ضدد

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ض-د-د1 sîga, 3 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.كونضددضِدًّاعبدكفر

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 3

▶ Ağı aç (3B)

ضدد

ض - د - د

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 7 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Zıt

Notlarım

Sözlükler(7)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR261 harf
باب الضاد مع الدال ض د يستعمل فقط ضد: الضِّدُّ كلّ شيءٍ ضادَّ شيئاً ليغلبَه، والسَّواد ضدُّ البياض والموتُ ضِدُّ الحياة، تقول: هذا ضِدُّه وضَديدُه، والليّل ضِمدُّ النهار، اذا جاءَ هذا ذَهَبَ ذاكَ، ويجمع على الأضداد. قال اللهُ عَزّ وجلَّ: "ويكونون عليهم ضِدّا.
Maddenin bağlantısı

باب الضاد مع الدال ض د يستعمل فقط ضد: الضِّدُّ كلّ شيءٍ ضادَّ شيئاً ليغلبَه، والسَّواد ضدُّ البياض والموتُ ضِدُّ الحياة، تقول: هذا ضِدُّه وضَديدُه، والليّل ضِمدُّ النهار، اذا جاءَ هذا ذَهَبَ ذاكَ، ويجمع على الأضداد. قال اللهُ عَزّ وجلَّ: "ويكونون عليهم ضِدّا.

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR297 harf
الضِدُّ: واحد الأضْدادِ، والضَديدُ مثله. وقد يكون الضِدُّ جماعةً. قال تعالى: "ويَكونونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا" وقد ضادَّه القوم، وهما مُتَضادَّانِ. ويقال: لا ضِدَّ له ولا ضَديدَ له، أي لا نظير له ولا كُفءَ له. والضَدُّ بالفتح: المَلْءُ. يقال: ضَدَّ القِربةَ يَضُدُّها، أي ملأها. وأضدَّ الرجلُ: غَضِبَ.
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR1.912 harf
الليث: الضِّدُّ كُلُّ شيءٍ ضادَّ شيئاً ليغلبه، والسّوادُ ضِدّ البياض، والموتُ ضِدُّ الحياة، والليل ضِدُّ النهار إِذا جاء هذا ذهب ذلك. ابن سيده: ضدُّ الشيءِ وضدَيدُه وضَديدَتُه خلافُه؛ الأَخيرة عن ثعلب؛ وضِدُّه أَيضاً مِثْلُه؛ عنه وحْدَه، والجمع أَضداد. ولقد ضادَّه وهما متضادّانِ، وقد يكون الضِّدُّ جماعةً، والقوم على ضِدٍّ واحِدٍ إِذا اجتمعوا عليه في الخصومة. وفي التنزيل: ويكونون عليهم ضدّاً؛ قال
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR241 harf
* ض د د * * الضِّدُّ * و * الضَّدِيدُ * واحد * الأضْدادِ * وقد يكون * الضِّدُّ * جماعة قال الله تعالى ﴿ويكونون عليهم ضداً﴾ وقد * ضَادَّهُ مُضَادَّةً * وهما * مُتَضَادَّانِ * ويقال لا * ضِدَّ * له ولا * ضَدِيدَ * له أي لا نظير له ولا كفء له
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.623 harf
الضد، بالكسر: كل شيء ضاد شيئا ليغلبه. والسواد ضد البياض، والموت ضد الحياة، قاله الليث. والضد، عن ثعلب وحده، والضديد: المثل وجمعه: أضداد. ويقال: لا ضد له ولا ضديد له، أي لا نظير له ولا كفء له. ويقال: لقي القوم أضدادهم وأندادهم، أي أقرانهم. وقال الاخفش: الند: الضد والشبه وتجعلون له أندادا أي أضدادا وأشباها. والضد والضديد والضديدة، الأخيرة عن ثعلب: المخالف، ضد قال ابن السكيت: حكاه لنا أبو عمرو:
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR715 harf
ضَدَّ ضَدَّ U ( n. ac. ضَدّ 1 ), a. Overcame, got the better of, vanquished. b. [ acc. & 'An ], Turned, dissuaded from. ضَاْدَدَ ضَاْدَدَ III , a. Opposed; contradicted. b. Was the contrary, opposite of, formed a contrast with. تَضَاْدَدَ تَضَاْدَدَ VI , a. Were opposed, contrary. ضِدّ ضِدّ 2 , a. Contrary, opposite. b. The like, counterpart, fellow, equal of. c. ( pl. أَضْدَاْد
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR7.473 harf
ضدد ضَدَّ - يَضُدُّ - ضِدّ ضَدَّ - يَضُدُّ + كائن + كائناً أو شيئاً: يعكسه: يصده ويصرفه ويحوله عنه باتجاه مخالف ومعاكس للاتجاه الذي كان يتقدم وفقه ضِدّ: على وزن " فَعِلٌ ": اسم فعل بمعنى مفعول من " ضَدَّ - يَضُدُّ ": الكائن الآخر الذي يقف في وجه حركة متحرك ليمنعه من التقدم: الذي يقوم بفعل " يضادد " به فعل كائن آخر ليمنعه ويبطله من اتمامه
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler3 mücavir (5 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. عبد

    1 ortak ayet · Ana kapının önündeki bekçidir

  2. كفر

    1 ortak ayet · Hufre, çukur demektir

  3. كون

    1 ortak ayet · Kevn, tepe demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. كَلَّا سَيَكْفُرُونَ بِعِبَادَتِهِمْ وَيَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا

    ZıtHayır, onlar kendilerinin ibadetlerini inkar edecekler ve aleyhlerine döneceklerdir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökضدد
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerخلف, ندد, عدو
Zıt Kökوفق
Çekirdek Özet 1Karşı karşıya gelip birbirini hükümsüz kılma ve yerinden söküp atma
Çekirdek Özet 2Güç ve koruma umulan sahte dayanakların hakikatte aleyhe dönüp hasım kesilmesi
Çekirdek Özet 3Bir arada bulunması mantıksal ve ontolojik olarak imkânsız olan karşıtlık
Kritik Hata RiskiKökü pasif bir ayrışma sanıp arkasındaki aktif husumet ve çürütme iradesini gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
ضدKarşı durma, baskılama, sınırda direnç gösterme ve doldurarak engellemeدKökün katlanmasıyla karşıt güç, hasımlık ve birbirini yok etme yönündeki direnç sürekli ve pekişmiş bir eyleme dönüşmüştür.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
ضOlta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma (türetme imge)Bir gücü kıskaca alma, sıkıştırarak baskı altına alma ve karşı tarafı hareketsiz bırakma yönündeki sert müdahaleyi ifade eder.
دKapı; giriş, geçiş, hareket, sınırKarşılaşılan sınır çizgisini, bir tarafın diğerine geçişini durduran eşiği ve varlık düzlemindeki engeli simgeler.
دKapı; giriş, geçiş, hareket, sınırİkinci sınır unsuru olarak karşıdan gelen mukavemeti, kapanmayı ve geçişe izin vermeyen karşılıklı seddi pekiştirir.
ضددİki sınırın veya kapının birbirine çarparak kapanması gibi, iki varlığın birbirini içeri almayıp dışarıda bırakmak ve yok etmek üzere kenetlenerek direnç üretmesi hareketidir.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir şeyin tam karşısına dikilip ona galebe çalmak suretiyle onu yerinden kovması; biri gelince diğerinin bütünüyle yok olması hali (gece ile gündüz veya ölüm ile yaşam arasındaki ilişki gibi).
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımİki düşman tarafın bir kimseye karşı tek bir cephede birleşmesi durumunda القوم على ضد واحد ifadesiyle ortak husumet bağı olarak kullanılmıştır; ayrıca bir kabın tamamen doldurulması manasında الضَّدُّ: المَلْء kaydı mevcuttur.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, es-Sıhâh.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde ضدد kökü, özellikle Merkezi ve Güney Sami dillerinde karşıtlık, mukavemet, hasımlık ve birbirini hükümsüz kılan antitez bağlamında belirginleşen bir köktür. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Süryanice) doğrudan aynı fonetik dizilimle geniş bir kök ailesi oluşturmak yerine, karşıtlık ve düşmanlık anlamları çoğunlukla daralma, sıkıştırma ve düşmanlık bildiren köklerle karşılanmıştır. Klasik Arapçada ise kök, iki unsurun birbirini dışlaması, bir araya gelmelerinin mantıken ve fiilen imkânsız oluşu (münâfât) ve bir güç dengesinde birinin diğerini ezerek yok etmesi dinamiği üzerine odaklanmıştır. Bu bakımdan kök, salt bir zihinsel ayrım değil, varoluşsal bir çatışma ve iptal etme matrisine dayanır.

Güven Güçlü

Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönضدد kökünden türeyen kelimelerBirbirine zıt olma, hasım kesilme, galebe çalma ve bir şeyin aleyhine dönen güç anlamlarında yoğunlaşmıştır.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiGüney ve Merkezi Sami karşıtlık formlarıBaskılama, cephe alma ve birbirini dışlama semantik matrisinde ortak semantik izler taşır.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik karşıtlık çekirdekleriVeri bulunamadıVeri bulunamadı

Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Lane's Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
ضددAnlamlıKarşıtlık, husumet ve yok edici dirençBirbirini dışlayan ve biri geldiğinde diğeri yok olan iki gücün karşılaşmasıdır.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
دضدKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez.
ددضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü'l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
ضددMerkezKarşıtlık ve husumetBiri var olduğunda diğerini bütünüyle ortadan kaldıran ve uzlaşması imkânsız olan karşıt güçtür.Karşı tarafı yok etme ve aleyhine dönme gayesi taşır.
خلفKomşuAykırılık ve muhalefetBir şeyin ardından gelme veya ters yönde hareket etme durumudur; doğrudan varlığı yok etmeyi gerektirmez.İstikamet veya görüş ayrılığına odaklanır.
نددKomşuEşitlik iddialı karşıtlıkBir güce denk olduğu iddia edilen, onun yerine konmaya çalışılan rakip ve emsaldir.Birbirini dışlamaktan ziyade yerini alma ve ortaklık iddiası taşır.
عدوKomşuHaddi aşma ve düşmanlıkSınırı çiğneyerek karşı tarafa zarar verme kastıyla yürütülen fiilî düşmanlıktır.Saldırganlık ve sınır ihlali boyutu baskındır.
وفقZıtUyuşma ve denk gelmeİki veya daha fazla unsurun çatışmadan, birbirini destekleyecek ve tamamlayacak şekilde örtüşmesidir.Varlıkların birbiriyle uyum içinde bir arada bulunmasını ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaضددKarşıt, hasım, iptal edenBirbirini hükümsüz kılan ve varlığı diğerinin yokluğunu gerektiren güçtür.Kesin
Latincecontrarius, adversariusKarşıt, hasımcontrarius mantıksal zıtlığı ve karşıt kutbu verirken, adversarius fiilî hasımlığı karşılar.Güçlü
İngilizceopposite, adversary, counter-agentZıt, hasım, karşıt güçopposite mantıksal karşıtlığı; adversary ve counter-agent ise aleyhe dönüp çatışan gücü yansıtır.Güçlü
AlmancaGegenteil, WidersacherKarşıt, muhalif güçGegenteil soyut zıtlığı karşılarken, Widersacher arkadaki şahsi husumet ve direnci içerir.Güçlü
Fransızcacontraire, adversaireKarşıt, aleyhte duran hasımcontraire kavramsal zıtlığı, adversaire ise aktif düşmanlık ve aleyhte konumlanmayı belirtir.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
ضِدًّاAleyhte hasım, karşıt şahit ve inkârcı unsurİnsanın Allah'tan başka edindiği ilahların ve dayanakların, kıyamet gününde umulanın tam tersine dönerek ona düşman ve aleyhinde şahit kesilmesi bağlamıdır (Meryem 19:82).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamSıfatlar ve tevhid teorisiİki zıddın aynı anda ve aynı mahalde bir arada bulunmasının imkânsızlığı (ictimâu'z-zıddeyn) ve Allah'ın zatında hiçbir zıddın (şerik veya muhalif denk) bulunamayacağı ilkesi.Mantıksal ve ontolojik imkânsızlık olarak birbirini nakzeden zıtlık.
FıkıhHüküm teorisi ve lafız yorumuBir şeyin emredilmesinin, onun zıddını nehyetmeyi kapsayıp kapsamadığı (el-emru bi'ş-şey' nehyun an zıddihî) tartışması.Bir hükmün varlığının, karşıt hükmü hükümsüz kılması.
TefsirTevhid ve şefaat eleştirisiMüşriklerin güç, izzet ve şefaat umarak edindikleri sahte tanrıların kıyamette onlara destek olmak yerine bizzat aleyhlerine hasım kesilip ibadetlerini inkâr etmesi.Güvencenin aleyhte azaba ve hasımlığa dönüşmesi.
HadisBirlik ve fırkalaşma bağlamıMüminlerin tefrikaya düşüp birbirine karşı hasım cepheler kurmaması, hakka karşı zıtlaşma ve inatlaşmadan sakınılması.Ortak zemini parçalayan karşılıklı düşmanlık ve inat.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve şirk analiziSahte sığınakların iflasıYanılsamayı çürütmeAllah'tan başka sığınılan otoritelerin, sahibine izzet değil mutlak zillet ve husumet üretmesi.Kesin
İlmiMantık ve epistemolojiAntitez ve çelişmezlikYanlışı ayıklamaİki zıt önermenin aynı anda doğru olamayacağı gerçeğiyle hakikatin zıddını tasfiye etmesi.Güçlü
SiyasiMeşruiyet ve güç dengesiKarşıt cephe ve hasımlıkİktidarı sınırlamaHaksız güç devşirmek üzere kurulan gayrimeşru ittifakların zamanla bizzat kurucusunu tasfiye eden bir karşı güce dönüşmesi.Güçlü
İktisadiDeğer ve piyasa dengesiDeğeri sıfırlayan karşıt riskAldanmayı engellemeGüvence sanılarak yapılan spekülatif yatırımların kriz anında bizzat yatırımcının aleyhine borç ve batık üretmesi.Muhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerZıt yönlü vektörler ve nötrleme (A+(−A)=0)Aynı büyüklükte fakat zıt yönde etkiyen iki kuvvetin birbirini sıfırlaması veya pozitif ve negatif değerlerin birbirini hükümsüz kılması gibi, iki zıt unsurun birleştiğinde birbirini iptal etmesidir.Güçlü
Beşeri bilimlerDiyalektik antitez ve geri tepme etkisi (backfire effect)Bir sistemin kendi bekasını korumak için ürettiği sahte savunma mekanizmalarının, sistemin çözülüşünü hızlandıran bir karşıt güce ve tehdide dönüşmesi dinamiğidir.Güçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKavramı yalnızca sözlüklerdeki siyah-beyaz gibi soyut bir karşıtlık veya zararsız bir fikir ayrılığı derecesine indirgemek.
Kur'an içi daha geniş anlamBir şeyin sadece karşıtı olmakla kalmayıp, umulan faydanın bütünüyle tersine dönerek kişiye hasım, düşman ve yıkım vesilesi haline gelmesi.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMeryem 19:82 ayetindeki derin hicvi ve ontolojik kırılmayı göremeyip, putların yalnızca pasif bir şekilde inkâr edeceğini sanmak; sahte güven kaynaklarının bizzat felaketin kaynağına dönüşeceği gerçeğini ıskalamak.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın sahte ilahlık, şefaat ve güç iddialarını nasıl çökerttiğini gösterir; insanın Allah dışında güç umduğu her nesnenin en kritik anda sahibinin aleyhine bir hasma dönüşeceğini tek bir kelimeyle açıklar.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Şirk, sahte sığınaklar, kıyametteki yüzleşmeler, şefaat iddialarının boşa çıkışı ve inkârcıların dayanaklarının iflasını anlatan ayetlerde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Şirkin sadece soyut bir inanç hatası olduğu zannını yıkar; insanın yanlış yere bağladığı sadakatin bizzat kendi aleyhine işleyen bir tuzağa ve düşmana dönüşeceğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamBir şeyin karşısına dikilip onu bastıran, yerinden eden ve onun varlığıyla asla bağdaşmayan karşıt direnç gücü.
  • Soyut anlamBir varlığın veya iddianın hakikat düzleminde kendi antiteziyle karşılaşarak hükümsüz kalması ve sığınılan dayanağın hasım kesilmesi.
  • Sistematik karşılıkİnsanın gayrimeşru güç arayışıyla inşa ettiği sahte sığınakların diyalektik bir tersine dönüşle bizzat sahibini yıkan bir karşı güce evrilmesi.
  • LaTeX modeliS(A)→−A  ⟹  A+(−A)=∅
  • LaTeX açıklamasıModelde A simgesi insanın güç, izzet veya koruma umarak inşa ettiği dayanağı temsil eder. S işlevi bu sahte dayanağın hakikat anındaki dönüşüm sürecini gösterir. Sürecin sonunda ortaya çıkan −A unsuru, başlangıçtaki beklentinin tam karşıtı olan hasmı simgeler. İki unsurun bir araya gelmesi (A+(−A)), karşılıklı iptal ve hükümsüzlük sonucunu (∅) doğurur; bu da umulan izzetin mutlak zillete ve aleyhte şahitliğe dönüşmesini modeller.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ض