هضم
ه - ض - م
KÖK- 2 geçiş
- 2 ayet
- 2 sîga
- 13 sözlük
Hedm (he, dat), Yemek borusudur.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(13)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Hedm (he, dat), Yemek borusudur.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.086 harfباب الهاء والضاد والميم معهما
هض م مستعمل فقط
هضم:
الهاضِمُ: الشّاِدُخ لما فيه من رخاوة ولين، تقول: هَضَمته فانْهضَمَ، كالقَصَبة المَهْضومة الّتي يُزْمَر بها. يقال: مِزْمارٌ مُهَضَّم، قال لبيد:
يُرَجِّع في الصُّوَى بمُهَضَّمـاتٍ يَجُبْنَ الصَّدرَ من قَصَبِ العَوالي
شبّه مخارجَ صوتِ حَلْقِهِ بمُهَضَّماتِ المَزاميِر.
والهاضُومُ: كلُّ دواءٍ هَضَمَ طعاماً كا لجَوارِش.
وبطنٌ هضيمٌ مهضومٌ وأَهْضم.
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR1.302 harfهَضَمْتُ الشيء: كسرته، يقال: هَضَمَهُ حقَّه واهْتَضَمَهُ، إذا ظلمه وكسرَ عليه حقَّه. وهَضَمْتُ لك من حقِّي طائفةً، أي تركته. وتَهَضَّمَهُ: ظلمه. ورجلٌ هَضيمٌ ومُهْتَضَمٌ، أي مظلوم. والهَضيمَةُ: أن يَتَهَضَّمَكَ القومُ شيئاً، أي يظلموك، وتَهَضَّمْتُ للقومِ تهضُّماً، إذا انقدتَ لهم وتقاصرت. أبو زيد: أهْضَمْتُ الإبل للإجْذاعِ والإسْداسِ جميعاً، إذا ذهبت رواضعُها وطلع غيرها. قال: وكذلك الغنم.
Tehzîbu'l-Luğa
Ezherî · 10. yyTR2.304 harfه ض م
هضم
استعمل من وجوهها : هضم .
هضم : قال الليث : الهاضم : الشادِخُ ، لما فيه رخاوة ولين ، تقول : هَضْمته فانهضم كالقَصَبة المهضومة التي يُرمَى بها ، ويقال : مِزْمار مُهَضَّم .
وقال لبيد يصف نَهيقَ حِمار :
يُرَجِّع في الصُّوَى بمُهَضَّماتٍ
يَجُبْن الصَّدْرَ مِن قَصَب العوالي
قيل : شَبَّه مخارجَ صوتِ حَلْقِه بمُهَضَّماتِ المزامير .
وقال الفراء في قول الله عز وجل : ( وَنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيمٌ )
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR1.191 harf(باب الهاء والضاد وما يثلثهما)
(هضل) الهاء والضاد واللام ليس فيه إلا الهَيضَلة، وهي الجماعة المتسلِّحة ذاتُ الجَلَبة. وربَّما قالوا للناقة العظيمة: هَيضَلة.
(هضم) الهاء والضاد والميم: أصلٌ صحيح يدلُّ على كَسرٍ وضَغطٍ وتداخُل. وهضَمت الشّيءَ هضماً: كسرتُه. ومِزمارٌ مُهَضَّم، لأنَّه فيما يزعمون أكسارٌ يضمُّ بعضُها إلى بعض. والهاضوم: الذي يَهضِم الطَّعام، وأُراه مولَّداً. وكشحٌ مُهضَّم. وامرأةٌ
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR306 harf- الهضم: شدخ ما فيه رخاوة، يقال: هضمته فانهضم، وذلك كالقصبة المهضومة التي يزمر بها، ومزمار مهضم. قال تعالى: ﴿ونخل طلعها هضيم﴾ [الشعراء/148] أي: داخل بعضه في بعض كأنما شدخ، والهاضوم: ما يهضم الطعام وبطن هضوم، وكشح مهضم وامرأة هضيمة الكشحين، واستعير الهضم للظلم. قال تعالى: ﴿فلا يخاف ظلما ولا هضما﴾ [طه/112].
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR1.002 harfه ض م
هضم الشيء الرّخو: شدخه وكسره.
وسقطت الثمرة من الشجرة فانهضمت وتهضّمت وهضمتها بيدي.
وقصب مهضوم ومهضّم: غمز حتى كاد ينشدخ.
وقيل: المزمار المهضّم: أكسار يضمّ بعضها إلى بعض.
وقال ابن السكيت: هو النّرم ناي.
قال لبيد: ونزلنا في أهضام الوادي: في بطونه المطمئنة.
وفي مثل " الليل وأهضام الوادي " أي لا تسر فيها لا ينلك مكروه.
وتبخّر بالأهضام وهو ضرب من البخور.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR6.630 harfهضَم الدواءُ الطعامَ يَهْضِمُه هَضْماً: نَهَكَه.
والهَضّامُ والهَضُوم والهاضُومُ: كلُّ دَواءٍ هَضَمَ طعاماً كالجُوارِشْنِ
(* قوله «كالجوارش» ضبط في بعض نسخ النهاية بضم الجيم، وفي بعض آخر منها بالفتح وكذا المحكم.، وهذا طعامٌ سريعُ
الانْهِضامِ وبَطيءُ الانْهِضامِ. وهَضَمَه يَهْضِمُه هَضْماً واهْتَضَمه وتهَضَّمَه: ظَلمه وغصَبه وقهرَه، والاسم الهَضِيمةُ. ورجل هَضِيمٌ ومُهْتَضَمٌ: مَظْلومٌ. وهضَمَه
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR333 harf* ه ض م * * هَضَمَهُ * حقه من باب ضرب و * اهْتَضَمَهُ * ظلمه فهو * هَضِيمٌ * و * مُهْتَضَمٌ * أي مظلوم و * تَهَضَّمَهُ * مثله و * الهَاضُومُ * الذي يقال له الجوارشن لأنه يهضم الطعام أي يكسره وطعام سريع الإنهِضَامِ * وبطيء الانهضام ويقال للطلع * هَضِيمٌ * ما لم يخرج من كفُرَّاهُ لدخول بعضه في بعض والهَضِيمُ من النساء اللطيفة الكشحين
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR7.654 harf| ( هَضَمَ الدَّوَاءَ ، والطَّعَامَ ، يَهْضِمُهُ ) هَضْمًا : ( نَهَكَهُ ) ، وَهُوَ مَجَازٌ ، وَأَصْلُ الهَضْمِ : شَدْخُ ما فِيهِ رَخَاوَةٌ ، وقِيلَ : الانْحِطَاطُ ، وَقِيلَ : الكَسْرُ ، وَقِيلَ : النَّقْصُ ، كَمَا بَيَّنَهُ الرَّاغِبُ ، وَغَيْرُهُ . | ( و ) مِنَ المَجَازِ : هَضَمَ ( عَلَيْهِمْ ) : إذَا ( هَجَمَ ) ، يُقالُ : مَا شَعَرُوا حَتَّى هَضَمْنَا عَلَيْهِمْ . ( أَوْ ) هَضَمَ فُلانٌ عَلَى
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR1.061 harf١
1 هضَمَهُ ذ and اِهْتَضَمَهُ : see تَخَوَّفَهُ. ― -b2- هَضَمَ لَهُ مِنْ مَالِهِ: see خَضَمَ.
5 تَهَضَّمَ see 7.
اِنْهَضَمَ
7 اِنْهَضَمَ ذ It (a thing) melted, or dissolved, after being congealed. (JK.) ― -b2- اِنْهَضَمَتِ الثَّمَرَةُ, and ↓ تَهَضَّمَت, The fruit broke; or became broken, or crushed; syn. تَشَدَّخَتْ; (TA;) and became mellow, so as to be easy of digestion. See also بَوْعٌ ―
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.374 harfهَضَمَ
هَضَمَ I ( n. ac. هَضْم 1 ),
a. Broke.
b. Digested.
c. Helped to digest.
d. Supported.
e. Wronged; defrauded.
f. [ La & Min ], Ceded a part of ... to.
g. [ 'Ala ], Assailed.
هَضِمَ
هَضِمَ A ( n. ac. هَضَم 4 ),
a. Was slender, slim.
أَهْضَمَ
أَهْضَمَ IV ,
a. Shed the front-teeth.
تَهَضَّمَ
تَهَضَّمَ V ,
a. see I (e) .
b. [ La ], Yielded to; bore with.
اِنْهَضَمَ
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR yok17.139 harfهضم
هَضَمَ - يَهْضِمُ - هَضِيْم
هَضَمَ - يَهْضِمُ + كائن + كائناً + شيئاً: يهضم شيئاً كان سيصير للكائن الآخر: ينقص حجم شيء مخصص للكائن الآخر: يقرط عليه جزء اً من حقه.
ومنه هضم الطعام: قضمه وعلكه وعجنه بالفم والمعدة فينقبض على بعضه ويمتص رويداً رويداً: وهذه العمليات كلها "هضم": تصغير الحجم باستمرار
هَضْم: اسم فعل " هَضَمَ - يَهْضِمُ ": إنقاص
Mücavir kökler8 mücavir (12 toplam)
- زرع
1 ortak ayet · Ekin demektir
- طلع
1 ortak ayet · Dal demektir
- نخل
1 ortak ayet · Hurma ağacıdır
- خوف
1 ortak ayet · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…
- صلح
1 ortak ayet · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
- ظلم
1 ortak ayet · Zalimler
- عمل
1 ortak ayet · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
- أمن
1 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
Geçtiği ayetler(2)
وَزُرُوعٍ وَنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيمٌ
İç içe geçmişEkinler, salkımları sarkmış hurmalıklar arasında.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | هضم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ظلم, نقص, غمز, كسر |
| Zıt Kök | وفى |
| Çekirdek Özet 1 | Gevşek veya yumuşak bir şeyi bastırıp ezmek, hacmini küçülterek iç içe geçirmek |
| Çekirdek Özet 2 | Bir kimsenin hakkını baskı veya eksiltme yoluyla çiğnemek; meyvenin lif lif iç içe olgunlaşması |
| Çekirdek Özet 3 | Bir varlığın hacminin, payının veya hakkının dış bir baskıyla sınırlandırılıp aşındırılması |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sindirim fizyolojisiyle sınırlayıp hak ihlali ve yapısal yoğunlaşma anlamlarını gözden kaçırmak |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| هض | Ağırlıkla bastırma, çökertme ve kütlesel iniş hareketi; nitekim هضب kökünde yoğun yağmur ve yüksek kütlenin taşması bu baskı ve hacim hareketini yansıtır | م | Katılan م harfinin toplayıcı ve kavrayıcı niteliğiyle ezilip küçülen parçaların birbiri içine geçmesi, sıkışması ve içkin bir yoğunluğa bürünmesi anlamı kesinleşmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | Varlığın veya hakkın görünürlüğünü, nefes alan canlı yapısını temsil eder |
| ض | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma (türetme imge) | Nesnenin kenarlardan baskılanması, kıskaç içine alınması ve ezilme kuvvetidir |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Ezilen ve kırılan parçaların sıvılaşması, birbirine karışması ve toplanmasıdır |
| هضم | Nefes alan hacmin baskıyla sıkıştırılıp iç içe katlanarak eritilmesi | Bir yapının dıştan gelen bir güçle ezilerek hacminin küçültülmesi ve bütünlüğünün sindirilmesidir |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İçi boş, yumuşak veya gevşek kamış türü bir nesneyi ezmek, kırmak ve parmakla bastırarak iç içe geçirmek |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa mûsıkî aletinin boğumlarını ve ses çıkışını tasvir ederken kökü kamışın ezilip birleştirilmesi anlamında kullanır: يُرَجِّع في الصُّوَى بمُهَضَّمـاتٍ / يَجُبْنَ الصَّدرَ من قَصَبِ العَوالي |
| Erken Arapça kullanım | Karın boşluğunun yan kısımlarının inceliğini ve basıklığını anlatmak için كشح مهضوم ve امرأة هضيمة الكشحين denmiş; vadinin alçak ve basık tabanlarına أهضام الوادي adı verilmiştir |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn; Maqāyīs al-Lugha; Lisān al-ʿArab; Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça هضم kökü, yumuşak dokulu nesnelerin ezilmesi, kırılması ve hacminin daraltılması şeklindeki somut eyleme dayanır. Kökün ilk iki konsonantı olan هض tabanı, kütlesel bir ağırlığın çökmesi veya bastırması hareketini karşılar. Bu yapı genel Sami dillerinde gırtlaksı ve sızıcı harflerin geçişkenliğiyle ezme, dövme veya ufalanma bildiren köklerle fonetik paralellikler sergiler. İbranice ve Aramice katmanlarda doğrudan ses denkliğiyle birebir aynı kök harflerine rastlanmamakla birlikte, kökün semantik matrisi olan ezilme ve ufalanma boyutu, Süryanice ve İbranicedeki benzer bası bildiren köklerin anlamsal alanıyla örtüşür. Arapça içinde kök, hem fiziki ezilmeyi ve gıdanın sindirilmesini hem de mecazi olarak kişinin hakkından eksiltilmesini ifade eden zengin bir semantik dallanma kazanmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Brown-Driver-Briggs; Lisān al-ʿArab; Maqāyīs al-Lugha.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | هضم | Yumuşak nesneyi bastırıp ezmekten hakkı eksiltmeye ve gıdanın sindirilmesine uzanan semantik genişleme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney ve Batı Sami ses-anlam örtüşmeleri | Gırtlaksı ve sızıcı harflerin basınç ve ufalanma bildiren kök yapılarıyla anlamsal paralelliği | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve kanıtlanmış bir Afro-Asyatik dış bağ tespit edilmedi | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| هضم | Anlamlı | Ezmek, baskılamak, hakkı kısmak | Hedef köktür; yumuşak şeyi ezmeyi ve hak eksiltmeyi bildirir | Kur'an'da geçer |
| همض | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| ضهم | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| ضمه | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| مهض | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
| مضه | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için bağımsız kök anlamı kaydedilmemiştir | Kur'an'da geçmez |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| هضم | Merkez | Ezme, eksiltme, baskılama | Yumuşak yapıyı bastırarak hacmini küçültmek ve hakkı sindirerek eksiltmek | Bir hakkın veya nesnenin basılarak ufaltılması |
| ظلم | Komşu | Haksızlık, tecavüz | Bir şeyi kendi yerine koymamak ve başkasına ait olana açıkça el koymak | Hakka doğrudan ve haksız tecavüz |
| نقص | Komşu | Eksiltme, azaltma | Miktar veya ölçüden eksiltme yapmak; fiziksel ezme çağrışımı içermez | Sayısal veya niceliksel noksanlaştırma |
| غمز | Komşu | Baskı uygulama, sıkma | Elle yoklayarak veya hafifçe sıkarak kontrol etme hareketi | Nesnenin yumuşaklığını elle yoklama |
| كسر | Komşu | Kırma, parçalama | Sert ve katı bir bütünü darbeli biçimde parçalara ayırma | Katı cisimlerin parçalanması |
| وفى | Zıt | Tamamlama, eksiksiz verme | Hakkı ve ölçüyü hiçbir noksan bırakmaksızın tam olarak ödemek | Hak ve değerin bütünüyle ifa edilmesi |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | هضم | Ezmek, sindirmek, hakkı kısmak | Hem fiziksel ezilme ve sindirimi hem de hakkın çiğnenmesini kapsar | Kesin |
| Latince | comprimere, digerere | Bastırmak, sindirmek | Ezme ve sindirme eylemlerini karşılar; hakkın noksanlaştırılması nüansını dolaylı taşır | Güçlü |
| İngilizce | to oppress, to curtail, to digest | Hakkını yemek, kısmak, sindirmek | Baskılamak ve eksiltmek manasını verir; iç içe geçmiş tomurcuk estetiğini dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | unterdrücken, schmälern, verdauen | Baskılamak, eksiltmek, sindirmek | Bir hakkın aşındırılmasını ve gıdanın parçalanmasını iyi karşılar | Güçlü |
| Fransızca | léser, comprimer, digérer | Zarara uğratmak, bastırmak, sindirmek | Hukuki hak kısıntısını ve fiziksel basıyı ifade eder | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary; Wehr Arabic-English Dictionary.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| هَضْمًا | Hak kısıntısı, haksız eksiltme ve sindirilme | Kıyamet günü müminin ne haksız bir günah yüklenmesinden ne de sevaplarının eksiltilip ezilmesinden korkmayacağı bağlamı (Tâhâ 20:112) |
| هَضِيمٌ | Birbiri içine girmiş, sıkı dokulu, latif ve olgun hurma tomurcuğu | Semûd kavmine bahşedilen bahçelerdeki hurma ağaçlarının bereketli ve katmerli ürünleri bağlamı (Şu‘arâ 26:148) |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi adalet ve ceza-mükafat dengesi | ظلم ve هضم kavramları arasındaki fark: Zulüm hak etmediği günahın yüklenmesi, hezm ise hak ettiği sevabın eksiltilmesidir | Amel karşılığının eksiltilmezliği |
| Fıkıh | Alacaklı hakkından feragat | Kişinin kendi isteğiyle alacağının bir kısmını borçlu lehine terk etmesi هضمت له من حقي şeklinde ifade edilir | Gönüllü hak tenzilatı ve feragat |
| Tefsir | Ahiret güvenliği ve tabiat tasviri | Hurma salkımının lif lif iç içe oluşu ile mahşerde kulun hakkının çiğnenmemesi arasındaki anlam birliği | Katmanlı yapı ve hak dokunulmazlığı |
| Hadis | Ahlak ve nefis terbiyesi | Haksızlığa uğrayan mazlumun ezilmişliği مهتضم kavramıyla; kişinin nefsini kibirden arındırıp alçaltması تهضم ile izah edilir | Zayıf düşürülme ve nefsi kırma |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi mizan ve hesaplaşma | Sevap güvencesi | Amelin eksiksiz korunması | Kulun hiçbir hayırlı amelinin baskılanıp değer kaybına uğratılmaması | Kesin |
| İlmi | Biyolojik dönüşüm ve sindirim | Maddenin ayrışması | Besinin emilimini sağlama | Karmaşık yapıların ezilip çözülerek bünyeye yararlı temel unsurlara indirgenmesi | Güçlü |
| Siyasi | Yönetilenlerin hakları | Hak gasbını önleme | Zayıfın ezilmesini engelleme | Güçlünün baskısıyla güçsüzün hak alanının daraltılmasının engellenmesi | Güçlü |
| İktisadi | Emek ve değer dolaşımı | Değer aşınması | Hak edişi eksiltmeme | Üreticinin veya emekçinin payından keyfi kesinti yapılmasının önlenmesi | Güçlü |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Hacimsel sıkışma ve biyokimyasal lizis | Bir maddenin uygulanan basınç altında hacminin daralarak yoğunlaşması veya kimyasal bağların çözülerek küçülmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hak aşınması ve marjinal kısıntı | Bir bireyin meşru haklarının yasal veya fiili baskı mekanizmalarıyla azar azar kısılarak etkisizleştirilmesi | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü neredeyse tamamen mide ve bağırsak hareketlerinden ibaret biyolojik bir sindirim işlemine hapsetmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir yapının iç içe geçerek zenginleşmesini ve ahlaki-hukuki planda bir hakkın baskı altında eksiltilmesini içeren çok boyutlu yapı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Tâhâ 20:112 ayetinde geçen هضما ifadesini sıradan bir zulüm tekrarı sanmak; ilahi adaletin ince dengesi olan hak eksiltmeme ilkesini kavrayamamak |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da adalet kavramının sınırlarını belirler; adaletin yalnızca başkasının günahını yüklememek değil, kişinin en ufak emeğini bile aşındırmamak olduğunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Ahirette amel defterlerinin açıldığı mizan sahnelerinde ve tabiatın harikulade yaratılış detaylarının zikredildiği ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Zulüm ile hezm kavramlarının eşanlamlı sanılmasını düzeltir; hezmin var olan haktan eksiltme, zulmün ise var olmayan kötülüğü yükleme olduğunu netleştirir. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamYumuşak veya lifli bir nesnenin baskılanarak ezilmesi, hacminin küçülmesi veya iç içe geçerek sıkışması.
- Soyut anlamBir hakkın, değerin veya varoluş alanının dış bir tazyikle kısıntıya uğratılması, aşındırılması.
- Sistematik karşılıkBir sistemdeki hak ediş çıktısının, meşru sınırları ihlal eden bir baskı katsayısıyla azaltılmasına karşı kurulan mutlak koruma ilkesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde öznenin hak ettiği başlangıçtaki toplam değeri, nihai olarak teslim edilen net değeri temsil eder. ise haktan yapılan haksız kısıntı ve ezilme miktarını ifade eder. uygulanan hezm baskısını göstermekte olup, sistemde hezm sıfırlandığında () hak eksiltme de tamamen ortadan kalkar () ve kulun hakkı eksiksiz () olarak gerçekleşir.