ظلم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ظ-ل-م64 sîga, 265 mücavir kök, 290 ayet, 59 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ألهأَظْلَمُمثلظَلَمُواظلمنفسظُلْمًانورخرجظَالِمِينَيُظْلَمُونَقومفتلكون

KökSîga 64Ayet 290Sure 59Mücavir 265

▶ Ağı aç (3B)

ظلم

ظ - ل - م

KÖK
  • 315 geçiş
  • 290 ayet
  • 64 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Zalimler

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.815 harf
باب الظّاء والّلام والميم معهما ظ ل م، ل م ظ يستعملان فقط ظلم: تقول: لَقِيتُه أوَّلَ ذي ظَلَمٍ، وهو إذا كان أوَّلَّ شيءٍ سَدَّ بَصَرَكَ في الرُؤية، ولا يُشْتَقُّ منه فعلٌ، ويقالُ: لقِتيُه أَدْنَى ظَلَمٍ. والظَّلْمُ: الثَّلْجُ، ويقال الماءُ الجاري على الأسنان من صَفاء اللَّوْنِ لا من الرِّيقِ، قال كعْب: تَجْلُو عوارِضَ ذي ظَلْمٍ إذا ابتَسَمَتْ ويقال: الظَّلْمُ ماءُ البَرَد، ويقال: الظَّلْم
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR2.050 harf
ظَلَمَهُ يَظْلِمُهُ ظُلْماً ومَظْلِمَةً. وأصله وضعُ الشيء في غير موضعه. ويقال: "من أشبهَ أباه فما ظَلَمَ". وفي المثل: من استَرعى الذئبَ فقد ظَلَمَ. والظُلامَةُ والظَليمَةُ والمَظْلِمَةُ: ما تطلبه عند الظالم، وهو اسمُ ما أُخِذَ منك. وتَظَلَّمَني فلان، أي ظَلَمَني مالي. وتَظَلَّمَ منه، أي اشتكى ظُلْمَهُ. وتَظالَمَ القوم. وظَلَّمْتُ فلاناً تَظْليماً، إذا نسبتَه إلى الظُلْمِ، فانْظَلَمَ، أي احتمل
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR10.016 harf
ظ ل م ظلم ، لمظ : ( مستعملة ) . ( ظلم ) : سلمة عن الفراء في قول الله جلَّ وعزَّ : ( وَإِذَآ أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُواْ ) ( البقرة : 20 ) فيه لغتان : أَظْلَمَ . وظَلِم . بغير ألف . وقال أبو عبيد : في ليالي الشهر بعد الثلاثِ البيضِ ثَلاثٌ دُرَعٌ وثَلاثُ ظُلَمٌ ، قال : والواحدةُ من الدُّرَع ، والظُّلَمِ دَرْعاء وظَلْماء . وأخبرني المنذريّ عن أبي الهيثم وعن أبي العباس المبرّد أنهما قالا : واحدةُ
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR3.333 harf
(باب الظاء واللام وما يثلثهما) (ظلع) الظاء واللام والعين أُصَيْلٌ يدلُّ على مَيْل في مَشي([1]). يقال: دابَّةٌ بِهِ ظَلْعٌ، إذا كانَ يَغمِز فيميل([2]). ويقولون: هو ظالع، أي مائلٌ عن الطَّريقِ القويم. قال النابغة: أتُوعِدُ عبداً لم يخُنْكَ أمانةً *** وتَتْرُكَ عبداً ظالماً وهو ظالعُ ([3]) (ظلف) الظاء واللام والفاء أصل صحيحٌ يدلُّ على أدنى قوّةٍ وشِدّة. من ذلك ظِلْف البَقرة وغيرِها. ورُبَّما
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.527 harf
ظ ل م فلان يُظْلَم فَيَظّلِم‏:‏ يحتمل الظلم‏.‏ قال زهير‏:‏ ويظلم أحياناً فيظلم وعند فلان ظلامتي ومظلمتي‏:‏ حقي الذي ظلمته وتظلمني حقي وتظلمت منه إلى الوالي والظلم ظلمة كما أن العدل نور ‏"‏ الظلم ظلمات يوم القيامة ‏"‏ ‏"‏ وأشرقت الأرض بنور ربها ‏"‏ وهو يخبط الظلام‏.‏ والظلمة والظلماء وأظلم الليل وأظلموا‏:‏ دخلوا في الظلام ‏"‏ فإذا هم مظلمون ‏"‏‏.‏ وقال‏:‏ طيّان طاوي الكشح لا يرخي لمظلمة إزاره
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR yok17.126 harf
الظُّلْمُ: وَضْع الشيء في غير موضِعه. ومن أمثال العرب في الشَّبه: مَنْ أَشْبَهَ أَباه فما ظَلَم؛ قال الأصمعي: ما ظَلَم أي ما وضع الشَّبَه في غير مَوْضعه وفي المثل: من اسْترْعَى الذِّئْبَ فقد ظلمَ. وفي حديث ابن زِمْلٍ: لَزِموا الطَّرِيق فلم يَظْلِمُوه أي لم يَعْدِلوا عنه؛ يقال: أَخَذَ في طريقٍ فما ظَلَم يَمِيناً ولا شِمالاً؛ ومنه حديث أُمِّ سَلمَة: أن أبا بكرٍ وعُمَرَ ثَكَما الأَمْر فما ظَلَماه أي
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR1.059 harf
* ظ ل م * * ظَلَمَهُ * يظلمه بالكسر * ظُلْماً * و * مَظْلِمَةً * أيضا بكسر اللام وأصل * الظُّلْمِ * وضع الشيء في غير موضعه ويقال من أشبه أباه فما ظلم وفي المثل من استرعى الذئب فقد ظلم و * الظُّلاَمةُ * و * الظَّليمَةُ * و * المَظْلَمَةُ * بفتح اللام ما تطلبه عند * الظالِم * وهو اسم ما أخذه منك و * تَظَلَّمَهُ * أي ظلمه ماله و * تَظَلَّمَ * منه أي اشتكى ظلمه و * تَظَالَم * القوم و * ظَلَّمَهُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR26.286 harf
| | ( الظُّلْمُ ، بالضَّمِّ ) : التَّصَرُّفُ في مِلْكِ | الغَيْرِ ومُجَاوَزَةُ الحَدِّ . قاله المُنَاوِيُّ . قال | شيخُنا : ولِذَا كان مُحالاً في حقِّهِ تَعَالَى ؛ | إذ العالَمُ كُلُّهُ مِلكُه تَعَالَى لا شَرِيكَ له . | | وقالَ الرَّاغِبُ : هو عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ | اللُّغَةِ : ( وَضْعُ الشّيْءِ في غَيْرِ مَوْضِعِه ) . | قُلتُ : ومِثلُه في كِتاب الفَاخِرِ للمُفَضَّلِ بنِ | سَلَمَة الضَّبِيِّ .
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR28.951 harf
ظَلَمَ 1 ظَلَمَ ذ , aor. ظَلِمَ , has for its inf. n. ظَلْمٌ, (M, Msb, K, and so in some copies of the S,) or ↓ ظُلْمٌ, (so in other copies of the S,) or both, (T,) or the latter is a simple subst., (T, M, Msb, TA,) which is put in the place of the inf. n., (TA, [and the same is indicated in the T and K by the saying that the proper inf. n. is with fet-h,]) and ↓ مَظْلِمَةٌ, (S, TA,) or this is
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR2.122 harf
ظَلَمَ ظَلَمَ I ( n. ac. ظَلْم 1 , ظُلْم 3 , مَظْلِمَة 18t , ظِلَاْم 23 ), a. Did wrong; was unjust. b. Wronged, oppressed, defrauded. c. Encroached upon, violated ( the rights of ). d. Acted foolishly; did out of season. e. Overflowed ( river ). ظَلِمَ ظَلِمَ A ( n. ac. ظَلَم 4 ), a. see IV (a) . ظَلَّمَ ظَلَّمَ II , a. Accused of wrong, injustice. b. Exacted justice from.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR113.639 harf
ظلم ظَلَمَ - يَظْلِمُ، ظُلِمَ - يُظْلَمُ - ظُلْم - ظَالِم - ظَالِمُوْن - ظَالِمَة - أظْلَمُ - ظَلُوْم - ظَلاّم - مَظْلُوْم ظَلَمَ - يَظْلِمُ + كائن + كائناً أو أمراً: يتخذ حكما خطأ بحقه: يتخذ حكماً أو قراراً خاطئاً لتجاهله وإهماله وعدم اعتماده بشكل دقيق على المقدمات أو الحيثيات المتوفرة لقضية أو أمر ما، وذلك لتقدير المنزلة والموقع والمكان
Tamamını oku

Sîgalar(64)

Mücavir kökler265 mücavir (628 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نفس

    55 ortak ayet · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir

  2. نور

    28 ortak ayet · Ateş demektir

  3. أله

    131 ortak ayet · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

  4. قوم

    57 ortak ayet · Hayvanların ön ayaklarına denir

  5. بعد

    27 ortak ayet · Baid uzak demektir

  6. أخذ

    28 ortak ayet · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…

  7. فتل

    3 ortak ayet · Lif

  8. فري

    11 ortak ayet · Ferv “Ferre”ye bak

  9. خرج

    20 ortak ayet · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır

  10. جزي

    16 ortak ayet · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…

  11. مثل

    19 ortak ayet · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir

  12. كون

    80 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(290)

Sîga sayfası: الظَّالِمِينَ
  1. وَقُلْنَا يَاآدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ

    ZalimlerVe demiştik ki: Ey Adem, sen, eşinle birlikte cennette otur. Dilediğiniz O’na döndürüleceksiniz.

  2. وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ

    ZalimlerHani, İbrahim’i Rabb’ı bir takım kelimelerle imtihan etmişti de o da bunları tamamlayınca, Seni insanlara imam kılacağım, buyurmuştu. O da: Soyumdan da, demişti. Allah da; zalimler ahdime eremez buyurmuştu.

  3. … بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ

    ZalimlerAndolsun ki; sen, kendilerine kitab verilmiş olanlara her ayeti getirsen, onlar yine senin kıblene uymazlar. Sen de onların kıblesine uyacak değilsin. Onların kimi de, kiminin kıblesine uyacak değildirler. Andolsun ki; sana gelen bunca ilimden sonra şayet sen onların heveslerine uyacak olursan, o takdirde şüphesiz zalimlerden olursun.

  4. وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ

    ZalimlerFitne kalmayıp, din de Allah’ın oluncaya kadar onlarla savaşın. Vaz geçerlerse, artık zalimlerden başkasına düşmanlık yoktur.

  5. … الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

    ZalimlerAllah kendisine mülk verdiği için, Rabbı hakkında İbrahim ile tartışanı görmedin mi? Hani Rabbım öldüren ve diriltendir, deyince , o; ben de diriltir ve öldürürüm, demişti. İbrahim: Allah güneşi doğudan getirir. Haydi sen de onu batıdan getir, deyince o küfreden herif, apışıp kaldı. Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

  6. وَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

    Zalimlerİman edip salih amel işleyenlere gelince; onların mükafaatları ödenecektir. Ve Allah, zalimleri sevmez.

  7. كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

    Zalimlerİman ettikten, peygamberlerin hak olduğunu gördükten ve kendilerine apaçık deliller geldikten sonra küfre sapan bir kavmi, Allah nasıl hidayete eriştirir? Ve Allah, zalimler güruhunu hidayete iletmez.

  8. … الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

    ZalimlerEğer size bir yara dokunduysa; şüphesiz o kavme de o kadar yara dokunmuştur. Hem o günleri Biz, insanlar arasında döndürür dururuz. Bu; Allah’ın iman edenleri belirtmesi ve içinizden şahidler edinmesi içindir. Allah, zalimleri sevmez.

  9. سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ

    ZalimlerHakkında hiçbir delil indirilmediği şeyi Allah’a eş tuttuklarından dolayı küfredenlerin kalblerine korku salacağız. Onların varacağı yer, ateştir. Ne kötüdür o zalimlerin varacağı yer.

  10. إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَإِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ وَذَلِكَ جَزَاءُ الظَّالِمِينَ

    ZalimlerDilerim ki sen; benim günahımı da, kendi günahını da yüklenip cehennemliklerden olasın. Zalimlerin cezası da budur.

Sîga sayfası: الظَّالِمُونَ
Sîga sayfası: يُظْلَمُونَ
Sîga sayfası: يَظْلِمُونَ
Sîga sayfası: الظُّلُمَاتِ
Sîga sayfası: لِلظَّالِمِينَ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökظلم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerجور, بغي, عدو, هضم
Zıt Kökعدل
Çekirdek Özet 1Bir şeyi kendisine ait olan yerin, sınırın ve dengenin dışına koymak; ışığın kesilmesiyle oluşan karanlık
Çekirdek Özet 2Haddi aşarak varoluşsal, ahlaki ve hukuki dengeyi bozma, ilahi hakkı veya kul hakkını gasbetme
Çekirdek Özet 3Adaletin ve varoluşsal düzenin karşıtı olarak ontolojik karanlık ve haksız sapma
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca bireyler arası kaba fiziki şiddet veya zorbalık sanıp, şirki ve haddi aşmayı kapsayan yapısal adaletsizlik boyutunu dışarıda bırakmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ظلIşığın doğrudan temasını kesme, gölgeleme, örtme ve altını karanlıkta bırakma; bu çekirdek ظلل kökünde nesnenin ışığı keserek oluşturduğu örtü ve serinlik anlamında belirgindirمÇekirdekteki örtme ve ışığı kesme hareketine mutlak kapalılık, sınırın tamamen çiğnenmesi ve bir şeyin hakkı olan mevkiden bütünüyle çıkarılması yönünde süreklilik ve derinlik katmıştır

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ظSepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma (ikiz harf olan ط imgesinden türetme olup, peltek ve sert ses yapısıyla kuşatmanın baskılayıcı ve örtücü bir ağırlığa dönüştüğünü gösterir)Bir alanı bütünüyle çevreleme, dışarıdan gelen aydınlığı veya hak sınırını baskı altında tutarak kuşatma hareketini kurar
لÇoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaKuşatılan nesneyi veya durumu bir hedefe sevk etme, zorla bağlama veya belirli bir istikamete eğme hareketini temsil eder
مSu; akış, çokluk, derinlikHarekete toplanma, bütünüyle kaplama, belirsizlik ve derin bir örtülüş karakteri kazandırır
ظلمBir yapıyı baskıyla kuşatarak (ظ) meşru yönünden ve merkezinden saptırmak (ل) ve onu derin bir karanlık veya belirsizlik içine batırmak (م)Nesneyi kendi doğal ve meşru yerinden zorla koparıp zıddına yerleştirme ve aydınlığı boğma fiilini oluşturur

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyi kendi özel ve doğal yerinden başka bir yere koymak; aydınlığın örtülüp kararması; ayrıca dişlerin üzerindeki su berraklığı ve parlaklığı
Cahiliye şiiri kullanımıZüheyr b. Ebî Sülmâ, zulme karşı direnç göstermeyen kişinin haksızlığa uğrayacağını tasvir eder: وَمَنْ لاَ يَذُدْ عَنْ حَوْضِهِ بِسِلاَحِهِ / يُهَدَّمْ وَمَنْ لاَ يَظْلِمِ النَّاسَ يُظْلَمِ
Erken Arapça kullanımBir kimsenin benzerlik hususunda hakkı tam teslim ettiğini belirtmek için söylenen مَنْ أَشْبَهَ أَبَاهُ فَمَا ظَلَمَ darbımeseli ile yolu şaşırmadan gitmeyi anlatan لَزِمُوا الطَّرِيقَ فَلَمْ يَظْلِمُوهُ ifadesi

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dîvânu Züheyr b. Ebî Sülmâ.

Sami etimolojik katman

Arapça ظلم kökü, Sami dillerinde ışığın çekilmesi, gölgenin koyulaşması ve karanlık semantiğiyle derin bir tarihsel bağa sahiptir. Güneybatı ve Doğu Sami dillerinde kök, ışığın yokluğu ve kararma ekseninde fonetik ve anlamsal süreklilik gösterir. İbranicede צַלְמָוֶת (tzalmavet / derin karanlık, ölüm gölgesi) biçiminde korunan yapı ve Akadcada ṣalāmu (kararmak, siyah olmak), ṣalmu (karanlık, siyah) kelimeleri bu semantik matrisin en açık tanıklarıdır. Süryanicede ṭlam kökü aynı zamanda haksızlık etmek, zorbalıkla ezmek ve aldatmak anlamlarını üstlenerek Arapçadaki çift kutuplu anlam tabakasının (fiziki karanlık ile ahlaki/hukuki haksızlık) Sami zemininde köklü bir geçmişe dayandığını gösterir. Arapçada kök, bir yandan geceyi ve ışıksızlığı (zulumât), diğer yandan «bir şeyi kendisine ait olmayan yere koyma» tanımı üzerinden her türlü haddi aşmayı, haksızlığı ve fıtrata müdahaleyi ifade eden kapsamlı bir ahlak ve hukuk terimine evrilmiştir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD), Payne Smith.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönظلم ve ظلل ilişkisiGölge ve örtüden karanlığa, oradan da hakikati ve hakkı yerinden etme soyutlamasına geçişKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiAkadca ṣalāmu, İbranice צַלְמָוֶת, Süryanice ṭlamKararmak, koyu gölge ve haksızlıkla bir şeyi gasp etmek ortak kökeniKesin
Daha geniş dilsel ilişkiGüney Arapça ve Ge'ez tabakalarıGe'ez dilinde ṣalm (karanlık, kararma) biçiminde korunan Afro-Asyatik çekirdekGüçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, CAD, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ظلمAnlamlıBir şeyi yerine koymamak, karanlıkHaksızlık etmek, haddi aşmak, ışıksız kalmakHedef kök; Kur'an'da geçer
ظملKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
لظمKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
لمظAnlamlıDudak yalamak, tatmakAğızda kalan yemeği dil veya dudakla tatmak, lezzet aramakTehzîb'de müsta'mel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez
مظلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir
ملظKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel kabul edilir

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ظلمMerkezHaddi aşma, hakikati yerinden etmeBir şeyi bilerek veya saparak meşru yerinin dışına koymak ve aydınlığı yok etmekTemel adalet ilkesinin ontolojik ve ahlaki bozulması
جورKomşuYoldan sapma, meyilظلم eşyayı yerinden etmeyi öne çıkarırken, جور düz yoldan kasıtlı biçimde eğrilmeyi ve sapmayı hedeflerDoğru hattan ve itidalden ayrılma yönü belirgindir
بغيKomşuHaddi aşma, taşkınlıkظلم hakkın gasbına odaklanırken, بغي üstünlük kurma arzusuyla sınırları çiğnemeyi ve kibri gösterirGüç ve talep yoluyla nizamı ihlal etme
عدوKomşuSınırı çiğneme, düşmanlıkظلم yerinden etmeyi anlatırken, عدو belirlenmiş bir çizgiyi çiğneyip öteye geçme hareketini belirtirSınır aşımı ve aktif taarruz boyutu
هضمKomşuHakkı eksiltme, sindirmeظلم hakkı tamamen inkâr veya yerinden etme iken, هضم hakkın bir kısmını zorla kesip küçültmektirEksik bırakma ve baskılama nüansı
عدلZıtDenge, yerine koymaHer şeyi kendi meşru ve layık olduğu hizaya koyma, eşit ve dengeli tutma haliظلم kökünün doğrudan zıddıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaظلمHaksızlık, karanlıkEşyayı yerinden etme, hakikati örtme ve haddi aşmaKesin
Latinceiniustitia, obscuritasAdaletsizlik, karanlıkHukuki hak ihlalini ve ışıksızlığı karşılar; ancak ikisi arasındaki ontolojik bağı tek kelimede vermezGüçlü
İngilizceinjustice, oppression, darknessAdaletsizlik, baskı, karanlıkHukuki ve ahlaki haksızlığı ile fiziksel karanlığı ayrı kelimelerle karşılar; eşyayı yerinden çıkarma kök imgesini tek başına taşımazGüçlü
AlmancaUngerechtigkeit, FinsternisHaksızlık, koyu karanlıkAhlaki ve hukuki nizam bozuluşunu ifade eder, somut yerinden etme nüansını dışarıda bırakırGüçlü
Fransızcainjustice, ténèbresAdaletsizlik, zifiri karanlıkHukuk düzeninin çiğnenmesini ve mutlak aydınlık yoksunluğunu verirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré Dictionnaire de la langue française.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
Şirk ve inançta sapmaAllah'a ortak koşmaTevhit inancından saparak uluhiyeti hak etmeyene nispet etme bağlamı (Lokmân 31:13, En'âm 6:82)
Hukuki ve ahlaki haksızlıkKul hakkını çiğneme, zulümİnsanların canına, malına veya onuruna tecavüz etme, haddi aşma bağlamı (Şûrâ 42:42, Nisâ 4:10)
Kendi aleyhine sınır aşmaNefse zulmetmeGünah işleyerek veya ilahi emri terk ederek kişinin kendi fıtratına zarar vermesi (Bakara 2:231, A'râf 7:23)
Fiziki ve mecazi karanlıkAydınlığın yokluğuIşığın kesilmesi, cehalet, batıl ve hidayetsizlik halleri (Bakara 2:17, En'âm 6:1, Nûr 24:40)
Eksiltme ve hakkını vermemeVerimi kısmamaBir emeğin veya ürünün karşılığını eksiksiz verme bağlamı (Kehf 18:33)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi fiiller ve adaletAllah hakkında zulmün muhal oluşu; Mutezile'nin adl prensibi ile Ehl-i Sünnet'in mülk sahibinin mülkünde dilediği gibi tasarruf etmesi teziBaşkasına ait mülkte izinsiz tasarruf veya hikmetsiz fiil
FıkıhGasb, had aşımı ve tazminatBaşkasının hakkına el uzatma, meşru sınırları ihlal etme, haksız kazanç ve yargıda tarafgirlikHukuka aykırı fiil, meşru mevkiden saptırma ve tecavüz
TefsirŞirk, ceza ve helak sünnetiŞirkin en büyük zulüm oluşu ve toplumların zulüm sebebiyle helak edilmesi ilkesiEşyayı ve ubudiyeti layık olduğu yerden çıkarma, fıtratı bozma
HadisKul hakkı ve uhrevi iflasKıyamet gününde haksızlıkların karanlığa dönüşmesi ve mazlumun bedduasıZulumât (karanlıklar) ile dünyevi haksızlık arasındaki doğrudan ceza paralelliği

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhit ve şirk ayrımıOntolojik sapmaKulluğu yaratılana yönelterek varoluş düzenini bozmaİbadeti ve mutlak boyun eğişi ait olduğu makamdan alıp başkasına vermek en büyük zulümdürKesin
İlmiHakikat ve yöntemCehalet ve tahrifBilgiyi nesnesinden ve meşru bağlamından koparmaHakikati gizlemek, delili çarpıtmak ve zannı kesin bilgi yerine koymak ilmi zulümdürGüçlü
SiyasiYönetim ve meşruiyetİstibdat ve zorbalıkHukukun üstünlüğünü ve emaneti çiğnemeOtoriteyi meşru sınırların dışına taşırarak tebaa üzerinde keyfi tahakküm kurma halidirKesin
İktisadiMülkiyet ve bölüşümGasb ve sömürüMalı haksız yollarla edinme ve dolaşımını engellemeFaiz, hırsızlık ve tekelcilik gibi yollarla serveti hak sahiplerinden meşru olmayan tarafa aktarmaKesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDengesizlik, entropi artışı, vektörel sapmaBir sistemin dengede duran parametrelerinin dış bir müdahaleyle doğal yatağından çıkarılması ve sistemik kaosun (karanlığın) büyümesiGüçlü
Beşeri bilimlerYapısal anomi, meşruiyet krizi, hak ihlaliKurumsal ve toplumsal rollerin keyfiyetle yer değiştirmesi sonucu düzenin çözülmesi ve sosyal adaletin çöküşüKesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün anlamını yalnızca güçlü bir tiranın zayıf bir insana uyguladığı kaba kuvvete veya siyasi baskıya indirgemek
Kur'an içi daha geniş anlamİnanç düzeyinde şirkten, fıtri düzeyde günah işlemeye, hukuki tecavüzden fiziksel ve manevi karanlıklara kadar eşyanın yerinden oynatıldığı her durumu kapsayan nizam bozumu
Yanlış anlamanın doğuracağı hataŞirkin ve ahlaki yozlaşmanın niçin zulüm sayıldığını kavrayamamak; kişinin günah işlediğinde doğrudan kendine haksızlık ettiğini (nefsine zulmettiğini) gözden kaçırmak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın temel davası olan adaletin, tevhidi dengenin ve ilahi nizamın karşıt kutbunu kurar; ontolojik düzen ile ahlaki davranış arasındaki doğrudan bağı açıklar
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Şirkin mahiyetini anlatan ayetlerde, geçmiş kavimlerin helak gerekçelerinde, kul hakkı ve kısas hükümlerinde, nûr-zulumât karşıtlığının geçtiği varoluşsal beyanlarda
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zulmün sadece dışarıdan birine yapılan kötülük olduğu zannını yıkar; insanın haddi aşarak kendi fıtratına verdiği tahribatı ve kâinattaki hiyerarşiyi bozmanın da zulüm olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir nesneyi kendi doğal konumundan başka bir konuma koymak ve ışığı keserek ortamı karanlığa boğmak.
  • Soyut anlamVarlık, ahlak ve hukuk alanında ilahi ve fıtri sınırları çiğneyerek hakkı yerinden etmek, hakikati örtmek ve dengesizlik üretmek.
  • Sistematik karşılıkAdalet ve hidayet ekseninin (A) tam karşıtı olarak, sistemin meşru koordinatlarından (x) gayrimeşru alana (x′) sapması neticesinde doğan kaos ve karanlık durumu (Z).
  • LaTeX modeliZ=f(x→x′)veyaZ=∑i(xi−xi∗)2s¸artıylaxi≠xi∗

Daha sade operatör temsiliyle:

Z=Δ(x,x0)≠0  ⟹  Φ→∅

  • LaTeX açıklamasıModelde x0 veya x∗ nesnenin, hakkın veya inancın olması gereken meşru ve fıtri konumunu temsil eder. x ise failin fiiliyle ortaya çıkan fiili konumu gösterir. Konumlar arasındaki fark Δ(x,x0) sıfırdan farklı olduğunda zulüm (Z) vuku bulur; bu yer değiştirme neticesinde aydınlık ve nizam potansiyeli (Φ) sıfırlanarak karanlığa ve kaosa dönüşür.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ظ