عضل

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ع-ض-ل1 sîga, 32 mücavir kök, 2 ayet, 2 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عسىطلقحللتَعْضُلُوهُنَّعضلنسوعشرعرفنكحفحشورث

KökSîga 1Ayet 2Sure 2Mücavir 32

▶ Ağı aç (3B)

عضل

ع - ض - ل

KÖK
  • 2 geçiş
  • 2 ayet
  • 1 sîga
  • 11 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Onlara kuvvet kullanmayın

Notlarım

Sözlükler(11)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.107 harf
باب العين والضاد واللام معهما ع ض ل، ع ل ض، ض ل ع مستعملات، ض ع ل، ل ض ع، ل ع ض مهملات عضل: العَضَلة: موضع اللحم من الساقين والعضدين. وإنه لعضِل الساقَين إذا كثر لحمهما. ويد عضِلة، وساق عضِلة: ضخمة. وداء عُضال، إذا أعْيىَ الأطباء، وأَعْضَلَهم فلم يقوموا به. وأمر مُعْضل يغلب الناس أن يقوموا به. قال ذو الإصبع: واحدةٌ أعضّلكم أمـرُهـا فكيف لو دُرْتُ على أربع بلغنا أنّ ذا الإصبع تزوج فأتي حيّه
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR905 harf
العُضْلَةُ بالضم: الداهيةُ. يقال: إنَّه لعُضْلَةٌ من العُضَلِ، أي داهية من الدواهي. والعَضَلُ: الجُرَذُ. قال أبو نصر: العِضْلانُ: الجرذانُ. والعَضَلُ بالتحريك: جمع عَضَلَةِ الساق. وكلُّ لحمةٍ مجتمعة مكتنزةٍ في عَصَبَةٍ فهي عَضَلَةٌ. وقد عَضِلَ الرجل بالكسر فهو عَضِلٌ بيِّن العَضَلِ، إذا كان كثير العَضَلِ. وداءٌ عُضالٌ وأمرٌ عُضالٌ، أي شديدٌ أعيا الأطباء. وأعْضَلَني فلانٌ، أي أعياني أمره. وقد
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR7.988 harf
باب العين والضاد مع اللام عضل ، علض ، ضلع ، ضعل استعمل من وجوهه : عضل ، علض ، ضلع ، ضعل . عضل : قال الله عزّ وجلّ : ( فَلاَ تَعْضُلُوهُنَّ أَن يَنكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ ) ( البَقَرَة : 232 ) نزلت في مَعقِل بن يَسار المُزَني ، وكان زوّج أختَه رجلاً فطلَّقهَا ، فلما انقضت عِدّتُها خطبَها ، فآلى ألاّ يزوّجه إياها ، ورغبتْ أخته فيه ، فنزلت : ( فَلاَ تَعْضُلُوهُنَّ ) ( البَقَرَة : 232 ) الآية . ويقال
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.318 harf
(باب العين والضاد وما يثلثهما) (عضل) العين والضاد واللام أصلٌ واحد صحيح يدلُّ على شِدّةٍ والتواءٍ في الأمر. من ذلك العَضَل، قال الأصمعيّ: كلُّ لحمةٍ صُلْبَةٍ في عَصَبَةٍ فهي عَضَلة. يقال: عَضِل الرّجلُ يَعْضَل عَضَلاً. ومن الباب: هو عُضْلَةٌ من العُضَل، أي مُنكَر داهية. وهو من القياس، كأنَّه وصف بالشِّدَّة. والعضل([1]) من الرِّجال: القويّ. ومن الباب: الدّاءُ العُضَال، الأمر المُعْضِل، وهو
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR457 harf
- العضلة: كل لحم صلب في عصب، ورجل عضل: مكتنز اللحم، وعضلته: شددته بالعضل المتناول من الحيوان، نحو: عصبته، وتجوز به في كل منع شديد، قال: ﴿فلا تعضلوهن أن ينكحن أزواجهن﴾ [البقرة/232]، قيل: خطاب للأزواج، وقيل للأولياء، وعضلت الدجاجة ببيضها، والمرأة بولدها: إذا تعسر خروجهما تشبيها بها. قال الشاعر: *ترى الأرض منا بالفضاء مريضة ** معضلة منا بجمع عرمرم* (البيت لأوس بن حجر، وهو في ديوانه ص 121؛ وأساس
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR531 harf
ع ض ل به داء عضال وقد أعيا الأطباء وأعضلهم‏.‏ وأعضل الأمر‏:‏ اشتدّ‏.‏ ونزلت بهم المعضلات‏.‏ وتقول‏:‏ ما الداء المعضل إلا متكبر لا يفضل‏.‏ وتزوج ذو الإصبع فأتى حيّه يسألهم مهرها فمنعوه‏.‏ فقال‏:‏ واحدة أعضلكم أمرها فكيف لو درت على أربع وفلان عضلة من العضل أي داهية من الدواهي‏.‏ وعضّلت على فلان‏:‏ ضيّقت عليه أمره ومن المستعار‏:‏ عضل بهم الفضاء إذا غص بهم من عضلت الحامل إذا نشب ولدها في
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.772 harf
العَضَلةُ والعَضِيلةُ: كلُّ عَصَبةٍ معها لَحْم غليظ. عَضِلَ عَضَلاً فهو عَضِلٌ وعُضُلٌّ إِذا كان كثير العَضَلات؛ قال بعض الأَغفال:لو تَنْطِحُ الكُنَادِرَ العُضُلاَّ، فَضَّتْ شُؤُونَ رأْسِه فافْتَلاَّ وعَضَلْته: ضرَبْت عَضَلتَه. وفي صفة سيدنا رسول الله، صلى الله عليه وسلم: أَنه كان مُعَضَّلاً أَي مُوَثَّقَ الخَلْق، وفي رواية: مُقَصَّداً، وهو أَثبت. وقال الليث: العَضَلة كل لَحْمة غليظة مُنْتَبِرة
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR328 harf
* ع ض ل * * العَضَلُ * جمع * عَضَلةٍ * الساق وكل لحمة مُجتمعة مُمتلئة مُكتنزة في عصبة فهي عضلة ز وداء * عُضَالٌ * وأمر عُضالٌ أي شديد أعيا الأطباء و * أعْضَلَني * فلان أعياني أمره وقد * أعْضَلَ * الأمر اشتد واستغلق وأمر * مُعْضِلٌ * لا يُهتدى لوجهه و * المُعْضِلاتُ * الشدائد و * عَضَلَ * أيَّمه منعها من الترويج من باب ضرب ونصر
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.473 harf
عَضَلَهَا 1 عَضَلَهَا ذ , (As, S, O, Msb, K,) aor. عَضُلَ and عَضِلَ ; (As, S, O, Msb;) or it is مُثَلَّثَة, (K,) i. e. the aor. is عَضُلَ and ?? and عَضَلَ , the first of which is the most chaste and most known, and the second is mentioned by such as IKtt and ISd, whereas the last is unknown and there is no reason for it; (MF;) or the author of the K may mean by this that the verb is like نَصَرَ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.004 harf
عَضَلَ عَضَلَ U ( n. ac. عَضْل 1 ) a. [ 'Ala ], Tyrannized over; tormented. b. Prevented from marrying ( woman ). c. [ Bi ], Troubled, vexed, harassed, bothered ( affair ). عَضِلَ عَضِلَ A ( n. ac. عَضَل 4 ), a. Was muscular, brawny. عَضَّلَ عَضَّلَ II , a. see I (a) , ( b ). c. [ Bi ], Was too small for ( its population: country ). أَعْضَلَ أَعْضَلَ IV , a. Troubled, vexed; baffled.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR20.565 harf
عضل عَضَلَ - يَعْضُلُ عَضَل - يَعْضُلُ + كائن + كائنا: حصره وعصره وضيق عليه ومنعه من الحركة ومنه العضل - العضلات من جسم الإنسان: آلة الإمساك بالشيء ومنعه من الحركة واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ: "منع الكائن نفسه أو كائناً آخر من الحركة والفعل والانتقال بالإكراه، وهي: وَقَفَ - يَقِفُ، صَبَرَ - يَصْبِرُ، عَضَلَ - يَعْضُلُ، كَظَمَ - يَكْظِمُ،
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler32 mücavir (44 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. نسو

    2 ortak ayet · Kadınlar

  2. عرف

    2 ortak ayet · Tanınan ile

  3. بين

    2 ortak ayet · Beyn topraktaki yarık demektir

  4. نكح

    1 ortak ayet · Nikah

  5. طلق

    1 ortak ayet · “Dalk” sansar demektir

  6. أمن

    2 ortak ayet · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir

  7. فحش

    1 ortak ayet · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…

  8. وعظ

    1 ortak ayet · “Vea’de” (dal) yağmur yüklü bulut anlamına gelir

  9. طهر

    1 ortak ayet · Akar temiz sudur

  10. عشر

    1 ortak ayet · “On” demektir

  11. عسى

    1 ortak ayet · Umulur

  12. ورث

    1 ortak ayet · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…

Geçtiği ayetler(2)

Sîga sayfası: تَعْضُلُوهُنَّ
  1. وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ذَلِكَ …

    Onlara kuvvet kullanmayınKadınları boşadığınız vakit, onlar iddetlerini bitirdiklerinde, aralarında güzelce anlaştıkları takdirde; kocalarıyla tekrar evlenmelerine mani olmayın. İşte sizden Allah’a ve ahiret gününe inanmış olanlara, bununla öğüt veriliyor. Bu, sizin için daha iyi, daha temizdir. Allah bilir, siz bilmezsiniz.

  2. … لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّسَاءَ كَرْهًا وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ مَا آتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ …

    Onlara kuvvet kullanmayınEy iman edenler; kadınlara zorla varis olmaya kalkmanız size helal değildir. Apaçık hayasızlık etmedikçe onlara verdiğinizden mehrin bir kısmını alıp götürmeniz için onları sıkıştırmayın, onlarla iyi geçinin. Eğer onlardan boşanmıyorsanız; olabilir ki bir şey, sizin hoşunuza gitmez de Allah onu çok daha hayırlı kılar.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökعضل
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerحجر, منع, حبس, ضيق
Zıt Kökسرح
Çekirdek Özet 1Sinire ve kemiğe bağlı sert, yoğun et kütlesi; etrafını sıkıştırıp düğümleyen sertlik ve dolgunluk
Çekirdek Özet 2Bir kimsenin meşru hakkını, evlilik veya ayrılma imkânını baskı ve zorbalıkla daraltıp engelleme
Çekirdek Özet 3Bir tasarrufu veya geçişi kasıtlı sıkıştırma ve güç kullanımıyla çıkmaza sokarak iradeyi felç etme
Kritik Hata RiskiKökün sadece fiziksel güç veya kas kuvveti sanılarak ayetlerdeki hukuki engelleme, baskı ve hak kısıtlama boyutunun gözden kaçırılması

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
عضSıkıca tutma, kenetlenme, baskı uygulayarak yapışma ve sertlik; nitekim عضض diş geçirme ve kenetlenmeyi, عضد kola ve omuza destek olup kavramayı, عضي ise parçalara ayırarak dağıtmayı ifade eder.لTemel tutma ve kavrama sertliğine hareket sınırlandırması, dar boğaza sokma ve çözümü zor bir düğüm oluşturma yönü katarak anlamı sert kütle, aşılması güç darlık ve baskı yoluyla engellemeye özelleştirmiştir.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
عgöz; görme, bilme, kaynakDışarıya yönelen dikkat, odaklanmış güç ve merkezileşmiş kaynak
ضolta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma (türetme imge)Sıkıca sarma, çevreleyip daraltma ve baskı uygulayarak kıstırma
لçoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlamaDıştan müdahaleyle sevk etme, sınır çizme, durdurma ve kontrol altına alma
عضلOdaklanmış gücün sıkıştırma ve dış sınırlayıcı baskıyla birleşmesiGücün belli bir alanda yoğunlaşarak geçişi, akışı ve iradeyi sert bir biçimde kuşatıp bloke etmesi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBacakta (baldır) veya kolda kemiğin ve sinirin etrafını sıkıca saran sert, dolgun et parçası (kas dokusu); dişinin yumurtasını veya yavrusunu darlıktan ötürü çıkaramaması hali.
Cahiliye şiiri kullanımıZü’l-İsba‘ el-Advânî kabilesinin bir kadının mehrini vermekten aciz kalışını ve işin onlara aşılmaz bir yük gibi gelişini şu mısralarla dile getirmiştir: واحدةٌ أعْضَلَكم أمرُها / فكيف لو دُرْتُ على أرْبَعِ
Erken Arapça kullanımİkinci Halife Ömer b. el-Hattâb, Kûfelilerin idari zorluklarını ve uzlaşmazlıklarını anlatırken "أعضل بي أهل الكوفة" (Kûfe halkı beni çaresiz bıraktı, işleri çözümsüz bir darlığa vardı) ifadesini kullanmıştır.

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça عضل kökü, Sami dillerinde sertlik, yoğunlaşma, kalınlaşma ve bundan türeyen baskı ile hareket alanını daraltma semantik alanı içinde yer alır. İbrânîce ve Ârâmîce hatlarında doğrudan aynı kök harfleriyle birebir aynı anlam kümesini karşılayan yaygın bir fiil formundan ziyade, şişkinlik, sertleşme ve dolgun kütle bildiren fonetik varyantlarla akrabalık gösterir. Arapçada kök, somut düzlemde doğrudan kas dokusuna (العَضَلَة) ad olmuş, oradan da içinden çıkılamayan sert düğüm, çaresiz bırakan hastalık (داء عُضال) ve bir kimsenin serbest tasarrufunu baskı altında tutarak engelleme (العَضْل) manalarına genişlemiştir.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönعضل biçimiKas ve sert et dokusundan yola çıkılarak geçişi güçleştiren, çaresiz bırakan ve serbestliği kısıtlayan sert müdahaleye doğru gelişen tekil semantik eksen.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiBatı Sami / Güney Sami kalınlaşma ve kas kütlesi paralelleriSert doku, dolgunluk ve düğümlenme bildiren kök biçimleriyle fonetik ve anlamsal örtüşme.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik karşılaştırmalı bağlamBeden parçaları, kas ve sert doku adlandırmalarında izlenen kök unsurlarıyla muhtemel ortak taban.Muhtemel

Kaynak David Cohen, Maqāyīs al-Lugha, Lane’s Lexicon.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
عضلAnlamlıSertleşmek, kas dokusu, sıkıştırmakGüç ve baskı ile birinin hareket veya tercih serbestisini kısıtlamak, içinden çıkılmaz hale getirmek.Hedef köktür; Kur'an'da geçer.
علضAnlamlıKarışmak, boğuşmak, çetin olmakBirbirine girmek, sert çekişme ve boğuşma içinde olmak.Kur'an'da geçmez; sertlik ekseninde anlamdaştır.
ضعلKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKitābü’l-ʿAyn ve Tehzîb'de mühmel kabul edilir.
ضلعAnlamlıKaburga kemiği, eğrilmek, meyletmekKaburga gibi bükülmek, bir tarafa eğilim göstermek, haksız taraf tutmak.Kur'an'da geçmez; bükülme ve sert doku bağı taşır.
لعضKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır.
لضعKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
عضلMerkezBaskı kurarak engellemeDarlık yaratarak, zor kullanarak veya şartları zorlaştırarak hak kullanımını kilitlemek.Doğrudan bir bireyin meşru kararına yönelik fiziksel/sosyal sıkıştırma.
حجرKomşuHukuken sınırlamaEhliyetsizlik, iflas veya reşit olmama sebebiyle tasarruf yetkisini kanunen kısıtlamak.Koruma veya kamu düzeni amacıyla yapılan kurumsal men.
منعKomşuGenel engellemeHerhangi bir eylemin, nesnenin veya hedefin gerçekleşmesine mani olmak.Niyet ve yöntem farkı gözetmeyen en geniş engelleme kökü.
حبسKomşuMekânsal alıkoymaBir kimseyi veya malı belirli bir yerde tutup serbest hareketine izin vermemek.Doğrudan fiziksel tecrit veya malı dolaşımdan çekme.
ضيقKomşuAlanı daraltmaGenişliği ortadan kaldırıp sıkıntı ve darlık oluşturmak.عضل kökündeki kasti irade kilitlenmesinin fiziksel veya ruhi zeminidir.
سرحZıtSalıverme, serbest bırakmaBir bağı çözerek hiçbir baskı ve engel koymadan serbestçe yoluna bırakmak.Evlilik hukukunda haksız tutmanın karşıtı olan güzellikle salıverme.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaعضلSertleştirip daraltmak, zorla engellemekKas dokusunun sertliğinden mülhem baskı, zorlama ve çaresiz bırakma.Kesin
Latinceconstringere, coartare, impedireSıkıştırmak, daraltmak, bağlayıp engellemekconstringere mekanik sıkıştırmayı ve bağlamayı, impedire ise hareketin önüne taş koymayı karşılar; evlilikteki ailevi baskıyı dolaylı içerir.Güçlü
İngilizceto constrain, to impede, to obstructZorla kısıtlamak, yolunu tıkamakHukuki ve fiili baskı ile birinin serbest hareketine ket vurmayı karşılar; etimolojik kas/sert doku bağını taşımaz.Güçlü
Almancaeinengen, behindern, nötigenDaraltmak, engellemek, zora koşmakAlanı ve imkânı daraltarak bir kimseyi istemediği bir duruma mahkûm etmeyi ifade eder.Güçlü
Fransızcacontraindre, entraver, oppresserBaskı altına almak, kösteklemekİrade üzerine fiziksel veya sosyal tazyik kurarak hareket serbestisini kilitleme yönünü tam karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
تَعْضُلُوهُنَّ (Boşanmış kadının evlenmesine engel olma)Eski eşin veya velinin, kadının rızasıyla başkasıyla evlenmesine sosyal ve psikolojik baskıyla mani olmasıİddet süresi bittikten sonra kadının önceki eşiyle veya denk bir başkasıyla meşru nikâh kıymasının veliler veya boşayan koca tarafından engellenmesi bağlamı (Bakara 2:232).
تَعْضُلُوهُنَّ (Miras veya mehir baskısıyla kadını sıkıştırma)Kadının kendi rızasıyla ayrılmasını sağlamak için ona hayatı dar etme ve mehrini geri almaya zorlamaKadınlara zorla varis olunmasını ve onlara verilen mehir ve malların bir kısmını geri koparmak amacıyla baskı kurularak boşanmaya zorlanmasını yasaklayan bağlam (Nisâ 4:19).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVeri bulunamadıKökün doğrudan bir kelami sıfat veya itikadi tartışma ıstılahı olarak kullanımı tespit edilmemiştir.Veri bulunamadı
FıkıhAile hukuku ve velayet yetkisiVelinin kadını dengiyle evlenmekten haksız yere alıkoyması (adlü'l-velî); bu durumda velayet hakkının hâkime geçip geçmeyeceği tartışması.Velinin yetkisini kötüye kullanarak meşru evliliği kasten engellemesi suçu.
TefsirAhkâm ayetlerinin muhatabıBakara 2:232 ve Nisâ 4:19 ayetlerindeki yasağın kime yöneldiği: Boşayan kocalar mı, kız tarafının velileri mi, yoksa Cahiliye mirasçıları mı?Kadının iradesi ve mehir hakkı üzerindeki her türlü haksız tahakkümün haram kılınması.
HadisBeden tasviri ve elbise sınırıHz. Peygamber’in fiziksel yapısındaki sağlamlık (muaddal) ve izarın alt sınırının baldır kası (adalenin altı) olarak tayini.Baldır ve kol kası dokusunun somut ölçü ve fiziki sağlamlık göstergesi olması.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniŞer'î hakların korunmasıMeşru serbestiyeti gasptan menBireyin fıtri ve meşru tercih hakkını korumaDinin tanıdığı evlenme veya boşanma hürriyetine üçüncü şahısların müdahalesini gayrimeşru ilan eder.Kesin
İlmiMetodolojik tıkanıklıkÇözümsüzlük / Mu'dileZihni ve mantıki düğümleri teşhis etmeİleri sürülen bir problemin mevcut araçlarla aşılamayacak derecede sertleşip tıkanması hali.Güçlü
SiyasiOtoritenin sınırlarıKeyfi tahakküm yasağıVesayet ve velayet yetkisinin istismarını engellemeGüç sahibinin elindeki yetkiyi zayıf tarafın meşru kararlarını kilitlemek için kullanmasını suç sayar.Kesin
İktisadiMülkiyet ve mehir hukukuHaksız iktisadi şantajı önlemeMalı geri almak için baskı kurmayı yasaklamaKadına verilmiş mali hakkı geri koparmak için ona hayatı çekilmez kılarak feragate zorlamayı iptal eder.Kesin

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerDarboğaz (bottleneck) ve akış tıkanmasıBir boru hattında, devrede veya mekanik sistemde kesit alanının daraltılarak akışın veya sinyalin bloke edilmesi ve sistemin aşırı yük altında kilitlenmesi.Güçlü
Beşeri bilimlerHak gasbı amacıyla kurulan yapısal tazyik (coercive control)Hukuk ve sosyolojide, bir bireyin kanuni veya insani haklarını kullanmasını engellemek üzere etrafındaki imkânların bilinçli şekilde daraltılması ve psikolojik/maddi kuşatma altına alınması.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökü yalnızca bedensel adale/kas yapısı veya genel bir "kuvvet kullanma" ifadesi olarak anlayıp, aile hukukundaki sinsi, pasif ve dolaylı engelleme taktiklerini göz ardı etmek.
Kur'an içi daha geniş anlamعضل kökü; bir kimsenin nikâh, mehir veya ayrılma haklarını elinden almak için ona hayatı dar etmeyi, seçeneklerini tüketmeyi ve onu bir çıkmaza hapsetmeyi kapsar.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyetlerin yalnızca kaba fiziksel şiddeti yasakladığı zannedilir; oysa velinin veya eski eşin kadını bezdirerek, bekletilerek ya da haklarından vazgeçmeye zorlayarak kurduğu psikolojik ve sosyal kilitlenme fark edilemez.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın aile içi ilişkilerde sadece açık şiddeti değil, örtük baskı mekanizmalarını, velayet hakkının kötüye kullanılmasını ve mali şantajı nasıl doğrudan hedef aldığını gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Boşanma sonrası kadının bağımsız karar süreçlerini düzenleyen ahkâm ayetlerinde (Bakara 2:232) ve miras ile mehir hukukunu koruyan kadın hakları bağlamında (Nisâ 4:19).
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Kadının evlilik tercihinde velinin mutlak bir veto hakkına sahip olduğu veya kocanın mehir koparmak için boşanmayı askıya alabileceği yönündeki geleneksel ve ataerkil suiistimalleri iptal eder.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamSinir ve kemik üzerinde sertleşen et kütlesi, kas dokusu; çıkışı ve geçişi engelleyen sert düğüm ve dolgunluk.
  • Soyut anlamBir kimsenin irade ve hak alanını dışarıdan müdahaleyle daraltarak hareket edemez, serbestçe karar veremez hale getirmek; çözümsüzlük üretmek.
  • Sistematik karşılıkHukuki ve ahlaki yetkinin zayıf taraf aleyhine kasti bir abluka ve kilitlenme aracına dönüştürülmesinin kesin yasaklanışı.
  • LaTeX modeliA→fBikenA∩C=∅  ⟹  f(x)=⊥
  • LaTeX açıklamasıFormülde A meşru hak ve irade sahibini, B ulaşılmak istenen meşru hukuki/sosyal hedefi (nikâh veya serbest kalma), f serbest iradi geçiş fonksiyonunu temsil eder. C ise dışarıdan uygulanan baskı ve sıkıştırma kümesidir. Müdahale eden kısıtlayıcı yapı devreye girdiğinde geçiş tanımlanamaz hale gelerek kilitlenmekte (⊥), sistem tıkanmaktadır. Kur'an bu kilitlenmeyi yasaklayarak fonksiyonun serbestçe işlemesini (f(x)∈B) emreder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ع