صرصر

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ص-ر-ص2 sîga, 15 mücavir kök, 3 ayet, 3 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.حييعتوخزيرسلصَرْصَرٍأخرصرصرروحهلكصَرْصَرًانحسذوقعادعذبيومنصر

KökSîga 2Ayet 3Sure 3Mücavir 15

▶ Ağı aç (3B)

صرصر

ص - ر - ص

KÖK
  • 3 geçiş
  • 3 ayet
  • 2 sîga
  • 2 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Dondurucu

Notlarım

Sözlükler(2)

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR275 harf
ريحٌ صَرْصَرٌ، أي باردةٌ. ويقال أصلها صَرَّرٌ من الصَرِّ. والصَرْصَرانيُّ: واحد الصَرْصَرانِيَّاتِ، وهي الإبل بين البَخاتِيِّ والعِرابِ، ويقال: هي الفَوالِجُ. والصَرْصَرانيُّ: ضربٌ من سمك البحر. والصَراصِرَةُ: نَبَطُ الشامِ. والصُرْصورُ، مثل الجُرْجورِ. وهي العظامُ من الإبل.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR224 harf
صَرْصَرَ صَرْصَرَ a. Cried out, shouted; uttered its note ( woodpecker ). صَرْصَر صَرْصَر 51 , a. Cricket. b. Cock. c. Intense ( cold ); violent ( wind ). صُرْصُوْر صُرْصُوْر ( pl. صَرَاْصِيْرُ 67 ), a. see 51 (a) .
Tamamını oku

Sîgalar(2)

Mücavir kökler15 mücavir (21 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. روح

    3 ortak ayet · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır

  2. نحس

    2 ortak ayet · Alevi olmayan duman demektir

  3. عتو

    1 ortak ayet · Karşı gelmek

  4. عاد

    1 ortak ayet · Âd

  5. خزي

    1 ortak ayet · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir

  6. رسل

    2 ortak ayet · Saçak demektir

  7. يوم

    2 ortak ayet · “Yemm” durgun akan su demektir

  8. مرر

    1 ortak ayet · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir

  9. ذوق

    1 ortak ayet · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır

  10. هلك

    1 ortak ayet · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir

  11. دنو

    1 ortak ayet · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür

  12. نصر

    1 ortak ayet · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir

Geçtiği ayetler(3)

  1. فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي أَيَّامٍ نَحِسَاتٍ لِنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَخْزَى وَهُمْ لَا يُنْصَرُونَ

    DondurucuBöylece uğursuz günlerde dünya hayatında rüsvaylık azabını tattıralım diye Biz de onların üzerine şiddetli bir rüzgar gönderdik. Ahiret azabı ise, elbet daha horlayıcıdır. Onlara yardım da edilmez.

  2. إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي يَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ

    DondurucuNitekim uğursuz günde üzerlerine şiddetli bir rüzgarı devamlı olarak gönderdik.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökصرصر
YapıDörtlü
Özel DurumMükerrer (ikili çekirdeğin yinelenmesiyle kurulan muzaaf rubâî kök)
Bağlamsal Yakın Köklerصرر, عصف, قصف
Zıt Kökنسيم
Çekirdek Özet 1Tiz, keskin bir ses çıkararak uğuldayan veya dondurucu şiddette esen rüzgâr
Çekirdek Özet 2İlahi helak aracı olarak sınır tanımaz bir gürültü ve dondurucu soğukla gelen kasırga
Çekirdek Özet 3Fiziksel enerjinin dar alanda yüksek frekanslı sürtünme ve yıkıcı rezonansa dönüşmesi
Kritik Hata RiskiKökü yalnızca kuru bir soğuk veya sıradan bir fırtına sayıp ses ve tahripkâr rezonans boyutunu göz ardı etmek

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
صرSıkıştırma, daraltma, tiz ses çıkarma, bağlama ve yakıcı soğuk; nitekim صرر ısrar ve çınlamayı, صرخ yüksek perdeden bağırmayı, صرح berraklaşıp açığa çıkmayı, صرع yere sermeyi, صرم ise kesip koparmayı gösterirصرİkili çekirdeğin bütünüyle yinelenmesi, rüzgârın çıkardığı uğultulu ve tiz sesi kesintisiz bir titreşime, dondurucu şiddeti ise sürekli ve katmerli bir yıkım dalgasına dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaHavanın ve nesnelerin belirli bir hat boyunca kıskaca alınması, kaçışa izin vermeyen sıkışma
رİnsan başı; baş, ilk, üstSıkışmanın üst seviyeden, baş hizasından gelmesi ve yönlendirici bir hızla hareket etmesi
صOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırmaİlk sıkışma ve yakalama dalgasının durmayıp geriden gelen yeni bir kuşatmayla tekrarlanması
رİnsan başı; baş, ilk, üstYinelenen başat darbenin hareketi sürekli kılması, üstün gelen bir cereyana dönüşmesi
صرصرİki katlı sıkıştırma ve başat sürükleme hamlesiHavanın birbirini izleyen ritmik dalgalarla sıkışıp çınlayarak patlaması, hem tiz bir uğultu hem dondurucu bir burgu halinde maddeyi sarsması

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamÇöl ortamında teni donduracak kadar sert, uğultulu, ıslık çalar gibi tiz ses çıkaran ve önüne geleni savuran şiddetli rüzgâr
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi şiirinde kış mevsiminin en sert günlerinde çadır iplerini koparan, kemiklere işleyen ve kulak tırmalayıcı bir sesle esen soğuk fırtınaları nitelemek üzere صَرْصَر terkibiyle kullanılmıştır
Erken Arapça kullanımKur'an öncesi ve nüzul dönemi dilinde hem dondurucu soğukluktaki rüzgâr (ريح باردة) hem de kulakları sağır edercesine uğuldayan ses (ريح شديدة الصوت) anlamında ikili bir fiziksel etkiyi ifade etmekteydi

Kaynak Lisânü'l-Arab, Mekâyîsü'l-Luğa, et-Tehzîb ve el-Müfredât.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde صر veya صرر konson dizilimi, daralma, sıkışma, büzülme ve bu sıkışmanın neticesinde ortaya çıkan tiz sesleri (çınlama, sürtünme gıcırtısı) anlatan onomatopoetik (yansıma) bir köktür. İbranicede ş-r-r / t-r-r kök ailesi daralma, düşmanlık ve gerilimle ilişkilendirilirken, Akadcada ṣarāru kökü sızmak, akmak, fışkırmak ve keskin ses çıkarmak ekseninde yer alır. Arapçada bu ikili taban mükerrer dörtlü yapıya kavuşturularak صرصر biçimini almış; ses taklidi kökenden hareketle hem işitsel şiddet (uğultu, ıslık, çınlama) hem de termodinamik şiddet (dondurucu, yakıcı ayaz) anlamlarını katlayarak bünyesinde toplamıştır. Bu yapı, Sami dillerinde eylemin şiddetini ve kesintisizliğini vurgulamak amacıyla uygulanan kök ikilemesinin yetkin bir örneğidir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisânü'l-Arab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönصر çekirdeğinden muzaaf rubâî türetimKökün yinelenmesiyle sesin ve soğuğun şiddeti katlanmış, kesintisiz bir fırtına profili kazanmıştırKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı ve Doğu Sami dillerindeki onomatopoetik köklerSıkışma, tiz çınlama ve feryat bildiren Sami tabanlarıyla morfo-semantik paralellik taşırGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik yansıma ses kökleriRüzgâr ve havanın sürtünme sesini yansıtan arkaik ses öbekleriyle muhtemel temasMuhtemel

Kaynak Lisânü'l-Arab, Mekâyîsü'l-Luğa, HALOT.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
صرصرAnlamlıUğuldayan, dondurucu rüzgârYüksek sesle ve dondurucu şiddetle esen kasırgaHedef kök; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
صرصرMerkezYıkıcı, uğultulu ve soğuk rüzgârSes şiddeti ile dondurucu soğuğu birleştiren kasırgaEşzamanlı termal ve akustik yıkım taşır
صررKomşuSıkışma, çınlama, ayazÇekirdek anlamı temsil eder, tekil darbe veya bağlama bildirirDörtlü kök kadar sürekli ve gürültülü değildir
عصفKomşuHızlı ve savurucu rüzgârHız ve mekanik savurma ön plandadırSoğukluk ve tiz uğultu şartı aranmaz
قصفKomşuKırıcı ve parçalayıcı fırtınaÖnüne çıkan ağaç ve gemi gibi sert nesneleri kırmaya odaklıdırAkustik çınlamadan ziyade mekanik kırılma sesidir
نسيمZıtHafif, serinletici, yumuşak esintiCanlıya sükûnet ve ferahlık veren dingin hava akımıNe ses çıkarır ne de dondurucu bir şiddet içerir

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaصرصرUğultulu ve dondurucu kasırgaHem aşırı soğuğu hem kulak tırmalayan fırtına sesini kapsarKesin
Latinceturbo stridens, ventus gelidusUğuldayan fırtına, buz gibi rüzgârSes ve soğuk unsurlarını ayrı tamlamalarla karşılarGüçlü
İngilizceroaring icy wind, howling galeKükreyen buzlu rüzgâr, uğultulu kasırgaFırtınanın çıkardığı ses ile soğukluk boyutunu birlikte aktarırGüçlü
Almancaeiskalter Heulwind, SturmbrausenBuz gibi uğuldayan rüzgâr, fırtına gürültüsüAkustik yankı ile donma etkisini bir arada ifade ederGüçlü
Fransızcavent glacial et mugissantBuz kesici ve böğüren rüzgârŞiddetli uğultu ile dondurucu niteliği betimlerGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
صَرْصَرًاGünlerce süren, dondurucu ve uğultulu ceza rüzgârıÂd kavminin uğursuz günlerde cezalandırılmasını anlatan bağlamlar (Fussilet 41:16, Kamer 54:19)
صَرْصَرٍKökünden söküp atan, azgın ve sağır edici kasırgaÂd kavminin yedi gece sekiz gün boyunca yok edilişini tasvir eden bağlam (Hâkka 69:6)

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
Kelamİlahi azap ve sünnetullahTabiat hadiselerinin ahlaki sapma ve inkârla buluştuğu noktada birer ceza aracına dönüşmesiKozmik güçlerin ilahi iradeye mutlak boyun eğişi
FıkıhAfet ve hasar hukukuDoğal afetlerin getirdiği can ve mal zayiatında mücbir sebep niteliğiİnsan gücünü aşan karşı konulamaz yıkım
TefsirÂd kıssası tahliliRüzgârın şiddetli sesinden mi yoksa dondurucu soğuğundan mı ötürü bu adı aldığı tartışmasıAkustik dehşet ile termal şokun birleşimi
HadisRüzgâr dualarıŞiddetli rüzgâr estiğinde Allah'ın gazabından sığınıp hayrını talep etme sünnetiRüzgârın helak edici potansiyelinin hatırlanması

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahî adalet ve helakKozmik tecziye vasıtasıİnatçı inkârı ve kibir zeminini fiziksel olarak ortadan kaldırmaMaddi gücüne güvenenlerin havayla çökertilmesiKesin
İlmiTermodinamik ve aerodinamikRezonans ve aşırı konveksiyonHavanın dar kanallarda hızlanarak yüksek ses ve dondurucu ısı kaybı üretmesiKinetik enerjinin akustik ve termal yıkıma evrilmesiGüçlü
SiyasiOtorite ve güç kibriKibirli iktidarların tasfiyesiHeybetli yapı ve bedeni üstünlüklerin kontrol dışı güçle sıfırlanmasıAskeri veya fiziki gücün doğa karşısındaki acziGüçlü
İktisadiÜretim ve altyapı çöküşüAltyapı ve tarım felaketiBütün iktisadi yatırımları ve yerleşimleri yerle bir etmeBirikmiş servetin dakikalar içinde silinmesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüksek genlikli rezonans ve şok dalgasıBir sistemin doğal frekansıyla çakışan ve enerjiyi tahrip edici titreşime dönüştüren aerodinamik türbülansGüçlü
Beşeri bilimlerToplumsal histeri ve panik dalgasıKitleleri çaresiz bırakan, sağır edici bir söylem ve korku fırtınasıyla sosyal dokunun dağılmasıMuhtemel

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca sıradan bir soğuk hava dalgası veya sadece kuru bir fırtına olarak çevirmek
Kur'an içi daha geniş anlamKök, hem kulakları patlatan tiz ve sürekli bir uğultuyu hem de canlı dokuyu dondurup çürüten kutup ayazını aynı anda içerir
Yanlış anlamanın doğuracağı hataÂd kavmine gelen azabın psikolojik dehşet boyutu (akustik travma) ile biyolojik donduruculuk etkisi eksik kavranır

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Doğanın en görünmez ve lütuf sayılan unsuru olan havanın, ilahi emirle nasıl karşı konulamaz bir yıkım makinesine dönüştüğünü gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Geçmiş kavimlerin, özellikle fiziki güçleriyle övünen Âd toplumunun cezalandırılışını bildiren kıssalarda anahtar niteliktedir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Azabın yalnızca gökten ateş veya taş yağması şeklinde değil, bizzat atmosferik basınç, ses ve sıcaklık dengelerinin bozulmasıyla da geleceğini hatırlatır

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüksek frekansta ıslık çalan, çınlayan, kulakları tırmalayan ve çarptığı yeri donduran şiddetli çöl fırtınası.
  • Soyut anlamİlahi iradenin gazap boyutunun, atmosferik güçleri hem ses hem sıcaklık bakımından olağanüstü sınırlara iterek kibri parçalaması.
  • Sistematik karşılıkBiriken kibrin, görünmez fakat her şeyi kuşatan dinamik bir güç dalgasıyla rezonansa sokularak dağıtılması.
  • LaTeX modeliFnet=ω2⋅ΔT⋅∮Sv⋅dA
  • LaTeX açıklamasıModelde ω, kökün yinelenen yapısından doğan ses frekansını ve rezonansı; ΔT, sıcaklığın dondurucu seviyeye düşüşüyle oluşan negatif termal gradyanı; kapalı yüzey integrali ise belirli bir S bölgesini kuşatan rüzgârın hız vektörünün v yarattığı kaçınılmaz akıyı temsil eder; bu bileşenlerin çarpımı ortaya çıkan net yıkım kuvvetini Fnet belirler.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ص