هضم

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ه-ض-م2 sîga, 8 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.أمنهَضْمًاصلحظلمهضمزرعطلعخوفعمل

KökSîga 2Ayet 2Sure 2Mücavir 8

▶ Ağı aç (3B)

هضم

ه - ض - م

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 2 sîga
  • 13 sözlük

Hedm (he, dat), Yemek borusudur.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Hedm (he, dat), Yemek borusudur.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.086 harf
باب الهاء والضاد والميم معهما هض م مستعمل فقط هضم: الهاضِمُ: الشّاِدُخ لما فيه من رخاوة ولين، تقول: هَضَمته فانْهضَمَ، كالقَصَبة المَهْضومة الّتي يُزْمَر بها. يقال: مِزْمارٌ مُهَضَّم، قال لبيد: يُرَجِّع في الصُّوَى بمُهَضَّمـاتٍ يَجُبْنَ الصَّدرَ من قَصَبِ العَوالي شبّه مخارجَ صوتِ حَلْقِهِ بمُهَضَّماتِ المَزاميِر. والهاضُومُ: كلُّ دواءٍ هَضَمَ طعاماً كا لجَوارِش. وبطنٌ هضيمٌ مهضومٌ وأَهْضم.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR1.302 harf
هَضَمْتُ الشيء: كسرته، يقال: هَضَمَهُ حقَّه واهْتَضَمَهُ، إذا ظلمه وكسرَ عليه حقَّه. وهَضَمْتُ لك من حقِّي طائفةً، أي تركته. وتَهَضَّمَهُ: ظلمه. ورجلٌ هَضيمٌ ومُهْتَضَمٌ، أي مظلوم. والهَضيمَةُ: أن يَتَهَضَّمَكَ القومُ شيئاً، أي يظلموك، وتَهَضَّمْتُ للقومِ تهضُّماً، إذا انقدتَ لهم وتقاصرت. أبو زيد: أهْضَمْتُ الإبل للإجْذاعِ والإسْداسِ جميعاً، إذا ذهبت رواضعُها وطلع غيرها. قال: وكذلك الغنم.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR2.304 harf
ه ض م هضم استعمل من وجوهها : هضم . هضم : قال الليث : الهاضم : الشادِخُ ، لما فيه رخاوة ولين ، تقول : هَضْمته فانهضم كالقَصَبة المهضومة التي يُرمَى بها ، ويقال : مِزْمار مُهَضَّم . وقال لبيد يصف نَهيقَ حِمار : يُرَجِّع في الصُّوَى بمُهَضَّماتٍ يَجُبْن الصَّدْرَ مِن قَصَب العوالي قيل : شَبَّه مخارجَ صوتِ حَلْقِه بمُهَضَّماتِ المزامير . وقال الفراء في قول الله عز وجل : ( وَنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيمٌ )
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR1.191 harf
(باب الهاء والضاد وما يثلثهما) (هضل) الهاء والضاد واللام ليس فيه إلا الهَيضَلة، وهي الجماعة المتسلِّحة ذاتُ الجَلَبة. وربَّما قالوا للناقة العظيمة: هَيضَلة.‏ (هضم) الهاء والضاد والميم: أصلٌ صحيح يدلُّ على كَسرٍ وضَغطٍ وتداخُل. وهضَمت الشّيءَ هضماً: كسرتُه. ومِزمارٌ مُهَضَّم، لأنَّه فيما يزعمون أكسارٌ يضمُّ بعضُها إلى بعض. والهاضوم: الذي يَهضِم الطَّعام، وأُراه مولَّداً. وكشحٌ مُهضَّم. وامرأةٌ
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR306 harf
- الهضم: شدخ ما فيه رخاوة، يقال: هضمته فانهضم، وذلك كالقصبة المهضومة التي يزمر بها، ومزمار مهضم. قال تعالى: ﴿ونخل طلعها هضيم﴾ [الشعراء/148] أي: داخل بعضه في بعض كأنما شدخ، والهاضوم: ما يهضم الطعام وبطن هضوم، وكشح مهضم وامرأة هضيمة الكشحين، واستعير الهضم للظلم. قال تعالى: ﴿فلا يخاف ظلما ولا هضما﴾ [طه/112].
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR1.002 harf
ه ض م هضم الشيء الرّخو‏:‏ شدخه وكسره‏.‏ وسقطت الثمرة من الشجرة فانهضمت وتهضّمت وهضمتها بيدي‏.‏ وقصب مهضوم ومهضّم‏:‏ غمز حتى كاد ينشدخ‏.‏ وقيل‏:‏ المزمار المهضّم‏:‏ أكسار يضمّ بعضها إلى بعض‏.‏ وقال ابن السكيت‏:‏ هو النّرم ناي‏.‏ قال لبيد‏:‏ ونزلنا في أهضام الوادي‏:‏ في بطونه المطمئنة‏.‏ وفي مثل ‏"‏ الليل وأهضام الوادي ‏"‏ أي لا تسر فيها لا ينلك مكروه‏.‏ وتبخّر بالأهضام وهو ضرب من البخور‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR6.630 harf
هضَم الدواءُ الطعامَ يَهْضِمُه هَضْماً: نَهَكَه. والهَضّامُ والهَضُوم والهاضُومُ: كلُّ دَواءٍ هَضَمَ طعاماً كالجُوارِشْنِ (* قوله «كالجوارش» ضبط في بعض نسخ النهاية بضم الجيم، وفي بعض آخر منها بالفتح وكذا المحكم.، وهذا طعامٌ سريعُ الانْهِضامِ وبَطيءُ الانْهِضامِ. وهَضَمَه يَهْضِمُه هَضْماً واهْتَضَمه وتهَضَّمَه: ظَلمه وغصَبه وقهرَه، والاسم الهَضِيمةُ. ورجل هَضِيمٌ ومُهْتَضَمٌ: مَظْلومٌ. وهضَمَه
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR333 harf
* ه ض م * * هَضَمَهُ * حقه من باب ضرب و * اهْتَضَمَهُ * ظلمه فهو * هَضِيمٌ * و * مُهْتَضَمٌ * أي مظلوم و * تَهَضَّمَهُ * مثله و * الهَاضُومُ * الذي يقال له الجوارشن لأنه يهضم الطعام أي يكسره وطعام سريع الإنهِضَامِ * وبطيء الانهضام ويقال للطلع * هَضِيمٌ * ما لم يخرج من كفُرَّاهُ لدخول بعضه في بعض والهَضِيمُ من النساء اللطيفة الكشحين
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.654 harf
| ( هَضَمَ الدَّوَاءَ ، والطَّعَامَ ، يَهْضِمُهُ ) هَضْمًا : ( نَهَكَهُ ) ، وَهُوَ مَجَازٌ ، وَأَصْلُ الهَضْمِ : شَدْخُ ما فِيهِ رَخَاوَةٌ ، وقِيلَ : الانْحِطَاطُ ، وَقِيلَ : الكَسْرُ ، وَقِيلَ : النَّقْصُ ، كَمَا بَيَّنَهُ الرَّاغِبُ ، وَغَيْرُهُ . | ( و ) مِنَ المَجَازِ : هَضَمَ ( عَلَيْهِمْ ) : إذَا ( هَجَمَ ) ، يُقالُ : مَا شَعَرُوا حَتَّى هَضَمْنَا عَلَيْهِمْ . ( أَوْ ) هَضَمَ فُلانٌ عَلَى
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.061 harf
١ 1 هضَمَهُ ذ and اِهْتَضَمَهُ : see تَخَوَّفَهُ. ― -b2- هَضَمَ لَهُ مِنْ مَالِهِ: see خَضَمَ. 5 تَهَضَّمَ see 7. اِنْهَضَمَ 7 اِنْهَضَمَ ذ It (a thing) melted, or dissolved, after being congealed. (JK.) ― -b2- اِنْهَضَمَتِ الثَّمَرَةُ, and ↓ تَهَضَّمَت, The fruit broke; or became broken, or crushed; syn. تَشَدَّخَتْ; (TA;) and became mellow, so as to be easy of digestion. See also بَوْعٌ ―
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.374 harf
هَضَمَ هَضَمَ I ( n. ac. هَضْم 1 ), a. Broke. b. Digested. c. Helped to digest. d. Supported. e. Wronged; defrauded. f. [ La & Min ], Ceded a part of ... to. g. [ 'Ala ], Assailed. هَضِمَ هَضِمَ A ( n. ac. هَضَم 4 ), a. Was slender, slim. أَهْضَمَ أَهْضَمَ IV , a. Shed the front-teeth. تَهَضَّمَ تَهَضَّمَ V , a. see I (e) . b. [ La ], Yielded to; bore with. اِنْهَضَمَ
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.139 harf
هضم هَضَمَ - يَهْضِمُ - هَضِيْم هَضَمَ - يَهْضِمُ + كائن + كائناً + شيئاً: يهضم شيئاً كان سيصير للكائن الآخر: ينقص حجم شيء مخصص للكائن الآخر: يقرط عليه جزء اً من حقه. ومنه هضم الطعام: قضمه وعلكه وعجنه بالفم والمعدة فينقبض على بعضه ويمتص رويداً رويداً: وهذه العمليات كلها "هضم": تصغير الحجم باستمرار هَضْم: اسم فعل " هَضَمَ - يَهْضِمُ ": إنقاص
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler8 mücavir (12 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. زرع

    1 ortak ayet · Ekin demektir

  2. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  3. نخل

    1 ortak ayet · Hurma ağacıdır

  4. خوف

    1 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…

  5. صلح

    1 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

  6. ظلم

    1 ortak ayet · Zalimler

  7. عمل

    1 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir

  8. أمن

    1 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

Geçtiği ayetler(2)

  1. وَزُرُوعٍ وَنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيمٌ

    İç içe geçmişEkinler, salkımları sarkmış hurmalıklar arasında.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökهضم
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerظلم, نقص, غمز, كسر
Zıt Kökوفى
Çekirdek Özet 1Gevşek veya yumuşak bir şeyi bastırıp ezmek, hacmini küçülterek iç içe geçirmek
Çekirdek Özet 2Bir kimsenin hakkını baskı veya eksiltme yoluyla çiğnemek; meyvenin lif lif iç içe olgunlaşması
Çekirdek Özet 3Bir varlığın hacminin, payının veya hakkının dış bir baskıyla sınırlandırılıp aşındırılması
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca sindirim fizyolojisiyle sınırlayıp hak ihlali ve yapısal yoğunlaşma anlamlarını gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
هضAğırlıkla bastırma, çökertme ve kütlesel iniş hareketi; nitekim هضب kökünde yoğun yağmur ve yüksek kütlenin taşması bu baskı ve hacim hareketini yansıtırمKatılan م harfinin toplayıcı ve kavrayıcı niteliğiyle ezilip küçülen parçaların birbiri içine geçmesi, sıkışması ve içkin bir yoğunluğa bürünmesi anlamı kesinleşmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
هKollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefesVarlığın veya hakkın görünürlüğünü, nefes alan canlı yapısını temsil eder
ضOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma (türetme imge)Nesnenin kenarlardan baskılanması, kıskaç içine alınması ve ezilme kuvvetidir
مSu; akış, çokluk, derinlikEzilen ve kırılan parçaların sıvılaşması, birbirine karışması ve toplanmasıdır
هضمNefes alan hacmin baskıyla sıkıştırılıp iç içe katlanarak eritilmesiBir yapının dıştan gelen bir güçle ezilerek hacminin küçültülmesi ve bütünlüğünün sindirilmesidir

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİçi boş, yumuşak veya gevşek kamış türü bir nesneyi ezmek, kırmak ve parmakla bastırarak iç içe geçirmek
Cahiliye şiiri kullanımıLebîd b. Rebîa mûsıkî aletinin boğumlarını ve ses çıkışını tasvir ederken kökü kamışın ezilip birleştirilmesi anlamında kullanır: يُرَجِّع في الصُّوَى بمُهَضَّمـاتٍ / يَجُبْنَ الصَّدرَ من قَصَبِ العَوالي
Erken Arapça kullanımKarın boşluğunun yan kısımlarının inceliğini ve basıklığını anlatmak için كشح مهضوم ve امرأة هضيمة الكشحين denmiş; vadinin alçak ve basık tabanlarına أهضام الوادي adı verilmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn; Maqāyīs al-Lugha; Lisān al-ʿArab; Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça هضم kökü, yumuşak dokulu nesnelerin ezilmesi, kırılması ve hacminin daraltılması şeklindeki somut eyleme dayanır. Kökün ilk iki konsonantı olan هض tabanı, kütlesel bir ağırlığın çökmesi veya bastırması hareketini karşılar. Bu yapı genel Sami dillerinde gırtlaksı ve sızıcı harflerin geçişkenliğiyle ezme, dövme veya ufalanma bildiren köklerle fonetik paralellikler sergiler. İbranice ve Aramice katmanlarda doğrudan ses denkliğiyle birebir aynı kök harflerine rastlanmamakla birlikte, kökün semantik matrisi olan ezilme ve ufalanma boyutu, Süryanice ve İbranicedeki benzer bası bildiren köklerin anlamsal alanıyla örtüşür. Arapça içinde kök, hem fiziki ezilmeyi ve gıdanın sindirilmesini hem de mecazi olarak kişinin hakkından eksiltilmesini ifade eden zengin bir semantik dallanma kazanmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab; Maqāyīs al-Lugha.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönهضمYumuşak nesneyi bastırıp ezmekten hakkı eksiltmeye ve gıdanın sindirilmesine uzanan semantik genişlemeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Batı Sami ses-anlam örtüşmeleriGırtlaksı ve sızıcı harflerin basınç ve ufalanma bildiren kök yapılarıyla anlamsal paralelliğiMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin ve kanıtlanmış bir Afro-Asyatik dış bağ tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
هضمAnlamlıEzmek, baskılamak, hakkı kısmakHedef köktür; yumuşak şeyi ezmeyi ve hak eksiltmeyi bildirirKur'an'da geçer
همضAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
ضهمAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
ضمهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
مهضAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez
مضهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştirKur'an'da geçmez

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
هضمMerkezEzme, eksiltme, baskılamaYumuşak yapıyı bastırarak hacmini küçültmek ve hakkı sindirerek eksiltmekBir hakkın veya nesnenin basılarak ufaltılması
ظلمKomşuHaksızlık, tecavüzBir şeyi kendi yerine koymamak ve başkasına ait olana açıkça el koymakHakka doğrudan ve haksız tecavüz
نقصKomşuEksiltme, azaltmaMiktar veya ölçüden eksiltme yapmak; fiziksel ezme çağrışımı içermezSayısal veya niceliksel noksanlaştırma
غمزKomşuBaskı uygulama, sıkmaElle yoklayarak veya hafifçe sıkarak kontrol etme hareketiNesnenin yumuşaklığını elle yoklama
كسرKomşuKırma, parçalamaSert ve katı bir bütünü darbeli biçimde parçalara ayırmaKatı cisimlerin parçalanması
وفىZıtTamamlama, eksiksiz vermeHakkı ve ölçüyü hiçbir noksan bırakmaksızın tam olarak ödemekHak ve değerin bütünüyle ifa edilmesi

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaهضمEzmek, sindirmek, hakkı kısmakHem fiziksel ezilme ve sindirimi hem de hakkın çiğnenmesini kapsarKesin
Latincecomprimere, digerereBastırmak, sindirmekEzme ve sindirme eylemlerini karşılar; hakkın noksanlaştırılması nüansını dolaylı taşırGüçlü
İngilizceto oppress, to curtail, to digestHakkını yemek, kısmak, sindirmekBaskılamak ve eksiltmek manasını verir; iç içe geçmiş tomurcuk estetiğini dışarıda bırakırGüçlü
Almancaunterdrücken, schmälern, verdauenBaskılamak, eksiltmek, sindirmekBir hakkın aşındırılmasını ve gıdanın parçalanmasını iyi karşılarGüçlü
Fransızcaléser, comprimer, digérerZarara uğratmak, bastırmak, sindirmekHukuki hak kısıntısını ve fiziksel basıyı ifade ederGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary; Wehr Arabic-English Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
هَضْمًاHak kısıntısı, haksız eksiltme ve sindirilmeKıyamet günü müminin ne haksız bir günah yüklenmesinden ne de sevaplarının eksiltilip ezilmesinden korkmayacağı bağlamı (Tâhâ 20:112)
هَضِيمٌBirbiri içine girmiş, sıkı dokulu, latif ve olgun hurma tomurcuğuSemûd kavmine bahşedilen bahçelerdeki hurma ağaçlarının bereketli ve katmerli ürünleri bağlamı (Şu‘arâ 26:148)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi adalet ve ceza-mükafat dengesiظلم ve هضم kavramları arasındaki fark: Zulüm hak etmediği günahın yüklenmesi, hezm ise hak ettiği sevabın eksiltilmesidirAmel karşılığının eksiltilmezliği
FıkıhAlacaklı hakkından feragatKişinin kendi isteğiyle alacağının bir kısmını borçlu lehine terk etmesi هضمت له من حقي şeklinde ifade edilirGönüllü hak tenzilatı ve feragat
TefsirAhiret güvenliği ve tabiat tasviriHurma salkımının lif lif iç içe oluşu ile mahşerde kulun hakkının çiğnenmemesi arasındaki anlam birliğiKatmanlı yapı ve hak dokunulmazlığı
HadisAhlak ve nefis terbiyesiHaksızlığa uğrayan mazlumun ezilmişliği مهتضم kavramıyla; kişinin nefsini kibirden arındırıp alçaltması تهضم ile izah edilirZayıf düşürülme ve nefsi kırma

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi mizan ve hesaplaşmaSevap güvencesiAmelin eksiksiz korunmasıKulun hiçbir hayırlı amelinin baskılanıp değer kaybına uğratılmamasıKesin
İlmiBiyolojik dönüşüm ve sindirimMaddenin ayrışmasıBesinin emilimini sağlamaKarmaşık yapıların ezilip çözülerek bünyeye yararlı temel unsurlara indirgenmesiGüçlü
SiyasiYönetilenlerin haklarıHak gasbını önlemeZayıfın ezilmesini engellemeGüçlünün baskısıyla güçsüzün hak alanının daraltılmasının engellenmesiGüçlü
İktisadiEmek ve değer dolaşımıDeğer aşınmasıHak edişi eksiltmemeÜreticinin veya emekçinin payından keyfi kesinti yapılmasının önlenmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerHacimsel sıkışma ve biyokimyasal lizisBir maddenin uygulanan basınç altında hacminin daralarak yoğunlaşması veya kimyasal bağların çözülerek küçülmesiGüçlü
Beşeri bilimlerHak aşınması ve marjinal kısıntıBir bireyin meşru haklarının yasal veya fiili baskı mekanizmalarıyla azar azar kısılarak etkisizleştirilmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü neredeyse tamamen mide ve bağırsak hareketlerinden ibaret biyolojik bir sindirim işlemine hapsetmek
Kur'an içi daha geniş anlamBir yapının iç içe geçerek zenginleşmesini ve ahlaki-hukuki planda bir hakkın baskı altında eksiltilmesini içeren çok boyutlu yapı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataTâhâ 20:112 ayetinde geçen هضما ifadesini sıradan bir zulüm tekrarı sanmak; ilahi adaletin ince dengesi olan hak eksiltmeme ilkesini kavrayamamak

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da adalet kavramının sınırlarını belirler; adaletin yalnızca başkasının günahını yüklememek değil, kişinin en ufak emeğini bile aşındırmamak olduğunu gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Ahirette amel defterlerinin açıldığı mizan sahnelerinde ve tabiatın harikulade yaratılış detaylarının zikredildiği ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Zulüm ile hezm kavramlarının eşanlamlı sanılmasını düzeltir; hezmin var olan haktan eksiltme, zulmün ise var olmayan kötülüğü yükleme olduğunu netleştirir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYumuşak veya lifli bir nesnenin baskılanarak ezilmesi, hacminin küçülmesi veya iç içe geçerek sıkışması.
  • Soyut anlamBir hakkın, değerin veya varoluş alanının dış bir tazyikle kısıntıya uğratılması, aşındırılması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki hak ediş çıktısının, meşru sınırları ihlal eden bir baskı katsayısıyla azaltılmasına karşı kurulan mutlak koruma ilkesi.
  • LaTeX modeliRf=R0−ΔRileΔR=0  ⟺  H=0
  • LaTeX açıklamasıModelde R0 öznenin hak ettiği başlangıçtaki toplam değeri, Rf nihai olarak teslim edilen net değeri temsil eder. ΔR ise haktan yapılan haksız kısıntı ve ezilme miktarını ifade eder. H uygulanan hezm baskısını göstermekte olup, sistemde hezm sıfırlandığında (H=0) hak eksiltme de tamamen ortadan kalkar (ΔR=0) ve kulun hakkı eksiksiz (Rf=R0) olarak gerçekleşir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ه