فنن

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ف-ن-ن1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فننذوأَفْنَانٍ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

فنن

ف - ن - ن

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 10 sözlük

Fenn Kışın dökülmeyen ağaç yaprakları demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(10)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Fenn Kışın dökülmeyen ağaç yaprakları demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR741 harf
باب النون والفاء ن ف، ف ن مستعملان نف: النَّفْنَفُ: الهواء. وكلُّ شيءٍ بينَه وبينَ الأَرْض مهوىً فهو نَفْنَفٌ. قال ذو الرّمة: ترى قُرْطَها في واضح اللِّيتِ مشرفاً على هَلَكٍ في نَفـنَـفٍ يتـرجّـح وقال: إذا عَلَوْنَ نَفْنَفاً فَنَفْنَفا يريد: المفازة. فن: الفَنُّ: الحال، والفُنونُ: الضُّرُوبُ، يُقال: رعينا فنونَ النّبات، وأَصَبنا فُنُونَ الأموال، ويجمع على أَفْنانٍ أيضاً، قال: قد لبست الدّهر
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR474 harf
الفَنُّ: واحد الفنون، وهي الأنواع. والأفانينُ: الأساليبُ، وهي أجناس الكلام وطرقه. ورجلٌ مُتَفَنِّنٌ، أي ذو فنونٍ. وافْتَنَّ الرجل في حديثه وفي خطبته، إذا جاء بالأفانينِ، وهو مثل اشتقّ. والفَنُّ: الطرد. تقول: فَنَنْتُ الإبل، أي طردتها. والفَنَنُ جمعه أفْنانٌ، ثم أفانين، وهي الأغصان. وشجرةٌ فَنَّاءُ، أي ذات أفنانٍ، وفَنْواءُ أيضاً على غير قياس. والتَفْنينُ: التخليطُ. يقال: ثوبٌ فيه تَفْنينٌ، إذا
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR171 harf
- الفنن: الغصن الغض الورق، وجمعه أفنان، ويقال ذلك للنوع من الشيء، وجمعه فنون، وقوله: ﴿ذواتا أفنا﴾ [الرحمن/48]، أي: ذواتا غصون (مجاز القرآن 2/245) وقيل: ذواتا ألوان مختلفة.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR290 harf
ف ن ن أخذ في أفانين الكلام‏.‏ وافتنّ في الحديث وتفنن فيه‏.‏ وجرى الفرس أفانين من الجري وافتنّ في جريه ورجل وفرس مفنّ‏.‏ وفنّن فلان رأيه‏:‏ لوّنه ولم يستقم على واحد‏.‏ والخيل ينفن افنان السّبيب وأفانينه وهي خصله‏.‏ ورجل فينان الشعر‏.‏ وغصن فينان‏:‏ كثير الأفنان وهو في ظل عيش فينان‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.614 harf
الفَنُّ: واحد الفُنُون، وهي الأَنواع، والفَنُّ الحالُ. والفَنُّ: الضَّرْبُ من الشيء، والجمع أَفنان وفُنونٌ، وهو الأُفْنُون. يقال: رَعَيْنا فُنُونَ النَّباتِ، وأَصَبْنا فُنُونَ الأَموال؛ وأَنشد: قد لَبِسْتُ الدَّهْرَ من أَفْنانِه، كلّ فَنٍّ ناعِمٍ منه حَبِرْ والرجلُ يُفَنِّنُ الكلام أَي يَشْتَقُّ في فَنٍّ بعد فنٍّ، والتَّفَنُّنُ فِعْلك. ورجل مِفَنٌّ: يأْتي بالعجائب، وامرأَة مِفْنَّة. ورجل مِعَنٌّ
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR258 harf
* ف ن ن * * الفَنُّ * واحد * الفُنُونِ * وهي الأنواع و * الأَفَانِينُ * الأساليب وهي أجناس الكلام وطرقه ورجل * مُتَفَنَنٌ * أي ذو فنون و * افْتَنَّ * الرجل في حديثه وفي خطبته بوزن اشتق جاء بالأفانين و * الفَنَنُ * الغصن وجمع * الأَفْنَانُ * ثم * الأَفَانِينُ
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR7.733 harf
*!الفَنُّ : الحالُ . ( و *!الفَنُّ : ( الضَّرْبُ من الشَّيءِ ؛ *!كالأُفْنون ، بالضَّمِّ ، ( ج *!أَفْنانٌ *!وفُنونٌ . يقالُ : رَعَيْنا *!فُنُونَ النَّباتِ ، وأَصَبْنا فُنُونَ الأَموالِ ؛ قالَ : قد لَبِسْتُ الدَّهْرَ من *!أَفْنانِه كلَّ فَنَ ناعِمٍ منه حَبِرْ ( و) *!الفَنُّ : ( الطَّرْدُ . يقالُ : *!فَنَنْتُ الإِبِلَ : إذا طَرَدْتُها ؛ قالَ الأعْشى : والبِيضُ قد عَنَسَتْ وطالَ جِرَاؤُهاونَشَأْنَ
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.834 harf
فَنَّ فَنَّ U ( n. ac. فَنّ 1 ), a. Varied, diversified; adorned, decorated, embellished. b. Delayed, deferred, put off; deferred payment of ( debt ). c. [ acc. & Fī ], Cheated, overreached, defrauded in. d. Drove ( camels ), فَنَّنَ فَنَّنَ II , a. Mixed, mingled, blended; jumbled together. b. Divided; classified; grouped; assorted, sorted. c. Asked for, demanded different things.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR17.280 harf
فنن فَنَّ - يَفُنُّ - فَنَن -أَفْنَان فَنَّ - يَفُنُّ + الشيءُ: يتشعب وينتج عنه فروع وتشعبات كثيرة فَنَن: الفرع الصغير الغض من فرع الشجرة الكبير المتشعب: الفرع المُورِق المتشعِّب من الشجرة أَفْنَان: جمع " فَنَن " ملاحظة: الفنان والفن: هو إبداع شعب وفروع واشتقاقات كثيرة من أصل واحد الفن الموسيقي أو الأدبي: هو استنباط فروع وأشكال جديدة تتفرع
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (1 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. ذو

    1 ortak ayet · Sahip

Geçtiği ayetler(1)

  1. ذَوَاتَا أَفْنَانٍ

    Yapraklı dallarHer ikisi çeşit çeşit ağaçlarla doludur.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökفنن
YapıÜçlü
Özel DurumMükerrer
Bağlamsal Yakın Köklerغصن, ورق, نوع
Zıt Kökجرد
Çekirdek Özet 1Ağacın taze, gür ve yapraklı dalı; daldan ayrılan budak
Çekirdek Özet 2Cennet nimetlerindeki sınırsız çeşitlilik, estetik zenginlik ve tazelik
Çekirdek Özet 3Tek bir asıldan türeyen çok boyutlu branşlaşma, üslup ve maharet alanı
Kritik Hata RiskiKelimeyi sadece kuru bir botanik dalına ya da modern sanat kavramına indirgeyerek canlı ve sürekli dallanan ontolojik çeşitlilik boyutunu gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
فنİçten dışa doğru açılma, yayılma, saçaklanarak incelme ve dağılma hareketidir; nitekim aynı ikili çekirdeği paylaşan köklerden فني tükenişe ve son sınıra varmayı, فند ise dallanıp dağılarak zayıflamayı veya sözün rayından sapmasını ifade ederنKatmerlenen ikinci nun harfi, yayılma hareketini bir zayıflama veya yok oluşa değil; gürbüz, canlı, taze ve yapraklı bir dal formu içinde dallanıp budaklanan bereketli bir tür çeşitliliğine dönüştürmüştür

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
فağız; söz, açıklık, kenarBir merkezden dışarıya doğru açılan çıkış noktasını, nefes ve filiz verme açıklığını imler
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkÇıkan unsurun canlı bir hat boyunca uzamasını, serpilmesini ve hayat bulmasını temsil eder
نfiliz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılıkBirinci uzamanın ardından gelen yeni sürgünleri, dalın yan kollara ayrılarak katmerli biçimde çoğalmasını pekiştirir
فننAğızdan fışkıran sürgünün art arda canlı kollar halinde uzamasıBir gövdeden veya çıkış noktasından taze filizler halinde peş peşe yayılan, canlılığını koruyarak dallanıp budaklanan bütüncül hareket

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAğacın düzgün, ince, yapraklı ve taze dalı; buradan genişleyerek bir şeyin nevileri, çeşitleri, tarzları ve kendine has durumları
Cahiliye şiiri kullanımıEbû Züeyb el-Hüzelî'ye ait bir beyitte avcıdan süratle uzaklaşan ve çevik manevralarla yön değiştiren dişi yaban eşeğinin hareketi kökün ifti'āl kalıbıyla şahit getirilmiştir: فافْتَنَّ، بعد تَمامِ الوِرْدِ، ناجِيةً، / مثْلَ الهِرَاوَةِ ثِنْياً بِكْرُها أَبِدُ
Erken Arapça kullanımKlasik sözlüklerde zamanın farklı hallerini ve nimet türlerini giyinip kuşanmayı anlatan kadim bir beyitte kök çoğul formuyla yer alır: قد لَبِسْتُ الدَّهْرَ من أَفْنانِه، / كلّ فَنٍّ ناعِمٍ منه حَبِرْ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde فنن kökü, özellikle Arap dilinde somut botanik alandan soyut estetik ve zihinsel alana doğru zengin bir semantik genişleme sergiler. Kökün ilksel çekirdeği taze dal, fışkıran sürgün ve yayılma fikridir. İbranicede doğrudan üçlü bir biçimde bitkisel dal anlamına gelen yerleşik bir kullanım zayıf olmakla birlikte, dönme, yönelme ve köşe yapma manalarını taşıyan פנה kökü ve mercan yahut inci tanelerinin dallanmış dizilimini çağrıştıran פְּנִינִيم sözcüğü ile semantik bir yakınlık dikkat çeker. Arapçada kök, düz ve kuru bir dalı değil; yapraklı, taze, esnek ve saçaklanan dalı temsil etmiş; bu fiziksel dallanma zamanla sözün, işin, bilginin ve maharetin farklı şubelere ayrılması manasında soyutlaşmıştır.

Güven Muhtemel

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Lisānü’l-ʿArab, David Cohen.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönفَنَن lafzından فَنّ ve فُنُون biçimlerine genişlemeFiziksel yapraklı daldan zihinsel ve üslupsal dallanmaya, tür ve tarz zenginliğine doğru iç semantik evrimKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice פנה ve פנינים kökleriyle anlamsal temasYönelme, dallanma, köşelenme ve saçaklı dizilim kavramları üzerinden ortak arka plan izleriMuhtemel
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin fark tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Lisānü’l-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Maqāyīsü’l-Luğa.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
فننAnlamlıTaze ve gür dal, çeşit, üslupAğacın taze, yapraklı dalları ile bir şeyin farklı türleri ve tarzlarıHedef köktür; Kur'an'da geçer
نفنAnlamlıYüksek hava boşluğu, geniş çölYeryüzü ile gök arasındaki geniş hava sahası veya iki dağ arasındaki derin uçurumKur'an'da geçmez; açıklık ve mesafe anlamı taşır
ننفKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıMühmel kombinasyondur; sözlüklerde müstakil kullanımı yoktur

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
فننMerkezTaze ve yapraklı dal, çeşitlilikAğacın yapraklarla bezeli, taze, budaklanan dalını ve buradan doğan tür zenginliğini bildirirHem botanik tazeliği hem de çeşitlilik üreten saçaklanmayı kapsar
غصنKomşuAğaç dalıSalt ağaç dalını ifade eder; yaprak tazeliği veya tür çeşitliliği nüansı taşımazKuru veya yapraksız dala da denir; فنن gibi gürlük şartı içermez
ورقKomşuAğaç yaprağıDoğrudan yaprak organına odaklanır; dalın iskeletini ve dallanma hareketini dışarıda bırakırYeşillik ve örtü sağlar ancak tek başına taşıyıcı veya dallandırıcı değildir
نوعKomşuTür, kategoriZihinsel sınıflandırma ve soyut cins ayrımı bildirir; bitkisel canlılık ve estetik form içermezKategorik çeşitliliği ifade eder ancak canlı bir kökten beslenme imgesi taşımaz
جردZıtÇıplaklaşma, yapraksızlıkAğacın veya zeminin örtüden, yapraktan ve daldan tamamen soyulup yoksun kalmasıفنن kökünün sunduğu gürlük, yapraklılık ve estetik örtünün tam karşıtıdır

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaفننTaze dal, tür, sanat, hünerHem fiziksel yapraklı dalı hem de bu daldan türeyen çeşitliliği ve mahareti birlikte içerirKesin
Latinceramus, varietas, arsDal, çeşitlilik, maharetKelimeler tek tek dalı veya çeşitliliği verir; kökün her iki anlamı aynı gövdede buluşturan birliğini tek başına sağlamazGüçlü
İngilizcebough, leafy branch, variety, artYapraklı dal, çeşitlilik, sanatLeafy branch fiziksel tazeliği, variety ise tür zenginliğini karşılar; iki anlam farklı kelimelerle ifade edilirGüçlü
Almancabelaubter Ast, Zweig, Spielart, KunstYapraklı dal, tür, sanatBelaubter Ast somut dalı karşılarken çeşitlilik boyutu için ayrı soyut terimler gerekirGüçlü
Fransızcarameau feuillu, variété, artYapraklı dal, çeşitlilik, sanatFiziksel sürgün ile zihinsel veya estetik çeşitlilik arasındaki bağı tek bir kelimeyle kuramazGüçlü

Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
أَفْنَانٍTaze, gür ve yapraklı dallarCennet bahçelerindeki ağaçların göz alıcı gölgeler oluşturan, meyvelerle bezeli taze dalları; Rahman 55:48
أَفْنَانٍÇeşit çeşit nimetler ve renklerCennette müminlere sunulan ikramların, meyvelerin ve zevklerin tükenmez nevileri, renkleri ve lezzetleri; Rahman 55:48

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamVeri bulunamadıVeri bulunamadıBelirgin ıstılahi yoğunlaşma tespit edilmedi
FıkıhVeri bulunamadıVeri bulunamadıDoğrudan fıkhi bir hüküm veya terimleşme tespit edilmedi
TefsirCennet tasviri ve lafzın vecihleriRahman suresindeki ifadenin yapraklı dallar mı yoksa nimet türleri mi olduğu meselesiLafzın aynı anda hem somut estetik gölgeyi hem de soyut nimet çeşitliliğini içerdiği tespiti
HadisBelagat ve söz ustalığıRivayetlerde konuşmanın farklı üsluplarla zenginleştirilmesi ve hüner gösterilmesiSözü monotonluktan kurtarıp incelikli dallara ve türlere ayırma kabiliyeti

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniAhiret tasavvuru ve ilahî lütufEstetik zenginlik ve sonsuz çeşitlilikİlahî ikramın tekdüzelikten uzak, sürekli yenilenen formlarla sunulmasıCennet hayatındaki mükemmelliğin monotonluk değil, tükenmez bir çeşitlenme olduğunu gösterirGüçlü
İlmiBilgi tasnifi ve metodolojiDisiplinleşme ve branşlaşmaTemel bir hakikat gövdesinden alt uzmanlık dallarının filizlenmesiİlimlerin tek bir kökten neşet edip uzmanlık kollarına ayrılarak derinleşmesini açıklarGüçlü
Siyasiİdari organizasyon ve temsilHizmet ayrımı ve ehliyet alanlarıYönetim erkinin farklı ihtisas ve icra kollarına ayrılarak işlemesiKamu otoritesinin karmaşık toplumsal ihtiyaçlara cevap verebilmek için kurumlaşmasıdırMuhtemel
İktisadiÜretim yelpazesi ve pazar dinamizmiÜrün çeşitliliği ve katma değerTek tip üretimden kaçınarak zevk ve ihtiyaçlara hitap eden zengin arzEkonominin tek boyutlu kalmayıp farklı sektör ve ürünlerle canlılığını korumasıdırGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerFraktal geometri ve çizge ağlarıTek bir başlangıç düğümünden türeyen, kendi benzerliğini koruyarak sürekli dallanan ve alanı dolduran yapıGüçlü
Beşeri bilimlerKültürel polifoni ve estetik çoğullukToplumun tek sesli bir yapı yerine farklı ifade, sanat ve düşünce dallarıyla zenginleşen çok katmanlılığıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi yalnızca modern anlamdaki "güzel sanatlar" sınırına hapsetmek ya da ayetteki lafzı yalnızca yaprak yığını bir ağaç dalı sayarak sıradanlaştırmak
Kur'an içi daha geniş anlamBir ana gövdeden beslenen, tazeliğini ve hayat suyunu yitirmeden her an yeni türler, tatlar ve güzellikler üreten dinamik bereket alanı
Yanlış anlamanın doğuracağı hataRahman suresindeki cennet vaadinin statik, hareketsiz ve tekdüze bir bahçe manzarası sanılması; ilahî sanatın ve sonsuz nimet çeşitliliğinin kavranamaması

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın yaratılış ve cennet tasvirlerinde estetik zenginlik, canlılık ve sonsuz varyasyon ilkelerinin tek bir kökte nasıl bütünleştiğini gösterir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Rahman suresinde cennetlerin mimari, bitkisel ve görsel mükemmelliğini tasvir eden ikili anlatım bağlamında belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Ebedî saadetin durağan ve yeknesak bir varoluş olduğu zannını ortadan kaldırarak nimetin mahiyetinde sürekli bir yenilenme ve dallanıp budaklanma olduğunu gösterir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamAğacın düzgün, yapraklı, taze ve gür dalı.
  • Soyut anlamBir asıldan türeyen zengin tür, üslup, hüner ve estetik çeşitlilik.
  • Sistematik karşılıkBir merkezden sürekli alt birimler ve varyasyonlar üreten canlı fraktal dallanma mekanizması.
  • LaTeX modeliR→∑i=1nDi  ⟹  ΔV>0
  • LaTeX açıklamasıModelde R ana gövdeyi veya kök kaynağı, Di bu kaynaktan beslenerek fışkıran taze ve yapraklı alt dalları, n ortaya çıkan tür ve biçim çeşitliliğini, ΔV ise dallanma neticesinde toplam estetik, ontolojik ve işlevsel değerdeki kesintisiz artışı sembolize eder.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ف