رهب

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ر-ه-ب11 sîga, 108 mücavir kök, 12 ayet, 10 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.فسققسسنسخفَارْهَبُونِبنورَهْبَةًالرَّهْبِوَرَهَبًارهبحبرسكتمريمجيبوَرُهْبَانًاوفي

KökSîga 11Ayet 12Sure 10Mücavir 108

▶ Ağı aç (3B)

رهب

ر - ه - ب

KÖK
  • 12 geçiş
  • 12 ayet
  • 11 sîga
  • 13 sözlük

Cübbe demektir.devamı ›

Notlarım

Sözlükler(13)

★ Akevler SözlüğüTürkçe

Cübbe demektir.

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR2.491 harf
باب الهاء والراء، والباء معهما ه ر ب، ه ب ر، ر ه ب، ب ه ر، ب ر ه مستعملات ر بهمهمل هرب: الهَرَبُ: الِفرارُ. والمَهْرَب: موضع الهَرَب تقول: فلانٌ لنا مَهْرَبٌ. والمُهْرِب: الفَزِعُ الهارب. تقول: جاء فلانٌ مُهْرِباً، إذا أتاك هاربا فزِعا. هبر: الهَبْرُ: القَطْعُ في اللّحم، قال: تَجِدْ مُهْرَةً مثلَ الـقـنـاة قـويمةً وعَضْباً إذا ما هُزَّ لم يَرْضَ بالهَبْرِ والهَبْرَة: نَحْضَةٌ من اللَّحْمِ لا
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR535 harf
رَهِبَ بالكسر، يَرْهَبُ رَهْبَةً ورُهْباً بالضم، ورَهَباً بالتحريك، أي خاف. ورجُل رَهَبوتٌ. يقال: رَهَبوتٌ خيرٌ من رَحَموتٍ. أي لأَنْ تُرْهَبَ خيرٌ من أن تُرْحَمَ. وتقول: أَرْهَبَهُ واسترهبه، إذا أخافَه. والراهب: واحد رُهبان النصارى، ومصدره الرَهْبَةُ والرَهْبانِيَّةُ. والتَرَهُّبُ: التَعَبُّدُ. قال الأصمعي: الرَهَبُ: الناقة المهزولة. والرَهْبُ أيضاً: النَصْلُ الرقيق من نصال السهامِ، والجمع
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR14.479 harf
ه ر ب هرب ، هبر ، رهب ، بره ، بهر ، ربه : مستعملة . هرب : أبو عبيد عن الأصمعي : العرب تقول في نفي المال عن الرَّجُل : ما لفلان هاربٌ ولا قاربٌ وكذلك ماله سَعْنَةٌ ولا مَعْنَة . ثعلب ، عن ابن الأعرابي قال : الهارب : الذي صَدَر عن الماء ؛ ومنه قولهم : ماله هارِبٌ ولا قارب : أي ماله شيء ، قال : والقارب : الذي يطلب الماءَ . وقال الأصمعي في قولهم : ماله هاربٌ ولا قارب . معناه ليس له أحدٌ يهرب منه ،
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR9.083 harf
(باب الراءِ والهاءِ وما يثلثهما) (رهو) الراء والهاء والحرف المعتل أصلان، يدلُّ أحدُهما على دَعَةٍ وخَفْضٍ وسكون، والآخرُ على مكانٍ قد ينخفض ويرتفع. فالأوّل الرَّهْو: البحر الساكن. ويقولون: عيشٌ راهٍ، أي ساكن. ويقولون: أَرْهِ على نفسك، أي ارفُقْ بها. قال ابن الأعرابيِّ: رَها في السَّير يرهُو، إذا رفَق. ومن الباب الفرس المِرْهاءُ([1]) في السَّير، وهو مِثل المِرْخاء. ويكون ذلك سرعةً في سكونٍ من
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR1.110 harf
- الرهبة والرهب: مخافة مع تحرز واضطراب، قال: ﴿لأنتم أشد رهبة﴾ [الحشر/13]، وقال: ﴿جناحك من الرهب﴾ [القصص/32]، وقرئ: ﴿من الرهب﴾ (وهي قراءة ابن عامر وأبي بكر وحمزة والكسائي وخلف. وقرأ حفص ﴿الرهب﴾ بسكون الهاء، والباقون: ﴿الرهب﴾ انظر: الإتحاف 342)، أي: الفزع. قال مقاتل: خرجت ألتمس تفسير الرهب، فلقيت أعرابية وأنا آكل، فقالت: يا عبد الله، تصدق علي، فملأت كفي لأدفع إليها، فقالت: ههنا في رهبي (انظر تفسير
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR923 harf
ر ه ب رهبتـه وفـي قلبـي منه رهبة ورهب ورهبوت‏.‏ وهو رجل مرهوب عدوّه منه مرعوب‏.‏ قالت ليلى‏:‏ وقد كان مرهوب السنان وبيّن ال - لسان ومجذام السري غير فاتر ويقال‏:‏ الرهباء من الله والرغباء إلى الله والنعمـاء بيـد اللـه‏.‏ وأرهبتـه ورهبتـه واسترهبتـه‏:‏ أزعجـت نفسـه بالإخافـة‏.‏ وتقـول‏:‏ يقشعـرّ الإهـاب إذا وقـع منـه الإرهـاب‏.‏ وترهب فلان‏:‏ تعبد في صومعته وهو راهب بين الرهبانية وهؤلاء رهبان
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.956 harf
رَهِبَ، بالكسر، يَرْهَبُ رَهْبَةً ورُهْباً، بالضم، ورَهَباً، بالتحريك، أَي خافَ. ورَهِبَ الشيءَ رَهْباً ورَهَباً ورَهْبةً: خافَه. والاسم: الرُّهْبُ، والرُّهْبى، والرَّهَبوتُ، والرَّهَبُوتى؛ ورَجلٌ رَهَبُوتٌ. يقال: رَهَبُوتٌ خَيرٌ مِنْ رَحَمُوتٍ، أَي لأَن تُرْهَبَ خَيرٌ من أَنْ تُرْحَمَ. وتَرَهَّبَ غيرَه إِذا تَوَعَّدَه؛ وأَنشد الأَزهري للعجاج يَصِفُ عَيراً وأُتُنَه: تُعْطِـيهِ رَهْباها، إِذا
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR326 harf
* ر ه ب * * رَهِبَ * خاف وبابه طرب و * رَهْبةً * أيضا بالفتح و * رُهبا * بالضم ورجل * رَهَبُوتٌ * بفتح الهاء أي مرهوب يقال رهبوت خير من رحموت أي لأن تُرهب خير من أن تُرحم و * أرْهَبَهُ * و * اسْتَرْهَبَهُ * أخافه و * الرَّاهِبُ * المتعبد ومصدره * الرَّهْبَةُ * و * الرَّهبَانِيَّةُ * بفتح الراء فيهما و * التَّرَهُّبُ * التعبد
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR5.345 harf
رهب كعلم يرهب رهبة ورهبا بالضم والفتح ورهبا بالتحريك أي أن فيه ثلاث لغات ورهبانا بالضم، ويحرك الأخيران نقلهما الصغاني أي خاف أو مع تحرز، كما جزم به صاحب كشف الكشاف، ورهبه رهبا: خافه والاسم: الرهب بالضم والرهبى بالفتح ويضم ويمدان، ورهبوتى ورهبوت محركتين يقال: رهبوت خير من رحموت، أي لأن ترهب خير من أن ترحم ومثله: رهباك خير من رغباك، قاله الميداني، وقال المبرد رهبوتى خير من رحموتى، وقال الليث: الرهب
Tamamını oku

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR10.889 harf
رَهِبَ 1 رَهِبَ ذ , aor. رَهَبَ , inf. n. رَهَبٌ (S, A, * Msb, K) and رُهْبٌ (S, K) and رُهُبٌ (Ksh and Bd in xxviii. 32) and رَهْبٌ (K) and رَهْبَةٌ, (S, A, * K,) or this is a simple subst, (Msb,) and رُهْبَانٌ and رَهَبَانٌ, (K,) He feared: (S, A, Msb, K:) or he feared with caution. (TA.) You say, فِى قَلْبِى مِنْهُ رَهْبَةٌ and رَهَبٌ [In my heart is fear, or cautious fear, of him, or it].
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR915 harf
رَهِبَ رَهِبَ A ( n. ac. رَهْب 1 , رَهْبَة 1t , رُهْب 3 , رَهَب 4 , رُهْبَاْن 35 , رَهَبَاْن 36 ), a. Feared, dreaded. أَرْهَبَ أَرْهَبَ IV , a. Frightened, terrified, alarmed. b. Rode a lean camel. c. Had long sleeves. تَرَهَّبَ تَرَهَّبَ V , a. see IV (a) . b. Devoted himself to a religious life; became a monk. اِسْتَرْهَبَ اِسْتَرْهَبَ X , a. see IV (a) . رَهْب رَهْب 1 , (
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR25.187 harf
رهب رَهِبَ - يَرْهَبُ - رَهَب - رَهَباً - رَهْبَانِيَّة - رَاهِب - رُهْبَان - أَرْهَبَ - يُرْهِبُ - اسْتَرْهَبَ - يَسْتَرهِبُ رَهِبَ - يَرْهَبُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً: ضد " رَغِبَ ": يريد ولكنه لا ينفذ إرادته خوفاً وحذراً: يُحْجِم ولا يُقْبِل على فعل أمر يريده حذراً وخوفاً من عواقب وخيمة من الكائن أو الشيء أو الأمر الذي يرهبه:
Tamamını oku

Sîgalar(11)

Mücavir kökler108 mücavir (128 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حبر

    2 ortak ayet · Hubr mürekkep demektir

  2. سكت

    1 ortak ayet · Sekete çöküntü demektir

  3. قسس

    1 ortak ayet · Yöneticiler

  4. مريم

    2 ortak ayet · Meryem

  5. بنو

    3 ortak ayet · Oğullar

  6. ضمم

    1 ortak ayet · Ve çek

  7. جيب

    1 ortak ayet · Cevb bir şeyi yerleştirmek için açılan kuyu, çukur demetir

  8. فسق

    2 ortak ayet · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…

  9. بدع

    1 ortak ayet · Bedee deki hemze ayn’a dönüşmüş

  10. قفو

    1 ortak ayet · Kafa tası demektir

  11. نسخ

    1 ortak ayet · Bir şeyin kopyası, nüshası demektir

  12. وفي

    2 ortak ayet · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…

Geçtiği ayetler(12)

Sîga sayfası: فَارْهَبُونِ
  1. يَابَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ

    Benden korkunEy İsrailoğulları, size verdiğim nimetimi hatırlayın. Bana verdiğiniz sözü yerine getirin ki, ben de size olan sözümü yerine getireyim. Ve yalnız Ben’den korkun.

  2. وَقَالَ اللَّهُ لَا تَتَّخِذُوا إِلَهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ

    Benden korkunAllah buyurdu ki: İki ilah edinmeyin. O, ancak bir tek ilahtır. Yalnız Ben’den korkun.

Sîga sayfası: وَاسْتَرْهَبُوهُمْ
Sîga sayfası: وَالرُّهْبَانِ
Sîga sayfası: وَرَهْبَانِيَّةً
Sîga sayfası: وَرُهْبَانًا
Sîga sayfası: وَرُهْبَانَهُمْ

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökرهب
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerخوف, خشي, وجل, تقي
Zıt Kökرغب
Çekirdek Özet 1İnceleme, titreme ve teyakkuz eşliğinde içe çekilerek geri durma, sakınma korkusu
Çekirdek Özet 2İlahi azamet ve otorite karşısında saygı dolu ürpertiyle teyakkuzda olma, aşırılıktan sakınma
Çekirdek Özet 3Caydırıcılık, içsel denetim mekanizması ve ibadette aşırı münzevilikten dengeli saygıya geçiş
Kritik Hata RiskiKökün yalnızca panik hali veya fiziksel dehşet gibi anlaşılıp ihtiyat, saygı ve teyakkuz boyutunun göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
رهİncelik, hafiflik, bir yöne akma veya gerilerek incelip zayıflama hali; nitekim رهط dar bir cemaati, رهق bir şeyi kaplayıp inceltmeyi, رهن bağlanıp hareketsiz bırakılmayı, رهو ise durgunluğu ve açılmayı anlatır.بTemel incelme ve gerilim hareketine içselleşme ve korunma sınırları içine çekilme boyutu katarak, bir tehlike veya azamet karşısında titreyerek sakınma ve geri durma anlamına daraltmıştır.

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
رİnsan başıBilinç, ilk yönelim, algılama ve öncelik merkezini temsil eder.
هKollarını kaldırmış insanDikkat kesilme, hayret, soluksuz kalma ve ortaya çıkan bir etki karşısında uyanmayı simgeler.
بEv, çadırİçerisi, barınak, sınırların içine çekilme ve muhafaza edilme alanını ifade eder.
رهبİnsan başı, kollarını kaldırarak irkilen insan ve sığınılan ev imgelerinin birleşimiyleAlgılanan büyük bir güç ve azamet karşısında bilincin ürpertiyle irkilmesi, dikkatin toplanarak kişinin kendi sınırlarına veya bir sığınağa çekilerek sakınması hareketini kurar.

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamİnce ve zayıf düşmüş deve (en-nâkatü'r-rahb), göğüs kemiğinin ucundaki ince kıkırdak (er-rahâbe) ve develerin havuzdan ürkütülüp geri çekilmesi (el-irhâb).
Cahiliye şiiri kullanımıŞair el-Accâc'ın yaban eşeğinin ürkütüp tehdit etmesini tasvir ettiği beytinde kök korku salma ve ürkütme anlamında geçmektedir: تُعْطِـيهِ رَهْباها إِذا تَرَهَّبَا / على اضْطِمَارِ الكَشْحِ بَوْلاً زَغْرَبا
Erken Arapça kullanımArap atasözlerinde üstünlük ve caydırıcılık ilişkisi bağlamında yer alan şu ifadede korkulup çekinilmenin merhamet dilenmekten evla görüldüğü kaydedilir: رَهَبُوتٌ خَيْرٌ مِنْ رَحَمُوتٍ

Kaynak Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn.

Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde رهب kökü, temel Afro-Asyatik katmanda titreme, ürperme ve yüksek bir heybet karşısında hareketsiz kalarak geri çekilme semantik alanına dayanır. İbranicede yer alan רהב (rahab) biçimi gurur, atılganlık veya fırtınalı kabarma gibi anlamlara kaysa da arkaik kökteki içsel çalkantı, kabarma ve sarsılma ortak fiziksel algıya işaret eder. Süryanicede r-h-b kökü doğrudan telaşlanma, sarsılma, korkuyla irkilme ve aceleyle geri kaçma semantiğini muhafaza etmiştir. Arapçada ise kök, dışsal bir kaçıştan ziyade içsel bir gerilim, titreme ve bu ürperti neticesinde gelen teyakkuz, sakınma ve kendisini sınırlandırma çizgisine oturmuştur. Kullanıcının notundaki giysi veya cübbe çağrışımı, erken rivayetlerde geçen geniş yen (el-kumm) manasından veya ruhbanların giydiği özel zahitlik hırkasından doğmuş ikincil bir adlandırmadır; kökün ilksel Sami çekirdeği zihinsel ve bedensel ürperti ile sakınmadır.

Güven Güçlü

Kaynak Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lisān al-ʿArab.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönرهبİncelik, titreme ve ürperme neticesinde kendini toparlayıp sakınma, tehlikeden geri durma.Kesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice רהב, Süryanice r-h-bSarsıntı, telaş, kabarma ve içsel heyecan ile korkarak irkilme anlamlarında ortak semantik kök.Güçlü
Daha geniş dilsel ilişkiAfro-Asyatik çalkantı ve titreme kökleriBedenin dehşet veya azamet karşısında soğuması, incelmesi ve sarsılması hareketini yansıtan arkaik tabaka.Muhtemel

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Payne Smith, Cohen Semitic Roots.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
رهبAnlamlıKorkmak, sakınmakÜrperti ve teyakkuz ile geri çekilme, kendini koruma.Hedef kök; Kur'an'da geçer.
ربهAnlamı bulunmayanVeri bulunamadıKlasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir.Kur'an'da geçmez.
هربAnlamlıKaçmakTehlikeden süratle uzaklaşmak, firar etmek.Kur'an'da geçer; ters istikamette hareket birliği taşır.
هبرAnlamlıParçalamak, kesmekEti veya bir nesneyi kılıçla büyük parçalar halinde kesip ayırmak.Kur'an'da geçmez.
برهAnlamlıBeyazlaşmak, arınmakRengin açılması, netleşmesi veya zamanın bir kesiti.Kur'an'da geçmez.
بهرAnlamlıÜstün gelmek, kamaştırmakIşığıyla veya gücüyle baskın çıkıp muhatabını nefessiz bırakmak.Kur'an'da geçmez.

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
رهبMerkezKorku ve teyakkuzİnce bir ürperti ve saygıyla tetikte kalarak geri çekilme hali.Heybet karşısında içselleşen ve sakınmaya sevk eden korku.
خوفKomşuGenel korkuZarar görme ihtimaline karşı duyulan genel tedirginlik.رهب kökündeki gibi derin bir teyakkuz veya zahitlik boyutu içermeyebilir.
خشيKomşuBilgiye dayalı korkuMuhatabın büyüklüğünü bilmekten doğan derin saygı ve hürmet.رهب doğrudan eylemsel sakınma ve ürpertiyi öne çıkarır.
وجلKomşuKalp ürpertisiKalbin anlık olarak sarsılması ve çarpması durumu.رهب daha sürekli ve davranışa yön veren bir teyakkuzdur.
تقيKomşuKorunma ve sakınmaTehlike ile araya somut veya soyut kalkan koyma.رهب korunmayı doğuran psikolojik ürperti zeminidir.
رغبZıtİştiyak ve yönelmeBir şeye arzu duyarak canı gönülden ona doğru yönelme.رهب geriye çekilmeyi sağlarken رغب ileriye atılmayı ifade eder.

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaرهبÜrpertiyle sakınmakHeybet ve zarar endişesiyle teyakkuza geçip geri durma.Kesin
LatinceRevereri, formidareSaygı dolu korku duymakDini veya otoriter azamet karşısında çekinmeyi karşılar, bedensel titremeyi kısmen dışarıda bırakır.Güçlü
İngilizceDread, awe, reverenceDerin ürperti ve haşyetYalnızca dehşeti değil, saygı ve teyakkuz içeren geri duruşu tam anlamıyla kuşatır.Güçlü
AlmancaEhrfurcht, scheuenÇekinme ve derin saygıTehlikeden çekinmeyi ve ululuk karşısında geri adım atmayı ifade eder.Güçlü
FransızcaRedouter, vénérerÇekinmek, derin saygı duymakMuhtemel bir tehlike veya azamete karşı mesafeli ve dikkatli durmayı karşılar.Güçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
فَارْهَبُونِ / يَرْهَبُونَYalnızca Allah'tan çekinip teyakkuzda olmaTevhid, ilahi azamet ve antlaşmaya sadakat bağlamı (Bakara 2:40, A'râf 7:154, Nahl 16:51).
تُرْهِبُونَ / وَاسْتَرْهَبُوهُمْCaydırıcılık, gözdağı ve dehşet salmaDüşmana karşı hazırlık ve sihirbazların halkı psikolojik baskı altına alması (A'râf 7:116, Enfâl 8:60).
رَهَبًا / الرَّهْبِŞiddetli iç ürpertisi ve sarsıcı korkuİbadetteki denge ile Musa'nın mucize karşısındaki telaşı (Enbiyâ 21:90, Kasas 28:32).
رَهْبَةًKalbe çöken çekinme ve korkuMünafıkların veya inkârcıların müminlerden daha çok çekinmesi (Haşr 59:13).
رُهْبَان / رَهْبَانِيَّةZahitler ve aşırı münzevilik sistemiHristiyan din adamları ve sonradan ihdas edilen katı zahitlik kurumu (Mâide 5:82, Tevbe 9:31, Hadîd 57:27).

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamHavf ve recâ dengesiKulun Allah'a yönelişinde korkunun bir ümitsizliğe dönüşmemesi, azamet karşısında saygı olması.İlahi adaletten çekinme ve tazim duygusu.
FıkıhCihat ve savunma hukukuSavaşa fiilen girmeden hasmı caydıracak hazırlıkların (terhîb) meşruiyeti ve hudutları.Caydırıcılık ve kuvvet gösterisi.
TefsirRuhbanlık eleştirisiAyetlerde geçen ruhbanlığın meşru zahitlik ile dinde aşırılık (bid'at) arasındaki sınırlarının tespiti.Kendini aşırı kısıtlama ve içe kapanma.
HadisGece duaları ve zikirlerDuada rağbet (ümit) ve rehbet (ürperti) kutuplarının bir arada bulunması gerekliliği.İhlaslı bir ürperti ve sığınma tavrı.

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
DiniUluhiyet karşısında kulun konumuHaşyet ve sakınmaSınırları koruma ve taşkınlığı engellemeKulun ilahi azamet karşısında haddini bilerek teyakkuzda kalmasını temin eder.Kesin
İlmiBilgiye dayalı temkinİhtiyat ve metodolojik şüpheHatalı kesin hükümden geri durmaBilinmeyen karşısında acelecilikten kaçınarak teenni ve titizlikle adım atmayı sağlar.Güçlü
SiyasiKamu güvenliği ve savunmaCaydırıcı güçSaldırıyı baştan önlemePotansiyel tehditlere karşı hazır bulunarak barışın çatışmasız korunmasını üretir.Kesin
İktisadiPiyasa denetimi ve risk yönetimiİhtiyat akçesi ve riskten sakınmaİflas ve çöküşü engellemeAşırı spekülatif hırsı dengeleyerek ekonomik birimlerin kriz anları için korunma tedbiri almasını sağlar.Güçlü

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerPotansiyel bariyeri ve sönümleme kuvvetiBir parçacığın veya sistemin yüksek enerji alanı karşısında geri itilmesi ve denge konumuna çekilmesi hareketiyle aynı dinamiği taşır.Güçlü
Beşeri bilimlerCaydırıcılık teorisi (deterrence theory)Muhatabın maliyeti yüksek görerek saldırgan veya kuralsız eylemden kendi iradesiyle vazgeçmesi mekanizmasıyla örtüşür.Kesin

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün çağdaş siyasi terminolojide yalnızca tedhiş, terör veya kör şiddet (terörizm) manasına hapsedilmesi; ya da salt ruhban cübbesi ve Hristiyan keşişliğine indirgenmesi.
Kur'an içi daha geniş anlamKur'an'da kök, hem kalbi bir saygı ve ürpertiden kaynaklanan derin teyakkuzu, hem meşru caydırıcılığı, hem de insanın azamet karşısında haddini bilip haddi aşmaktan çekinmesini kuşatır.
Yanlış anlamanın doğuracağı hataİbadetteki saygı dolu çekinmenin patolojik bir dehşete dönüştürülmesi veya savunma amaçlı caydırıcılığın saldırgan bir şiddet olarak yaftalanması tehlikesi doğar.

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'ın inşa ettiği duygu dünyasında sevgi ve ümidin (rağbet) tek başına başıboşluğa yol açmaması için, sorumluluk bilinci ve teyakkuzla (rehbet) dengelenmesi gerektiğini gösterir.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?İsrailoğullarına yönelik ahde vefa çağrılarında, peygamberlerin yakarış modellerinde, düşmana karşı caydırıcılık emrinde ve ruhbanlık eleştirisinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Dindarlığın salt korkusuz bir serbestlik olduğu zannını yıktığı gibi, Hristiyan keşişliğindeki aşırı münzeviliğin ve dünyadan tamamen el etek çekmenin vahyin emri olmadığını ortaya koyar.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamYüksek bir baskı veya incelme etkisiyle titreyip geri çekilmek, tehlike karşısında sınırlarına büzülmek.
  • Soyut anlamİlahi veya ezici bir güç karşısında saygı dolu bir ürpertiyle teyakkuza geçmek, sakınmak ve haddini bilmek.
  • Sistematik karşılıkBir sistemin aşırı uçlara savrulmasını önleyen içsel fren, otokontrol ve dış tehditlere karşı caydırıcılık kalkanı.
  • LaTeX modeliR=f(Pa)⋅(1−∂E∂t)  ⟹  ΔSsakınma>0
  • LaTeX açıklamasıFormülde R sakınma ve teyakkuz halini, Pa algılanan ilahi veya dışsal azamet potansiyelini, E taşkınlık ve sınır aşma eylemini, t zamanı, Ssakınma ise kişinin kendi meşru sınırları içinde kalarak ürettiği korunma ve denge durumunu simgeler. Algılanan azamet arttıkça taşkınlık törpülenmekte ve geri çekilme hareketi pozitif bir korunma üretmektedir.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ر