فجو

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ج-و1 sîga, 17 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.ذوغربهديفجوفَجْوَةٍزوروجدكهفيمنشملرشدرأيضلل

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 17

▶ Ağı aç (3B)

فجو

ف - ج - و

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 7 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Geniş boşluk

Notlarım

Sözlükler(7)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR1.839 harf
باب الجيم والفاء و و ا ي ء معهما ج ف أ، ج أ ف، ف ج أ، ج ي ف، ف ي ج، ج و ف، ج ف و، ف ج و، و ج ف، ف و ج مستعملات جفأ: جَفَأَ الزَّبد يجفأ جفأً، والاسم: الجُفاءُ. وأجفأتِ القِدر زبدها، وجفأت به، أي: رمت به وطرحته. وجفأتُ الرَّجل، أي: احتملته وضربت به الأرض. والجُفاءُ: الزَّبدُ فوق الماء، قال الله عز وجل: "لا أما الزَّبدُ فيذهب جُفاء". جأف: الجأفُ: ضربٌ من الفزعِ والخَوفِ. قال العجّاج: كأنّ تحتي
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR202 harf
ف ج و ‏"‏ وهم في فجوة منه ‏"‏ وهي المتسع وفي الحديث ‏"‏ لا تصلّينّ وبينك وبين القبلة فجوة ‏"‏ ويقال ما أدار أحد في فجوة فيه لساناً أفصح من لسانه‏.‏ وفجوة الدار‏:‏ ساحتها‏.‏ وتقول‏:‏ سلكوا الفج العميق
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR91 harf
* ف ج و * * الفَجْوَةُ * الفرجة والمتسع بين الشيئين قلت ومنه قوله تعالى ﴿وهم في فجوة منه﴾
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR1.462 harf
: ( *!الفَجْوَةُ : الفُرْجَةُ ) والمُتَّسَعُ بينَ الشَّيْئَيْن ، كما في الصِّحاح . وفي المُحْكم : الفَجْوَةُ في المَكانِ : فَتْحٌ فيه . ( و ) أَيْضاً : ( ما اتَّسَعَ من الأرضِ ، *!كالفَجْواءِ ) ، بالمدِّ ؛ وقيلَ : ما اتَّسَعَ منها وانْخَفَضَ ؛ وبه فَسَّرَ ثَعْلب قولَه تعالى : ﴿وهم في *!فَجْوةٍ منه﴾ . وقالَ الراغبُ : أَي في ساحَةٍ واسِعَةٍ . ( و ) الفَجْوَةُ : ( ساحَةُ الَّدارِ . ( و )
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR3.544 harf
فَجَا بَابَهُ 1 فَجَا بَابَهُ ذ , (K,) [aor. يَفْجُو,] inf. n. فَجْوٌ, (TA,) He opened his door. (K.) ― -b2- And فَجَا القَوْسَ, (S, K,) inf. n. as above, (S,) He raised the string of the bow [or made it distant] from the part called its كَبِد: (S, K:) and so فَجَّهَا. (S and K in art. فج.) ― -b3- And فَجَا رِجْلَيْهِ, or مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ, He parted his legs wide, or straddled; or did so to
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR87 harf
فَجَا فَجَا U ( n. ac. فَجْو 1 ), a. Opened ( door ); widened ( bow ). b. Straddled.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR5.154 harf
فجو فََجَا - يَفْجُوْ - فَجْوَة فََجَا - يَفْجُو + كائن + شيئاً: يفتح فيه شقاً ثم يباعد ما بين شقيه فََجَا - يَفْجُو + كائن + بين شيئين: يدفع فيباعد بينهما ويجعل بينهما فجوة أو متسع فَجْوَة: على وزن " فـَعلة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " فََجَا - يَفْجُو ": الفرجة والمتسع بين شقي الشيء أو بين شيئين واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "حفر شق
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler17 mücavir (27 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. زور

    1 ortak ayet · “Zeyr” ziyaret, “zira” ağacın güneş almasına mani olduğu…

  2. كهف

    1 ortak ayet · Kovuk

  3. قرض

    1 ortak ayet · Kırpıntı demektir

  4. شمل

    1 ortak ayet · Sol

  5. غرب

    1 ortak ayet · Ğarb, Güneşin batığı yerdir

  6. طلع

    1 ortak ayet · Dal demektir

  7. رشد

    1 ortak ayet · “Rasad” gözetleyici demektir

  8. شمس

    1 ortak ayet · Güneş demektir

  9. يمن

    1 ortak ayet · Sağ yandır

  10. وجد

    1 ortak ayet · Su birikintisidir

  11. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

  12. ضلل

    1 ortak ayet · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. … الْيَمِينِ وَإِذَا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِي فَجْوَةٍ مِنْهُ ذَلِكَ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ …

    Geniş boşlukGüneşin doğduğu zaman; mağaralarının sağ tarafına yöneldiğini, battığı zaman da; sol tarafa gittiğini görürsün. Kendileri de mağaranın iç tarafında idiler. Bu, Allah’ın ayetlerindendir. Allah, kimi hidayete erdirirse; o, doğru yola ermiştir, kimi de şaşıracak olursa; artık onun için yol gösterici bir dost bulamazsın.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفجو
YapıÜçlü
Özel DurumNâkıs (son harfi illetli)
Bağlamsal Yakın Köklerفجج, جوف, وسع
Zıt Kökضيق
Çekirdek Özet 1İki taraf veya sınır arasında oluşan geniş, ferah ve serbest aralık, açıklık
Çekirdek Özet 2Tehlikeden veya baskıdan yalıtılmış, hayatın ve dengenin korunduğu elverişli iç mekân açıklığı
Çekirdek Özet 3Varlık ve sistem içinde baskıyı kıran, sıkışmayı önleyen ve nefes aldıran işlevsel tampon bölge
Kritik Hata RiskiKelimenin sadece fiziksel bir boşluk veya kör çukur zannedilerek koruyucu ve havadar vasfının göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فجBir bütünü ikiye ayırarak aralık, yarık veya geçit açmak; فجج ve فجر köklerinde olduğu gibi sert bir açılma ve yarılma hareketiوAçılma hareketine esneklik, genişlik ve süreklilik katarak yarığı sert bir geçit olmaktan çıkarıp içinde barınılabilir, havadar ve kuşatıcı bir iç açıklığa dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فAğız; söz, açıklık, kenarDışa açılan menfez, yarık veya başlangıç aralığını temsil eder
جDeğnek, deve; taşıma, yol alma, toplamaİki sınır boyunca uzanan gövdeyi, mesafe katetmeyi ve hacimsel genişlemeyi simgeler
وÇengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturmaAçıklığın iki yakasını bir nizam içinde tutarak mekânsal devamlılığı ve emniyetli kuşatıcılığı sağlar
فجوAğız gibi açılan bir menfezden uzayarak korunaklı bir iç hacme bağlanan geniş açıklıkSınırları belirli bir kütlenin veya arazinin içinde yer alan, dışarıya açılan ancak içi korunaklı ve ferah olan güvenli alanı ifade eder

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamOk atımı sırasında kirişin yay kabzasından iyice uzaklaşıp aranın açılması ve yayın gövdesi ile ipi arasında oluşan açıklık (قوس فجواء); ayrıca iki bacak veya uyluk arasının geniş ve açık olması
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem bedevi deyişlerinde ve şiir rivayetlerinde devenin uyluklarının birbirinden ayrık ve açık durmasını tarif etmek üzere حنكة فيها قبال وفجا mısraıyla şahit getirilmiştir
Erken Arapça kullanımEvin geniş, ferah ve serbest iç avlusu için فجوة الدار denilmiş; hadis rivayetinde saflar arasındaki veya kıble istikametindeki açıklığı belirtmek üzere لا تصلين وبينك وبين القبلة فجوة ibaresiyle yer almıştır

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.

Sami etimolojik katman

Arapça فجو kökü, merkezi Sami dillerinde iki sınır arasında genişlik, boşluk ve yarık oluşturma semantik alanına aittir. Kökün asli çekirdeği olan فج, İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında dağlar arasında açılan yarık, boğaz veya geçit bildiren biçimlerle fonetik ve anlamsal örtüşme sergiler. İbranicede ve diğer batı Sami kollarında yarıp açma eylemi genellikle sert fiziki ayrılmaları imlerken, Arapçada üçüncü radikal olarak zayıf harfin و belirmesi, oluşan yarığın sert bir çatlak veya aşılmaz bir uçurum olarak kalmayıp, içinde oturulabilir, sığınılabilir geniş ve yumuşak bir sahaya (mütettese‘) dönüşmesini sağlamıştır. Bu morfo-semantik gelişim, göçebe ve vaha hayatında rüzgârın, ışığın ve havanın dengeli girdiği korunaklı arazi çukurlarını ve mağara içi genişlikleri adlandırmada köke özgün bir nitelik kazandırmıştır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Lane’s Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفجج ve فجر ile ortak فج tabanıİki parçanın birbirinden uzaklaşmasıyla aradaki mesafenin açılması ve ferah bir alanın belirmesiKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice p-g-y veya benzeri aralık ve yarık kökleriDoğu ve Batı Sami havzasında sert yarılmadan ziyade iki tarafın birbirinden ayrılmasıyla doğan aralık algısıGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik dil ailesi genelinde açıklık ve yarma kökleriBeden uzuvlarının birbirinden ayrıklığı ile coğrafi yarıntılar arasındaki ilksel kavramsal bağMuhtemel

Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon, Cohen.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فجوAnlamlıİki tarafın açılmasıyla doğan ferah boşlukMağara, avlu veya arazideki geniş, korunaklı ve havadar alanHedef köktür; Kur'an'da Kehf 18:17'de geçer
فوجAnlamlıDalga dalga gelen insan kümesiBir aralıktan veya kapıdan hızla akıp geçen insan topluluğuKur'an'da çokça geçer; hareket halindeki açıklığı doldurma nüansı taşır
جفوAnlamlıUzaklaşmak, sertleşmek, ayrılmakYatağın bedenden, insanın dostundan uzaklaşması ve araya mesafe girmesiKur'an'da geçer; açılan aralığın soğukluk ve kopuş doğurması yönüdür
جوفAnlamlıNesnenin iç boşluğu, karınBir şeyin merkezinde yer alan, dış kabukla örtülü iç hazneKur'an'da geçer; korunaklı iç hacim fikrinde فجو ile akrabadır
وفجAnlamlıHızlı koşmak, sığınak aramakZor ve sıkışık durumdan kaçarak açıklığa doğru hızla hareket etmeArapçada kullanılır; Kur'an'da geçmez
وجفAnlamlıHızlı çarpmak, sarsılmakKalbin şiddetle atması veya binek hayvanının hızla sürülmesiKur'an'da nâzıât ve haşr surelerinde geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فجوMerkezKuşatılmış geniş açıklıkBir yapının veya doğal oluşumun içinde iki yakadan korunan ferah hacimHava ve ışık dengesini koruyan sığınak nitelikli boşluk
فججKomşuİki dağ arası derin yarık ve geçitUlaşım ve geçiş odaklı, yönü belirli ve sert sınırlı yarıkİçinde ikamet edilmekten ziyade içinden geçilen açık yol
جوفKomşuKapalı iç hacim, derinlikDıştan tamamen kuşatılmış, içi boşaltılmış merkezSerbest hava akımına kapalı olabilen içsel boşluk
وسعKomşuHer yöne doğru kapsama genişliğiMaddi veya manevi sınır tanımayan imkân ve hacim bolluğuBelirli bir kovuğun veya aralığın açılması şartına bağlı değildir
ضيقZıtSıkışma, darlık, bunalmaİki sınırın birbirine yaklaşarak hareketi ve nefesi kısıtlamasıفجو kökünün sağladığı ferahlık ve emniyetin tam karşıtı

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
Arapçaفجوİki sınır arasındaki ferah açıklıkSığınak içi hava ve ışık dengesini sağlayan geniş alanKesin
LatinceCavum, Intervallum, Sinusİçi boş oyuk, aralık, korunaklı koyMekânsal aralığı ve oyukluğu karşılar; emniyet ve esinti boyutunu tam içermezGüçlü
İngilizceRecess, Cavity, Open expanse withinİç oyuk, ferah girinti, korunaklı genişlikYapı veya mağara içindeki geniş girintiyi ifade ederGüçlü
AlmancaHöhlung, Weite NischeGeniş kovuk, ferah iç boşlukBir kütle içindeki ferah sığınak alanını iyi karşılarGüçlü
FransızcaRenfoncement spacieux, Alcôve naturelleGeniş girinti, doğal iç hücreMekânın hem içe çekilmişliğini hem ferahlığını belirtirGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَجْوَةٍMağara içindeki korunaklı, havadar ve geniş açıklıkAshâb-ı Kehf kıssasında güneş ışınlarının doğrudan yakıcı etkisinden uzak, ancak çürüme ve havasızlığı önleyecek esintiye açık emniyetli iç mekân bağlamında yer alır; Kehf 18:17

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamÂyet ve inâyet deliliAshâb-ı Kehf'in biyolojik varlığının asırlarca bozulmadan kalmasında fiziksel mekanizma ile ilahi lütfun birlikteliğiDoğa kanunlarının iptali değil, mekânın geometrisi ve atmosferi üzerinden tecelli eden koruma
FıkıhNamaz saflarının nizamıCemaatle namazda saflar arasında bırakılan gereksiz açıklıkların mekruhluğuNamaz kılan ile kıble arasında ya da safların ortasında kopukluk oluşturan boşluk
TefsirKehf suresi tasviriMağaranın yönü, güneşin doğuş ve batış açıları ile gençlerin bulunduğu yerin konumuNe güneşin kavurduğu girişte ne de havasız kör dipte; tam ikisinin ortasındaki dengeli iç genişlik
HadisEdebi ve ahlaki teşbihlerAğız boşluğunun genişliği ve dildeki fesahat veya saflar arasındaki açıklıklarEngeli bulunmayan, serbest hareket imkânı sunan açık saha

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniTevhid ve sığınma bilinciİlahi koruma sahasıİmanı fitne ve zulüm baskısından muhafaza etmeDış dünyanın bozulduğu kriz dönemlerinde müminin sığındığı korunaklı ve temiz manevi alanGüçlü
İlmiFiziksel ve biyolojik ekolojiYaşamı destekleyen mikro-klimaAşırı sıcaklık, çürüme ve nem baskısını bertaraf etmeCanlı organizmanın korunması için doğrudan ışıktan yalıtılmış fakat hava sirkülasyonuna açık optimal alanKesin
SiyasiKriz ve baskı dönemleriStratejik çekilme alanıİktidar baskısından uzaklaşıp gücü ve mevcudiyeti korumaTiranlığa karşı doğrudan çatışma imkânı kalmadığında mevcudiyeti koruyan korunaklı sığınakGüçlü
İktisadiRezerv ve kriz yönetimiEmniyet marjı ve tampon rezervBeklenmedik dalgalanmalarda sistemin çökmesini önlemeKaynakların aşırı sıkışmasını engelleyen ve sisteme esneklik kazandıran güvenli boşluk payıMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerTermodinamik yalıtım ve optimal mikro-çevreSistemin çevreyle olan doğrudan enerji transferini sınırlandırırken içeride durağan ve dengeli bir denge hali oluşturan izole hazneKesin
Beşeri bilimlerPsikolojik ve sosyolojik tampon alanBireyin veya topluluğun dış baskı, travma ve asimilasyon tehdidine karşı kimliğini koruyabildiği güvenli özerk bölgeGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimenin sadece rastgele bir coğrafi delik, karanlık bir çukur veya boş bir dehliz olarak tercüme edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKökün; havadar, ferah, dışarıdan gelen aşırı ışık ve sıcağı kıran, içinde uzun süre bozulmadan yaşamaya imkân tanıyan bilinçli ve hikmetli bir koruma geometrisini ifade etmesi
Yanlış anlamanın doğuracağı hataMağaranın bir hapis veya mezar gibi algılanması; ilahi korumanın mekânsal, fiziksel ve ekolojik dengeler üzerinden kurulan inceliğinin anlaşılamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın mucizevi olayları salt fizik ötesi soyut müdahaleler olarak değil, kusursuz bir mekân geometrisi, hava akımı ve ışık açısı koordinasyonuyla inşa ettiğini gösteren anahtar bir kavramdır
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Kehf suresinde Ashâb-ı Kehf'in mağaradaki durumunu, güneşin hareketini ve gençlerin biyolojik muhafazasını anlatan ayet grubunda (Kehf 18:17-18) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Tevekkül ve sığınmanın kör bir kuyuya veya karanlık bir deliğe saklanmak olduğu zannını yıkar; aksine ferah, dengeli, akılcı ve ekolojik şartları gözeten bir geri çekilme alanı olduğunu ortaya koyar

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYayın kabzası ile kirişi arasında veya iki bacak arasında açılan ferah aralık; arazide ve mağarada yer alan geniş, serbest ve havadar iç açıklık.
  • Soyut anlamAşırı dış baskı, temas ve yıpratıcı etkenlerden yalıtılmış, fakat yaşamı sürdürecek asgari hava ve ışık dengesine sahip korunaklı özerklik alanı.
  • Sistematik karşılıkSistemin yıkıcı dış dalgalanmalardan etkilenmesini önleyen, içinde dengeyi ve varoluşu muhafaza eden tampon bölge ve koruma kalkanı mekanizması.
  • LaTeX modeliS={x∈M∣d(x,∂M)>δ∧Φext(x)<ϵ∧Ψint(x)≥τ}
  • LaTeX açıklamasıFormülde M koruyucu ana yapıyı veya mağara kütlesini, ∂M bu yapının dış sınırını veya giriş ağzını temsil eder. S kümesi, dış çeperden en az δ kadar güvenli mesafede yer alan iç açıklığı (فجو) modellemektedir. Φext dışarıdan gelen yakıcı ve yıpratıcı etkenleri (örneğin güneşin dik ve doğrudan ısısını), ϵ ise bu etkenin zararsız eşik değerini simgeler. Ψint içeride yaşamın ve dengenin korunması için zorunlu olan iç havalandırma ve ferahlık parametresini, τ ise bu ferahlığın kritik alt sınırını gösterir. Böylece model, kökün ifade ettiği hem aşırı dış etkilerden yalıtılmış hem de canlılığı koruyacak asgari genişliğe sahip optimum iç sığınağı sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف