قمع

Klavye kısayolları

Ara
/
Yeni not
n
Önceki / sonraki ayet
[ ]
Okuma modu
f
Graf modu
g
Kur'an evreni
e
Kapat / geri
Esc
Grafiği atla

Kök ağı

Kök ağı: ق-م-ع1 sîga, 1 mücavir kök, 1 ayet, 1 sure; sîgalar ve mücavir kökler Sîgalar ve Mücavir kökler kartlarında, ayetler Ayetler kartında liste olarak var.قمعحددمَقَامِعُ

KökSîga 1Ayet 1Sure 1Mücavir 1

▶ Ağı aç (3B)

قمع

ق - م - ع

KÖK
  • 1 geçiş
  • 1 ayet
  • 1 sîga
  • 12 sözlük

Kur'an'daki karşılığı: Kamçılar

Notlarım

Sözlükler(12)

Kitâbu'l-'Ayn

Halîl b. Ahmed · 8. yyTR4.808 harf
باب العين و القاف والميم )ع ق م، ع م ق، م ع ق، ق ع م، ق م ع، م ق ع كلهن مستعملات( عقم: حَرْبٌ عَقامٌ وعُقامٌ، لُغتانِ، أي شَديدةٌ مُفْتِنَةٌ لا يلوي فيها أحدٌ على أحَدٍ، قال : حِفافاهُ مَوْتٌ ناقِعٌ وعُقامُ والعَقْمُ: المِرْطُ، ويقال: بل هُوَ ثَوْبٌ يُلْبَسُ في الجاهلية، ويقال: كلُّ ثَوْبٍ أحْمَرَ عَقْمٌ. وعُقِمَت الرَّحِمُ عُقْماً. وذلك هَزْمَةٌ تَقَعُ فيها فلا تَقْبَلُ الوَلَدَ. وكذلك عُقِمَت
Tamamını oku

es-Sıhâh

Cevherî · 10. yyTR842 harf
المِقْمَعَةُ: واحدة المَقامِعِ من حديدٍ كالمحجن يُضرَب بها على رأس الفيل. وقد قَمَعْتُهُ إذا ضرَبته بها. وقَمَعْتُهُ وأقْمَعْتُهُ بمعنًى، أي قهرته وأذللته، فانْقَمَعَ. قال ابن السكيت: أقْمَعْتُ الرجل عنِّي إقْماعاً إذا طَلَعَ عليك فرددته عنك. والقَمَعَةُ أيضاً: رأسُ السَنام، والجمع قَمَعٌ. والقَمَعُ أيضاً: بَثْرَةٌ تخرج في أصول الأشفار، تقول منه: قَمِعَتْ عينه بالكسر، تَقْمَعُ قَمَعاً.
Tamamını oku

Tehzîbu'l-Luğa

Ezherî · 10. yyTR9.484 harf
باب العين والقاف مع الميم عقم ، عمق ، قمع ، قعم ، معق ، مقع : مستعملات . عقم : عمرو عن أبيه قال : العَقْميُّ : الرجُل القديمُ الكرم والشَّرف . قال : والعُقمي من الكلام : غريبُ الغريب . وقال أبو الهيثم : قال ابن بُزْرج : امرأةٌ عَقَام ورجلٌ عَقَام ، إذا كانا سيِّئَيء الخُلُق . وما كان عَقاماً ولقد عَقُم تَخلّقه . قال : وامرأة عقيم : لا تلد . ورجلٌ عقيم : لا يُولَد له . قال : وجمع العَقام والعَقيم
Tamamını oku

Mekâyîsü'l-Luğa

İbn Fâris · 11. yyTR7.254 harf
(باب القاف والميم وما يثلثهما) (قمن) القاف والميم والنون كلمةٌ واحدة. يقال: هو قَمَنٌ أنْ يفعَل كذا، لا يثنى* ولا يُجمَع إذا فتحتَ ميمه، فإن كَسَرتَ أو قُلْت قَمينٌ ثنَّيت وجَمعت. ومعنى قَمِينٍ: خَليقٌ. (قمه) القاف والميم والهاء فيه كلماتٌ ليست بأصليَّة. يقولون: قَمَه الشّيء، إذا انْغَمَس في الماء فارتفعَ حيناً وغابَ حيناً. وقِفاف قُمَّه. تَغيبُ في السَّرابِ وتظهر. وهذا في الإبدال، وأصله
Tamamını oku

Müfredât

Râgıb el-İsfahânî · 11. yyTR551 harf
- قال تعالى: ﴿ولهم مقامع من حديد﴾ [الحج/21] جمع مقمع، وهو ما يضرب به ويذلل، ولذلك يقال: قمعته فانقمع، أي: كففته فكف، والقمع والقمع: ما يصب به الشيء فيمنع من أن يسيل. وفي الحديث: (ويل لأقماع القول) (الحديث عن عبد الله بن عمرو بن العاص عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه قال - وهو على المنبر -: (ارحموا ترحموا، واغفروا يغفر الله لكم، ويل لأقماع القول، ويل للمصرين الذين يصرون على ما فعلوا وهم يعلمون)
Tamamını oku

Esâsü'l-Belâğa

Zemahşerî · 12. yyTR824 harf
ق م ع قمع خَصْمَه‏:‏ قهره وأذلّه فانقمع وتقمّع‏.‏ والناس على باب القاضي متقمّعون‏.‏ وانقمع في بيته وقمّع‏:‏ جلس وحده‏.‏ وقمعته بالمقمع والمقمعة وبالمقامع وهي الجرزة‏.‏ وتقمّعت الدواب‏:‏ ذبّبت عن رءوسها القمع وهي ذبّان كبار زرق من ذبّان الكلإ التي تغنّي الواحدة‏:‏ قمعة‏.‏ وأنشد الجاحظ‏:‏ كأن مشافر النجدات منها إذا ما مسّها قمع الذّباب بأيدي مأتم متساعدات نعال السبت أو عذب الثياب من النّجد‏:‏
Tamamını oku

Lisânü'l-Arab

İbn Manzûr · 13. yyTR7.463 harf
القَمْعُ: مصدر قَمَعَ الرجلَ يَقْمَعُه قَمْعاً وأَقْمَعَه فانْقَمَعَ قَهَرَه وذَلَّلَه فذَلَّ. والقَمْعُ: الذُّلُّ. والقَمْعُ: الدخُولُ فِراراً وهَرَباً. وقمَعَ في بيته وانْقَمَعَ: دخله مُسْتَخْفِياً. وفي حديث عائشة والجواري اللاّتي كُنَّ يَلْعَبْنَ معها: فإِذا رأَين رسولَ الله، صلى الله عليه وسلم، انْقَمَعْنَ أَي تَغَيَّبْنَ ودَخَلْنَ في بيت أَو مِنْ وراءِ سِتْرٍ؛ قال ابن الأَثير: وأَصله من
Tamamını oku

Kâmûsü'l-Muhît

Fîrûzâbâdî · 15. yyTR311 harf
* ق م ع * * المِقْمَعَةُ * بالكسر واحدة * المَقَامِع * من حديد كالمحجن يضرب بها على رأس الفيل و * قَمَعَهُ * ضربه بها وقمعه و * أقْمَعَهُ * أي قهره وأذله * فانْقَمَعَ * و * القِمْعُ * بسكون الميم وفتحها ما يصب فيه الدهن وغيره و * القَمْعُ * بوزن السمع لغة فيه و * القِمْعُ * والقِمَعُ أيضا ما على التمرة والبسرة
Tamamını oku

Tâcü'l-Arûs

Zebîdî · 18. yyTR8.624 harf
المقمعة، كمكنسة: العمود من حديد، وهو الجرز يضرب به الرأس، أو كالمحجن يضرب به رأس الفيل، نقله الجوهري و قال ابن الأثير: المقمعة: سوط من حديد معوج الرأس. وقيل: المقمعة: خشبة يضرب بها الإنسان على رأسه، نقله الليث ج الكل: مقامع، قال الله تعالى ولهم مقامع من حديد، وقال الشاعر: وتمشي معد حوله بالمقامع وقمعه، كمنعه قمعا: ضربه بها، أي: بالمقامع. وقمعه قمعا: قهره، وذلله، كأقمعه إقماعا،
Maddenin bağlantısı

المقمعة، كمكنسة: العمود من حديد، وهو الجرز يضرب به الرأس، أو كالمحجن يضرب به رأس الفيل، نقله الجوهري و قال ابن الأثير: المقمعة: سوط من حديد معوج الرأس. وقيل: المقمعة: خشبة يضرب بها الإنسان على رأسه، نقله الليث ج الكل: مقامع، قال الله تعالى ولهم مقامع من حديد، وقال الشاعر: وتمشي معد حوله بالمقامع وقمعه، كمنعه قمعا: ضربه بها، أي: بالمقامع. وقمعه قمعا: قهره، وذلله، كأقمعه إقماعا، فانقمع، نقله الجوهري وقمع الوطب قمعا: وضع في رأسه قمعا، بالكسر، ليصب فيه لبنا أو ماء. وقمع فلانا: صرفه عما يريد. وقمعه قمعا: ضرب أعلى رأسه. وفي الشيء دخل. وقمع البرد النبات: رده وأحرقه. وقمع ما في السقاء قمعا: شربه شربا شديدا، أو أخذه، كاقتمعه وهذه عن الأموي، يقال خذ هذا فاقمعه في فمه، ثم اكلته في فيه. وقمع الشراب قمعا: مر في الحلق مرا بغير جرع، كأقمع إقماعا، أنشد ثعلب: إذا غم خرشاء الثمالة أنفـه ثنى مشفريه للصريح وأقمعا ورواية المصنف لأبي عبيد: فأقنعا. وقمع سمعه لفلان: إذا أنصت له. والقمعة، محركة: ذباب يركب الإبل، والظباء إذا اشتد الحر، كما في الصحاح ، قيل: هو ذباب أزرق يدخل في أنوف الدواب، ويقع على الإبل والوحش فيلسعها، وقيل: يركب رؤوس الدواب فيؤذيها، جمعه قمع، ويجمع على مقامع، على غير قياس، كمشابه وملامح ومفاقر، في جمع شبه ولمح وفقر، وبه فسر قول ذي الرمة: ويركلن عن أقرابهـن بـأرجـل وأذناب زعر الهلب زرق المقامع هكذا هو في اللسان، وفي العباب ويذببن. والقمعة: الرأس. وأيضا: رأس السنام من البعير أو الناقة ج: قمع شاهد الأول قول العرب: لأجزن قمعكم أي: لأضربن رؤسكم، وبه فسر قول ذي الرمة السابق زرق المقامع جمع القمعة، أي سود الرؤوس،وشاهد الثاني قول أبي وجزة السعدي: واللاحقون جفانهم قمع الـذرا والمطعمون زمان أين المطعم وأنشد ابن بري: تتوق بالليل لشحم القـمـعـه تثاؤب الذئب إلى جنب الضعه. والقنعة، بالنون: لغة فيه. والقمعة: حصن باليمن. وقمعة بلا لام: لقب عمير ابن الياس بن مضر، زعموا، أغير على إبل أبيه، فانقمع في البيت فرقا، فسماه أبوه قمعة، وخرج أخوه مدركة بن الياس، لبغاء إبل أبيه فأدركها، وقعد الأخ الثالث يطبخ القدر، فسمي طابخة، وهذا قول النسابين ويذكر في خ-ن-د-ف وتقدم أيضا شيء من ذلك في ط-ب-خ. وقال أبو خيرة القمع محركة: كالعجاج يثور في السماء. وقال غيره: القمعة: طرف الحلقوم، أو طبقه وهذا قول شمر، قال: وهو مجرى النفس إلى الرئة. والقمع: بثرة تخرج في أصول الأشفار، كذا نص الصحاح والعباب، قال ابن بري: صوابه أن يقول: القمع: بثر، أو القمعة: بثرة. أو القمع: فساد في موق العين واحمرار، أو القمع: كمد لحم الموق وورمه، أو القمع: قلة نظر العين عمشا، والفعل في الكل: قمعت عينه، كفرح تقمع قمعا.

وقول المصنف: وهو قموع، أي كصبور، بدليل قوله: وأقمع ج:قمع، بالضم كأحمر وحمر محل نظر وتأمل، والصواب: وهي قمعة، فإنها صفة للعين لا للرجل، لأنه لا يقال : قمع الرجل، ثم على الفرض إذا جوزنا قمع الرجل، من باب فرح، فالقياس يقتضي أن يكون فاعله قمعا، ككتف، لا كصبور، وانظر عبارة الجوهري : تقول منه: قمعت عينه بالكسر ومثله الصاغاني زاد الأخير: قمعا، ثم قال: وهو قموع في شعر الطرماح، أي بضم القاف، حيث قال: تقمع في أظلال محنطة الجنى صحاح المآقي ما بهن قموع فهو أراد به المصدر، وأشار إلى أنه جاء في هذا الشعر على خلاف القياس في مصدر فعل بالكسر، وانظر عبارة اللسان: وقد قمعت عينه تقمع قمعا، فهي قمعة، ثم قال: وقيل: القمع: الأرمص الذي لا تراه إلا مبتل العين، ولا إخال المصنف إلا اشتبه عليه سياق العباب، فلم يدخل من الباب. والقمع في عرقوب الفرس: أن يغلظ رأسه، ولا يحد، وهو من عيوب الخيل، فإنهم قالوا: يسيتحب أن يكون الفرس حديد طرف العرقوب، وبعضهم يجعل القمعة: الرأس. والقمع أيضا: داء وغلظ في إحدى ركبتي الفرس، يقال منه: فرس قمع، ككتف، وفي بعض النسخ: قامع، وهو غلط، وأقمع، وهي قمعاء. وقال ابن عباد: القمع: عظيم ناتئ في الحنجرة، ومنه الأقمع وهو العظيمه. قال: والأنف الأقمع: مثل الأقعم، وهو الذي فيه ميل، وسيأتي في الميم. وقال غيره: العرقوب الأقمع: العظيم الإبرة، وقيل: الغليظ الرأس الغير المحدد. وقال أبو عمرو: القميعة، كشريفة: الناتئة بين الأذنين من الدواب، ج: قمائع. وقال أبو عبيد: القميعه: طرف الذنب، وهي من الفرس: منقطع العسيب، وأنشد بيت ذي الرمة هنا على هذه الصيغة.

وينفضن عن أقرابهـن بـأرجـل وأذناب حص الهلب زعر القمائع وقال ابن عباد: القميع، كشريف: ما فوق السناسن من السنام، وبعير قمع: ككتف: عظيم السنام، وسنام قمع، أيضا، أي: عظيم. وقمع الفصيل، كفرح: أجذى في سنامه، وتمك فيه الشحم، كأقمع فهو قمع ومقمع. وقمع الدواء: قمحه. وقمعت عينه وقع فيها القذى، فاستخرج بالخاتم، ويقال طرف قمع، ككتف: فيه بثر، ومنه قول الأعشى يذكر نظر الزرقاء: وقلبت مقلة ليست بمـقـرفة إنسان عين ومأقا لم يكن قمعا وناقة قمعة، كفرحة: ضبعة. وكذا فرس قمع، أي: هيوب وقد قمع إذا هاب، كل ذلك في المحيط. والقمعة، بالضم ما صررت في أعلى الجراب، والزمعة: في أسفله، نقله ابن عباد. وقال غيره: القمعة خيار المال، ويفتح، ويحرك، ويقال لك قمعة هذا المال، أي: خياره، أو خاص بخيار الإبل، خصه كراع. والمقموع: المقهور الذليل المردود. والمقموع من الإبل: ما أخذ خياره، يقال إبل مقموعة، وكذلك سلع مقموعة: إذا أخذ الخير منها وهو مجاز.

والقمع بالفتح، والكسر، وكعنب، الأولى حكاها يعقوب عن أناس، والثانية والثالثة مثال نطع ونطع، ذكرهن الجوهري . قلت: والعامة تقول بالضم وهو غلط: ما يوضع في فم الإناء، فيصب فيه الدهن وغيره كما في الصحاح ، وكذلك الزق والوطب يوضع عليه، ثم يصب فيه الماء والشراب، أو اللبن، سمي بذلك لدخوله في الإناء، قال ابن الأعرابي : وقول سيف بن ذي يزن لما قاتل الحبشة: قد علمت ذات امنطع أني إذا امموت كنع أضربهم بذا امقلع لا أتوقى بامجزع اقتربوا قرف امقمع أراد: ذات النطع، وإذا الموت كنع، وبذا القلع، وبالجزع، وقرف القمع فأبدل من لام المعرفة ميما، وهي لغة حمير، ونصب قرف، لأنه أراد قرف، أي: أنتم كذلك في الوسخ والذل، وذلك أن قمع الوطب أبدا وسخ مما يلزق به من اللبن. والقرف: من وضر اللبن. والقمع، والقمع أيضا: ما التزق بأسفل التمرة والبسرة ونحوهما، وقال ابن عباد: هو ما على التمرة والبسرة. وقال أيضا: القمعان، بالكسر: ثفنتا جلة التمر، وهما زاويتاها السفليان. وقال ابن شميل: من ألوان العنب الأقماعي، وهو الفارسي، وقال أبو حنيفة: هو نوع من العنب عليه معول الناس، وهو عنب أبيض، ثم يصفر أخيرا حتى يكون كالورس، وحبه مدحرج كبار مكتنز العناقيد، كثير الماء، وليس وراء عصيره شيء في الجودة، وعلى زبيبه المعول. وقال ابن عباد: القمع: مثل التخمة، وهو مقموع: أي: متخم. وقال ابن السكيت: أقمعته عني إقماعا، أي: طلع وفي بعض نسخ الصحاح اطلع على فرددته عني، نقله الجوهري . وقمعت البسرة تقميعا: انقلع قمعها، وهو ما عليها وعلى التمرة. وتقمع الشيء: أخذ قمعته، أي: خياره نقله ابن دريد، قال الراجز: تقمعوا قمعتها العقائلا ومتقمع الدابة، بفتح الميم الثانية: رأسها وجحافلها ويجمع على المقامع، على غير قياس. وتقمع الحمار وغيره: حرك رأسه، وذب القمع وهي النعر عن وجهه أو من أنفه، قال أوس بن حجر: ألم تر أن اللـه أنـزل مـزنة وغفر الظباء في الكناس تقمع يعني تحرك رؤوسها من القمع. وقال ابن عباد: تقمع فلان: إذا تحير. وتقمع: جلس وحده. وانقمع: دخل البيت مستخفيا ومنه حديث عائشة والجواري اللاتي يجئن يلعبن معها: فإذا رأين رسول الله صلى الله عليه وسلم انقمعن أي تغيبن ودخلن في بيت، أو من وراء ستر، قال ابن الأثير: أي يدخلن فيه، كما تدخل التمرة في قمعها، وفي حديث الذي نظر من شق الباب: فلما أن بصر به انقمع، أي رد بصره ورجع، كأن المردود أو الراجع قد دخل في قمعه، وفي حديث منكر ونكير: فينقمع العذاب عند ذلك أي يرجع ويتداخل. واقتمع السقاء: لغة في اقتبعه، بالموحدة، عن أبي عمرو، نقله الجوهري والاقتماع: إدخال رأس السقاء إلى داخل. واقتمع الشيء اختاره، والاسم: القمعة، بالضم وقد تقدم. ج: قمع، بضم ففتح. ومما يستدرك عليه: قمعه قمعا: ردعه وكفه، وحكى شمر عن أعرابية أنها قالت: القمع: أن تقمع آخر بالكلام حتى تتصاغر إليه نفسه.

وقمعت القربة: إذا ثنيت فمها إلى خارجها، فهي مقموعة، وإداوة مقموعة، ومقنوعة بالميم والنون إذا خنث رأسها. ومن المجاز قمعت المرأة بنانها بالحناء: خضبت به أطرافها، فصار لها كالأقماع، أنشد ثعلب: لطمت ورد خدها ببنان من لجين قمعن بالعقيان شبه حمرة الحناء على البنان بحمرة العقيان، وهو الذهب لا غير. والقمعان، بالكسر: الأذنان، والأقماع: الآذان والأسماع، ومنه الحديث: ويل لأقماع القول، يعني الذين يسمعون القول ولا يعملون به، جمع قمع، وهو مجاز: شبه آذانهم وكثرة ما يدخلها من المواعظ وهم مصرون على ترك العمل بها بالأقماع التي تفرغ فيها الأشربة ولا يبقى فيها شيء منها، فكأنه يمر عليها مجازا، كما يمر الشراب في الأقماع اجتيازا. وتقول: مالكم أسماع، وإنما هي أقماع. وقمعت الظبية، كفرح: لسعتها القمعة، أو دخلت في أنفها، فحركت رأسها من ذلك. وقمعة الذنب، محركة: طرفه. وعرقوب أقمع: غلظ رأسه ولم يحد. وقمعة الفرس، محركة: ما في جوف الثنة وفي التهذيب:ما في مؤخر الثنة من طرف العجاية، مما لا ينبت الشعر. والقمعة: قرحة في العين، وقيل: رمص. وقمعت الإبل قمعا: أخذت خيارها، وتركت رذالها، وكذلك في غير الإبل، وهو مجاز. وهو قمع الأخبار، ككتف، أي يتتبعها ويتحدث بها، وهو مجاز. وتقول: تركته يتقمع، أي: يطرد الذباب، من فراغه وبطالته، وهو مجاز، ومنه الحديث: أول من يساق إلى النار الأقماع، وهم أهل البطالات، الذين لا هم لهم إلا في تزجية الأيام بالباطل، فلا هم في عمل الدنيا، ولا هم في عمل الآخرة، وقيل: أراد بهم الذين إذا أكلوا لم يشبعوا، وإذا جمعوا لم يستغنوا. وتقمع الرجل: ذل. ودرب الأقماعيين: خطة بمصر.

Lane's Lexicon

Edward W. Lane · 19. yyTR299 harf
قَمَعَهُ 1 قَمَعَهُ ذ : see قَمَأَهُ. قَمِعُ البُسْرِ قَمِعُ البُسْرِ ذ What sticks to the date, around its stalk: (Mgh:) the base of the date. (Mgh, art. ذنب.) See ثُفْرُوقٌ. ― -b2- See also a use of the pl. أَقْمَاع, voce دَرْدَار. ― -b3- قِمَعُ الأُذُونِ The meatus of the ear: see جُلْجُلاَنٌ.
Tamamını oku

Salmone

H. Anthony Salmone · 19. yyTR1.695 harf
قَمَعَ قَمَعَ A ( n. ac. قَمْع 1 ), a. Tamed; mastered; subdued, subjugated. b. Struck on the head. c. [ acc. & 'An ], Prevented from. d. [ Fī ], Entered. e. Was easy to swallow ( liquid ). f. Emptied, drained out. g. Injured, nipped, destroyed ( plants: cold ). قَمِعَ قَمِعَ A ( n. ac. قَمَع 4 ), a. Suffered from swollen eyelids. قَمَّعَ قَمَّعَ II , a. Put a funnel into. b.
Tamamını oku

Kitâbullâh

Kur'an kullanımından türetilmişTR yok26.767 harf
قمع قَمَعَ - يَقْمَعُ - مِقْمَع - مَقَامِع قَمَعَ - يَقْمَعُ + كائن + كائناً: يدفعه ويضربه حنى يقهره ويجبره ويقسره على الدخول في مخبأ أو ملجأ مِقْمَع: على وزن " مِفْعَل" اسم آلة من " قَمَعَ - يَقْمَعُ ": الآلة التي تجبر كائناً على الدخول في مخبأ أو ملجأ مقهوراً هارباً: وسيلة ضرب أو دفع، ومثالها ما يحمله جنود مكافحة الشغب من هراوات وتروس
Tamamını oku

Sîgalar(1)

Mücavir kökler1 mücavir (3 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.
  1. حدد

    1 ortak ayet · Hadid demir demektir

Geçtiği ayetler(1)

  1. وَلَهُمْ مَقَامِعُ مِنْ حَدِيدٍ

    KamçılarDemir kamçılar da onlar içindir.

Kök analizi

Kök tanımı ve çekirdek özet

AlanDeğer
Kökقمع
YapıÜçlü
Özel DurumBelirgin fark tespit edilmedi
Bağlamsal Yakın Köklerقهر, ردع, كبت
Zıt Kökعزز
Çekirdek Özet 1Tepeden vurarak bastırma, genişten dar bir alana zorla sokma ve sindirme
Çekirdek Özet 2Azgınlaşan ve yukarı doğru taşan gücün tepesine demir darbelerle vurularak mutlak şekilde aşağı indirilmesi ve zapt edilmesi
Çekirdek Özet 3Haddini aşan hareketin fiziksel ve ontolojik baskıyla daraltılıp etkisiz kılınması
Kritik Hata RiskiKur'an'daki tekil kullanımın sadece basit bir vurma aletine indirgenip, kökün içerdiği tepeden bastırıp dar deliğe sokma ve boyun eğdirme karakterinin göz ardı edilmesi

Biliteral analiz

Biliteral ÇekirdekTemel AnlamEklenen UnsurOluşan Anlam Farkı
قمBir araya toplama, yükselme, bir şeyi başından veya tepesinden tutarak içe çekme; قمح, قمر, قمص, قمطر köklerinde olduğu gibi kabarma ve sarıp toplamaعBoğazdan ve derinden gelen sesin katılmasıyla, tepeden gelen kuvvetli darbe ve baskının nesneyi dar bir boğaza veya hacme zorla sokup sindirmesi

Piktografik analiz

BirimPiktografik İmge / HareketAnlam Açıklaması
قUfuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınırTepede toplanan ve bir merkeze odaklanan yoğun güç veya dar sınır
مSu; akış, çokluk, derinlikAşağıya doğru yönelen akıcı, sürekli ve hacimli madde dalgası
عGöz; görme, bilme, kaynakAçıklık, derinlik ve içe çeken odak noktası
قمعTepeden toplanıp daralan bir menfezden aşağıya doğru zorla sevk edilmeTepedeki gücün geniş olanı zorla toplayarak dar bir açıklığa veya derinliğe bastırması ve boyun eğdirmesi hareketi

Tarihsel ve erken kullanım

AlanVeri
İlk fiziksel anlamBir sıvıyı dar bir kaba dökmek için kullanılan huni benzeri alet veya meyvenin tepesindeki dar sap yuvası; devenin hörgücünün en tepesi; tepeden vurularak boynu eğilen ve başı içeri gömülen canlının hali
Cahiliye şiiri kullanımıErken dönem şiirinde devenin yüksek hörgücü anlamında kullanılmıştır. الشاعر أوس بن حجر veya erken bedevi kullanımında şu beyitte geçer: علينا قِرَى الأضياف من قَمَع البُزْلِ
Erken Arapça kullanımDüşmanın başına eğri uçlu sopa veya gürzle vurulup boyun eğdirilmesi bağlamında عرّام tarafından aktarılan şu beyitte geçer: ويَمْشي مَعَدٌّ حوله بالمَقامعِ

Kaynak Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesi içinde قمع kökü, özellikle Güney-Batı Sami ve Arap yarımadası havzasında morfolojik ve semantik olarak özelleşmiş bir yapı arz eder. Kökün ilksel fonetik çekirdeği olan قم, Sami dillerinde tepe, yükselti, başlama ve toplama kökleriyle akrabadır. İbranicedeki קומה (boy, yükseklik) ve קמץ (avucu yumarak toplama, sıkma) formlarıyla fonetik ve anlamsal örtüşme taşır. Arapçada son harf olan ع sesinin eklemlenmesiyle kök, tepeden aşağıya yönelen bir kuvveti, dar bir boğaza zorla akıtmayı ve nihayetinde tepesine vurarak susturmayı ifade eden özgün bir anlamsal matris kazanmıştır. Kökün İbranice ve Süryanice doğrudan üçlü soydaş karşılığı dar bir leksikal alanda kalmış, Arapçada ise huni (daraltıcı kanal) ile gürz (tepeden ezici darbe) arasındaki morfolojik ve mekanik bağ tam bir tutarlılıkla korunmuştur.

Güven Güçlü

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

Etimolojik analiz

KatmanVeriAçıklamaGüven
İç Arapça etimolojik yönBir sıvıyı kaba akıtan huni ve başa indirilen topuzTepeden baskı kurma, dar bir kanala hapsetme ve bu yolla sindirip boyun eğdirmeKesin
Sami dilleriyle etimolojik ilişkiİbranice קומה ve קמץ formlarıYükseklik, tepe ve avuçlayarak sıkıştırma anlamlarındaki çekirdek benzerliğiGüçlü
Daha geniş dilsel ilişkiVeri bulunamadıSami ailesi dışında doğrudan doğrulanmış soydaş tespit edilmediVeri bulunamadı

Kaynak Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

Kardeş kökler

KombinasyonDurumTemel AnlamAnlam DetayıNot
قمعAnlamlıBastırmak, boyun eğdirmek, daraltmakTepeden vurarak sindirmek veya genişten dara dökmekHedef kök; Kur'an'da geçer
قعمAnlamlıBurnu havaya kalkmak, burnundan yakalanmakBaşını dikip gururlanmak veya devenin ağzına ip geçirmekZıt yönde baş kaldırma ve zapt edilme ilişkisi; Kur'an'da geçmez
مقعAnlamlıŞiddetle çekip emmek, rengi solmakSıvıyı son damlasına kadar çekip bitirmek veya rengin içeri kaçmasıKökün çekilip içeri kaçma yönüyle örtüşür; Kur'an'da geçmez
معقAnlamlıDerinleşmek, derin vadiBir şeyin dibine, derinine inmek ve gözden kaybolmakDarlık ve derinlik boyutu; Kur'an'da geçmez
عقمAnlamlıKısırlık, kesinti, sonuçsuzlukRahmin daralıp döl tutmaması, kökün kurumasıDaralma ve üretkenliğin bastırılması ilişkisi; Kur'an'da geçer
عمقAnlamlıDerinlik, uzaklıkMerkeze veya dibe doğru son derece uzaklaşmaMerkeze ve içeri doğru uzanma ilişkisi; Kur'an'da geçer

Komşu kökler ve zıt kök

Kökİlişki TürüAnlam AlanıKarşılaştırmalı NüansAnlam Detayı
قمعMerkezTepeden baskı kurarak daraltıp sindirmeBaşa veya tepeye doğrudan vurarak direnci kırma ve dar alana hapsetmeFiziksel alet ve zorlayıcı darbe yoluyla boyun eğdirme
قهرKomşuÜstün gelme, zorla boyun eğdirmeKarşı tarafın iradesini kırarak genel bir egemenlik kurmaFiziksel vuruş şartı olmaksızın mutlak kudretle galebe çalma
ردعKomşuGeri püskürtme, vazgeçirmeKarşıdan gelen hareketi bir engele çarptırıp yönünü tersine çevirmeHareketi başlangıç veya ilerleme anında durdurma
كبتKomşuYere çalma, perişan etmeİçi öfke ve zilletle dolu halde yüzüstü düşürmeRuhsal ve fiziksel yıkımı aynı anda gerçekleştirme
عززZıtGüçlü, üstün ve dokunulmaz olmaEzilmeyi, bastırılmayı ve dar bir alana sokulmayı mutlak şekilde reddetmeZilletin ve tepeden gelen baskının tam karşıtı olan izzet

Başka dillerde anlam karşılıkları

DilKelime / KelimelerKısa AnlamDetayGüven
ArapçaقمعTepeden vurup sindirmek, daraltıcı kaba sokmakHem aletle vurmayı hem de dar kanaldan geçirilerek zapt edilmeyi içerirKesin
LatinceReprimere, domare, malleareGeri bastırmak, zapt etmek, çekiçlemekZapt etme ve vurma yönünü karşılar; huni şeklindeki daraltma mekanizmasını dışarıda bırakırGüçlü
İngilizceSuppress, subdue, quellBastırmak, sindirmek, ezmekİradenin veya eylemin zorla bastırılmasını verir; tepeye inen fiziksel gürz imgesini tam yansıtmazGüçlü
AlmancaUnterdrücken, bezwingen, bändigenBastırmak, boyun eğdirmek, dizginlemekGüç kullanarak kontrol altına almayı karşılar; somut darbe aleti kökünü dışarıda bırakırGüçlü
FransızcaRéprimer, mater, dompterSindirmek, ezmek, dize getirmekHareketi zora dayanarak dize getirme boyutunu karşılar; somut vuruş mekanizması eksik kalırGüçlü

Kaynak Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

Vücûh ve nezâir

Form / KullanımAnlam YüzüAyet Tipi / Bağlam
مَقَامِعُBaşları ezici, isyanı bastırıcı demir gürzler veya topuzlarCehennem azabında yukarı çıkmaya çalışanların tepesine vurulup aşağı tıkıldığı ceza sahnesi; Hac 22:21

Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

DisiplinKullanım AlanıTartışma NoktasıAnlam Yoğunlaşması
KelamAhiret ahvali ve cehennem azabının cismaniyetiAzap aletlerinin mecaz mı yoksa hakiki demir topuzlar mı olduğu meselesiİlahi adaletin suçluyu mutlak bir boyun eğişle sindirmesi
FıkıhHaddi aşanlara ve isyancılara karşı caydırıcı cezaKamu düzenini bozan taşkınlıkların zor kullanılarak bastırılması yetkisiMeşru otoritenin fesadı sindirip durdurması
TefsirHac 22:21 ayetindeki eskatolojik ceza tasviriAteşten çıkmak isteyenlerin bu topuzlarla tekrar ateşe geri itilmesiYukarı yönelen kaçış hamlesinin tepeden gelen darbeyle geri bastırılması
HadisKulakların gereksiz söz hunisi haline gelmesi yasağıSözü dinleyip kalbe indirmeyen kişilerin azarlanmasıSözü tutup kavramadan akıtıp geçiren dar kanal mecazı

Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

SistemBağlamKarşılıkİşlevAçıklamaGüven
Diniİlahi ceza ve kibirlenenlerin akıbetiMutlak tenkil ve zillete düşürmeKibri kırmakYaratıcıya karşı baş kaldıran iradenin ezilerek haddini bilmesiKesin
İlmiYöntemsel kontrol mekanizmasıAşırılığı ve yanılgıyı sınırlamaHata payını daraltmakDoğrulanmamış verinin dar ve kesin bir süzgeçten geçirilmesiMuhtemel
SiyasiKamu düzeni ve isyanın bastırılmasıCaydırıcı kolluk gücüKaosu durdurmakToplumsal yapıyı tehdit eden kalkışmanın tepeden gelen güçle bastırılmasıGüçlü
İktisadiPiyasada tekelleşme ve taşkın kâr kontrolüRegülasyon ve tavan fiyat baskısıFahiş fiyatı aşağı çekmekPazar dengesini bozan spekülasyonların idari baskıyla aşağı indirilmesiMuhtemel

Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

Alanİzomorfik KarşılıkAçıklamaGüven
Sayısal bilimlerBasınçlı akışkanın daralan kesitte hızlanması ve sönümleyici darbeGeniş bir kanaldan gelen akışın dar bir boyuna zorlanarak hızlandırılması veya tepeden gelen şok dalgasıyla genliğin sönümlenmesiGüçlü
Beşeri bilimlerOtoriter sindirme ve marjinalleştirme mekanizmasıSosyal normlara aykırı davranan veya başkaldıran unsurların devlet ya da grup baskısıyla dar bir alana sıkıştırılıp etkisizleştirilmesiGüçlü

Yanlış daraltma ve kritik hata riski

AlanAçıklama
Modern daraltma riskiKökün türevi olan aletin yalnızca sıradan bir kamçı veya sopa sayılarak, mekanik darbe gücünün ve daraltıcı boyutunun göz ardı edilmesi
Kur'an içi daha geniş anlamKök, sadece fiziksel bir acı verme değil; yukarı doğru yükselme, kaçma ve kurtulma arzusundaki varlığın tepesine vurularak aşağıya ve dar bir zindana tıkılması eylemini anlatır
Yanlış anlamanın doğuracağı hataCehennem azabının psikolojik ve ontolojik zillet boyutunun silinip olayın sadece kaba bir ten cezasına indirgenmesi

Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

SoruCevap
Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir?Kur'an'da sadece bir kez geçmesine rağmen, ilahi cezanın büyüklüğünü, kibrin ezilişini ve haddi aşan varlığın nasıl zapturapt altına alındığını son derece çarpıcı bir mekanik tasvirle sunduğu için hayati önem taşır.
Hangi ayet gruplarında belirleyicidir?Hac suresindeki cehennem ehlinin azabını ve oradan çıkma çabalarını anlatan ayet kümesinde belirleyicidir.
Hangi yanlış anlamaları düzeltir?Suçluların cehennemden kendi gayretleriyle çıkabileceği veya azabın sınırlandırılamaz bir kaos olduğu zannını düzeltir; sürecin mutlak bir kontrol ve baskı aletiyle yönetildiğini gösterir.

Nihai sentez ve LaTeX modeli

  • Somut anlamTepeden indirilen sert bir darbeyle nesneyi içeri gömmek, geniş olan şeyi huni gibi dar bir boğaza zorla akıtmak.
  • Soyut anlamHaddini aşıp yukarı doğru yükselen bir gücün, karşı konulamaz bir otorite tarafından ezilerek daraltılması ve etkisiz kılınması.
  • Sistematik karşılıkBir sistemdeki aşırı genlik veya taşma durumunu sıfırlamak üzere uygulanan yönlü ve indirgeyici karşıt baskı mekanizması.
  • LaTeX modeliFq=−k⋅∇E⋅Θ(h−h0)
  • LaTeX açıklamasıFormülde E sistemin taşkınlık enerjisini, ∇E bu enerjinin yukarı doğru büyüme eğilimini temsil eder. Θ basamak fonksiyonu olup, varlığın kendi haddini aşması durumunu (h>h0) gösterir. Eksi işareti (−), uygulanan baskının (Fq) yükselişi aşağı doğru kıran ve onu dar bir sınıra hapseden bastırıcı yönünü ifade eder; k ise demirin kırılmaz sertliğine karşılık gelen baskı katsayısıdır.
Metin sürümü (yapay zekâ araçları için)Harfe göre kök dizini: ق