سني

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: س-ن-ي1 sîga, 22 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.جبلبرقسحببصرسنيودقصرفسَنَاركمكودبردخرجخللذهب

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 22

▶ Ağı aç (3B)

سني

س - ن - ي

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 8 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Parıltı

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: سنو

Notlarım

Sözlükler(8)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.776 harf
Madde başı: سنوباب السين والنون و و ا ي ء معهما س ن و، ن س و، ن و س، و س ن، س ي ن، ن س ي، ن س أ، أ س ن، أ ن س مستعملات سنو: السّانيةُ: النّاقة يُسقَى عليها للأرضين. سَنَتِ السّانية تَسْنُو سُنُوّاً وسِناية، إذا اسْتَقَتْ. وسَنَوْتُ الماءَ سُنُوّاً وسِناوة. والسّانية: اسم الغرْب وأَداته، والجميعُ: السّواني. والسّحابُ يسنو المطر، والقَوْمُ يستنون، إذا اسْتَنَوْا لأنفسهم، قال رؤبة: بأيّ غربٍ إذ غَرَفْنا نستني
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR4.796 harf
(باب السين والنون وما يثلثهما) (سنه) السين والنون والهاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على زمانٍ. فالسَّنَة معروفة، وقد سقطت منها هاء. ألا ترى أنّك تَقول سُنيْهَة. ويقال سَنَهَتِ النخلةُ، إذا أتت عليها الأعوام([1]). وقوله جل ذكره: ﴿فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ﴾ [البقرة 259]، أي لم يصر كالشيء الذي تأتي عليه السنُون فتغيِّره. والنَّخْلة السَّنْهاء([2]). (سني) السين والنون والحرف
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR961 harf
Madde başı: سنوس ن و أقمتُ عنده سنوات وسُنَيّات، ووقعوا في السنيات البيض وهي سنوات اشتددن على أهل المدينـة‏.‏ وأكريتـه مسانـاة ومسانهـة‏.‏ ولـم يتسـن‏:‏ لـم تغيـره السنـون‏.‏ وسنـوت الماء سناية‏.‏ و ‏"‏ أذل من السانية ‏"‏ وهي البعير يسنى عليه وأعرني سانيتك‏:‏ غربك مع أداتـه واستنـى القـوم‏:‏ سنـوا لأنفسهم‏.‏ وسنيت العقدة والقفل‏:‏ فتحتهما وتسنى القفل‏:‏ انفتح‏.‏ قال‏:‏ هما غزوتـان جميعـاً معـاً تسنـى
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR557 harf
* س ن ي * * السَّنَا * مقصور ضوء البرق والسنا أيضا نبت يتداوى به و * السَّنَاءُ * من الرفعة ممدود و * السَّنِيُّ * الرفيع و * أسْنَاهُ * رفعه و * سَنَّاهُ تَسْنِيَةً * فتحه وسهله الفراء * تَسَنَّى * تغير وقال أبو عمرو لم يتسن أي لم يتغير من قوله تعالى ﴿من حمإ مسنون﴾ أي متغير فأبدل من إحدى النونات ياء مثل تقضَّى من تقضَّضَ و * المُسَنَّاةُ * العرم و * السَّانِيةُ * الناضحة وهي الناقة التي يسقى
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR2.497 harf
Madde başı: سنو: ( و ( *!السَّنَةُ : العامُ ) ؛ وقد تقدَّمَ ما فيه قرِيباً ، وإنَّما أَعادَه ثانِياً لكوْنِهِ واوِيّاً يائِيّاً ، ولو جعلَ في الأوّل إشارَةَ الواوِ والياءِ وذَكَر ما في هذه التَّرْجمةِ في التي قَبْلها لكانَ أَحْسَن . ( ج *!سِنونَ ) ، بالكسْرِ . وضَبَطَه ابنُ أُمِّ قاسم بالضمِّ أَيْضاً . وفي المِصْباحِ : وتُجْمَعُ *!السَّنَة كجَمْع المُذَكَّر السالِم فيُقالُ سِنونَ *!وسِنِين ، وتُحْذَفُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR10.594 harf
Madde başı: سني: ( ى ( *!السَّنَى ) ، مَقْصوراً : ( ضَوْءُ البَرْقِ ) والنَّارِ ؛ كذا في المُحْكم . وفي التَّهْذِيب : السَّنَى حَدُّ مُنْتَهى ضَوْءِ البَرْقِ . قال شيْخُنا : ظاهِرُ المُصَنّف اخْتِصاصُ السَّنَى بضَوْءِ البَرْقِ ، وكأَنَّه أَخَذَه مِن الآيَةِ ، والصَّوابُ أَنَّه عامٌّ . وفي المِصْباح : السَّنَى الضَّوْءُ ، ولو كانَ مُخْتصاً لكانتِ الإِضافَةُ في الآيةِ مُسْتَدْركةً ، واللَّهُ أَعْلَم انتَهَى .
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR16.599 harf
Madde başı: سنوسنو and سنى سَنَا 1 سَنَا ذ , [aor. يَسْنُو,] inf. n. سُنُوٌّ and سِنَايَةٌ and سِنَاوَةٌ, i. q. سَقَى [as meaning He watered, or irrigated, land]. (M.) [Hence,] one says أَرْضٌ ↓ مَسْنُوَّةٌ and ↓ مَسْنِيَّةٌ, (S, M, K,) meaning Watered, or irrigated, land: (M:) the و in مَسْنِيَّةٌ being changed into ى, (S, M,) in the opinion of Sb, (M,) like as it is in قِنْيَةٌ; (S;) for he knew not
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR198 harf
Madde başı: سنوسَنَا سَنَا U ( n. ac. سَنْو 1 , سِنَاوَة [ 23t ] . سِنَايَة سِنَايَة [ 28tI ] , سُنُوّ [ 27 ] ), a. Watered, irrigated. b. [ La ], Drew water for. c. Shone, gleamed; flared, flamed, blazed.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.205 harf
Madde başı: سنيسَنِيَ سَنِيَ A ( n. ac. سَنَآء [ 22A ] ), a. Was, became high, elevated, exalted; was eminent, illustrious, distinguished. سَنَّيَ سَنَّيَ II , a. Made easy, facilitated. b. Opened. سَاْنَيَ سَاْنَيَ III , a. Made a contract with for a twelvemonth, engaged by the year. b. Was gentle with. أَسْنَيَ أَسْنَيَ IV , a. Raised, exalted. b. Stayed, tarried, remained for a year. c. Shone,
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok23.153 harf
Madde başı: سنوسنو سَنَا - يَسْنُو - سَنَا سَنَا - يَسْنُوْ + الكائن (الضوء أو النار): يسطع ضياؤه بقوة وشدة سِيْناء: على وزن " فـِعلاء": اسم آلة من " سنا - يَسْنُوْ ": وهو كذلك اسم شبه جزيرة صحراوية بين فلسطين ومصر: ويبدو والله أعلم أنها سميت بذلك لشدة ضيائها سِيْنِيْن: على وزن " فـِعلين": اسم فعل بمعنى مفعول من " سَنَا - يَسْنُوْ ": الذي توهج وأضاء بشدة:
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler22 mücavir (30 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ودق

    1 ortak ayet · Sicim gibi yağmurdur

  2. ركم

    1 ortak ayet · “Rükbe” diz demektir

  3. زجو

    1 ortak ayet · İter

  4. برد

    1 ortak ayet · Gocuk demektir

  5. برق

    1 ortak ayet · Berg parlak taş demektir

  6. سحب

    1 ortak ayet · Fışkıran sudur

  7. خلل

    1 ortak ayet · Hilale (Hı) diş aralarındaki kalıntıları çıkarmak için…

  8. ألف

    1 ortak ayet · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir

  9. كود

    1 ortak ayet · Neredeyse o

  10. صرف

    1 ortak ayet · (sad) “Sarim” toplanıp yığılmış meyve, “serm” meyve veya…

  11. جبل

    1 ortak ayet · Dağ anlamındadır

  12. ذهب

    1 ortak ayet · Zihbe, ara ara yağan yağmur, gidip gelen yağış demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. … بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ يَشَاءُ يَكَادُ سَنَا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصَارِ

    ParıltıGörmedin mi ki; Allah, bulutları sürer, sonra onları bir araya getirip üst üste yığar. Ve sen, onların arasından yağmurun yağdığını görürsün. Gökten içinde dolu bulunan dağlar gibi bulutlar indirir de dilediğini ona uğratır ve dilediğinden onu uzak tutar. Onun şimşeğinin pırıltısı, neredeyse gözleri alıverecek.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökسني
YapıÜçlü kök
Özel DurumNakıs (lâmı yâ/vâv olan kök)
Bağlamsal Yakın Köklerضوء, نور, لمع, برق
Zıt Kökظلم
Çekirdek Özet 1Kuyudan su çekerek toprağı sulama, yumuşatma ve yükselip parıldayan ışık şulesi
Çekirdek Özet 2Gözleri alacak derecede aniden yükselen, parıldayan şimşek ışığı ve parlaklık
Çekirdek Özet 3Fiziksel ve ahlaki planda yukarıya doğru yükselerek görünür ve aydınlatıcı hale gelme hali
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca statik bir ışık veya lamba aydınlığı sanılması; hareketli, yükselen ve anlık parlama dinamizminin ıskalanması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
سنKeskinleşme, öne çıkma, yol açma, akışkanlık ve yükselme temeli (örneğin سنن, سنم, سند)يLâm harfi olarak eklenen illet unsuru, bu keskinleşme ve akış hareketini yukarıya doğru yükselen bir ışıma, sulama ile canlandırma ve göze çarpan bir parlaklık düzeyine taşımıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
سDiken, destekTutunma, yukarıya doğru tırmanma ve keskin biçimde yükselme dinamiğini kurar
نFiliz, yılan, balıkSüreklilik, suyun akışı, canlılığın taşınması ve hareketin yayılması etkisini verir
يEl ve kolİcra etme, yönelme, uzanma ve açığa çıkarma hareketini tamamlar
سنيTutunarak keskinleşen, sürekli akışla yükselen ve etrafa uzanan hareketSuyun kuyudan yukarı çekilerek toprağa uzanması ve şimşek parıltısının keskin bir şule halinde göğe yükselerek ufku kaplaması hareketini resmeder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamKuyudan su çekip toprağı sulayan deveye ve sulama dolabına سانية denmesi; toprağı sulayarak kuraklığını giderme ve yukarılara doğru fışkıran/yükselen ışık parıltısı
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi kullanımında سنا kelimesi özellikle çöl gecelerinde ufukta çakan ve gözleri kamaştıran şimşek parıltısını nitelemek üzere kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımİbn Fâris'in aktardığı üzere kök, gönül alma ve yatıştırma manasında سانيت الرجل biçiminde sulayıp yumuşatma mecazıyla; şeref ve parlaklık manasında ise السناء olarak kullanılmıştır

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça سني kökü, Semitik dillerin ortak tabakasında parlama, aydınlatma ve su çekme eylemleriyle morfolojik paralellikler barındırır. İbrânîce ve Ârâmîce/Süryânîce hatlarında kök genellikle diş/keskinlik (سنن ekseni) ve yıl/değişim kavramlarıyla iç içe geçmiş olsa da, parıltı ve yücelik anlamı Arapçada nakıs harf türeviyle (سنا / سني) belirgin bir uzmanlaşma kazanmıştır. Süryanicede parlamak ve göz alıcı biçimde ışımak manalarıyla semantik temas noktaları tespit edilir. Çöl hayatında kuyudan su çekmenin meydana getirdiği döngüsel hareket ile gökyüzünde aniden patlayan şimşeğin yukarı doğru yükselen ışığı, kökün arkaik katmanında ortak bir yükselme ve aydınlığa kavuşma matrisinde birleşmiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönسني / سنوSulamak (istiskâ), kuyudan su çekmek, yukarı doğru parlamak ve şeref kazanmak anlamlarına ayrışmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiSüryanice ve Güney Sami dilleriParlaklık, göz alıcı ışık ve su çıkarma kavramlarıyla fonetik ve semantik paralellik gösterirGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik katmanIşık, keskin ışıma ve su kaynağı ile irtibatlı köklerle olası arkaik bağlarMuhtemel

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
سنيAnlamlıSulama, parlama, yücelikSu çıkarma eylemi ve şimşek parıltısıHedef kök; Kur'an'da geçer
سينAnlamlıHarf adı, Sina dağıBelirli bir coğrafi mekân ve ses simgesiKur'an'da geçer (طور سينين)
نسيAnlamlıUnutmak, terk etmekZihnin veya ilginin bir nesneden kopmasıKur'an'da geçer; zıtlaşma yönü taşır
نيسAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız kök olarak işlenmezKur'an'da geçmez
يسنAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bağımsız kök olarak işlenmezKur'an'da geçmez
ينسKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıFonetik dizilim Arapçada kullanılmamıştırKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
سنيMerkezYükselen parlaklık, şimşek ışığıGözü alacak derecede aniden çakan ve yukarı doğru yükselen ışıkŞimşek parıltısının şiddeti ve göz alıcılığı
ضوءKomşuIşık, aydınlanmaKendinden ışık veren, eşyayı görünür kılan temel aydınlıkÖzsel ve devamlı ışık kaynağı
نورKomşuZiyâ, aydınlıkGözle algılanan, yayılan, yol gösteren yumuşak aydınlıkTürev veya yansıma aydınlığı
لمعKomşuParlamaAnlık parıldayıp sönme, nesne yüzeyinde ışımaSüreksiz ve noktasal ışıltı
ظلمZıtKaranlık, örtmeIşığın ve adaletin bütünüyle yok olması haliAydınlığın zıddı olan karanlık

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaسنيParlamak, yücelmek, sulamakŞimşek ışığı, göz kamaştıran aydınlık ve rütbece yükselmeKesin
Latincefulgor, coruscatioŞimşek parıltısı, parlamaAnlık ve şiddetli şimşek ışığını karşılar, sulama anlamını taşımazGüçlü
İngilizceflash, brilliance, radianceParlama, ışıma, göz kamaştırıcılıkGörsel şuleyi ve göz alıcı aydınlığı verir, kökün su çekme bağını içermezGüçlü
AlmancaBlitzglanz, AufleuchtenŞimşek parıltısı, aniden parlamaAni ve yoğun ışık patlamasını karşılar, kavramın soyut yücelik boyutunu kapsamazGüçlü
Fransızcaéclat, fulguranceParlaklık, göz alıcı şimşekYoğun ve ani ışımayı ifade eder, kökün diğer semantik kollarını dışarıda bırakırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
سنا (İsim)Şimşek parıltısı, göz kamaştıran ışımaBulutların ve yağmurun oluşumu bağlamında şimşeğin gözleri alacak derecede kuvvetli ışığı (en-Nûr 24:43)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi sıfatlar ve âyetlerin delaletiŞimşeğin ışığının (سنا) ilahi kudretin ve nizamın bir delili olarak tabiat olaylarının tesadüfi olmadığını ispatlamasıTabiat kuvvetlerinin arkasındaki mutlak kudret delili
FıkıhZiraat ve sulama hukukuKökün سانية türevi üzerinden kuyu ve dolapla sulanan arazilerin zekât (öşür) oranının (%5) tespitinde terimleşmesiEmekle çıkarılan su ve sulama masrafı boyutu
TefsirNur suresi 43. ayetin izahıسَنَا بَرْقِهِ ifadesinde zamirin nereye döndüğü (bulut, yağmur veya dolu) ve parıltının şiddetinin gözleri giderecek raddeye gelmesiGöz kamaştırıcı ve iradeyi aşan fiziksel parlaklık
HadisAkraba ilişkileri ve rütbeAkrabalık bağlarının sulanıp canlandırılması mecazı ile fazilet ve rütbe bakımından üstünlük bağlamlarıCanlandırma, yumuşatma ve ahlaki yücelik

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniÂyet ve kudret tecellisiBasiret uyandırıcı işaretBilinci sarsmaİnsana kendi aczini ve tabiat kanunlarının sahibini hatırlatan ani hakikat parıltısıGüçlü
İlmiMeteoroloji ve optikIşık patlaması ve görüş hadisesiGörme sınırını test etmeAtmosferik elektrik deşarjının yaydığı yüksek foton enerjisinin görme duyusuna tesiriGüçlü
SiyasiHiyerarşi ve meşruiyetYücelik ve itibar (سناء)Mertebe tayiniOtoritenin toplum nezdinde görünür, saygın ve erişilmez bir şerefe kavuşmasıMuhtemel
İktisadiÜretim ve ziraatSulama sermayesi ve tekniği (سانية)Değer ve maliyet belirlemeEmek harcanarak çıkarılan suyun maliyeti artırması ve vergi/zekât matrahını yarıya düşürmesiKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDirac delta fonksiyonu / Darbe sinyaliSıfıra yakın bir zaman aralığında aniden sonsuz tepe noktasına ulaşan ve sisteme yüksek enerji yükleyen ani ışıma olgusuGüçlü
Beşeri bilimlerKarizmatik aydınlanma / Kriz anı uyanışıToplumsal veya bireysel bilinçte ani ve sarsıcı bir krizin göz kamaştırıcı bir netlik üreterek eski kabulleri devirmesiMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiسنا kelimesini sıradan bir 'ışık' veya lambadan yayılan durağan bir aydınlık gibi algılamak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, yağmur, bulut ve dolu fırtınasının ortasında aniden çakan, neredeyse basireti ve gözü alıp götürecek kadar şiddetli bir enerji deşarjını ifade eder
Yanlış anlamanın doğuracağı hataen-Nûr 24:43'teki kozmik ve tabiat tasvirinin azametinin yitirilmesi; ilahi tecellinin sarsıcı ve göz alıcı dinamizminin sıradanlaştırılması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Tabiat ayetlerindeki dinamizmi, su-yağmur-bulut döngüsünün elektriksel ve optik büyüleyiciliğini en yalın ve vurucu şekilde kavramayı sağlar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kozmolojik ve meteorolojik tefekkür ayetlerinde, özellikle Nûr suresindeki ilahi nur ve karanlıklar karşıtlığının ele alındığı pasajda.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Işığın Kur'an'da sadece yumuşak ve rehberlik edici bir unsur (نور) sanılmasını düzeltir; ışığın aynı zamanda gözleri kör edebilecek kadar ezici bir kudret taşıdığını gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamDerinlikten su çıkarıp kurak toprağı sulama eylemi ile gökyüzünde aniden fışkıran ve gözleri kamaştıran şimşek ışıması.
  • Soyut anlamGizil bir kaynaktan veya yoğun bir kütleden aniden yükselerek bilinci ve idraki sarsan yüksek mertebeli şeref, aydınlanma ve yücelik hali.
  • Sistematik karşılıkİnsanın bilişsel ve algısal sınırlarını aşan, yoğun birikimin ani bir sıçramayla açığa çıktığı kırılma noktası.
  • LaTeX modeliI(t)=lim⁡Δt→0EΔt⋅δ(t−t0)
  • LaTeX açıklamasıFormülde I(t) açığa çıkan ışık şiddetini, E yoğunlaşmış bulut kütlesindeki toplam potansiyel enerjiyi, Δt deşarj süresini temsil eder. δ(t−t0) ifadesi ise t0 anında aniden zirveye ulaşan ve gözleri kamaştırarak geçici körlüğe yol açabilen darbe karakterli parıldama dinamizmini modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: س