yolu açma; nitekim سنن yol açma ve akıtma, سند bir yüksekliğe yaslanıp yükselme, سني şimşeğin parlayıp göğe yükselmesi anlamındadır.مToplanma, su, cisimleşme ve hacim kazanma karakteri taşıyan mim harfinin eklenmesiyle çekirdekteki sivrilme hareketi, devenin sırtındaki hörgüç gibi kubbeleşerek tepe oluşturan somut bir kütleye ve zirveden aşağıya dökülen akışkana dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekZeminden yukarıya doğru dikilen, tutunarak yükselen sert ve belirgin omurga hattı
نFiliz, yılan, balıkSürekli yukarıya doğru uzanan, kabaran, hareket halindeki canlı kütle ve fışkırma yönü
مSuAkışkanlık, kütlesel toplanma, doluluk ve yukarıdan aşağıya doğru süzülüş
سنمDikenin dikleşmesi, filizin kabarması ve suyun toplanıp tepeden süzülmesiZeminden kubbe biçiminde kabarıp yükselen, en tepe noktaya ulaşarak oradan aşağıya doğru taşan veya dökülen zirve kütlesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamDevenin sırtında kabaran hörgüç (سَنَام), kabarıp tepe yapan kum yığını (أَسْنِمَة الرَّمْل), alevin yükselip tepeleşmesi ve bir kabın tepeleme doldurulması.
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa divanında alevin ve dumanın göğe doğru hörgüç gibi yükselişini tasvir ederken kökü kullanmıştır: مَشْمُولَةٍ غُلِثَتْ بِنَابِتِ عَرْقَجٍ / كَدُخَانِ نَارٍ سَاطِعٍ أَسْنَامُهَا
Erken Arapça kullanımİbn Ömer rivayetinde soğuk bir sabah vakti ikram için hörgücü semiz ve iri bir deve istendiğinde kullanılır: هَاتُوا بِجَزُورٍ سَنِمَةٍ فِي غَدَاةٍ شَبِمَةٍ. Ayrıca erken dönemde kabirlerin üzerinin düz değil hörgüç gibi hafifçe yükseltilmesi sünneti تَسْنِيم القُبُور olarak adlandırılmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânu Lebîd.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde سنم kökü, merkezi ve güney Sami şubelerinde özellikle devenin hörgücü, sırt kabarımı ve dikey kabarma semantiği ile belirginleşir. Kökün İbrani ve Arami kollarında doğrudan s-n-m ses dizilimiyle belirgin bir karşılığı bulunmamakta; buna karşılık iç Arapçada bir şeyin en şerefli, en üst ve en seçkin kısmı için istiareleştiği görülmektedir. Arap dilinin bedevi çöl katmanında deve hörgücünün kabilenin refahını, yağ ve besin deposunu, dolayısıyla zenginliğin zirvesini temsil etmesi, kökün anlamını fiziksel tümseklikten en yüksek şeref makamına doğru genişletmiştir. Excel notundaki kökün “selem” (kaya) veya “teslim”den türediği ve lam-nun dönüşümüne uğradığı yönündeki iddia, klasik filoloji ve fonetik dönüşüm kuralları açısından zayıftır; zira Arap sözlükbilimi سنم harflerini doğrudan uluvv ve irtifâ (yükselme) kökünden müstakil bir asıl olarak kaydeder.

Güven Güçlü

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Lane’s Arabic-English Lexicon.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسنم aslı: hörgüç, yükselti, zirveDeve sırtındaki kabarıklıktan hareketle yüksek binalara, kum tepelerine, şerefin zirvesine ve nihayet yukarıdan dökülen içeceğe ad olmuştur.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney Sami morfolojik alanıArapça ve komşu Güney Sami lehçelerinde yükseklik ve hörgüç odaklı semantik süreklilik gösterir; Kuzeybatı Sami dillerinde izi seyrektir.Muhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıAfro-Asyatik diğer alt ailelerde düzenli bir ses ve anlam denkleşmesi tespit edilememiştir.Veri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سنمAnlamlıYükselmek, hörgüçleşmek, zirveye çıkmakDevenin hörgücü, kabın tepeleme doldurulması, şerefin doruk noktasıHedef kök; Kur'an'da geçer
سمنAnlamlıYağlı ve semiz olmakBedenin yağ bağlayıp etlenmesi, besililik ve bollukHedef kökle hacim artışı ve doluluk bakımından ortak çekirdek taşır; Kur'an'da geçer
نسمAnlamlıHafifçe esmek, nefes almakRüzgârın tatlı tatlı esmesi, canlının soluk alıp vermesi, ruhHava akışı ve kesintisiz hareket; Kur'an'da geçmez
نمسAnlamlıSır saklamak, gizlenmekGizli iş yapmak, sırdaş olmak, vahiy meleği (nâmûs)İçe çekilme ve saklanma anlamı; Kur'an'da geçmez
مسنAnlamlıİpten veya deriden sağlam urgan yapmakİpi kuvvetle bükmek, devenin palanını sağlamlaştırmakSıkılaştırma ve bükme anlamı taşır; Kur'an'da geçmez
منسAnlamlıHızlı yürümek, çekip çıkarmakYol alırken hızlanma ve sürat göstermeTahdhīb al-Lugha müsta'mel kaydetmiştir; Kur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سنمMerkezTepe, hörgüç, en üst zirveBir yapının veya kütlenin en üst noktasını, kubbeleşerek dökülen tepe noktasını ifade eder.Fiziksel kabarmanın doruğu ve oradan aşağıya süzülen en seçkin cevher
علوKomşuYükseklik ve üstünlükKonum veya mertebece yukarıda olmayı anlatır; kubbeleşme veya hörgüç formu içermez.Salt yükseklik ve aşkınlık durumu
رفعKomşuYukarı kaldırmakAşağıda olan bir nesneyi yukarıya doğru hareket ettirme eylemini bildirir.Dinamik bir yükseltme süreci
ذروKomşuUç nokta ve zirveBir şeyin en ince veya sivri tepe noktasını (zirve) belirtir; hacimli bir hörgüç kabarımı yoktur.Doruk noktası ve şerefin en üst ucu
سموKomşuGöğe yükselmek, yücelikMaddi veya manevi olarak yukarı doğru genişleyip göğe yönelmeyi ifade eder.Yücelik, isim ve şan kazanma
سفلZıtAşağıda olmak, alçalmakMertebe, ahlak veya mekân olarak en dipte bulunmayı, tabana inmeyi gösterir.Yüksekliğin ve zirvenin tam zıddı olan alçaklık ve çukurluk

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسنمZirve, hörgüç, en yüksekten dökülen pınarBir şeyin en üst kısmı, şerefin doruğu ve yüksekten akıtılan içecekKesin
LatinceCulmen, summitasDoruk, en tepe noktaFiziksel veya hiyerarşik tepeyi karşılar; sıvı dökülüşü ve hörgüç imgesini dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizcePinnacle, crest, apexDoruk, tepelik, ibikleşmeYükseltinin ve kubbeleşmenin üst sınırını verir; cennet içeceği istiaresini doğrudan taşımaz.Güçlü
AlmancaGipfel, HöhepunktZirve, en yüksek aşamaMertebe ve irtifayı tam karşılar; somut hörgüç formunu ve akışkan çağrışımını kapsamaz.Güçlü
FransızcaSommet, cimeTepe, doruk noktasıYükseklik ve üstünlük boyutunu aktarır; kökün bedevi kültürdeki zenginlik ve bolluk katmanını yansıtmaz.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَسْنِيمٍCennetin en yüce makamından akıtılan veya mukarrebûna saf olarak sunulan pınarAhiret nimetlerinin hiyerarşisi bağlamında, ebrârın içeceğine sadece bir rayiha ve çeşni olarak katılan, مقربون zümresinin ise doğrudan ve katışıksız içtiği en yüksek kaynak (Mutaffifîn 83:27).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamRüyetullah ve cennet dereceleriTesnîm pınarının mukarrebûn ile ebrâr arasındaki ontolojik ve ameli derece farkını göstermesi; ilahi yakınlığın sembolü oluşu.Aşkın yakınlık ve katışıksız tecelli
FıkıhKabirlerin yapım biçimi (tesnîmü'l-kubûr)Kabrin üzerinin deve hörgücü gibi hafifçe kavisli olarak yükseltilmesi mi (tesnîm) yoksa düzleştirilmesi mi (tastîh) gerektiği meselesi.Kavisli dikey kabarıklık formu
Tefsirİçeceklerin karışımı ve hiyerarşiTesnîm kelimesinin yüksekten dökülen bir pınar mı yoksa cennetin en üst köşklerinden akıtılan bir kaynak mı olduğu tefsiri.Yüksekten akıtılma ve yüce mertebe
HadisSaç bağlama ve kadın tasvirleriAhir zaman alametleri zikredilirken başın üstünde deve hörgücü gibi yükseltilen saç veya başlıkların (kâ-esnimeti'l-buht) kınanması.Başın üstünde hörgüçleşen yükseklik

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniCennet hiyerarşisi ve takva mertebeleriKatışıksız ihlas ve ilahi kurbiyetAmellerin nihai karşılığında zirve ödül olmaİyilerin (ebrâr) ancak karışım olarak tadabildiği, en öndekilerin (mukarrebûn) ise saf olarak ulaştığı dini bilincin doruk noktasıdır.Kesin
İlmiEpistemolojik yetkinlikAşkın bilgi ve saf hakikatBilgideki tüm zan ve araçları aşarak saf kaynağa ermeAşağı mertebelerdeki istidlal ve delillerin ötesinde, ilmin zirvesinde hakikati doğrudan müşahede etmeyi temsil eder.Muhtemel
SiyasiLiyakat ve liderlik piramidiŞerefin ve otoritenin doruğu (سنَام المجد)Toplumsal yapıyı yukarıdan kuşatan üstün temsilArap siyasi dilinde kabilenin veya devletin başı 'senâm' olarak adlandırılmış; en üst meşruiyet makamını simgelemiştir.Güçlü
İktisadiDeğer hiyerarşisi ve katma değerEn üstün kalitedeki tepeleme artık ve saf kârKaynakların en verimli ve rafine bileşeniÜretimin sıradan tüketim için değil, en seçkin tabaka için ayrılan katışıksız ve tepeleme değer fazlasını simgeler.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerGauss dağılımının zirve noktası (mod/apex) veya yerçekimsel potansiyel enerjinin tepe noktasıNormal dağılım eğrisinde değerlerin kubbeleşerek ulaştığı en yüksek tepe noktası ve potansiyel enerjinin zirveden tabana doğru serbest bırakılması dinamiği ile tam bir yapısal örtüşme taşır.Güçlü
Beşeri bilimlerMaslow ihtiyaçlar hiyerarşisinin en üst basamağı (kendini gerçekleştirme ve aşkınlık)Bireyin temel ve ikincil gereksinimleri aştıktan sonra ulaştığı en üstün, katışıksız manevi doyum ve aşkınlık katmanına karşılık gelir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca cennetteki coğrafi bir su kaynağının özel adı sayarak, kökün taşıdığı dikey irtifa, doruk noktası ve aşağıya dökülen saf cevher niteliğini ihmal etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamTesnîm, sadece bir pınar adı değil; amellerin ve manevi derecelerin zirvesini, مقربون zümresinin ulaştığı katışıksız kurbiyeti ve bu yücelikten ebrârın nasibine damlayan bereketi ifade eden hiyerarşik bir ilkedir.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCennet tasvirlerindeki içeceklerin ve pınarların gelişigüzel birer içecek listesi olduğu sanılır; oysa Kur'an, içeceklerin sunuluş biçimi ve karışım oranlarıyla kulların manevi saflık ve yakınlık derecelerini matematiksel bir kesinlikle derecelendirmektedir.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın ödül ve ceza mimarisinde 'derecelendirme' mantığını kavratır. Kulların Allah'a yakınlık derecelerinin (mukarrebûn ile ebrâr farkı), ahiretteki nimetlerin saflık ve karışım düzeyine nasıl birebir yansıdığını tek bir kök üzerinden gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Mutaffifîn suresinde ebrârın içeceği olan rahîk-ı mahtûmun vasıflarının anlatıldığı ve ardından مقربون zümresinin doğrudan içeceği kaynağın bildirildiği ayet grubunda (Mutaffifîn 83:22-28) belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Cennet nimetlerinin herkes için tekdüze ve eşit olduğu yönündeki sathî algıyı düzeltir; ameldeki ihlas ve yakınlığın, nimetin katışıksızlığıyla doğrudan orantılı olduğunu ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDevenin sırtında kubbeleşerek yükselen hörgüç, kum tepesi kabarımı, tepeleme doldurulmuş kap ve alevin göğe doğru yükselmesi.
  • Soyut anlamBir dizge veya varlık alanında ulaşılabilecek en aşkın doruk, şerefin zirvesi ve yüksekten dökülen katışıksız cevher.
  • Sistematik karşılıkDeğer ve amel hiyerarşisinde en üst potansiyelin gerçekleşmesi; zirvedeki saf kaynağın aşağı katmanlara bir lütuf ve karışım olarak intikal etmesi.
  • LaTeX modeliH(x)={S0,x∈Mf(S0,x),x∈EburadaS0=sup⁡(K)
  • LaTeX açıklamasıModelde K tüm mükâfat ve mertebeler kümesini, S0=sup⁡(K) bu kümenin ulaşılabilecek en üst sınırını ve zirvesini (Tesnîm kaynağını) temsil eder. M mukarrebûn zümresini, E ise ebrâr zümresini simgeler. H(x) hak ediş fonksiyonudur; en öndeki mukarrebûn zümresi bu zirve kaynağı doğrudan ve katışıksız (S0) olarak tüketirken, ebrâr zümresi onu kendi içeceklerine bir karışım ve çeşni olarak eklemlenmiş biçimde (f(S0,x)) tecrübe eder. Hörgüç ve zirve formu, hiyerarşinin doruğundaki bu mutlak ayrışmayı ve oradan aşağıya süzülen akışı matematiksel olarak tanımlar.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س