رهو
ر - ه - و
KÖK- 1 geçiş
- 1 ayet
- 1 sîga
- 10 sözlük
Deve hörgüçleri arasındaki boşluğa denir.devamı ›
Notlarım
Sözlükler(10)
★ Akevler SözlüğüTürkçe
Deve hörgüçleri arasındaki boşluğa denir.
Kitâbu'l-'Ayn
Halîl b. Ahmed · 8. yyTR3.094 harfباب الهاء والراء وو ا ي ء معهما
ه ر و، ه و ر، و ه ر، و ره، ره و ه ر ي، ه ي ر، ي ه ر، ر ي ه، ه ر ء، رهء مستعملات هرو: هَرَوْته بالهِراوة، وهي العصا: ضربته بها .
هور: وهر: الهَوْر: مصدر هار الجرف، يَهُور إذا أنصدع من خلفه وهو ثابتٌ بعد مكانهُ فهو هائرٌ هارٍ فإذا سقط فقد انهار وتهور، فإذا سقط شيء من أعلى جوفٍ أو ركية في قعرها قيل: تهوَّر وتَدَهْوَر.
ورجل هارٍ: ضعيف في أمره. قال:
ماضي العزيمة لا
Mekâyîsü'l-Luğa
İbn Fâris · 11. yyTR9.083 harf(باب الراءِ والهاءِ وما يثلثهما)
(رهو) الراء والهاء والحرف المعتل أصلان، يدلُّ أحدُهما على دَعَةٍ وخَفْضٍ وسكون، والآخرُ على مكانٍ قد ينخفض ويرتفع.
فالأوّل الرَّهْو: البحر الساكن. ويقولون: عيشٌ راهٍ، أي ساكن. ويقولون: أَرْهِ على نفسك، أي ارفُقْ بها. قال ابن الأعرابيِّ: رَها في السَّير يرهُو، إذا رفَق. ومن الباب الفرس المِرْهاءُ([1]) في السَّير، وهو مِثل المِرْخاء. ويكون ذلك سرعةً في سكونٍ من
Müfredât
Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR374 harf- ﴿واترك البحر رهوا﴾ [الدخان/24]، أي: ساكنا، وقيل: سعة من الطريق، وهو الصحيح، ومنه: الرهاء للمفازة المستوية، ويقال لكل جوبة (الجوبة: الحفرة) مستوية يجتمع فيها الماء رهو، ومنه قيل: (لا شفعة في رهو) (الحديث: (لا شفعة في فناء ولا منقبة، ولا طريق ولا ركح ولا رهو). انظر: النهاية 2/285؛ وغريب الحديث 3/121)، ونظر أعرابي إلى بعير فالج فقال: رهو بين سنامين (انظر عمدة الحفاظ: رهو).
Esâsü'l-Belâğa
Zemahşerî · 12. yyTR490 harfر ه و
" واترك البحر رهواً ": ساكناً كما هو وعيش راهٍ: ساكن.
وقيل هجوبة بين ماءين قائمين.
والرهو ما اطمأن من الأرض وارتفع ما حوله.
ومرّ بأعرابي فالج فقال: سبحان الله رهوٌ بين سنامين والرهوة مثله.
ويقال: طلع رهواً ورهوة وهو نحو التل.
قال ذو الرمة: يجلّى كما جلّى على رأس رهوة من الطير أقنى ينفض الطل أزرق وجاءت الخيل رهواً: متتابعة.
وأناه بالشيء رهواً سهواً: أي
Kâmûsü'l-Muhît
Fîrûzâbâdî · 15. yyTR352 harf* ر ه و * أبو عبيدة * رَهَا * بين رجليه فتح وبابه عدا ومنه قوله تعالى ﴿واترك البحر رهوا﴾ وفي الحديث ﴿أنه قضى أن لا شفعة في فناء ولا طريق لا منقبة ولا ركح ولا رهو﴾ و * الرَّهْوُ * الجوبة تكون في محلة القوم يسيل فيها ماء المطر وغيره و * رَهَا * البحر سكن وبابه عدا قلت المنقبة الطريق بين الدارين والركح ناحية البيت من ورائه وربما كان فضاء لا بناء فيه
Tâcü'l-Arûs
Zebîdî · 18. yyTR9.131 harf: ( و ( *!الرَّهْوُ : الفتْحُ بَيْنَ الرِّجْلَيْنِ ) .
قالَ أَبو عُبيدَةَ : *!رها بَيْنَ رِجْلَيْه *!يَرْهُو *!رَهْواً : أَي فتَحَ ؛ ومنه قوْلُه تعالى : ﴿واتْرُكِ البَحْر رَهْواً﴾ كما في الصِّحاح .
( و ) الرَّهْوُ : ( السَّيْرُ السَّهْل ) . يقالُ : جاءَتِ الخَيْلُ رَهْواً .
قالَ ابنُ الأعرابيِّ : رَها يَرْهُو في السَّيْر : أَي رَفَقَ ؛ قالَ القطاميُّ في نعْتِ الركابِ :
يَمْشِينَ رَهْواً فلا
Lane's Lexicon
Edward W. Lane · 19. yyTR9.677 harfرَهَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ
1 رَهَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ ذ , aor. يَرْهُو, (AO, JK, S,) inf. n. رَهْوٌ, (AO, S, K,) He parted, or made an opening between, his legs: (AO, S, K:) or he parted widely, or made a wide opening between, his legs. (JK.) Hence the saying in the Kur [xliv. 23], وَ اتْرُكِ البَحْرَ رَهْوًا [expl. in art. ترك, and below]. (S.) ― -b2- رَهْوٌ also signifies The going easily: (S, K:)
Salmone
H. Anthony Salmone · 19. yyTR841 harfرَهَا
رَهَا U ( n. ac. رَهْو 1 ),
a. Walked slowly, leisurely.
b. Became calm ( sea ).
c. [ 'Ala ], Dealt gently with.
d. [ Bain ], Opened wide ( the legs ), straddled.
رَاْهَوَ
رَاْهَوَ III ,
a. Drew near to, approached; was near to.
b. Came to an understanding with.
أَرْهَوَ
أَرْهَوَ IV ,
a. see I (c) .
b. [ acc. & La ], Made accessible to.
اِرْتَهَوَ
اِرْتَهَوَ VIII ,
a. Was
Kitâbullâh
Kur'an kullanımından türetilmişTR22.961 harfرهو
رَهَا - يَرْهُو - رَهْو- رَهْواً
رَها - يَرْهُوْ + كائن + شيئاً أو حفرة في شيء: يفلقه ويشقه إلى شقين بينهما حفرة واسعة مستوية السطح: يحفر فيه أو يباعد بين مكوناته ليجعله ينفلق أو يفترق إلى جزئين كبيرين مرتفعين متباعدين عن بعضهما تاركاً بينها ممراً أومسافة أو حفرة ذات سطح مستوي
رَهْو: على وزن " فـَعـْل " اسم فعل بمعنى مفعول من " رَهَا -
Sîgalar(1)
Mücavir kökler4 mücavir (5 toplam)
Geçtiği ayetler(1)
وَاتْرُكِ الْبَحْرَ رَهْوًا إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ
YarıkDenizi sakin iken geride bırak. Doğrusu onlar, suda boğulacak bir ordudur.
Kök analizi
Kök tanımı ve çekirdek özet
| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | رهو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (nakıs) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | سكن, فرج, فلق |
| Zıt Kök | موج |
| Çekirdek Özet 1 | İki taraf arasında açılan sakin, dingin ve hareketsiz duran açıklık |
| Çekirdek Özet 2 | Denizin yarılmasından sonra su duvarları arasında oluşan yolun sakin ve açık haliyle muhafaza edilmesi emri |
| Çekirdek Özet 3 | İlahi müdahale ile kaosun durulup düzen ve geçiş koridorunun sükûnet içinde sabitlenmesi |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi yalnızca «yarık» veya yalnızca «sakin» sayarak iki boyutlu (açıklık ve durağanlık) fiziksel tasviri tek yöne indirgemek |
Biliteral analiz
| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ره | Hafifleme, incelme, gerilme ve bir yöne doğru aralanıp açılma hareketidir; رهب kökünde korkudan incelip sinme, رهط kökünde birbirinden ayrışıp kümelenme, رهق kökünde örtüp sararak hafifçe kaplama ve رهن kökünde ise bir şeyin karşılığında sabitlenip tutulma anlamları bu kökte toplanır. | و | Çekirdekteki aralanma ve incelme hareketini iki nesne arasındaki açıklık, sükûnet, akışsızlık ve geniş bir vadi/açıklık vasfına dönüştürmüştür. |
Piktografik analiz
| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ر | İnsan başı | Başlangıç, yönelme, öne çıkma ve üst düzey belirleyicilik taşır. |
| ه | Kollarını kaldırmış insan | Açığa çıkma, dikkat çekme, boşlukta beliren açıklık ve nefes alma hali. |
| و | Çadır kazığı / çengel | İki tarafı birbirine bağlama, sabit tutma ve durumu dengede kılma. |
| رهو | Başlangıçtan itibaren açığa çıkan boşluğun iki yanda sabit ve dingin tutulması | Bir kütlenin ikiye ayrılarak ortasında belirgin, dingin, açık ve sabit bir koridorun teşekkül etmesi hareketidir. |
Tarihsel ve erken kullanım
| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki tümsek veya iki hörgüç arasındaki çukur ve sakin düzlük; ayrıca suyun akmayıp durulduğu çukur zemin ve kuşun kanatlarını çırpmadan süzülüşü. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Zü’r-Rimme bir beytinde yüksek ve sakin tepeyi şu lafızla tasvir eder: فجلّى كما جلَّى على رأْسِ رهوةٍ / من الطَّير أقْنَى ينفُضُ الطَّلَّ أزرقُ |
| Erken Arapça kullanım | İki hörgüçlü bir deve gören bedevinin aradaki boşluğu nitelemesi: سبحان الله رهوٌ بين سنامين |
Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.
Sami etimolojik katman
Arapça رهو kökü, Sami dillerinde özellikle durağanlık, gevşeme, durulma ve genişleme semantik ekseniyle ilişkilenir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanında gevşemek, yumuşamak, yatışmak ve aralanmak anlamı taşıyan köklerle (örneğin İbranice rāfâ / רפה «gevşedi, duruldu, sakinleşti» ve Süryanice rhā «akıntının kesilmesi, durulma») fonetik ve anlamsal bir örtüşme gösterir. Arapçada kök, hem yatay düzlemdeki açıklığı (iki su veya dağ arasındaki vadi/aralık) hem de hareketin dikişsiz ve sarsıntısız bir sükûnete kavuşmasını ifade eden çift yönlü (ezdâd karakterli görünen ancak tek bir morfolojik harekete dayanan) özgün bir açılım kazanmıştır. Kökün çöl hayatındaki karşılığı, iki yükselti arasında rüzgâr almayan, sakin ve korunaklı düzlüktür.
Güven Güçlü
Kaynak Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Payne Smith.
Etimolojik analiz
| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | ر-ه-و | Açıklık ve sükûnetin eşzamanlı varlığı; akmayan su veya geniş yol anlamı. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı Sami / İbranice ve Süryanice gevşeme ve durulma kökleri | Suyun şiddetinin kırılarak sakinleşmesi ve zemin açması paralelliği. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dış kollarında doğrudan doğrulanmış soydaş tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |
Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Gesenius, HALOT.
Kardeş kökler
| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| رهو | Anlamlı | Açıklık ve sükûnet | İki sınır arasında dingin, geniş ve sakin açıklık kalması. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| روه | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bağımsız anlam kökü olarak işlenmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| هرو | Anlamlı | Vurmak ve sopa | Değnekle vurma ve sopa manasındaki هراوة lafzının aslıdır. | Kur'an'da geçmez. |
| هور | Anlamlı | Çökmek ve yıkılmak | Tabanı oyulup uçuruma yuvarlanmak, çöküntüye uğramak. | Kur'an'da geçer. |
| وره | Anlamlı | Ahmaklık ve gevşeklik | Aklın ve etin gevşek ve kontrolsüz olması durumu. | Kur'an'da geçmez. |
| وهر | Anlamlı | Korkutmak ve vehim | Şüpheye düşürmek, yanıltmak ve ürkütmek. | Kur'an'da geçmez. |
Komşu kökler ve zıt kök
| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| رهو | Merkez | Açıklık ve sükûnet | İki yükselti veya kütle arasında dingin, açık ve sarsıntısız boşluk. | Yarılmış denizin sakin ve açık halde tutulması. |
| سكن | Komşu | Hareketsizlik | Sadece hareketin durmasını ifade eder, açıklık veya yarık şartı aramaz. | Bir şeyin dinip yerleşmesi. |
| فرج | Komşu | İki şey arasını açmak | Bir engelin aralanıp delik ve yol açılmasıdır, dinginlik vurgusu ikincildir. | Sıkışıklıktan sonra açılan gedik. |
| فلق | Komşu | Bir bütünü ikiye yarmak | Kütleyi sert bir kuvvetle ortadan ikiye ayırma fiiline odaklanır. | Denizin yarılma eyleminin başlangıcı. |
| موج | Zıt | Dalgalanma ve çalkantı | Kütlenin sükûnetini yitirip birbirine çarpması ve kabarması hali. | Suyun yarık ve sakin halinin kapanıp çalkalanması. |
Başka dillerde anlam karşılıkları
| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | رهو | Dingin açıklık | Hem yarık ve geçit genişliğini hem de sükûnet ve sarsıntısızlığı içerir. | Kesin |
| Latince | hiatus, fretum tranquillum | Açıklık, sakin geçit | Fiziksel aralık anlamını karşılar ancak sakinlik boyutunu her zaman taşımaz. | Güçlü |
| İngilizce | calm opening, still chasm | Sakin yarık, durulmuş açıklık | Genişlik ve dinginlik aynı anda verilir; tek kelimeyle tam karşılanamaz. | Güçlü |
| Almanca | ruhige Spalte, stiller Durchgang | Durgun yarık, sakin geçit | Açıklık ve hareketsizlik yan yana aktarılır. | Güçlü |
| Fransızca | béance paisible, passage calme | Dingin aralık, sakin geçit | Kütleler arası sükûneti ve açık yolu birlikte ifade eder. | Güçlü |
Kaynak Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.
Vücûh ve nezâir
| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| رَهْوًا | Olduğu gibi açık ve dingin bırakılmış yol hali | Hz. Musa’ya kavmiyle geçtikten sonra denizi hemen kapatmaya kalkışmayıp düşmanın da girmesi için sakin ve açık bırakması emri; Duhân 44:24. |
Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı
| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Mucize ve ilahi iradenin tabiat üzerindeki tasarrufu | Suyun akışkanlık tabiatının geçici olarak askıya alınıp koridorun açık ve sâkin tutulması. | İlahi kudretle fizik kanunlarının durdurulup yolun muhafaza edilmesi. |
| Fıkıh | Ortak mülkiyet ve şuf'a hukuku | Hadiste geçen لا شفعة في رهو ibaresi bağlamında geniş su birikintisi veya yol üzerinde ön alım hakkı. | Kamusal açık alan veya su toplanma havzasında ferdi hakkın kısıtlanması. |
| Tefsir | Duhân Suresi 24. ayetin lafzi tahlili | Kelimenin «sâkin» mi yoksa «açık yol» mu olduğu ihtilafı; her iki mananın cem edilmesi. | Suyun yarılmış halde kımıldamadan açık bir vadi gibi durması. |
| Hadis | Mekan tasvirleri ve benzetmeler | Gatafan kabilesi sorulduğunda رهوة تنبع ماء denilerek yüksek ve verimli tepeye benzetilmesi. | Yüksek, sakin ve su fışkıran tepe tasviri. |
Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi
| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevekkül ve ilahi emre teslimiyet | Müdahalesiz bekleme hali | Hükmü tamamlatma | Kurtuluşa eren kişinin panikle sürece müdahale etmeyip ilahi planın tecellisini dinginlikle beklemesi. | Güçlü |
| İlmi | Fizik ve akışkanlar mekaniği | Kararlı durgunluk hali | Dengeyi koruma | İki yüksek basınç/kütle arasında dinamik dengenin sükûnet halinde sürdürülmesi. | Güçlü |
| Siyasi | Kriz yönetimi ve stratejik pusu | Tuzak koridoru | Düşmanı çekme | Kaçış koridorunun açık bırakılarak kibirli takipçinin tuzağın içine çekilmesi. | Kesin |
| İktisadi | Ticaret ve transit hatları | Güvenli açık koridor | Akışı kesintisiz kılma | Engellerin kaldırıldığı, istikrarlı ve krizsiz geçiş hattı. | Muhtemel |
Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm
| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kararlı potansiyel kuyu / durulmuş kanal | Yüksek potansiyele sahip iki duvar arasında sistemin sıfır ivmeyle dengede kalması durumu. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Stratejik sabır ve kriz koridoru | Çatışma esnasında aktörün elde ettiği avantajı hemen kapatmayıp hasmın hamlesini tamamlamasına alan tanıması. | Güçlü |
Yanlış daraltma ve kritik hata riski
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca «yarık» olarak tercüme edip fiziksel sükûnet boyutunu veya yalnızca «sakin» deyip yol açıklığını ihmal etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, ayrılmış iki su kütlesinin arasının hem açık bir kuru yol hem de dalgalanmayan, tekinsiz bir dinginlikle bekleyen bir zemin olduğunu gösterir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hz. Musa’ya verilen emrin maksadı ıskalanır; Musa denizin kapanmasından değil, Firavun ordusunun arkadan yetişmesinden korkarak denizi kapatmak istemiş, vahiy ise ona yolu açık ve sakin bırakmasını emretmiştir. |
Kur'an'ı anlama odaklı sonuç
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Mucizenin sadece bir anlık yarma eyleminden ibaret olmadığını, o yarığın Firavun ve ordusunun helakini tamamlayacak süre boyunca ilahi bir dinginlikle açık tutulduğunu anlamayı sağlar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. Musa ve Firavun kıssasının nihai kurtuluş ve boğulma anını anlatan Duhan 44:24 ayetinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ayetteki ifadenin bir yürüyüş tarzı veya belirsiz bir durum nitelemesi olduğu zannını yıkarak, doğrudan denizin durumuna ait bir emir (olduğu gibi açık ve sakin bırak) olduğunu ortaya koyar. |
Nihai sentez ve LaTeX modeli
- Somut anlamİki kütle veya yükseklik arasında suyun ve rüzgârın durulduğu, açık, geniş ve sarsıntısız çukur/geçit.
- Soyut anlamŞiddet ve hareketin askıya alınmasıyla sağlanan kararlı ve dingin geçiş alanı.
- Sistematik karşılıkSistematik bir krizde taraflardan birinin kaçışını sağlarken diğerinin helakini hazırlayan sabitlenmiş operasyonel koridor.
- LaTeX modeli
- LaTeX açıklamasıModelde , anındaki sakin geçiş koridorunu temsil eder; ifadesi iki yan duvar arasındaki potansiyel açıklığın dengede kalışını, ise bu koridordaki akışkan hızının sıfırlanarak sükûnetin temin edilmesini simgeler.