قثأ

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-ث-أ1 sîga, 35 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.عصيمصرضربوَقِثَّائِهَاقثأبصلنبتبقلذللفومسكنبوأبدل

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 35

▶ Ağı aç (3B)

قثأ

ق - ث - أ

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 9 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Ve onun salatalığı

Bu sayfa şu yazımları da kapsar: قثء

Notlarım

Sözlükler(9)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR588 harf
القاف والثاء و"وايء" معهما و ث ق، ق ث أ مستعملان وثق: وَثِقْتُ بفلان أثق به ثِقةً وأنا واثِقٌ به، وهو مَوْثُوقٌ به. وفلان وفلانة وهم وهن ثِقَةٌ ويجمع على ثِقاتٍ للرجال والنساء. والوَثيقُ: المحكم، وَثُقَ يَوْثُقُ وَثاقة. وتقول: أَوْثَقْتُه إِيثاقاً ووَثاقاً. والوِثاقُ: الحبل، ويجمع على وُثُقٍ مثل رباط وربط، وناقة وثَيقةٌ، وجمل وَثيقٌ. والوَثيقةُ في الأمر: إحكامه والأخذ بالثِّقةِ، والجميع وَثائِقُ.
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR169 harf
القِثَّاءُ: الخِيار، الواحدة قثَّاءةٌ. والمَقْثَأَةُ والمَقْثُؤَةُ: موضع القِثَّاءِ. وأقْثأ القوم: كثُر عندهم القِثاء. أبو زيد: أقْثَأتِ الأرض، إذا كانت كثيرة القِثَّاء.
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR129 harf
ق ث أ أقثأت الأرض وأبطخت‏:‏ كثرا فيها وهذه مقثأة فلان ومبطخته ومقاثيه ومباطخه‏.‏ وتقول‏:‏ معه القّاء والقثد والبطيخ عنده رثد‏.‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR289 harf
القِثَّاءُ والقُثَّاءُ، بكسر القاف وضمها، معروف، مدّتها همزة. وأَرض مَقثأَةٌ ومَقْثُؤَةٌ: كثيرة القِثَّاءِ. والمَقْثَأَةُ والمَقْثُؤَة: موضع القِثّاءِ. وقد أَقْثَأَتِ الأَرضُ إِذا كانت كثيرة القثّاءِ. وأَقْثَأَ القومُ: كَثُر عندهم القثّاءُ. وفي الصحاح: القِثّاءُ: الخِيار، الواحدة قِثّاءة.
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR97 harf
* ق ث أ * * القِثَّاءُ * الخيار الواحدة * قِثَّاءَةٌ * و * المَقْثَاةُ * و * المَقْثُؤَةُ * موضعه
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR444 harf
القثاء، بالكسر والضم م أي معروف، والكسر أكثر أو هو الخيار كذا في الصحاح، وفي المصباح: هو اسم جنس لما يقول له الناس الخيار والعجور والفقوس، وبعض الناس يطلقه على نوع يشبه الخيار، ويقال: هو أخف من الخيار، والواحدة قثاءة، انتهى. وقيل إن العجور كباره. وأقثأ المكان رباعيا: كثر به القثاء، عن أبي زيد، وأقثأ القوم: كثر عندهم القثاء، كذا في الصحاح والمقثأة بالفتح وتضم ثاؤه المثلثة، فيقال: مقثؤة: موضعه أي
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR1.083 harf
اقثأت الأَرْضُ 4 اقثأت الأَرْضُ ذ , (AZ, S, O,) or اقثأ المَكَانُ, (K,) The land, or the place, abounded with the [species of cucumber called] قِثّآء. (AZ, S, O, K.) And اقثأ القَوْمُ The people had abundance of قثّآء. (S, O, K.) قِثَّآءٌ قِثَّآءٌ ذ (S, O, Msb, K) and قُثَّآءٌ, (O, Msb, K,) the former of which, with kesr, in the more common, (Msb, TA,) [A certain vegetable,] well-known: (K,
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR214 harf
Madde başı: قثءقَثَأَ قَثَأَ أَقْثَأَ IV , a. Abounded in cucumbers. مَقْثَأَة مَقْثَأَة [ 17t ] , مَقْثُؤَة [ 19t ] , a. Cucumber-field. قُِثَّآء قُِثَّآء a. Cucumber. مُقْتِي مُقْتِي , مُقْثِي a. [ coll. ], see supra.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR2.303 harf
Madde başı: قثءقثء قَثَأَ - يَقْثَأُ - قِثَّاء قَثَأَ - يَقْثَأُ + النبت: ينمو على شكل قثاء أوخيار قِثَاء: اسم نوع من ثمر النبات : القثة أو الخيار واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " نمو النبات بحسب شكل الثمرة " وهي: عَدَسَ - يَعْدِسُ، عَنَبَ - يَعْنِبُ، تَانَ - يَتِينُ، قَثَأَ - يَقْثَأُ، طَلَحَ - يَطْلَحُ (طَلِح - يَطْلَحُ)، قَطَنَ - يَقْطُنُ قثاء - وقثائها
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler35 mücavir (46 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. بصل

    1 ortak ayet · Soğan demektir

  2. بقل

    1 ortak ayet · Bakla

  3. عدس

    1 ortak ayet · Ve onun mercimeği

  4. فوم

    1 ortak ayet · Ve onun sarmısağı

  5. مصر

    1 ortak ayet · Büyük şehir demektir

  6. هبط

    1 ortak ayet · İnin

  7. بوأ

    1 ortak ayet · Bve bye’den dönüşmüştür

  8. غضب

    1 ortak ayet · Kızgınlık

  9. ذلل

    1 ortak ayet · Zeyl etek denektir

  10. نبت

    1 ortak ayet · Bitki

  11. عصي

    1 ortak ayet · İsyan eder

  12. بدل

    1 ortak ayet · Bedr dolunay demektir

Geçtiği ayetler(1)

Sîga sayfası: وَقِثَّائِهَا
  1. … رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى …

    Ve onun salatalığıHani; siz, Ey Musa, biz bir çeşit yemeğe elbette dayanamayız. Rabbına dua et de bizim için yerde yetişen samısak, sebze, acur, mercimek ve soğan bitirsin, demiştiniz, Musa da; siz bayağı olan şeyle hayırlı olanı değiştirmek mi istiyorsunuz? Öyleyse bir şehre inin, istediğiniz şeyler vardır, demişti. Onların üstüne horluk ve yoksulluk vuruldu. Allah’ın gazabına uğradılar, şüphesiz ki bu; Allah’ın âyetlerini inkâr ettiklerinden, peygamberlerini de haksız yere öldürdüklerindendi. Bu, isyan ettiklerinden, aşırı gider olduklarındandı.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقثأ
YapıÜçlü
Özel DurumHemzeli
Bağlamsal Yakın Köklerبقل, فوم, عدس
Zıt Kökجدب
Çekirdek Özet 1Kabakgillerden bol sulu, çabuk tükenen acur ve hıyar cinsi bostan sebzesi
Çekirdek Özet 2İsrâiloğulları'nın çölde ilahi lütuf yerine arzuladığı geçici ve yerleşik tarım mahsulü
Çekirdek Özet 3Yüce hedeflerden vazgeçip gündelik, bedensel ve süfli alışkanlıklara yönelişin simgesi
Kritik Hata RiskiKelimeyi yalnızca botanik tür sanıp, temsil ettiği zihniyet ve ahlaki gerilemeyi gözden kaçırmak

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قثToplanma, gevşek dokulu birikim, yığma ve topraktan çekip çıkarma; nitekim قثد (hıyar cinsi) ve قثث (biriktirip çekmek) köklerinde de bu fiziksel hareket görülürأAnlamı tarlada yayılan, içi sulu ve gevşek hacim kazanan belirli bir bostan sebzesine (acur/hıyar) ve onun tarımsal üretimine özelleştirmiştir

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırBelirli bir hacim içinde toplanma, sınırları belirgin gövde oluşturma
ثİşaret, sınır (ت ikizi üzerinden türetme, pelteklik yoğunluğu); çatallanma, dağılmaGövdenin toprağa yayılarak çatallanması ve lifli gevşek yapı
أÖküz başı; güç, öncülük, başlangıç, dışa vurumTopraktan kuvvetle fışkırma, dolgunlaşarak görünür hale gelme
قثأToprak üzerinde sürgün verip sınırları dolgun, sulu ve gevşek bir gövde halinde dışa vuran tarımsal bitki

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamAcur, hıyar ve benzeri bostan sebzesi; bu sebzenin bolca yetiştiği tarlaya مَقْثَأَة denmesi
Cahiliye şiiri kullanımıVeri bulunamadı
Erken Arapça kullanımKlasik dönemde toprakta yetiştirilen bostan sebzeleri için kullanılmış; bolluk bildirmek üzere أرض مقثأة (acuru ve hıyarı bol arazi) tabiri yaygınlaşmıştır. Asās al-Balāgha'da karpuz ve benzeri bostan ürünleriyle eşleştirilerek zikredilmiştir

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, el-Müfredât, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

Sami etimolojik katman

Arapça قثأ kökü, Sami dillerinin ziraat ve sebze adlandırmalarında köklü ve ortak bir geçmişe sahiptir. İbranicede Mısır'daki tarım ürünlerini anlatan qishshu'im (קִשֻּׁאִים) kelimesiyle doğrudan soydaştır. Aramice ve Süryanicede qīthā veya qūthāyā biçiminde sebze ve acur karşılığı olarak yer alır. Doğu Sami kolunda Akadcada qiššû (salatalık, kabakgil sebzesi) biçiminde belgelenmiştir. Bu ortak leksikal katman, kelimenin Bereketli Hilal ve Nil havzasındaki yerleşik tarım kültürünün ortak bir mirası olduğunu ve göçebe hayatın dışındaki yerleşik tarla mahsullerini adlandırmada kullanıldığını göstermektedir.

Güven Kesin

Kaynak Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Foreign Vocabulary of the Qur’an.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBostan sebzesi (acur/hıyar) ve مقثأة (bostan tarlası) türevleriTarlada yetişen sulu, gevşek kabakgilleri ifade eden isim köküKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קִשֻּׁאִים (qishshu'im), Süryanice qīthā, Akadca qiššûOrtak Sami ziraat leksikonuna ait kadim sebze adıKesin
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıBelirgin bir Afro-Asyatik dışı ilişki tespit edilmediGüçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Jeffery.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قثأAnlamlıAcur, hıyarKabakgillerden sulu ve gevşek bostan sebzesiHedef kök; Kur'an'da geçer
قأثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel
ثقأKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel
ثأقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel
أقثKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel
أثقKök olarak oluşmayanVeri bulunamadıVeri bulunamadıKur'an'da geçmez; sözlüklerde mühmel

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قثأMerkezTarımsal bostan mahsulü (acur/hıyar)Kabakgillerden, çabuk bozulan, bol sulu, taze tarla sebzesiHedef kök
بقلKomşuToprak mahsulleri, otsu bitkilerقثأ belirli bir bostan türü iken, بقل gövdesi odunsu olmayan tüm yeşillikleri kapsarOtsu sebzeler
فومKomşuHububat veya sarımsakقثأ sulu sebze iken, فوم taneli tahıl veya kokulu soğangildirToprak besini
عدسKomşuBakliyat cinsiقثأ yaş ve sulu bostan ürünü iken, عدس kurutulup saklanan taneli bakliyattırDepolanabilir gıda
جدبZıtKuraklık, çoraklıkقثأ bol sulu bostan ürününü temsil ederken, جدب toprağın susuz ve mahsulden yoksun kalmasıdırZıt anlam

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقثأAcur, hıyar, bostan sebzesiKabakgillerden sulu, gevşek dokulu sebzeKesin
LatinceCucumis flexuosus, cucumisAcur, hıyarBotanik cinsini karşılar; kültürel ve teolojik çağrışımı taşımazGüçlü
İngilizceCucumber, snake cucumber, chate melonHıyar, tüylü acurBiyolojik türü karşılar; metindeki nostaljik arzu bağlamını tek başına vermezGüçlü
AlmancaGurke, SchlangengurkeHıyar, yılan acuruSomut tarımsal nesneyi karşılar; kıssadaki sembolizmi içermezGüçlü
FransızcaConcombre, concombre arménienHıyar, Ermeni hıyarı / acurYalnızca botanik karşılığı verirGüçlü

Kaynak Oxford Arabic-English Dictionary, Perseus Digital Library, Wehr.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
قِثَّاء (İsim)Acur, hıyar (bostan sebzesi)İsrâiloğulları'nın çöldeki ilahi lütuflara (menn ve selvâ) kanaat etmeyip Hz. Mûsâ'dan Mısır'da alıştıkları toprak mahsullerini istemeleri bağlamında tekil/cins isim kullanımı; Bakara 2:61

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamNimet hiyerarşisi ve şükürİlahi ikramın terk edilip süfli dünya nimetlerinin talep edilmesinin nankörlük ve irade zafiyeti sayılmasıYüce olanı değersiz olanla değişme tercihi
FıkıhZiraat ve zekât hükümleriAcur ve yaş sebzelerin zekâta tâbi olup olmadığı, çabuk bozulan gıdaların zekât matrahındaki yeriYaş bostan ürünlerinin hukuki ve iktisadi statüsü
TefsirKıssa ve toplumsal psikoloji tahliliİsrâiloğulları'nın kölelik psikolojisinden kurtulamayıp hürriyet ve keramet yerine Mısır'ın mutfak kültürünü özlemesiAlışkanlıkların ahlaki ideallerin önüne geçmesi
HadisBeslenme ve Tıbb-ı NebevîHz. Peygamber'in acur veya hıyarı yaş hurma ile birlikte tüketerek bedensel dengeyi gözetmesi rivayetleriGıda tüketiminde denge ve mizaç uyumu

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniNimet hiyerarşisiDeğerce aşağı olan dünya nimetiİmtihan unsuruİlahi ve manevi olan üstün lütfun, bedensel rızıkla takas edilemeyeceğini gösterirKesin
İlmiZiraat ve botanikKabakgillerden sulu sebzeBiyolojik besinToprağın su döngüsüyle ürettiği, kısa ömürlü, serinletici tarla ürünüdürKesin
SiyasiToplum psikolojisi ve kölelikKölelik konforu ve alışkanlığıHürriyet iradesini aşındırmaHürriyetin zorluğuna katlanamayanların efendi sofrasına duyduğu nostaljiyi simgelerGüçlü
İktisadiTüketim ekonomisiGündelik, çabuk tükenen tüketim malıCari tüketim ihtiyacıDepolanamayan, anlık tüketilen emek-yoğun tarımsal üretimin nesnesiGüçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerYüksek entropili, çabuk sönümlenen enerji formuAcur depolanamayan, hızla bozulan ve düşük enerji yoğunluğuna sahip bir maddedir; korunumlu potansiyel enerjinin tersine açık sistemde hızla dağılırGüçlü
Beşeri bilimlerKısa vadeli faydacılık ve psikolojik gerileme (regresyon)Zorlu bir özgürleşme sürecinde olan birey ya da toplumların, yüksek hedeflerin belirsizliği yerine geçmişin bilindik ve konforlu bağımlılıklarına sığınmasıGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKelimeyi sadece sıradan bir botanik terim veya mutfak malzemesi olarak görüp ayetteki tarihsel ve teolojik sembolizmini dışarıda bırakmak
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da قثأ, ilahi lütuf ve hürriyet karşısında nefsin arzuladığı geçici, değersiz ve bağımlılık üreten alışkanlıkların bir metaforudur
Yanlış anlamanın doğuracağı hataAyette yerilen tutumun sebzenin kendisi olduğu zannına kapılmak; asıl eleştirilen şeyin yüce gayeleri süfli arzulara feda eden bilinç kaybı olduğunu fark edememek

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?İnsan psikolojisinin yüksek gayelerden gündelik konfora nasıl kayabildiğini somut bir tüketim nesnesi üzerinden gösterdiği için önemlidir
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrâiloğulları'nın çöl tecrübesini, ilahi lütuflara nankörlüklerini ve zillet psikolojisini anlatan ayet grubunda (Bakara 2:61) belirleyicidir
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Yeryüzü nimetlerinin mutlak olarak yerilmediğini, kınamanın üstün bir gaye varken daha aşağısını tercih etme zaafına yönelik olduğunu göstererek yanlış bir zahitlik algısını düzeltir

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamKabakgiller familyasına ait, tarlada yetiştirilen, bol sulu, gevşek dokulu ve çabuk bozulan acur veya hıyar sebzesi.
  • Soyut anlamZahmetli ve yüksek idealler uğruna katlanılması gereken hürriyet süreci yerine, geçmişin bağımlı ama konforlu gündelik haz ve alışkanlıklarına rücu etme eğilimi.
  • Sistematik karşılıkNimet hiyerarşisinde üstün ve kerim olanın terk edilip, cari ve süfli olanın tercih edilmesi sürecindeki ahlaki ve ontolojik değer kaybı.
  • LaTeX modeliV(A)>V(B)∧T:A→B  ⟹  ΔU<0
  • LaTeX açıklaması

A sembolü ilahi lütfu, manevi kerameti ve hürriyeti; B sembolü ise قثأ ile temsil edilen geçici, bedensel ve süfli toprak mahsullerini temsil eder. V fonksiyonu ontolojik ve ahlaki değer düzeyini (V(A)>V(B)) gösterir. T operatörü bilinçli tercihi ve değişimi (A→B) ifade eder. Sonuçtaki ΔU<0 eşitsizliği ise toplumun manevi derecesinde, şerefinde ve nihai refahında ortaya çıkan mutlak gerilemeyi modeller.

Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق