قشعر
ق - ش - ع
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 10 sözlük
قشعر Kürklük deridir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(10)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
قشعر Kürklük deridir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR421 harfقشعر:
القُشْعُر: القِثّاء بلغةِ أهل الجَوْفِ من اليَمَن. الواحدة بالهاء. ويقال: القُشَعْريرة، العَيْنُ ساكنةٌ: اقشِعْرار الجِلْد من فَزَعٍ ونحوه. وكُلُّ شيءٍ تَغَيَّر فهو مُقْشَعِرٌ.
واقشَعَرَّتِ السَّنَةُ من شِدَّة المَحْل. واقشَعَرَّتِ الأرضُ من المحل، والجِلْدُ من الجَرَبِ.
واقشَعَرَّ النَّباتُ إذا لم يجدْ رِيّاً. والقُشَعريرة مثلُ الإقشعرار، قال:
أصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَـيانٍ
es-Sıhâh
Cevherî · 10. yyTR122 harfاقْشَعَرَّ جلد الإنسان اقْشِعْراراً، فهو مُقْشَعِرٌّ، والجمع قشاعِرُ، فتحذف الميم لأنَّها زائدة. يقال: أخذته قَشَعْريرَةٌ.
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR82 harf- قال الله تعالى: ﴿تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم﴾ [الزمر/23] أي: يعلوها قشعريرة.
Lisânü'l-Arab
İbn Manzûr · 13. yyTR1.026 harfالقُشْعُر: القِثَّاء، واحدته قُشْعُرة، بلغة أَهل الحَوْفِ من اليَمن. والقُشَعْرِيرة: الرِّعْدَة واقْشِعْرارُ الجلد؛ وأَخَذَتْه قُشَعْرِيرة وقد اقْشَعَرَّ جلدُ الرجل اقْشِعْراراً، فهو مُقْشَعِرّ؛ ورجل مُتَقَشْعِرٌ: مُقْشَعِرّ، والجمع قَشاعِرُ، بحذف الميم لأَنها زائدة. والقُشاعِرُ: الخَشِنُ المَسِّ. الأَزهري: اقْشَعَرَّتِ الأَرضُ من المَحْلِ. وفي حديث كعبٍ: إِن الأَرض إِذا لم ينزل عليها المطرُ
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR131 harf* ق ش ع ر * * اقْشَعَرَّ * جلده * اقْشعُرارا * فهو * مُقْشَعِرُّ * والجمع * قَشَاعِرُ * وأخذته * قُشَعْريرةُ * بضم القاف وفتح الشين
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR785 harfالقشعر، كقنفذ: القثاء، واحدتها بهاء، وهو لغة أهل الجوف من اليمن. واقشعر جلده اقشعرارا، فهو مقشعر: أخذته قشعريرة، بضم ففتح فسكون، أي رعدة، ورجل مقشعر، والجمع قشاعر، بحذف الميم لأنها زائدة. وقوله تعالى: تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم. قال الفراء: أي من آية العذاب ثم تلين عند نزول آية الرحمة. وقال ابن الأعرابي في قوله تعالى: وإذا ذكر الله وحده اشمأزت. أي اقشعرت وقال غيره: نفرت. ومن المجاز: اقشعرت
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR1.040 harfاـِقْشَعَرَّ
Q. 4 اـِقْشَعَرَّ ذ , said of the skin, (S, K,) It quaked; shuddered; was, or became, affected by a tremor, quaking, or quivering. (K.) [And in like manner said of a man, (see the part. n., below,) i. e. He quaked, or shuddered.] ― -b2- It (the skin) dried up (قَفَّ) by reason of mange, or scab. (TA.) ― -b3- اـِقْشَعَرَّتِ الأَرْضُ The earth became of a colour inclining to that of
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR432 harfقَشْعَرَ
قَشْعَرَ - اِقْشَعَرَّ [ اِقْشَعَرَّ IV ] ,
a. Shuddered, quaked; quivered, twitched, crept ( skin ).
b. Became dry.
قُشَاعِر
قُشَاعِر
a. Rough.
مُقْشَعِّر
مُقْشَعِّر ( pl. قَشَاْعِرُ 47 ),
a. Shivering, shuddering.
قُشَعْرِيْرَة
قُشَعْرِيْرَة
a. Tremor; quiver; shiver; shudder; horripilation.
قَشْعَم
قَشْعَم ( pl. قَشَاْعِرُ 47 ),
a. Old, aged.
أمُّ قَشْعَم
أمُّ قَشْعَم
a.
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR4.100 harfقشعر
قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ - اقْشَعَرَّ - يَقْشَعِرُّ
قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ + الكائن + شيئاً: قبضه وجمعه على نفسه وخضه ورجه أثناء ذلك
اقْشَعَرَّ - يَقْشَعِرُّ: على وزن " افتعلل " من " قَشْعَر - يُقَشْعِرُ ": يقوم بفعل " قَشْعَر - يُقَشْعِرُ " بشكل ذاتي: ينقبض ويتجمع على نفسه مع رعدة ورجفة: وهي الحال التي تصيب المرء كاستجابة جسدية على شعور
Mücavir kökler16 mücavir (25 toplam)
- لين
1 ortak ayet · “Line” değişik renkte hurmalıkları olan ağaçlıklardır
- جلد
1 ortak ayet · Culud deri demektir
- شبه
1 ortak ayet · Benzeşen
- ثني
1 ortak ayet · Sena yaka demektir
- حدث
1 ortak ayet · Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra…
- خشي
1 ortak ayet · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
- قلب
1 ortak ayet · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
- ضلل
1 ortak ayet · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
- حسن
1 ortak ayet · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
- نزل
1 ortak ayet · “Nezle” konaklama yeri demektir
- ذكر
1 ortak ayet · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
- هدي
1 ortak ayet · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
Geçtiği ayetler(1)
اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ …
Tüyleri ürperirAllah, sözün en güzelini; ahenkli, ikişerli bir kitab halinde indirmiştir. Rabblarından korkanların ondan derileri ürperir. Sonra hem derileri hem de kalbleri Allah’ın zikrine karşı yumuşar. Bu, Allah’ın hidayet rehberidir, onunla istediğini hidayete eriştirir. Allah kimi de saptırırsa; ona bir daha yol gösteren bulunmaz.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قشعر |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | وجف, رعد, رهب |
| Zıt Kök | لين |
| Çekirdek Özet 1 | Soğuk, korku, kuraklık veya şiddetli bir tesirle derinin toplanıp büzüşmesi, kılların dikelmesi ve yüzeyin pürüzlü hale gelmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi kelamın azamet, tehdit ve derin hakikati karşısında kulun bedeninde beliren sarsıcı ürperti ve gerilim hali |
| Çekirdek Özet 3 | Şok edici dış tesirin bedensel yüzeyde oluşturduğu savunmacı büzüşme ve bunu takip eden rahmetle yumuşama dengesi |
| Kritik Hata Riski | İfadenin sadece basit bir korku veya tiksinti ürpertisi sayılarak vahyin insan psikofizyolojisinde oluşturduğu derin kavrayış sarsıntısının gözden kaçırılması |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قش | Bir şeyin üzerindeki dış tabakayı, kabuğu, döküntüyü toplama, sıyırma veya yüzeyin kabalaşması; nitekim قشش, قشب, قشر köklerinde de yüzey, kabuk ve döküntü anlamı esastır | ع | Anlamı derine, dokuya ve organik tepkiye doğru genişleterek yüzeydeki toplanmayı canlı bir refleksle irtibatlandırmıştır |
| قش | Yüzeyin büzülmesi, kuruması veya pürüzlenmesi | ر | Hareketi sürekli kılan bir titreşim ve yüzey sertliği ekleyerek tüylerin dikelmesi ve derinin pürtüklü kalması halini pekiştirmiştir |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Yüzeyin bir merkeze doğru büzülmesi, sınırların daralması ve toplanma baskısı |
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Dış tesirin keskinliği, sert ve batıcı bir uyaranın yüzeye çarpması |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Derin bir algı, içsel farkındalık ve bedensel kaynağın tepki vermesi |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Bedenin en dış yüzeyine, tepeye ve tüylerin uç noktalarına doğru yükselme |
| قشعر | Keskin ve sarsıcı bir iç/dış tesirin sınırlara çarpmasıyla yüzeyin büzüşmesi ve tepeye doğru dikelmesi | Çok katmanlı bir tesirle bedenin veya arazinin yüzeyinde meydana gelen toplanma, pürüzlenme ve dikelme devinimi |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Şiddetli soğuk, dehşet veya hastalık sebebiyle cildin pürtük pürtük kabarması, kılların dikelmesi; toprağın veya bitkinin kuraklıktan çatlayıp büzüşmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şiddetli kuraklık veya korku anında bedenin ve mekanın pürüzlü, ıssız ve soğuk bir büzüşmeye uğraması tasvir edilir |
| Erken Arapça kullanım | Muhadram şair Ebû Zübeyd et-Tâî, terkedilmiş ve hüzün çökmüş bir yurdu tasvir ederken şöyle demiştir: أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ / مُقْشَعِرّاً والحيُّ حَيُّ خُلوفُ |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.
Sami etimolojik katman
Arapça قشعر kökü, dörtlü (rubâî) bir yapı olup büyük olasılıkla Sami dillerindeki kabuk, soyulma, pürüzlenme bildiren köklerin (Arapça قشر, İbranice קְלִפָּה / קָשֶׁה ile rabıtalı sertlik ve kabuk kökleri) genişlemesiyle teşekkül etmiştir. Dörtlü kökler Sami dillerinde genellikle ikili çekirdeklerin ikincil bir harfle (özellikle gırtlaksı ع veya akıcı ر) genişletilmesi veya birleşik ses yansımalı tabiat tasvirlerinden doğar. Kökün Yemen lehçesinde pürüzlü kabuğu olan yabani hıyara / acura ad olması (el-kış‘ur), fiziksel matrisin kabuklu, sert ve tırtıklı dokuyla doğrudan ilişkili olduğunu teyit eder. Akatça ve Süryanicede tam örtüşen dörtlü bir eşasıl tespit edilmemekle birlikte, cildin kabalaşması ve soğuk/korku ile sarsılması manası Arapçanın bedevi çöl tecrübesinde kavramlaşmıştır.
Güven Güçlü
Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | قشر kökü ile morfolojik genişleme | Kabuk ve yüzey sertliği anlamındaki temel çekirdeğe ع harfinin dahil olmasıyla oluşan nâdir bir rubâî gövdedir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice sertlik/kabuk kökleri | Benzer semantik alanda yer alan yüzey kabarması ve pürüzlenme olguları ile akraba kabul edilir | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında güvenilir bir eşkökenli form tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Gesenius.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قشعر | Anlamlı | Ürperme ve büzüşme | Derinin veya yerin kuraklık ve korkuyla toplanıp sertleşmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قشعر | Merkez | Bedensel ürperti ve büzülme | Dış uyarana karşı derinin toplanması ve kılların dikelmesiyle beliren somut fiziksel tepki | Şiddetli tesir altında cildin gerilip sertleşmesi |
| وجف | Komşu | Kalp çarpıntısı ve sarsıntı | وجف doğrudan kalbin hızlı atmasını ve iç organların çalkalanmasını ifade eder | İçsel sarsıntı ve hızlı nabız |
| رعد | Komşu | Titreme ve sarsılma | رعد genel bir gövdesel titreme ve mekanik sarsılmayı öne çıkarır, deri yüzeyindeki pürüzlenmeyi değil | Bütünsel titreme hareketi |
| رهب | Komşu | Sürekli saygı dolu çekinme | رهب içsel, zihni ve sürekli bir derin saygı/korkudur; derideki anlık fiziksel reaksiyonu içermez | Bilinçli ve derin çekinme hali |
| لين | Zıt | Yumuşama ve gevşeme | لين gerginliğin, sertliğin ve büzüşmenin çözülerek dokunun esnek ve rahat hale gelmesidir | Katılığın çözülmesi ve yatışma |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قشعر | Derinin büzüşüp dikelmesi | Korku, soğuk veya heybetten cildin pürtüklenmesi ve ürpermesi | Kesin |
| Latince | Horreo, horripilatio | Dikelme, ürperme, tüylerin kabarması | Korku veya soğuktan kılların dikleşmesini ve cildin pürüzlenmesini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Shudder, goosebumps, shiver | Ürpermek, tüyleri diken diken olmak | Anlık ürperme hissi ile deride oluşan kaz derisi görünümünü ifade eder | Güçlü |
| Almanca | Schaudern, Gänsehaut | Ürpermek, tüyleri ürpermek | Hem bedensel titremeyi hem de derinin kabarmasını yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Frissonner, chair de poule | Ürperti duymak, tüyleri diken diken olmak | Korku veya soğuk karşısında deride beliren pürüzlü reaksiyonu karşılar | Güçlü |
Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَقْشَعِرُّ | İlahi kelamın azameti karşısında bedenin ürpermesi | Vahyin tehdit, azamet ve hakikat dozu yüksek ayetleri işitildiğinde muttakilerin derilerinde beliren gerilim ve ürperti bağlamı; Zümer 39:23 |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kur'an'ın icazı ve tesiri | Vahyin insan fıtratı ve bedeni üzerindeki dönüştürücü gücünün delili olarak görülmesi | Kelamın doğrudan bedensel bir şahitlik ve sarsıntı üretmesi |
| Fıkıh | Huşû ve namaz adabı | Kıraat esnasında kalbin ve bedenin etkilenmesi, huşû ve ağlamanın sınırları | İbadette içsel heybetin bedene sirayet etmesi |
| Tefsir | Ahkâm ve vaad-vaîd mukayesesi | Azap ayetlerinde cildin ürpermesi ile rahmet ayetlerinde cildin yumuşaması dengesi | İkili anlatım (mesânî) karşısında duyusal diyalektik |
| Hadis | Havf ve haşyet tasvirleri | Allah korkusundan dolayı kulun cildinin ürpermesi halinde günahların döküleceğine dair rivayetler | Arındırıcı ve sarsıcı bir manevi tecrübe |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin algılanması | Havf ve haşyet gerilimi | Bilinci uyanık tutma ve lakaytlığı engelleme | Hakikatin azameti karşısında duyarsızlaşmayı yıkan ilk sarsıcı uyanış | Kesin |
| İlmi | Yüksek hakikat tecrübesi | Bilişsel sarsıntı ve hayret | Zihni paradigma değişimine hazırlama | Alışılmış tasavvurları aşan büyük bir keşif karşısında organizmanın verdiği şok tepkisi | Muhtemel |
| Siyasi | Hukukun ve otoritenin ciddiyeti | Kanunun bağlayıcı yaptırım gücü | Hukuk tanımazlığı caydırma | Devletin veya yargının tavizsiz adaleti karşısında suç eğiliminin hissettiği ürperti | Muhtemel |
| İktisadi | Kriz ve kıtlık baskısı | Piyasa büzüşmesi ve daralma | Tüketim israfını durdurma ve tedbir alma | Şiddetli darlık veya kriz beklentisiyle iktisadi aktörlerin harcamaları kısması | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz geçişi veya termodinamik büzülme | Bir sistemin ani sıcaklık veya basınç değişimi karşısında yüzey alanını daraltarak hacmini küçültmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Travmatik veya estetik şok | Bireyin ezici bir estetik yücelik veya ahlaki sorumluluk karşısında benlik savunmasını anlık olarak dondurması | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimenin sadece patolojik bir tiksinti veya sıradan bir soğuk titremesi olarak algılanması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Zihni kavrayışın bedensel sınıra kadar indiği, vahyin dehşetengiz hakikati karşısında cildin bir alıcı gibi büzüşüp ardından rahmetle açıldığı iki kutuplu bir bilinç hali |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an okumanın sadece entelektüel bir anlama eylemi sanılması; ayetlerin insan biyolojisi ve duygulanımı üzerindeki somut, dönüştürücü gücünün yok sayılması |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin insan üzerindeki tesirinin salt soyut bir kabulleniş olmadığını, aksine cildin gözeneklerine kadar inen somut bir psikofizyolojik dönüşüm başlattığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kur'an'ın kendi mahiyetini 'mesânî' (ikili, dengeli) olarak nitelediği ve müminlerin vahye verdiği reaksiyonu tanımlayan ayette belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığı salt duygusuz bir lafız ezberciliğine veya sadece içe kapalı pasif bir teslimiyete indirgeyen yaklaşımları düzeltir; hakiki imanın bedende hissedilen bir gerilim ve yatışma ritmi olduğunu ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamSoğuk, korku veya kuraklığın tesiriyle derinin toplanması, yüzeyin kabalaşıp pürüzlenmesi ve tüylerin dikelmesi hali.
- Soyut anlamBüyük bir kudret ve azamet karşısında duyulan derin haşyetin benlikte oluşturduğu gerilimli uyanış.
- Sistematik karşılıkBir sistemin dışarıdan gelen yüksek yoğunluklu girdi karşısında koruyucu bir büzüşme sergileyerek sınırlarını toplaması ve ardından gelen dengeleyici unsurla genişlemesi.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , dış etkiye maruz kalan bedensel veya yapısal yüzeyi temsil eder. Sisteme giren uyaranın şiddeti olan , kritik eşik değeri 'yı aştığında sistem durumuna, yani büzüşmüş ve dikelmiş gerilim haline (tüylerin ürpermesi) geçer. Ardından gelen rahmet ve sekînet faktörü ile birlikte yüzey durumuna, yani esnek ve mutmain bir yumuşama haline dönüşür.